Wnioskodawca, będący w związku małżeńskim, planuje od 2025 r. prowadzić działalność gospodarczą polegającą na wynajmie lokalu użytkowego, z zamiarem uzyskania statusu czynnego podatnika VAT. W tym celu wraz z żoną, z którą ma wspólność majątkową, zawarł z deweloperem umowy przedwstępne dotyczące zakupu lokalu i zapłacił zaliczkę w czerwcu 2025 r., za którą otrzymał fakturę wystawioną na oboje małżonków. Żona nie uczestniczy w projekcie, a wszystkie działania wykonuje…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług, dotyczące pytania nr 1, pytania nr 2 i części pytania nr 3 wniosku, jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
2 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczący Pana prawa do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury dokumentującej zaliczkę na zakup lokalu użytkowego zapłaconą w czerwcu 2025 r., wystawioną przez dewelopera na imię Pana i Pana żony, okresu realizacji tego prawa oraz prawa do złożenia kolejnej aktualizacji VAT-R w celu wskazania miesiąca czerwca 2025 r. jako pierwszego miesiąca, za który zostanie złożona deklaracja (pole nr 60) (pytanie nr 1, pytanie nr 2, część pytania nr 3).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W styczniu 2025 r. Wnioskodawca powziął zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, polegającej na wynajmowaniu lokalu użytkowego (po jego uprzednim zakupie).
Wnioskodawca planował skierowanie swojej oferty wyłącznie do przedsiębiorców, dlatego od początku zakładał uzyskanie statusu podatnika VAT czynnego, co z jednej strony zobowiąże go do naliczania VATu należnego przy sprzedaży usług najmu, a z drugiej uprawni do odliczenia VATu naliczonego od wydatków poniesionych na lokal (zakup, przystosowanie, itd.).
Wnioskodawca jest żonaty. Pieniądze przeznaczone na nabycie lokalu pochodzą z majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową.
20 maja 2025 r. Wnioskodawca i Jego małżonka zawarli z deweloperem przedwstępną umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu użytkowego oraz przedwstępną umowę sprzedaży tegoż lokalu.
Wnioskodawca i Jego małżonka zobowiązali się do zapłaty zaliczki w wysokości 10% przyszłej ceny zakupu lokalu, co też uczynili 2 czerwca 2025 r.
6 czerwca 2025 r. deweloper potwierdził wpłatę wystawiając na imię Wnioskodawcy i Jego małżonki fakturę VAT.
Pozostałe 90% ceny zostanie uregulowane na 7 dni przed obiorem lokalu.
Odbiór lokalu przewidziany jest na marzec 2026 r.
Małżonka Wnioskodawcy nie zajmuje się i nie będzie się zajmowała opisywanym tutaj projektem.
Jej obecność przy podpisywaniu ww. umów oraz wystawiane przez dewelopera faktur także na jej imię wynika wyłącznie z przepisów Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego oraz Kodeksu Cywilnego (zakup nieruchomości sfinansowany z majątku wspólnego małżonków).
Wszystkie czynność organizacyjne i faktyczne, a także te czynności prawne, które nie wymagają formalnego uczestnictwa małżonki, były i będą wykonywane wyłącznie przez Wnioskodawcę.
W szczególności to Wnioskodawca szukał odpowiedniego lokalu, sporządził kalkulację opłacalności inwestycji, negocjował z deweloperem, będzie zajmował się przygotowaniem lokalu do wynajmu (w tym poprzez wykonanie odpowiednich prac wykończeniowych i wyposażenie lokalu), poszukiwał najemców, podpisywał z nimi umowy, nadzorował ich należyte wykonywanie i egzekwował należne płatności.
Wnioskodawca przewiduje, że pierwszy wynajem (wykonanie pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu) nastąpi pod koniec roku 2026 lub na początku roku 2027.
7 listopada 2025 r. Wnioskodawca złożył właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R), zaznaczając m.in. pole nr 34 (rezygnacja ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy).
W polu nr 43 (data rezygnacji ze zwolnienia) Wnioskodawca wpisał 1 czerwca 2025 r.
W polu nr 60 zostały wskazane deklaracje miesięczne, zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy, a w polu nr 66 jako pierwszy miesiąc, za który zostanie złożona deklaracja wskazano czerwiec 2025 r.
12 listopada 2025 r. Wnioskodawca otrzymał od urzędniczki urzędu skarbowego email nakazujący mu „złożenie aktualizacji VAT-R i wskazanie poprawnie daty rejestracji do VAT czyli dzień po złożeniu VAT-R czyli 08.11.2025 i deklaracje miesięczne za listopad 2025 r.”
Po wymianie dalszych maili w tej sprawie stało się jasne, że Wnioskodawca nie uzyska rejestracji jeśli nie uczyni zadość ww. żądaniom.
Wnioskodawca złożył zatem aktualizację VAT-R zgodnie z życzeniem urzędniczki.
Pytania
1. Czy Wnioskodawcy przysługuje prawo do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury wystawionej przez dewelopera na imię Wnioskodawcy i Jego małżonki, dokumentującej zaliczkę zapłaconą w czerwcu 2025 r.?
2. W rozliczeniu za który miesiąc Wnioskodawca może zrealizować prawo do odliczenia VATu naliczonego z ww. faktury dewelopera?
3. Czy Wnioskodawca ma prawo złożenia kolejnej aktualizacji VAT-R w celu wskazania miesiąca czerwca 2025 r. jako pierwszego miesiąca, za który zostanie złożona deklaracja (pole nr 60)? (część pytania 3 wniosku).
Pana stanowisko w sprawie
Ad 1
Zdaniem Wnioskodawcy, przysługuje Mu prawo do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury wystawionej przez dewelopera na imię Wnioskodawcy i Jego małżonki, dokumentującej zaliczkę zapłaconą w czerwcu 2025 r.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są m.in. osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Subsumcja tej reguły do sytuacji Wnioskodawcy jednoznacznie prowadzi do wniosku, że za podatnika można uznać wyłącznie Wnioskodawcę (nie zaś Jego małżonkę), gdyż to wyłącznie On - samodzielnie - będzie prowadził działalność gospodarczą polegającą na wykorzystywaniu towaru (lokalu użytkowego) w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Art. 86 ust. 1 ustawy o VAT wskazuje, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi (ust. 2 pkt 1 lit. b).
Z powyższych reguł wynika, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje wyłącznie podatnikowi, a więc Wnioskodawcy, który zamierza samodzielnie wykorzystywać lokal użytkowy do wykonywania wyłącznie czynności opodatkowanych.
Faktura dokumentująca wpłatę zaliczki została otrzymana przez podatnika (Wnioskodawcę), a zatem wynikająca z niej kwota podatku jest kwotą podatku naliczonego.
Nie ma przy tym znaczenia fakt, że faktura wystawiona jest także na imię małżonki Wnioskodawcy, a zaliczka została wpłacona ze środków należących do małżeńskiej wspólności majątkowej.
Wspólność ta jest bowiem współwłasnością łączną; każdemu z małżonków przysługuje własność całości. Zarówno Wnioskodawca, jak i Jego małżonka wpłacili więc całą zaliczkę i otrzymali fakturę, ale tylko Wnioskodawca występował w roli podatnika i tylko On ma prawo do odliczenia (całego) podatku naliczonego (gdyby oboje działali jako podatnicy, wówczas każdemu z nich przysługiwałoby prawo do odliczenia 50% VATu z przedmiotowej faktury).
Ad 2
Zdaniem Wnioskodawcy, prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dewelopera przysługuje Wnioskodawcy w rozliczeniu za czerwiec, lipiec, sierpień lub wrzesień 2025 r.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych przez podatnika towarów lub w odniesieniu do całości lub części zapłaty uiszczonej przed dokonaniem dostawy i usług powstał obowiązek podatkowy (art. 86 ust. 10 i 10c), przy czym prawo to powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę (ust. 10b pkt 1).
Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w ww. terminie, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych miesięcy (ust. 11).
Prawidłowość własnego stanowiska wynika zatem wprost z przytoczonych przepisów oraz faktu, że wpłata zaliczki, powstanie obowiązku podatkowego oraz otrzymanie faktury miały miejsce w czerwcu 2025 r.
Ad 3 (część pytania)
Zdaniem Wnioskodawcy, ma On prawo złożenia kolejnej aktualizacji VAT-R w celu wskazania miesiąca czerwca 2025 r. jako pierwszego miesiąca, za który zostanie złożona deklaracja (pole nr 60).
Zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy o VAT, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE.
W sprawie C-400/98 Trybunał stwierdził, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z dokonaniem inwestycji nie jest uzależnione od dokonania wcześniejszej rejestracji dla celów podatku VAT.
Potwierdzeniem takiej tezy mogą być także wyroki TSUE w sprawach C-268/83 oraz C-110/94, gdzie TSUE wskazał, że powstanie prawa do odliczenia nie zależy od formalnego uznania statusu podatnika przez organy podatkowe.
Nabywane jest ono automatycznie, z chwilą uzyskania statusu podatnika, którym się staje w momencie pierwszych inwestycji związanych z przyszłą działalnością gospodarczą.
Podobne wnioski płyną z wyroku w sprawie C-385/09 Nidera.
Zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego we właściwych terminach (tutaj: w rozliczeniu za czerwiec, lipiec, sierpień lub wrzesień 2025 roku), może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego - nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe warunki (konieczność rejestracji, konieczność umożliwienia podatnikowi skorzystania z prawa do odliczenia, konieczność realizacji tego prawa w rozliczeniu za czerwiec, lipiec, sierpień lub wrzesień 2025 roku) należy uznać, że jedynym sposobem na ich łączne spełnienie jest umożliwienie Wnioskodawcy dokonanie wstecznej rejestracji do VAT.
Tylko w ten sposób Wnioskodawca będzie mógł zrealizować swoje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktury dewelopera i uczynić to w zgodzie z ww. zasadami.
Stanowisko Wnioskodawcy potwierdzają także liczne interpretacje indywidualne wydawane w ostatnich latach przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, a w szczególności:
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku, a które dotyczy wyłącznie zakresu pytania nr 1, pytania nr 2 oraz części pytania nr 3 wniosku, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usługi w rozumieniu art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podatnika.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Definicja działalności gospodarczej, zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym.
Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Na mocy art. 659 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.
Najem jest więc umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Zatem oddanie w ramach umowy najmu osobie trzeciej nieruchomości lub rzeczy skutkuje uzyskiwaniem korzyści majątkowej po stronie podmiotu dokonującego wynajmu.
Najem wypełnia określoną w art. 15 ust. 2 ustawy definicję działalności gospodarczej, gdyż wykonywany jest w sposób ciągły dla celów zarobkowych, bez względu na to, czy przedmiot najmu stanowi składnik majątkowy w prowadzonej działalności gospodarczej przez podatnika, czy też stanowi jego majątek osobisty.
Odnosząc się do kwestii odliczenia podatku naliczonego wskazać należy, że podstawowe uprawnienie podatnika dotyczące obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarte zostało w art. 86 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z powyższego wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Istnienie związku między nabywanymi towarami i usługami a transakcjami opodatkowanymi podatnika jest traktowane jako niezbędny wymóg powstania prawa do odliczenia podatku również w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.). Stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Formułując w art. 86 ust. 1 ustawy, warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej.
Zatem w podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. „niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego”. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.
W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowo-prawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podatnik może zrealizować w terminach określonych w art. 86 ust. 10-13 ustawy.
Zgodnie z art. 86 ust. 10 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.
Przy czym, co również istotne, zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy:
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 1 oraz pkt 2 lit. a - powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.
W myśl natomiast art. 86 ust 10c ustawy:
Przepis ust. 10 stosuje się odpowiednio do całości lub części zapłaty uiszczanej przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi.
Zgodnie z art. 86 ust. 11 ustawy:
Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, 10d i 10e, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.
Stosownie do treści art. 86 ust. 13 ustawy:
Jeżeli podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w terminach, o których mowa w ust. 10, 10d, 10e i 11, może on obniżyć kwotę podatku należnego przez dokonanie korekty deklaracji podatkowej:
1) za okres, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo
2) za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 99 ust. 2 i 3, za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego
- nie później jednak niż w ciągu 5 lat, licząc od początku roku, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Zatem, prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakupy związane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą wynika z samej konstrukcji podatku od towarów i usług i zapewnia neutralność tego podatku dla czynnych podatników VAT. W stosunku do faktur lub dokumentów celnych podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy po otrzymaniu faktury lub dokumentu celnego, będącego podstawą odliczenia lub za jeden z trzech następnych okresów rozliczeniowych.
Wskazać należy, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział. O prawidłowości faktur wystawianych i otrzymywanych przez podatnika powinny decydować przede wszystkim ustalenia, czy dokumenty te potwierdzają rzeczywiste transakcje handlowe między określonymi podmiotami.
Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Stosownie do art. 106b ust. 1a ustawy:
Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury, o której mowa w ust. 1 pkt 4, jeżeli całość lub część zapłaty, o której mowa w tym przepisie, otrzymał w tym samym miesiącu, w którym dokonał czynności, na poczet których otrzymał całość lub część tej zapłaty.
Jak stanowi art. 106e ust. 1 ustawy:
Faktura powinna zawierać:
1) datę wystawienia;
2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;
3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;
5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b;
6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;
7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;
11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;
13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
15) kwotę należności ogółem (…).
Z ww. uregulowań wynika, że faktura (również zaliczkowa) powinna m.in. jednoznacznie określać imiona i nazwiska lub nazwy podatnika (sprzedawcy) i nabywcy oraz ich adresy. Faktura powinna zawierać dane nabywcy towaru lub usługi i tym samym dokumentować rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, a jako wystawca i nabywca powinni widnieć faktyczni uczestnicy transakcji. Każdorazowo należy ustalić więc nabywcę towaru lub usługi, który powinien wynikać z zawartej umowy.
Należy podkreślić, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział.
Faktury są dokumentem o charakterze sformalizowanym. Co do zasady zatem, faktury muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Prawidłowość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać za prawidłową fakturę, gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje ona zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami. Faktura potwierdza zaistniałe zdarzenia gospodarcze, a jej elementy formalne wymagane przez art. 106e ust. 1 ustawy, mają wyłącznie znaczenie dowodowe. Jedynie braki merytoryczne faktury mogą wywołać skutek materialny w postaci zmian w przedmiocie lub podstawie opodatkowania, a także doprowadzić do niewłaściwego określenia wysokości podatku.
Z powyższego wynika, że o prawidłowości faktur wystawianych i otrzymywanych przez podatników powinny decydować przede wszystkim ustalenia, czy dokumenty te potwierdzają rzeczywiste transakcje handlowe. A zatem, jeżeli w fakturach dokumentujących transakcje występują, tzw. wadliwości mniejszej wagi, należy uznać, że nie ma podstawy do kwestionowania faktur, w tym prawa do odliczenia podatku naliczonego. Są to tego rodzaju wadliwości, które, co prawda, powodują, że faktura nie odpowiada wymogom określonym w przepisach, jednakże same w sobie nie wpływają na przedmiot i podstawę opodatkowania.
Należy zauważyć, że chociaż faktura (czy faktura zaliczkowa) powinna zawierać dane dotyczące nabywcy wymienione w art. 106e ustawy, to jednak niewskazanie niektórych z tych informacji nie wyklucza możliwości jego identyfikacji na podstawie pozostałych danych zawartych na fakturze.
Brak NIP-u przy jednoczesnym prawidłowym wskazaniu pozostałych danych podmiotu będącego nabywcą jest wadą techniczną, niewyłączającą możliwości zweryfikowania dokonania zdarzenia gospodarczego i prawidłowego określenia nabywcy towaru, a jednocześnie pozostającą bez znaczenia dla wysokości zobowiązania podatkowego.
Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że w styczniu 2025 r. powziął Pan zamiar prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, polegającej na wynajmowaniu lokalu użytkowego (po jego uprzednim zakupie). Planował Pan skierowanie swojej oferty wyłącznie do przedsiębiorców, dlatego od początku zakładał Pan uzyskanie statusu podatnika VAT czynnego. Pieniądze przeznaczone na nabycie lokalu pochodzą z majątku objętego małżeńską wspólnotą majątkową. 20 maja 2025 r. zawarł Pan, wraz z Pana żoną, z deweloperem przedwstępną umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu użytkowego oraz przedwstępną umowę sprzedaży tegoż lokalu. Zobowiązał się Pan, wraz z Pana żoną, do zapłaty zaliczki w wysokości 10% przyszłej ceny zakupu lokalu, co też uczynili Państwo 2 czerwca 2025 r. 6 czerwca 2025 r. deweloper potwierdził wpłatę wystawiając fakturę VAT na Pana i Pana małżonki nazwisko. Pozostałe 90% ceny zostanie uregulowane na 7 dni przed obiorem lokalu. Odbiór lokalu przewidziany jest na marzec 2026 r. Pana żona nie zajmuje się i nie będzie się zajmowała ww. projektem. Jej obecność przy podpisywaniu ww. umów oraz wystawiane przez dewelopera faktur także na jej imię wynika wyłącznie z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz kodeksu cywilnego (zakup nieruchomości sfinansowany z majątku wspólnego małżonków). Przewiduje Pan, że pierwszy wynajem (wykonanie pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu) nastąpi pod koniec roku 2026 lub na początku roku 2027.
7 listopada 2025 r. złożył Pan właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R), zaznaczając m.in. pole nr 34 (rezygnacja ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy). W polu nr 43 (data rezygnacji ze zwolnienia) wpisał Pan 1 czerwca 2025 r. W polu nr 60 zostały wskazane deklaracje miesięczne, zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy, a w polu nr 66 jako pierwszy miesiąc, za który zostanie złożona deklaracja wskazano czerwiec 2025 r. 12 listopada 2025 r. otrzymał Pan od urzędniczki urzędu skarbowego email o konieczności złożenia aktualizacji VAT-R i wskazania w niej poprawnie daty rejestracji do VAT jako dzień po złożeniu VAT-R oraz deklaracji miesięcznej za listopad 2025 r. Złożył Pan zatem aktualizację VAT-R zgodnie z życzeniem urzędniczki.
Pana wątpliwości dotyczą kwestii czy przysługuje Panu prawo do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury wystawionej przez dewelopera na imię Pana i Pana małżonki, dokumentującej zaliczkę zapłaconą w czerwcu 2025 r. oraz ustalenia w rozliczeniu za który miesiąc może Pan zrealizować prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z ww. faktury dewelopera.
Pomimo, że posiada Pan fakturę dokumentującą wpłaconą zaliczkę na zakup lokalu użytkowego, przeznaczonego na wynajem, w której jako nabywca widnieje Pan oraz Pana żona, a fakturę tą otrzymał Pan przed Pana rejestracją jako czynny podatnik podatku VAT, to zakup tej nieruchomości związany jest/będzie wyłącznie z Pana planem prowadzenia działalności gospodarczej, jako podatnika podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. Jak Pan wskazał, wszystkie czynność organizacyjne i faktyczne, a także te czynności prawne, które nie wymagają formalnego uczestnictwa Pana małżonki, były i będą wykonywane wyłącznie przez Pana. W szczególności, to Pan szukał odpowiedniego lokalu, sporządził kalkulację opłacalności inwestycji, negocjował z deweloperem, będzie zajmował się przygotowaniem lokalu do wynajmu (w tym poprzez wykonanie odpowiednich prac wykończeniowych i wyposażenie lokalu), poszukiwał najemców, podpisywał z nimi umowy, nadzorował ich należyte wykonywanie i egzekwował należne płatności.
Kwestie stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami reguluje ustawa dnia z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym”.
Stosownie do art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
W świetle art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku.
Jak stanowi art. 36 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.
W myśl natomiast art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.
Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków.
Z uwagi na powyższe regulacje prawne w akcie notarialnym dokumentującym tego rodzaju nabycie nieruchomości wymieniani są oboje małżonkowie, jeżeli istnieje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Wspólność wynikająca ze stosunku małżeństwa jest współwłasnością łączną uprawniającą do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego, a w czasie jej trwania żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego.
Na mocy zapisu zawartego w art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Zatem istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).
Należy wskazać, że małżeństwo nie należy do żadnej kategorii podmiotów wymienionych w cytowanym wyżej art. 15 ust. 1 ustawy. Powyższe stwarza dla małżonków prowadzących działalność gospodarczą szczególną sytuację prawną. Żaden z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej jako odrębnym podatnikom. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa.
W konsekwencji, podatnikiem podatku od towarów i usług jest ten z małżonków, który dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu.
Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza bowiem możliwość interpretacji przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Zatem nie każda czynność, która wywołuje skutki na gruncie prawa cywilnego, będzie takie skutki wywoływała na gruncie prawa podatkowego.
Jeżeli zatem przedmiotem np. najmu jest majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy będzie ten małżonek, który dokonuje najmu we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej) – jako podatnik VAT.
Biorąc pod uwagę powołane przepisy prawa w kontekście przedstawionego stanu faktycznego należy stwierdzić, że fakt nabycia przez Pana oraz Pana żonę lokalu stanowiącego majątek wspólny małżonków, nie wpływa w żaden sposób na Pana prawo do odliczenia podatku naliczonego z wystawionej m.in. na Pana faktury.
Jak dowiedziono wyżej, szczególnego rodzaju podmiot, jakim jest małżeństwo – na gruncie ustawy – nie ma przymiotu podatnika. Jednakże w sytuacji, gdy jedno z małżonków, w tym przypadku Pan, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jest czynnym podatnikiem VAT, to pozbawienie Pana prawa do odliczenia kwoty podatku naliczonego z faktury wystawionej na oboje małżonków naruszałoby zasadę neutralności, w sytuacji, gdy nabycie lokalu ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Bowiem, gdy małżonkowie pozostają we współwłasności małżeńskiej i nabywają dobro inwestycyjne, które jest używane w sposób wyłączny do celów prowadzonej działalności gospodarczej przez jednego z małżonków będących współwłaścicielami, to jeden z nich korzysta z prawa do odliczenia całości podatku naliczonego, pod warunkiem, że występuje związek pomiędzy poniesionymi wydatkami, a wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług przewidują określone sytuacje, w których podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, pomimo tego, że spełnione są generalne przesłanki upoważniające go do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Ograniczenia te zawarte są w art. 88 ustawy.
Na podstawie przepisu art. 88 ust. 4 ustawy:
Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7.
Wskazany powyżej przepis ustawy przewiduje sankcję w postaci pozbawienia podatnika prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego w razie niezarejestrowania się, ale nie wskazuje wprost, z jakim momentem – z punktu widzenia niemożności odliczenia podatku naliczonego - należy wiązać status podatnika (zarejestrowany czy nie).
Z art. 88 ust. 4 ww. ustawy nie wynika bowiem, aby do nabycia uprawnienia do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego koniecznym było posiadanie statusu podatnika VAT czynnego w momencie otrzymania faktury. Podatnik nabywa więc prawo do odliczenia podatku naliczonego w momencie otrzymania faktury, lecz aby uprawnienie to zrealizować musi posiadać status podatnika VAT czynnego.
Ponadto, prawo do obniżenia podatku należnego może być realizowane przez podatnika w ściśle określonym czasie, pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, tj. istnienia związku między zakupami i prowadzoną działalnością opodatkowaną.
Przepis art. 88 ustawy enumeratywnie określa listę przypadków, w których podatnik został pozbawiony prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, jednakże nie wymienia opisanej we wniosku nieprawidłowości (braku NIP nabywcy) jako przesłanki negatywnej powodującej utratę prawa do odliczenia podatku naliczonego (w sytuacji, gdy faktura odzwierciedla prawdziwe zdarzenie gospodarcze).
W okolicznościach analizowanej sprawy, wyjaśnienia także wymaga kwestia związana z możliwością odliczenia podatku VAT z faktury bez numeru NIP nabywcy. Jak wyżej wskazano, prawo do odliczenia podatku naliczonego, wynikającego z faktury, uzależnione jest od spełnienia warunków wynikających z przepisu art. 86 ust. 1 ustawy, a także od niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis art. 88 ustawy enumeratywnie określa listę przypadków, w których podatnik został pozbawiony prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, jednakże nie wymienia opisanej we wniosku nieprawidłowości (braku numeru NIP nabywcy) jako przesłanki negatywnej powodującej utratę prawa do odliczenia podatku naliczonego (w sytuacji, gdy faktura odzwierciedla prawdziwe zdarzenie gospodarcze). Zatem brak numeru NIP na fakturze nie przesądza o braku prawa do odliczenia podatku VAT.
Analiza obowiązujących przepisów prowadzi do wniosku, że ustawa o podatku od towarów i usług nie pozbawia podatnika prawa do dokonania odliczenia podatku VAT od zakupów poczynionych przed rejestracją, o ile występują przesłanki, że zakupione towary i usługi będą wykorzystywane do bieżących (lub przyszłych) czynności opodatkowanych (oraz ewentualnie spełniać inne warunki określone w przepisach ustawy). Niemniej ustawodawca narzucił podatnikom obowiązek rejestracji jako podatnik VAT czynny, a zatem podatnik nabywa prawo do odliczenia podatku naliczonego w momencie powstania obowiązku podatkowego i otrzymania faktury, lecz aby uprawnienie to zrealizować musi posiadać status podatnika VAT czynnego w momencie realizacji uprawnienia.
W myśl art. 96 ust. 1 ustawy:
Podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.
Zgodnie z art. 96 ust. 3 ustawy:
Podmioty wymienione w art. 15, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 lub wykonujące wyłącznie czynności zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne.
Stosownie do art. 96 ust. 4 ustawy:
Naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym, rejestruje podatnika jako:
1) „podatnika VAT czynnego”,
2) „podatnika VAT zwolnionego” - w przypadku podatnika, o którym mowa w:
a) ust. 3 i 3c,
b) art. 113a ust. 1, jeżeli złożył zawiadomienie w celu rejestracji jako podatnik VAT UE
- i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Ponadto, w myśl art. 96 ust. 5 ustawy:
Jeżeli podmioty, o których mowa w ust. 3, rozpoczną dokonywanie sprzedaży opodatkowanej, utracą zwolnienie od podatku lub zrezygnują z tego zwolnienia, obowiązane są do złożenia zgłoszenia rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1, a w przypadku podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT zwolnieni - do aktualizacji tego zgłoszenia, w terminach:
1) przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży towaru lub usługi, innych niż zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, 2a i 4-41 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, w przypadku rozpoczęcia dokonywania tej sprzedaży;
2) przed dniem, w którym podatnik traci prawo do zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9, w przypadku utraty tego prawa;
3) przed początkiem miesiąca, w którym podatnik rezygnuje ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 oraz art. 113 ust. 1 i 9, w przypadku rezygnacji z tego zwolnienia, z zastrzeżeniem pkt 4;
4) przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5, w przypadku rezygnacji ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 9, od pierwszej wykonanej czynności.
Przepis ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Powyższe przepisy stanowią o terminie dokonania rejestracji dla celów podatku VAT w zależności od zaistniałej sytuacji lub statusu podatnika. Rejestracji należy dokonać przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy, przy czym przepis ten nie określa, jak wcześnie rejestracja powinna nastąpić. Natomiast powinna ona nastąpić najpóźniej w dniu poprzedzającym dokonanie pierwszej czynności opodatkowanej.
Należy zauważyć, że w momencie złożenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnik spełni warunek formalny i od tego momentu może realizować uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy:
Podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, z zastrzeżeniem ust. 2-10, art. 130c, art. 133 i art. 138g ust. 2.
Powyższy przepis wskazuje, że podatnicy VAT czynni są obowiązani przesyłać za każdy miesiąc do urzędu skarbowego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ewidencję prowadzoną na potrzeby podatku od towarów i usług, łącznie z deklaracją podatkową, w terminie do złożenia tej deklaracji.
Analiza okoliczności sprawy w kontekście przepisów prawa podatkowego mających zastosowanie w tej sprawie prowadzi do wniosku, że prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności opodatkowanych (art. 86 ust. 1 ustawy) kształtuje się w danym okresie rozliczeniowym. Zdarzeniem uprawniającym do obniżenia podatku należnego – co wprost wynika z art. 86 ust. 10 w związku z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy – jest przy tym otrzymanie faktury lub dokumentu celnego, a ewentualne późniejsze rozliczenie podatku jest konsekwencją już nabytego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego.
Prawo do obniżenia podatku należnego powstaje u wszystkich podatników, o ile wykażą, że zakupy były związane z bieżącą lub przyszłą działalnością opodatkowaną, a warunek rejestracji jest niezbędny do skorzystania przez podatnika z prawa do obniżenia podatku należnego.
Ponadto, należy rozróżnić moment powstania prawa do odliczenia od momentu skorzystania z tego prawa. Jak już wskazano, jego realizacja następuje poprzez złożenie deklaracji podatkowej, wyrażającej wolę skorzystania przez podatnika z prawa do odliczenia i aby skutecznie zrealizować już powstałe uprawnienie, podatnik musi usunąć – najpóźniej przed skorzystaniem z tego prawa – wszelkie przesłanki negatywne, w tym brak rejestracji, który uniemożliwia identyfikowanie go jako podatnika.
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-400/98 Trybunał stwierdził, że prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z dokonaniem inwestycji nie jest uzależnione od dokonania wcześniejszej rejestracji dla celów podatku VAT. Potwierdzeniem takiej tezy mogą być także wyroki TSUE w sprawach C-268/83 oraz C-110/94, gdzie TSUE wskazał, że powstanie prawa do odliczenia nie zależy od formalnego uznania statusu podatnika przez organy podatkowe. Nabywane jest ono automatycznie, z chwilą uzyskania statusu podatnika, którym się staje w momencie pierwszych inwestycji związanych z przyszłą działalnością gospodarczą.
Natomiast z orzeczenia TSUE w sprawie C-385/09 Nidera wynika, że prawo do odliczenia powstaje w momencie, w którym podatek ten stał się należny, a jego powstanie nie jest w żaden sposób uzależnione od formalnego uznania statusu podatnika przez organ skarbowy, ale od zaistnienia po stronie podatnika zamiaru, potwierdzonego obiektywnymi dowodami, prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów dotyczących VAT.
Jak już wcześniej wskazano, realizacja prawa do odliczenia podatku naliczonego następuje poprzez złożenie deklaracji podatkowej, wyrażającej wolę skorzystania przez podatnika z prawa do odliczenia podatku, jednakże, aby skutecznie zrealizować powstałe uprawnienie, podatnik musi usunąć, najpóźniej przed skorzystaniem z tego prawa - wszelkie przesłanki negatywne, w tym brak rejestracji, który uniemożliwia identyfikowanie go jako czynnego podatnika.
W tym miejscu podkreślić należy, że usunięcie negatywnej przesłanki, poprzez złożenie aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R (ze wskazaniem okresu rozliczeniowego, za który złożył Pan pierwszą deklarację podatkową) spowoduje możliwość realizacji przez Pana przysługującego prawa do odliczenia kwoty podatku naliczonego. Dopełnienie ww. wymogów umożliwi Panu realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.
Zatem w celu zrealizowania prawa do odliczenia podatku VAT z otrzymanych faktur w miesiącach poprzedzających rejestrację, powinien Pan skorygować złożone zgłoszenie rejestracyjne VAT-R poprzez jego aktualizację, wskazując w nim okres za jaki złoży Pan pierwszą deklarację VAT.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że przysługuje Panu pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez dewelopera m.in. na Pana, dokumentującej zaliczkę zapłaconą w czerwcu 2025 r., czyli otrzymanej przed Pana rejestracją jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. W analizowanym przypadku spełnione są bowiem, wynikające z art. 86 ust. 1 ustawy, przesłanki warunkujące nabycie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Tym samym, skoro w opisanym stanie faktycznym wydatek na zakup lokalu użytkowego dokonany przed dniem rejestracji jako podatnik VAT czynnego, związany był z czynnościami opodatkowanymi, to jako czynnemu zarejestrowanemu podatnikowi podatku VAT, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, będzie przysługiwało Panu prawo do odliczenia podatku naliczonego, zawartego w ww. fakturze. Tym samym, dokonując skorygowania złożonego zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R poprzez jego aktualizację, wskazując w nim okres, za który złoży Pan pierwszą deklarację, zachowa Pan przysługujące Panu prawo do odliczenia podatku VAT od wydatku dokonanego w okresie prowadzenia przez Pana działalności. Prawo to przysługuje pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych wskazanych w art. 88 ustawy.
Realizacja przez Pana ww. prawa do odliczenia podatku VAT od ww. wydatku na zakup lokalu, poniesionego za miesiące przed dokonaniem rejestracji, nastąpi dopiero po uzyskaniu statusu zarejestrowanego (czynnego) podatnika podatku od towarów i usług. W związku z tą rejestracją, uzyska Pan także możliwość skorzystania z ww. prawa do odliczenia w okresie, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, albo w jednym z trzech następnych okresów rozliczeniowych, po okresie rozliczeniowym, w którym powstało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Zaznaczenia przy tym wymaga, że to organ podatkowy właściwy dla podatnika decyduje ostatecznie o sposobie rejestracji podatnika jako podatnik VAT czynny.
Pana stanowisko w zakresie pytań nr 1, nr 2 i części pytania nr 3 wniosku, uznaję za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Zaznaczenia wymaga, że jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Ponosi Pan ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego. Podkreślenia wymaga, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z tym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Jednocześnie należy podkreślić, że ta interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy, co oznacza, że w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Informuję ponadto, że ta interpretacja rozstrzyga wyłącznie w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1 (w zakresie prawa do odliczenia całego podatku naliczonego z faktury dokumentującej zaliczkę na zakup lokalu użytkowego zapłaconą w czerwcu 2025 r., wystawioną przez dewelopera na imię Pana i Pana żony), nr 2 (w zakresie okresu realizacji ww. prawa do odliczenia) oraz części pytania nr 3 (w zakresie prawa do złożenia kolejnej aktualizacji VAT-R w celu wskazania miesiąca czerwca 2025 r. jako pierwszego miesiąca, za który zostanie złożona deklaracja (pole nr 60)), zaś w zakresie dotyczącym części pytania oznaczonego we wniosku nr 3, dotyczącej prawa do złożenia kolejnej aktualizacji VAT-R w celu wskazania daty 1 czerwca 2025 r. jako daty rezygnacji ze zwolnienia (pole nr 43), zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo