Interpretacja 0114-KDIP1-3.4012.957.2025.1.KP

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

19 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do zastosowania procedury VAT-marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy, do dostawy dzieł sztuki oraz braku prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia dzieł sztuki.

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowany będący stroną postępowania:

„A” Sp. z o.o.

ul. (…), NIP: (…);

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

·      „B” Sp. z o.o.

ul. (…), NIP: (…).

Opis zdarzenia przyszłego

1.  Przedmiot działalności „A” sp. z o.o. oraz okoliczności nabycia przez nią dzieł sztuki

a.  „A” sp. z o.o. (dalej: „A”, „(…)”) jest polską spółką, podatnikiem podatku od towarów i usług, zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT.

b.  „A” jest podmiotem wchodzącym w skład międzynarodowej grupy kapitałowej (…) (dalej: „(…)”), w ramach której pełni funkcję tzw. centrum usług wspólnych, świadcząc usługi na rzecz pozostałych podmiotów wchodzących w skład Grupy (…). „A” jest spółką wyspecjalizowaną w zakresie pośrednictwa finansowego, udzielania pożyczek, świadczenia usług księgowych, doradczych, obrotu, pośrednictwa i zarządzania nieruchomościami. „A” posiada także udziały w innych spółkach.

c.   Podstawowe zadania „A” to:

 i.        pełnienie funkcji wyspecjalizowanego usługodawcy świadczącego usługi księgowe na rzecz udziałowca,

ii.       pełnienie funkcji wyspecjalizowanego usługodawcy świadczącego usługi m.in. w zakresie realizacji projektów inwestycyjnych,

iii.   pełnienie funkcji wyspecjalizowanego usługodawcy, który nie ponosi istotnego ryzyka biznesowego. „A” jest przedsiębiorcą zajmującym się zawodowym zarządem nieruchomościami, prowadzi działalność polegającą na m.in. obrocie, pośrednictwie, wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami, posiadającym pracowników legitymujących się licencją zarządcy nieruchomości,

iv.   pełnienie funkcji najemcy powierzchni biurowej,

v.       pełnienie funkcji wyspecjalizowanego usługodawcy świadczącego usługi doradztwa finansowego i wsparcia zarządzania, jak również usługi IT,

vi.  pełnienie roli pożyczkodawcy finansującego bieżące wydatki pożyczkobiorców.

d.  „A” jest następcą prawnym spółki „C” S.A. (dalej: „”C””, „(…)”). „A” nabyła całość majątku „C” w wyniku transakcji sprzedaży przedsiębiorstwa „C” do „A” w rozumieniu art. 55(1) oraz art. 55(2) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, dalej: „KC”, „kodeks cywilny”). Transakcja sprzedaży przedsiębiorstwa „C” (obejmująca wszystkie składniki jej majątku z wyłączeniem aktywów (…) związanych z działalnością (…), które zostały zbyte poprzez sprzedaż akcji (…) oraz niektórych instrumentów dłużnych związanych z tą działalnością) była przedmiotowo wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.

e.  Transakcja sprzedaży rzeczy oraz praw wchodzących w skład przedsiębiorstwa „C” była w całości opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych (dalej: „PCC”) na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm., dalej: „ustawa o PCC”). Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o PCC, obowiązek podatkowy w PCC w związku z tą transakcją ciążył na A. – jako kupującym rzeczy i prawa wchodzące w skład przedsiębiorstwa „C”. Ponieważ sprzedaż przedsiębiorstwa „C” nie była opodatkowana VAT, nie powstał w związku z nią podatek VAT należny, ani odpowiednio – prawo do jego odliczenia przez „A”.

f.    W skład składników rzeczowych nabytych przez „A” wchodziły m.in. dzieła sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o VAT (dalej łącznie: „dzieła sztuki”), tj.:

 i. obrazy, kolaże i podobne płyty dekoracyjne, rysunki i pastele, wykonane w całości przez artystę (CN 9701) oraz

ii. oryginalne rzeźby oraz posągi z dowolnego materiału, pod warunkiem, że zostały one wykonane w całości przez artystę (CN 9703).

g.  Dzieła sztuki, które są przedmiotem niniejszego wniosku, były nabywane:

 i.  bezpośrednio od twórców, którzy nie byli podatnikami VAT, a zatem bez VAT;

ii.  bezpośrednio od twórców, z zastosowaniem procedury szczególnej, określonej w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT (dalej: „procedura VAT marża”);

iii. od podmiotów profesjonalnie zajmujących się handlem dziełami sztuki (galerii sztuki) z zastosowaniem procedury VAT marża.

h.  W związku z art. 120 ust. 19 ustawy o VAT, C. nie dokonywała odliczenia podatku naliczonego od zakupów dzieł sztuki, w stosunku do których dostawcy stosowali procedurę VAT marża.

i.    Dzieła sztuki zostały uprzednio nabyte przez „C” w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w celu zainwestowania posiadanego kapitału w fizyczne aktywa trwałe, których wartość z dużym prawdopodobieństwem wzrośnie w przyszłości – co mogło umożliwić ich ewentualną – korzystną z punktu widzenia finansowego – późniejszą odsprzedaż.

j.    Jedynie uzupełniająco „A” dodaje, że dzieła sztuki zostały nabyte przez „C” w okresie, gdy spółka ta działała pod firmą (…) (dalej: „(…)”). (…) została przekształcona w „C” w roku 2023.

2.  Szczegóły transakcji będącej przedmiotem pytań zawartych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

k.   „A” planuje dokonać sprzedaży części dzieł sztuki, które nabyła od „C”, do podmiotu będącego polską spółką celową oraz podatnikiem VAT, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny – „B” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: „B”, „Zainteresowany”; „A” oraz „B” dalej łącznie jako: „Wnioskodawcy”). „B” prowadzi działalność obejmującą działalność twórczą w zakresie sztuk wizualnych.

l.    „A” jest w posiadaniu dokumentacji dotyczącej okoliczności zakupu dzieł sztuki przez „C”, w tym m.in.:

 i.  umów z twórcami dzieł sztuki, na mocy których zobowiązali się oni do wytworzenia dzieła (bądź dzieł) sztuki i ich dostawy na rzecz „C”;

ii.  faktur dokumentujących nabycie dzieł sztuki od podmiotów pośredniczących w procedurze VAT marża, a także od twórców w procedurze VAT marża;

iii. protokołów odbioru dzieł sztuki po ich wykonaniu przez twórców.

m. Dzieła sztuki zostaną sprzedane na rzecz „B” po cenie wyższej niż ta, za którą „A” nabyła je w przeszłości od „C” (z marżą).

n.  Dzieła sztuki będące przedmiotem sprzedaży (dostawy) znajdują się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Mimo ich planowanej dostawy na rzecz „B”, nie zmienią one w wyniku tej transakcji swojego położenia i pozostaną w swojej obecnej lokalizacji.

Pytanie

Czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w odniesieniu do dostawy dzieł sztuki realizowanej przez „A” na rzecz „B”, „A” będzie przysługiwało prawo do ustalenia podstawy opodatkowania VAT na zasadach określonych w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT tj. do przyjęcia za podstawę opodatkowania VAT w odniesieniu do tej dostawy marży stanowiącej różnicę między ceną sprzedaży dzieł sztuki ustaloną dla transakcji między „A” a „B” a kwotą ich nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku, a w konsekwencji „B” nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu tej transakcji?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawców:

W przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w odniesieniu do dostawy dzieł sztuki realizowanej przez „A” na rzecz „B”, „A” będzie przysługiwało prawo do ustalenia podstawy opodatkowania VAT na zasadach określonych w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT tj. do przyjęcia za podstawę opodatkowania VAT w odniesieniu do tej dostawy marży stanowiącej różnicę między ceną sprzedaży dzieł sztuki ustaloną dla transakcji między „A” a „B” a kwotą ich nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku a w konsekwencji „B” nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu tej transakcji.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawców (grupy Zainteresowanych).

a.  Wnioskodawcy opierają swoje stanowisko na następujących podstawach:

 i.      „A”, jako sukcesor prawny spółki „C”, będzie uprawniony do zastosowania w odniesieniu do ustalenia podstawy opodatkowania VAT dostawy dzieł sztuki procedury, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT – do której byłaby uprawniona spółka „C” przed nabyciem jej przedsiębiorstwa przez „A”.

ii.   Nawet gdyby uznać, że w analizowanej sytuacji sukcesja w zakresie prawa do stosowania art. 120 ust. 4 ustawy o VAT przez „A” nie nastąpiła, na możliwość zastosowania tzw. procedury VAT marża, o której mowa w powołanym przepisie, wskazuje łączna wykładnia przepisów art. 120 ust. 4 i art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT.

iii.   W sytuacji rozliczenia transakcji dostawy dzieł sztuki przez „A” w oparciu o procedurę VAT marża (tj. ustalenia podstawy opodatkowania zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT), „B” nie będzie uprawniona do odliczenia podatku VAT na transakcji z A.

Ad 1

a)  Sukcesja podatkowa na gruncie przepisów o VAT

b.  Polski ustawodawca nie zdecydował się na umieszczenie w przepisach ustawy o VAT przepisu formułującego ogólną zasadę istnienia sukcesji praw i obowiązków na gruncie VAT w przypadku transakcji nabycia przedsiębiorstwa (Wyjątkiem jest przepis art. 91 ust. 9 ustawy o VAT zgodnie z którym „w przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa”, przy czym co do zasady znajduje on zastosowanie tylko w odniesieniu do kontynuacji tzw. korekty wieloletniej odliczenia VAT naliczonego.). Nie ma to jednak w praktyce znaczenia zważywszy na art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym przepisów tej ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, który należy odczytywać w kontekście art. 19 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 347, str. 1 ze zm., dalej: „Dyrektywa VAT”).

c.   Art. 19 Dyrektywy VAT formułuje zasadę kontynuacji funkcjonowania przedsięwzięcia gospodarczego (sensu largo) w przypadku, gdy podatnik dokonuje przeniesienia (zbycia) majątku wystarczającego do prowadzenia tego przedsięwzięcia (lub jego części) na rzecz innego przedsiębiorcy (innego podatnika).

d.  Art. 19 Dyrektywy VAT przewiduje, że „w przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego.

W przypadkach, gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu”.

e.  Przepis ten wprowadza więc niezmiernie szeroki zakres form przeniesienia tego majątku, ponieważ jego istotą jest, de facto, przyjęcie, że samo przeniesienie majątku powinno mieć charakter w pełni neutralny – można przyjąć, że nietworzący samoistnych konsekwencji dla żadnej ze stron. Zaś konsekwencje, rozumiane jako prawa i obowiązki podatnika w zakresie VAT, które powstały i nie zostały zrealizowane przez podatnika przenoszącego ów majątek są wraz z majątkiem transferowane na jego nabywcę. Ma to zapewnić, z jednej strony, neutralność opodatkowania, z drugiej – pewność, że owe powstałe już konsekwencje, zarówno w zakresie praw, jak i obowiązków, nie znikną wraz z przeniesieniem majątku.

f.    I to właśnie jest istotą art. 19 Dyrektywy VAT – a w konsekwencji będącego jego implementacją art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, co potwierdził w swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „Trybunał”, „TSUE”), zarówno na gruncie przepisu art. 19 Dyrektywy VAT, jak poprzedzającego go art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. U. UE. L. z 1977 r. Nr 145, str. 1 ze zm., dalej: „VI Dyrektywa”). W tym zakresie orzecznictwo TSUE interpretujące przepisy VI Dyrektywy pozostaje aktualne i ma zastosowanie do wykładni art. 19 Dyrektywy VAT.

g.  W wyroku z 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/01, Zita Modes Sarl v. Administration de l'energistrement et des domains (ECR 2003/11B/I-14393) TSUE podkreślił, iż jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy uznając, iż w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie – nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu – do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak mieć zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów.

h.  TSUE w wyroku tym wskazał również, że biorąc pod uwagę cel VI Dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W orzeczeniu tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy, Trybunał uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania VAT jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego.

i.    TSUE potwierdził to także w kolejnym wyroku w sprawie C-444/10 (ZOTSiS 2011, nr 11A, poz. I-11071), Finanzamt Lüdenscheid v. Christel Schriever. TSUE przyjął, że „przekazanie [...] całości lub części aktywów należy interpretować w taki sposób, iż obejmuje ono przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, lecz nie obejmuje samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów” (pkt 24 wyroku w sprawie C-444/10).

j.    Dla uznania, że doszło do przekazania przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy (oraz analogicznie w rozumieniu art. 19 Dyrektywy VAT), należy wykazać, że całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej (pkt 25 wyroku ws. C-444/10).

k.   Innymi słowy, TSUE przyjął, że art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy (obecnie art. 19 Dyrektywy VAT) ma na celu umożliwienie przeniesienia praw i obowiązków w zakresie VAT ze zbywcy na nabywcę przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części – wraz z przenoszonym majątkiem. Takie rozwiązanie może zapewnić neutralność podatkową rozliczenia, dla którego alternatywą byłoby opodatkowanie przenoszonego w ten sposób majątku. Jednak w przypadku, gdy państwo członkowskie samodzielnie decyduje o zastosowaniu opcji ujętej w art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy (obecnie art. 19 Dyrektywy VAT), wówczas automatyczną konsekwencją jej wyboru jest – bo musi być – przyjęcie następstwa prawnego nabywcy majątku w zakresie praw i obowiązków w obszarze VAT związanych z przejmowanym majątkiem. To wynika z art. 5 ust. 8 VI Dyrektywy (obecnie art. 19 Dyrektywy VAT), jak wyjaśnił TSUE w powołanych wyrokach.

b)  Sukcesja w zakresie VAT w świetle polskiego orzecznictwa sądowoadministracyjnego

l.    Zgodnie z orzecznictwem TSUE oraz polskich sądów administracyjnych, możliwe jest następstwo prawne w przypadku zbycia przedsiębiorstwa, w tym w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów dotyczących podatku od towaru i usług (wartości dodanej).

m. W wyroku z 28 października 2011 r., sygn. I FSK 1660/10, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: „NSA”) zauważył w tym kontekście, że: „w przypadku zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej. Nabywca jest następcą prawnym, beneficjentem czynności aportu podatnika dokonującego zbycia. W takim zakresie, następuje przeniesienie na owego nabywcę zasad dotyczących opodatkowania VAT w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem na warunkach identycznych jakie obowiązywały zbywcę, gdyby do zbycia nie doszło”.

n.  Ponadto NSA w wyroku z 29 maja 2014 r., sygn. I FSK 1028/13 orzekł, iż „Art. 19 Dyrektywy 112 [Dyrektywy VAT] stanowi o pełnym następstwie w zakresie podatku od towarów i usług związanym z wnoszonym przedsiębiorstwem. W takiej sytuacji, nie tylko korekta podatku odliczonego określona w art. 91 ust. 1-8 u.p.t.u. może być dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa. Oznacza to więc, iż zgodnie z zasadą neutralności podatku VAT nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części, jako następca zbywającego, jest uprawniony do odliczania podatku naliczonego, korekt podatku naliczonego oraz innych czynności w ramach rozliczeń podatkowych, niezbędnych do zachowania zasady neutralności. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że skoro Polska nie dokonała pełnej implementacji przepisów wspólnotowych, do których implementacji była zobowiązana decydując się na zastosowanie regulacji z art. 19 Dyrektywy 112 to można powoływać się wprost na brzmienie art. 19 Dyrektywy 112.”

o.  Analogiczne do powyższego stanowiska zostały zaprezentowane przez NSA w wyroku z 30 czerwca 2021 r., sygn. I FSK 2240/19, wyroku NSA z 21 października 2015 r., sygn. I FSK 1459/14 czy w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: „WSA”) w Białymstoku z 13 października 2015 r., sygn. I SA/Bd 662/15.

p.  Dodatkowo, w wyroku WSA we Wrocławiu z 13 marca 2012 r., sygn. I SA/Wr 1767/11, sąd wprost uznał za nieprawidłowe stanowisko organu podatkowego, zgodnie z którym o następstwie prawnym w przedmiotowym zdarzeniu (tj. aportu zorganizowanej części przedsiębiorstwa) decydować miały przepisy Ordynacji podatkowej.

W wyroku tym WSA wskazał również, że „Przyjęta w art. 6 pkt 1 uVAT opcja wyłączenia z opodatkowania zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wymaga zatem uznania, że w przypadku zbycia tak określonego przedmiotu, jego nabywca traktowany jest jako następca prawny podatnika dokonującego zbycia. W takiej sytuacji dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej, następuje przeniesienie na nabywcę zasad dotyczących opodatkowania VAT w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem na warunkach identycznych, jakie obowiązywały zbywcę, gdyby do zbycia nie doszło.”

q.  W ocenie Wnioskodawców należy zatem uznać, że skoro Polska nie dokonała pełnej implementacji przepisów wspólnotowych, do których implementacji była zobowiązana decydując się na zastosowanie regulacji z art. 19 Dyrektywy VAT, to można powoływać się wprost na brzmienie art. 19 Dyrektywy VAT. Potwierdza to orzecznictwo TSUE, a na przykład wyrok z 19 stycznia 1982 r. w sprawie 8/81 Ursula Becker oraz wyrok z 6 lipca 1995 r. w sprawie C-62/93 BP Soupergaz.

r.   Podsumowując, z powołanego powyżej orzecznictwa sądów administracyjnych wynika spójna linia interpretacyjna, zgodnie z którą w sytuacji, gdy Polska nie dokonała pełnej implementacji przepisów unijnych, do implementacji których była zobowiązana decydując się na zastosowanie regulacji z art. 19 Dyrektywy VAT, to podatnicy mogą powoływać się wprost na brzmienie przepisu tego artykułu (bezpośredni efekt dyrektywy unijnej) wywodząc swoje prawa bezpośrednio z przepisu art. 19 Dyrektywy VAT. W ocenie Wnioskodawców, sukcesja, o której mowa w niniejszym akapicie oraz zacytowanych wyrokach, może obejmować również prawo do zastosowania procedury VAT marża.

c)  Przepisy o sukcesji w analizowanym stanie faktycznym

Wstęp

s.   Podsumowując wnioski z przytoczonego powyżej orzecznictwa, wystąpienie sukcesji praw i obowiązków na gruncie VAT w przypadkach zbycia przedsiębiorstwa:

 i.  odnosi się ono do praw i obowiązków, funkcjonalnie związanych z transferowanym przedsiębiorstwem lub zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa;

ii.  wynika ze zdarzeń mających miejsce przed zbyciem przedsiębiorstwa/zorganizowanej części przedsiębiorstwa;

iii. dotyczy praw i obowiązków, które nie zostały zrealizowane przez zbywcę przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

t.    Mając na uwadze powyższe, kontynuację przez „A” sposobu opodatkowania podatkiem od towarów i usług sprzedaży dzieł sztuki w ramach procedury VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, należy niewątpliwie zakwalifikować do „innych czynności w ramach rozliczeń podatkowych”, o których mowa m.in. w cytowanym powyżej wyroku NSA o sygn. I FSK 1028/13, które podlegają sukcesji na rzecz Wnioskodawców.

u.  Tym samym, zdaniem Wnioskodawców, „A” winna być uznana za sukcesora praw i obowiązków podatkowych „C” w zakresie sposobu opodatkowania VAT dostawy dzieł sztuki nabytych przez „C”, które następnie „A” nabyła w wyniku zakupu całości przedsiębiorstwa spółki „C”.

v.   W szczególności, w ocenie Wnioskodawców, co będzie uzasadnione poniżej – „A” przysługiwało prawo do tego by – dokonując dostawy dzieł sztuki o których mowa w niniejszym wniosku – zastosować przy ustalaniu podstawy opodatkowania VAT procedurę VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT.

Warunki formalne zastosowania procedury VAT marża

w. Zgodnie z przepisem art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, w przypadku podatnika dokonującego dostawy m.in. dzieł sztuki nabytych uprzednio przez tego podatnika w ramach prowadzonej działalności, w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

x.   Warunki, po spełnieniu których zastosowanie procedury VAT marża przez dostawcę towarów jest możliwe, są następujące (art. 120 ust. 4 i 10 ustawy o VAT):

 i.  Sprzedawca winien być podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT i występować w takim charakterze w odniesieniu do tej transakcji sprzedaży;

ii.  Sprzedawane przedmioty winny być dziełami sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT;

iii. Dzieła sztuki powinny zostać uprzednio nabyte przez ich sprzedawcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w celu ich odprzedaży.

y.   Dodatkowo, dzieła sztuki powinny być uprzednio nabyte przez sprzedawcę od podmiotów o określonym statusie, wymienionych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT, tj.:

 i.       osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;

ii.    podatników, o których mowa w art. 15 ustawy o VAT, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a ustawy o VAT;

iii.   podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z art. 120 ust. 4 i 5 ustawy o VAT;

iv.   podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 113 lub art. 113a ustawy o VAT;

v.    podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 120 ust. 4 i 5 ustawy o VAT, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach.

Prawo do zastosowania procedury VAT marża przez C.

z.   Zdaniem Wnioskodawców, w przypadku ewentualnego dokonania odpłatnej dostawy dzieł sztuki, o których mowa w niniejszym wniosku, „A” przysługiwałoby prawo do ustalenia podstawy opodatkowania tejże dostawy zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT.

aa.      Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że wszystkie warunki wymagane do obliczenia przez „C” podstawy opodatkowania VAT zgodnie z art. 120 ust. 4, gdyby to „C”          miała dokonać ich odpłatnej dostawy w rozumieniu VAT, byłyby spełnione, tj.:

 i.  „C” była podatnikiem VAT w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT i występowałaby w jego charakterze dla transakcji sprzedaży dzieł sztuki;

ii.   Sprzedawane obrazy i rzeźby stanowiłyby dzieła sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT;

iii.  Dzieła sztuki zostały uprzednio nabyte przez „C” w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w celu ich odprzedaży. „C” nabyła bowiem dzieła sztuki, aby zainwestować posiadany kapitał w fizyczne aktywa trwałe, których wartość z dużym prawdopodobieństwem mogła wzrosnąć w przyszłości – co mogło umożliwić ich ewentualną – korzystną z punktu widzenia finansowego – późniejszą odsprzedaż.

iv.  Dzieła sztuki zostały uprzednio nabyte przez „C”:

• bezpośrednio od twórców, którzy nie byli podatnikami VAT;
• bezpośrednio od twórców w procedurze VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT;
• od podmiotów profesjonalnie zajmujących się handlem dziełami sztuki (galerii sztuki) w procedurze VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT.

bb. W efekcie, „C” nie przysługiwało w związku z zakupem rzeczonych dzieł sztuki prawo do odliczenia podatku naliczonego od ich nabycia.

cc. Natomiast nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do dzieł sztuki, które są przedmiotem niniejszego wniosku, spółce „C” przysługiwało prawo do zastosowania             procedury VAT marża w związku ze spełnieniem warunków określonych w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT, gdyby spółka zadecydowała o dokonaniu odpłatnej dostawy   tych towarów.

Podsumowanie:

dd. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Wnioskodawców:

 i.       Spółce „C” przysługiwało prawo do określenia podstawy opodatkowania przy zastosowaniu procedury VAT marża w razie, gdyby to „C” dokonała odpłatnej dostawy dzieł sztuki, o których mowa we wniosku;

ii.   Prawo to w ramach sukcesji praw i obowiązków wynikających z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 19 Dyrektywy VAT zostało przeniesione na „A”;

iii.  Oznacza to, że dokonując odpłatnej dostawy dzieł sztuki na „B”, spółka „A” ma prawo zastosować do obliczenia podstawy opodatkowania VAT procedurę VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT.

ee.      Wnioskodawcy pragną dodatkowo zwrócić uwagę, iż analogiczne do przedstawionego przez Wnioskodawców stanowiska, jeśli chodzi o prawo do zastosowania          procedury VAT marża przez sukcesora prawnego, zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „DKIS”) w interpretacji z 8 listopada 2024 r., nr 0112-KDIL1-        3.4012.484.2024.2.MR.

ff.         W interpretacji tej DKIS zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że w wyniku przejęcia przedsiębiorstwa podmiotu przejmowanego podmiot przejmujący staje         się sukcesorem podmiotu przejmowanego w zakresie „innych czynności w ramach rozliczeń podatkowych”, w tym w zakresie kontynuacji opodatkowania nabytych       wraz z przedsiębiorstwem podmiotu przejmowanego monet kolekcjonerskich w procedurze VAT marża.

Ad 2

a)  Analiza przepisu art. 120 ust. 4 w zw. z ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT

a.  Niezależnie od powyższego, gdyby okazało się, że art. 19 Dyrektywy VAT, powołane orzecznictwo TSUE i polskich sądów administracyjnych nie mają zastosowania do stanu faktycznego opisanego we wniosku i DKIS uznałby, że w analizowanym stanie faktycznym nie wystąpi sukcesja prawa do zastosowania procedury VAT marża, prawo do jej zastosowania po stronie „A” nadal by istniało.

b. Co więcej, nadal wywodzone byłoby z art. 120 ust. 4 w zw. z ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT.

c. Jedną z okoliczności uprawniających do zastosowania procedury VAT marża, o której mowa w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT jest nabycie dzieł sztuki od „osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15”.

d.  Zdaniem Wnioskodawców, w analizowanej sytuacji można twierdzić, iż – pomimo że na moment zbycia swojego przedsiębiorstwa „C” był podatnikiem VAT czynnym – w odniesieniu do zbycia dzieł sztuki w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa nie działał on w charakterze podatnika VAT. Tym samym, można w ten sposób uznać, że w analizowanym stanie faktycznym, w odniesieniu do zbycia przez „A” dzieł sztuki – spełniony będzie warunek, o którym mowa w art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT.

e.  Poniżej Wnioskodawcy przedstawiają odpowiednią argumentację.

b)  Czynność zbycia przedsiębiorstwa a działanie w charakterze podatnika VAT

f.    Zgodnie z treścią art. 15 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

g. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 2 ustawy o VAT).

h. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Natomiast z brzmienia art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

i.  Jednakże nie każda dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, dokonana przez podmiot mający status podatnika podatku od towarów i usług, będzie podlegać opodatkowaniu tym podatkiem. Status podatnika podatku od towarów i usług nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności danego podmiotu. Za działalność rodzącą obowiązki w podatku od towarów i usług należy uznać tylko tę działalność, którą można zidentyfikować i zaliczyć do zawodowej płaszczyzny jednostki, która nie została przez ustawodawcę wyłączona bądź zwolniona z opodatkowania ze względu na jej przedmiot.

j.   Możliwe jest w ocenie Wnioskodawców, aby dany podmiot gospodarczy – będący co do zasady podatnikiem VAT w odniesieniu do swojej działalności gospodarczej – dokonywał również czynności dostawy towarów lub świadczenia usług w odniesieniu do których to czynności nie będzie on uznawany za podatnika tego podatku. Taką czynnością w ocenie Wnioskodawców jest zbycie przedsiębiorstwa, wyłączone z VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.

k.   Sprzedaż przedsiębiorstwa, zdefiniowanego zgodnie z art. 55(1) kodeksu cywilnego jako „zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej”, pod pewnymi warunkami, korzysta z wyłączenia z opodatkowania VAT, co oznacza, że zbywca przedsiębiorstwa – w zakresie tej konkretnej transakcji – nie występuje w roli podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT.

c)  Wnioski

l.    Konsekwencją takiej interpretacji jest wniosek, iż nabycie dzieł sztuki przez „A” od „C” w ramach nabycia całości przedsiębiorstwa „C” należy uznać nabycie, o którym mowa w art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, wywołujące skutki takie same, jak gdyby „A” nabyła te dzieła sztuki np. od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W obu tych przypadkach – przy sprzedaży dokonywanej przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, jak i przy sprzedaży przedsiębiorstwa – transakcja ta nie podlega bowiem opodatkowaniu VAT.

m. Wnioskodawcy uważają zatem, że „A” nabyła dzieła sztuki będące przedmiotem sprzedaży do „B” od podmiotu, o którym mowa w art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT, tj. podmiotu, który nie działał w zakresie tej transakcji w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT.

n.  W związku z powyższym, Wnioskodawcy stoją na stanowisku, że wszystkie warunki do obliczenia przez „A” podstawy opodatkowania zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT będą spełnione również wtedy, gdyby uznać, że nie jest ona sukcesorem „C” w zakresie praw i obowiązków dotyczących opodatkowania nabytych przez „C” dzieł sztuki. Warunki te są spełnione w sposób następujący:

a.  „A” jest podatnikiem VAT i będzie występować w jego charakterze dla transakcji sprzedaży dzieł sztuki na rzecz „B” w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT;

b.  Sprzedawane obrazy i rzeźby stanowią dzieła sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT;

c.   Dzieła sztuki zostały uprzednio nabyte od „C” w ramach prowadzonej przez „A” działalności gospodarczej, co do których „A” mogła zakładać, że ich wartość z dużym prawdopodobieństwem wzrośnie w przyszłości i możliwe będzie uzyskanie zysku z takiej odprzedaży przez „A”;

d.  Dzieła sztuki zostały nabyte przez „A” od „C”, która nie działała w zakresie tej transakcji w charakterze podatnika VAT, a więc od podmiotu, o którym mowa w art. 120 ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT.

o.  Oznacza to, że „A” jest uprawniona do ustalenia podstawy opodatkowania sprzedaży dzieł sztuki do „B” na podstawie art. 120 ust. 4 w zw. z ust. 10 pkt. 1 ustawy o VAT – nawet gdyby uznać, iż w analizowanej sytuacji nie ma miejsca sukcesja pomiędzy „C” „A” prawa do zastosowania procedury VAT marża.

p.  Tym samym, w ocenie Wnioskodawców, „A” przysługuje prawo do ustalenia podstawy opodatkowania opisanej transakcji sprzedaży dzieł sztuki na rzecz „B” zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, tj. jako marży stanowiącej różnicę między kwotą sprzedaży ustaloną dla transakcji między „A” a „B” a kwotą nabycia dzieł sztuki od „C” w drodze nabycia jej przedsiębiorstwa, pomniejszoną o kwotę podatku.

q.  Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 ustawy o VAT.

r.   Zgodnie z zasadą ogólną zawartą w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT).

s.   W związku z powyższym, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest uzależnione od spełnienia następujących przesłanek: (i) odliczenia może dokonać podatnik VAT, (ii) towary oraz usługi, z których nabyciem podatek został naliczony są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

t.    Niemniej, prawo to w określonych przypadkach podlega ograniczeniu. I tak, w świetle art. 120 ust. 19 ustawy o VAT obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków, jeżeli podlegały opodatkowaniu zgodnie z ust. 4 i 5 art. 120 ustawy o VAT.

u.  Tym samym, w przypadku dostawy dzieł sztuki przy zastosowaniu mechanizmu VAT marża, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie występuje.

v.   W konsekwencji, w sytuacji rozliczenia transakcji dostawy dzieł sztuki przez „A” w oparciu o procedurę VAT marża (tj. ustalenia podstawy opodatkowania zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT), „B” nie będzie uprawniona do odliczenia podatku VAT na transakcji z „A”.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 poz. 775 ze zm.) zwanej dalej „ustawą”:

Stosownie do treści art. 2 pkt 6 ustawy:

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy:

Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy:

Jednocześnie przepis art. 6 ustawy wskazuje na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

Stosownie do art. 6 pkt 1 ustawy:

Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa – czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Przy czym należy zaznaczyć, że użyte w ww. przepisie sformułowanie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Zbycie przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:

Stosownie do treści art. 29a ust. 1 ustawy:

Procedura marży uregulowana została przez ustawodawcę w Dziale XII ustawy Rozdziale 4 „Szczególne procedury w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków”.

Zgodnie z art. 120 ust. 1 pkt 1 ustawy:

W myśl art. 120 ust. 4 ustawy:

Stosownie do treści art. 120 ust. 1 pkt 5 ustawy:

Natomiast na podstawie art. 120 ust. 1 pkt 6 ustawy:

Zgodnie z art. 120 ust. 2 ustawy:

Przy czym stosownie do art. 146ef oraz 146ei ustawy stawka ta wynosi obecnie 8%.

W myśl art. 120 ust. 3 ustawy:

Zgodnie z art. 148ef stawka ta wynosi obecnie 8%.

Natomiast stosownie do art. 120 ust. 3a ustawy:

Zgodnie z art. 146ef stawka podatku wynosi obecnie 23%.

Ponadto, zgodnie z art. 120 ust. 10 ustawy:

Stosownie do art. 120 ust. 11 ustawy:

Zgodnie z art. 120 ust. 13 ustawy:

Na podstawie art. 120 ust. 14 ustawy:

Zgodnie z art. 120 ust. 15 ustawy:

Jak stanowi art. 109 ust. 3 ustawy:

Przepisy ustawy przewidują zatem stosowanie szczególnej procedury opodatkowania dostawy m.in. dzieł sztuk, polegającej na opodatkowaniu marży. Jest to szczególna forma opodatkowania, w której podstawą opodatkowania jest marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży, a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. Taka procedura opodatkowania może być stosowana w przypadku dostawy dzieł sztuki nabytych wcześniej przez podatnika w ramach prowadzonej działalności w celu odsprzedaży.

Zaznaczyć należy, że dla opodatkowania dostawy m.in. dzieł sztuki w procedurze marży ważny jest zarówno rodzaj towaru, który może zostać objęty tą procedurą, jak też to, od kogo ten towar został kupiony. Zastosowanie tej procedury wymaga, aby m.in. dzieła sztuki były nabyte od podmiotów wymienionych w powołanym wyżej art. 120 ust. 10 ustawy.

Natomiast z procedury VAT marża nie może korzystać m.in. sprzedaż dzieł sztuki, których kupno następuje od podatnika innego niż, ten o którym mowa w art. 120 ust. 10 ustawy, jeżeli ich nabycie podlegało opodatkowaniu według stawki 8%.

Zagadnienie sukcesji podatkowej w polskim prawie podatkowym regulują przepisy zawarte w art. 93-93e ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). W przepisach tych ustawodawca przedstawił katalog sytuacji, w których zachodzi sukcesja podatkowa, tj. sukcesja praw i obowiązków następców prawnych oraz podmiotów przekształcanych.

W myśl art. 93 § 1 pkt 1 Ordynacji Podatkowej:

Stosownie do treści art. 93 § 2 pkt 1 ww. ustawy:

Stosownie do art. 93e Ordynacji podatkowej:

Następstwo prawne polega na przejściu z jednego podmiotu na drugi określonych praw i obowiązków. W przypadku prawa podatkowego mamy do czynienia z pochodnym nabyciem praw, kiedy to następca prawny nabywa prawa i obowiązki przysługujące jego poprzednikowi prawnemu. Jest to nabycie translatywne, gdyż dotyczy praw poprzednio już istniejących. W prawie podatkowym z reguły ma miejsce następstwo prawne pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna), kiedy to mocą jednego zdarzenia prawnego dochodzi do nabycia całego lub części majątku, a nabywca wchodzi zarówno w prawa, jak i w obowiązki swego poprzednika prawnego. Przedmiotem następstwa podatkowego są prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa podatkowego, przy czym zgodnie z art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, rozumie się przez to prawa i obowiązki zawarte we wszelkich aktach normatywnych prawa podatkowego, w tym m.in. ustawy o podatku od towarów i usług.

Z opisu sprawy wynika, że jesteście Państwo polską spółką, podatnikiem podatku od towarów i usług, zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT. Jesteście Państwo następcą prawnym spółki „C”. Nabyliście Państwo całość majątku „C” w wyniku transakcji sprzedaży przedsiębiorstwa „C” do Państwa w rozumieniu art. 55(1) oraz art. 55(2) ustawy Kodeks cywilny. Transakcja sprzedaży przedsiębiorstwa „C” była przedmiotowo wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Ponieważ sprzedaż przedsiębiorstwa „C” nie była opodatkowana VAT, nie powstał w związku z nią podatek VAT należny, ani odpowiednio – prawo do jego odliczenia przez „A”.

W skład składników rzeczowych nabytych przez „C” wchodziły m.in. dzieła sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o VAT („dzieła sztuki”), tj.:

·      obrazy, kolaże i podobne płyty dekoracyjne, rysunki i pastele, wykonane w całości przez artystę (CN 9701) oraz

·      oryginalne rzeźby oraz posągi z dowolnego materiału, pod warunkiem, że zostały one wykonane w całości przez artystę (CN 9703).

Dzieła sztuki, które są przedmiotem niniejszego wniosku, były nabywane:

a)  bezpośrednio od twórców, którzy nie byli podatnikami VAT, a zatem bez VAT;

b)  bezpośrednio od twórców, z zastosowaniem procedury szczególnej, określonej w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT („procedura VAT marża”);

c)  od podmiotów profesjonalnie zajmujących się handlem dziełami sztuki (galerii sztuki) z zastosowaniem procedury VAT marża.

W związku z art. 120 ust. 19 ustawy o VAT, „C” nie dokonywała odliczenia podatku naliczonego od zakupów dzieł sztuki, w stosunku do których dostawcy stosowali procedurę VAT marża.

Dzieła sztuki zostały uprzednio nabyte przez „C” w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w celu zainwestowania posiadanego kapitału w fizyczne aktywa trwałe, których wartość z dużym prawdopodobieństwem wzrośnie w przyszłości – co mogło umożliwić ich ewentualną – korzystną z punktu widzenia finansowego – późniejszą odsprzedaż.

Planujecie Państwo dokonać sprzedaży części dzieł sztuki, które nabyliście od „C” w ranach nabycia przedsiębiorstwa, do podmiotu będącego polską spółką celową oraz podatnikiem VAT, zarejestrowany jako podatnik VAT czynny – „B” spółka z ograniczoną odpowiedzialnością („B”, „Zainteresowany”). „B” prowadzi działalność obejmującą działalność twórczą w zakresie sztuk wizualnych.

Jesteście Państwo w posiadaniu dokumentacji dotyczącej okoliczności zakupu dzieł sztuki przez „C”, w tym m.in.:

·      umów z twórcami dzieł sztuki, na mocy których zobowiązali się oni do wytworzenia dzieła (bądź dzieł) sztuki i ich dostawy na rzecz „C”;

·      faktur dokumentujących nabycie dzieł sztuki od podmiotów pośredniczących w procedurze VAT marża, a także od twórców w procedurze VAT marża;

·      protokołów odbioru dzieł sztuki po ich wykonaniu przez twórców.

Dzieła sztuki zostaną sprzedane na rzecz „B” po cenie wyższej niż ta, za którą nabyliście Państwo je w przeszłości od „C” (z marżą).

Dzieła sztuki będące przedmiotem sprzedaży (dostawy) znajdują się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Mimo ich planowanej dostawy na rzecz „B”, nie zmienią one w wyniku tej transakcji swojego położenia i pozostaną w swojej obecnej lokalizacji.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, w odniesieniu do dostawy dzieł sztuki realizowanej przez Państwa na rzecz „B”, będzie Państwu przysługiwało prawo do ustalenia podstawy opodatkowania VAT na zasadach określonych w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT, a w konsekwencji „B” nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego z tytułu tej transakcji.

Aby odpowiedzieć na Państwa pytanie w pierwszej kolejności należy wskazać, że przyjęta w art. 6 pkt 1 ustawy opcja wyłączenia od opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa wymaga, aby w przypadku zbycia tak określonego przedmiotu transakcji, jego nabywca traktowany był jako następca prawny podatnika dokonującego zbycia. W konsekwencji, w takiej sytuacji dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej w zakresie podatku od towarów i usług – następuje przeniesienie na nabywcę zasad dotyczących opodatkowania tym podatkiem w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem.

Konsekwencją takiej konstrukcji jest realizacja możliwości stworzonej przez art. 19 Dyrektywy 2006/112, stanowiącej, że nabywca przedsiębiorstwa jest następcą prawnym (w odniesieniu do rozliczeń podatku VAT) zbywcy. Konstrukcja ta wprowadza zasadę sukcesji nabywcy przedsiębiorstwa w zakresie podatku VAT po podmiocie, który wcześniej zbył przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Skutkiem tego następstwa jest przeniesienie na nabywcę przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa zasad dotyczących opodatkowania VAT, na warunkach identycznych, jakie obowiązywały zbywcę przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że nabyliście Państwo całość majątku „C” w wyniku transakcji sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55(1) oraz art. 55(2) ustawy Kodeks cywilny. Transakcja sprzedaży przedsiębiorstwa była przedmiotowo wyłączona z opodatkowania VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.

W związku z powyższym na mocy zasady sukcesji generalnej na Państwa przeszły wszelkie prawa i obowiązki w zakresie prawa podatkowego – w tym podatku VAT związane z działalnością nabytej spółki.

Zatem Państwo jako sukcesor przejęliście wskazane we wniosku dzieła sztuki w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 120 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy. Dzieła sztuki były nabywane bezpośrednio od twórców, którzy nie byli podatnikami VAT, a zatem bez VAT; bezpośrednio od twórców, z zastosowaniem procedury szczególnej, określonej w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT oraz od podmiotów profesjonalnie zajmujących się handlem dziełami sztuki (galerii sztuki) z zastosowaniem procedury VAT marża.

W kontekście prawa do odliczenia podatku, zauważyć należy, że w przypadku gdy dzieła sztuki zostały nabyte od osób prywatnych nieprowadzących działalności gospodarczej – podatek naliczony nie wystąpił. Natomiast, gdy ww. towary zostały nabyte od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, rozliczających się ze sprzedaży dzieł sztuki w oparciu o metodę VAT marża, opisaną w art. 120 ust. 4 i 5 ustawy, podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT.

Zatem należy stwierdzić, że skoro Spółka „C” nabyła dzieła sztuki od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, rozliczających się ze sprzedaży dzieł sztuki metodą VAT marża, opisaną w art. 120 ust. 4 i 5 stawy VAT – nie przysługiwało jej prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu tego zakupu. Natomiast w wyniku nabycia przez „C” dzieł sztuki bezpośrednio od twórców, którzy nie byli podatnikami VAT, podatek VAT naliczony w ogóle nie wystąpił. Tym samym, Państwa jako następcy prawnego należy traktować jako podmiot, który również nie nabył prawa do odliczenia z tytułu zakupu ww. dzieł dokonanych przez „C”.

W konsekwencji powyższej analizy, będziecie Państwo uprawnieni przy sprzedaży dzieł sztuki, o których mowa we wniosku, do zastosowania opodatkowania procedury marży stosownie do art. 120 ust. 4 ustawy, tj. do przyjęcia za podstawę opodatkowania VAT w odniesieniu do tej dostawy marży stanowiącej różnicę między ceną sprzedaży dzieł sztuki ustaloną dla transakcji między „A” a „B” a kwotą ich nabycia przez „C”, pomniejszoną o kwotę podatku VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 uznają za prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego w przypadku sprzedaży towarów (dzieł sztuki) z zastosowaniem procedury VAT-marża należy wskazać, że w myśl art. 86 ust. 1 ustawy:

Stosowanie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. takimi, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi.

Należy również podkreślić, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W kontekście Państwa wątpliwości należy wskazać, że stosownie do art. 120 ust. 19 ustawy:

Przepis ten stanowi, iż zakaz dokonywania odliczeń dotyczy konkretnych, wymienionych w tym zakresie przedmiotów, przy sprzedaży których zastosowanie ma opodatkowanie marży.

Stwierdzić tym samym należy, że w odniesieniu do nabywanych przez Zainteresowanego dzieł sztuki, o których mowa we wniosku, ograniczenie wynikające z art. 120 ust. 19 ustawy będzie miało zastosowanie. Dzieła sztuki określone w art. 120 ust. 1 pkt 1 ustawy, będą sprzedawane w systemie opodatkowania VAT-marża, zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy.

Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że Zainteresowanemu nie będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur dokumentujących nabycie ww. dzieł sztuki, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy w związku z art. 86 ust. 19 ustawy.

W efekcie Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznaję za prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

„A” Sp. z o.o. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.