Wnioskodawca jest spółką jawną w upadłości likwidacyjnej, której wspólnikami są wyłącznie osoby prawne, co czyni ją podatnikiem CIT. W październiku 2007 r. zawarł umowę o roboty budowlane z zamawiającym publicznym. W grudniu 2009 r. obie strony złożyły oświadczenia o odstąpieniu od umowy ze skutkiem ex tunc. Zamawiający naliczył karę umowną i skorzystał z gwarancji ubezpieczeniowej. Powstały spory sądowe, które po latach zakończono ugodą sądową w grudniu 2025 r. Ugoda przewiduje zapłatę przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy kwoty ugody składającej się z: Kwoty Zwrotu Gwarancji, Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwoty Części Należności z Registru 1, Kwoty Należności…
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych (pytania nr 11-15) - jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
19 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 19 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie skutków podatkowych związanych z rozliczeniami wynikającymi z ugody sądowej między Wykonawcą a Zamawiającym.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca (B.) jest spółką jawną w upadłości likwidacyjnej, zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny. Umowa spółki jawnej podlega prawu polskiemu. Rok podatkowy Wnioskodawcy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym.
Wspólnikami Wnioskodawcy są wyłącznie osoby prawne. Wnioskodawca do tej pory nie składał do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki jawnej informacji, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. a Ustawy o CIT (tzw. formularza CIT-15J). W konsekwencji, Wnioskodawca jest podatnikiem podatku dochodowego w Polsce, a zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy o CIT Wykonawca podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Kontrakt
Wykonawca oraz zamawiający publiczny („Zamawiający”) (dalej kolektywnie: „Strony”) w październiku 2007 r. zawarli umowę dotyczącą budowy odcinka drogi (dalej: „Kontrakt” lub „Umowa”). Umowa została zawarta w trybie zamówienia publicznego w wyniku ogłoszonego przetargu na roboty budowlane.
Zamawiający określił szczegółowo przedmiot oraz treść Umowy, jak i swoje wymagania w dokumencie - Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). W skład tego dokumentu przygotowanego przez Zamawiającego wchodziła m.in. dokumentacja projektowa, do której przygotowania Zamawiający był zobowiązany jako inwestor, oraz wzór umowy, zawierający postanowienia, jakich wymagał Zamawiający.
Umowa była oparta na Warunkach FIDIC (1999, „czerwony FIDIC”), częściowo zmodyfikowanych za pomocą postanowień uzgodnionych w szczególnych warunkach. Odpowiednio, Umowa przewidywała, że prace miały być „wykonywane” i „przyjmowane” zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, których wykonywanie potwierdzało Świadectwo Przejęcia wystawione dla danego momentu rozliczenia, ale co do zasady podstawą rozliczenia był miesięczny przerób (roboty przyjęte w danym miesiącu przez Inżyniera, działającego z ramienia Zamawiającego), potwierdzony przez Inżyniera w ramach wystawianych przez niego każdego miesiąca Przejściowych Świadectw Płatności („PŚP”). Niezależnie od „wykonywania” i „przyjmowania”, miało mieć miejsce również „wykonanie” i „odebranie” prac w momencie ukończenia całości Robót zgodnie z Kontraktem, w drodze mechanizmu Przejęcia (Taking Over).
Odstąpienie
W toku realizacji Umowy między Wykonawcą, a Zamawiającym pojawiły się sporne kwestie, dotyczące w szczególności wadliwości dokumentacji projektowej, przekazania placu budowy, opóźnień w realizacji oraz wzajemnego współdziałania Stron. W konsekwencji, w dniu 15 grudnia 2009 r. Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu z dniem 29 grudnia 2009 r. („Oświadczenie o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu”). Następnie, w dniu 22 grudnia 2009 r. Wykonawca złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu („Oświadczenie o Odstąpieniu Wykonawcy od Kontraktu”). W związku ze złożonym Oświadczeniem o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu, Zamawiający naliczył kary umowne za odstąpienie („Kara umowna za odstąpienie”), a następnie - w konsekwencji powyższego - skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu Kary umownej za odstąpienie. Pozostała kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, która przekroczyła kwotę zabezpieczoną przez gwarancję należytego wykonania, stanowi przedmiot Postępowania o zapłatę kary umownej (zdefiniowanego poniżej) oraz wierzytelności zgłoszonych w ramach postępowań upadłościowych, opisanych szczegółowo w dalszej części wniosku. W złożonych oświadczeniach o odstąpieniu Strony wskazały, że odstępują od Umowy ze skutkiem ex tunc. Tym samym nie występuje między nimi spór co do rodzaju skutku odstąpienia.
Postępowanie upadłościowe Wnioskodawcy
W dniu (…) r. Sąd Handlowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach głównego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka w głównym postępowaniu upadłościowym. W dniu (…) r. Sąd Rejonowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach wtórnego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka we wtórnym postępowaniu upadłościowym. Obydwa postępowania upadłościowe likwidacyjne dotyczące majątku Wykonawcy są w toku od (…) r. i były w toku w dniu zawarcia i wykonania Ugody oraz będą w toku po zawarciu i wykonaniu Ugody (o czym szerzej poniżej). Do prowadzenia wtórnego postępowania upadłościowego likwidacyjnego stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 października 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, w brzmieniu z dnia 28 czerwca 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1112), oraz treść Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego.
Postępowania sądowe pomiędzy Wykonawcą a Zamawiającym
W następstwie odstąpienia od Kontraktu zarówno Wykonawca, jak i Zamawiający wszczęli postępowania sądowe w celu dochodzenia roszczeń, które w ocenie każdej ze Strony przysługiwały jej w związku z odstąpieniem od Kontraktu.
W konsekwencji, w związku z realizacją Umowy toczą lub toczyły się następujące postępowania sądowe:
- Postępowanie główne oraz Postępowanie o zapłatę kary umownej łącznie określane są jako „Postępowania o zapłatę”;
- Postępowanie główne upadłościowe A., Postępowanie wtórne upadłościowe A., Postępowanie główne upadłościowe Wykonawcy, Postępowanie wtórne upadłościowe Wykonawcy łącznie określane są jako „Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego”;
- Postępowania o zapłatę oraz Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego łącznie określane są jako „Postępowania sądowe”.
Roszczenia zgłoszone przez Wykonawcę
Zasadnicza część roszczeń pomiędzy stronami jest przedmiotem Postępowania głównego. Wykonawca w Postępowaniu głównym zgłosił roszczenia, które zostały szczegółowo opisane poniżej:
1. Roszczenie o zwrot kwoty w związku z bezprawnym skorzystaniem przez Zamawiającego z gwarancji ubezpieczeniowej (dalej: „Roszczenie z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej”),
2. Roszczenia odszkodowawcze:
2.1 Koszty prac saperskich, rekompensata dodatkowych kosztów pośrednich (utrzymanie biura centralnego i biura budowy), koszty wynikające z opóźnień i utrudnień w realizacji robót budowlanych, odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności należnych kwot;
2.2 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością zabezpieczenia istniejącego wodociągu magistralnego, przebiegającego pod drogą na placu budowy, kosztów transportu gruntu po wydłużonej trasie, wynikających z ograniczeń w dostępie do terenu w rejonie wodociągu;
2.3 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania objazdu drogi technologicznej na placu budowy, która to sytuacja powstała wskutek robót prowadzonych przez podmiot trzeci realizujący instalację kanalizacji sanitarnej przecinającą projektowaną drogę oraz drogi technologiczne;
2.4 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem ludzi i sprzętu na placu budowy, spowodowanym koniecznością ochrony środowiska, w szczególności ochrony gniazd lęgowych ptaków oraz przeniesienia płazów z terenu budowy;
2.5 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością aktualizacji rysunków projektowych oraz dokumentacji technicznej, wynikającej z wpływu działalności górniczej na teren budowy;
2.6 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, spowodowanym niemożnością prowadzenia robót na budowie z powodu niesprzyjających warunków pogodowych, w tym okresie Wykonawca nie mógł prowadzić zaplanowanych prac przygotowawczych, koniecznych do wykonania po okresie przerwy zimowej 2008/2009 (wg. harmonogramu do 12 marca 2009 r.) oraz zasadniczych robót ziemnych (wg. harmonogramu od 16 marca 2009 r.);
2.7 Koszty wykonania dodatkowej palisady pod obiektem mostowym na budowie;
2.8 Koszty poniesione przez Wykonawcę na skutek wadliwej dokumentacji projektowej obiektu mostowego na budowie w postaci kosztów przestoju rusztowań, sprzętu i ludzi, kosztów dodatkowych prac projektowych oraz kosztów ekspertyz technicznych, które powstały w wyniku niemożności kontynuowania robót z powodu błędów w dokumentacji dostarczonej przez Zamawiającego;
2.9 Koszty poniesione przez Wykonawcę na skutek opóźnień w dostarczeniu przez Zamawiającego kompletnej i wolnej od wad dokumentacji projektowej dla Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP) na budowie;
2.10 Koszty ogólne (koszty biura centralnego oraz biura budowy), które nie zostały pokryte w pierwotnym okresie realizacji kontraktu na budowę z powodu opóźnień i utrudnień, za które odpowiadał Zamawiający;
2.11 Koszty ogólne (koszty biura centralnego oraz biura budowy), które nie zostały pokryte w wyniku przedwczesnego rozwiązania kontraktu na budowę, roszczenie obejmuje okres po odstąpieniu od umowy;
2.12 Koszty biura budowy okresie po odstąpieniu od Kontraktu, poniesionych przez Wykonawcę w związku z przedwczesnym rozwiązaniem Kontraktu i koniecznością przeprowadzenia szczegółowej inwentaryzacji robót w celu przekazania placu budowy Zamawiającemu oraz w celu ustalenia wartości świadczeń spełnionych przez Wykonawcę przed odstąpieniem od Kontraktu;
2.13 Kwota utraconego zysku, który Wykonawca miał osiągnąć w ramach realizacji Kontraktu na budowę, a którego nie uzyskał wskutek przedwczesnego rozwiązania umowy (odstąpienia od Kontraktu);
2.14 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża pod fundamentem filara wiaduktu, będącego częścią budowy, m.in. pompowania wody z rowu opaskowego wokół podpory oraz dzierżawa szalunków filara;
2.15 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża pod nasypem łącznicy, będącego częścią budowy;
2.16 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu na budowie, wynikającym z konieczności zmiany technologii wykonania kolumn kamiennych pod obiektami mostowymi; przestój był efektem oczekiwania na wydanie przez Inżyniera Kontraktu rysunków zamiennych i wytycznych do dalszego postępowania w zakresie wzmocnienia podłoża;
2.17 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z realizacją dodatkowych prac projektowych oraz ekspertyz technicznych, które wykraczały poza zakres obowiązków kontraktowych Wykonawcy wynikających z Kontraktu;
2.18 Koszty obsługi prawnej poniesione przez Wykonawcę w związku z odstąpieniem od umowy na budowę;
2.19 Koszty wykonania dodatkowej warstwy pospółki (kruszywa) na georuszcie, która nie była przewidziana w Specyfikacji Technicznej ani w dokumentacji projektowej przekazanej przez Zamawiającego, a jej wykonanie okazało się konieczne w trakcie realizacji robót budowlanych;
2.20 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, co wynikało z niemożności prowadzenia robót budowlanych wobec wyjątkowo niesprzyjających warunków pogodowych, które uniemożliwiły kontynuowanie prac ziemnych;
2.21 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku ze zmianą wymagań technicznych dotyczących nośności warstwy podbudowy pomocniczej z kruszywa stabilizowanego mechanicznie na budowie, wobec tego, że w trakcie realizacji kontraktu Zamawiający podniósł wymagany parametr nośności podbudowy, co spowodowało konieczność wykonania przez Wykonawcę dodatkowych prac zagęszczających;
2.22 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z utrzymaniem wytwórni mas bitumicznych oraz sprzętu do robót bitumicznych, które nie zostały pokryte w ramach rozliczenia wykonanych robót po przedwczesnym rozwiązaniu Kontraktu na budowę;
2.23 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wstrzymania prac budowlanych na placu budowy, w następstwie odkrycia niewybuchów i niewypałów;
2.24 Koszty na utrzymanie biura budowy podczas realizacji kontraktu na budowę, które powstały w wyniku opóźnień i zakłóceń w realizacji inwestycji, za które odpowiadał Zamawiający (brak zapewnienia nadzoru autorskiego, błędy w dokumentacji projektowej, odmienne warunki gruntowe, zagrożenie odstąpieniem przez Zamawiającego);
2.25 Koszty powstałe w związku z wymuszonym przez Zamawiającego usunięciem z placu budowy kluczowego pracownika Wykonawcy;
2.26 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przeprowadzeniem dodatkowych laboratoryjnych badań polowych betonu podczas realizacji Kontraktu;
2.27 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku ze zmianą stanu prawnego, tj. ze wzrostem opłat za przejazd po drogach krajowych podczas realizacji Kontraktu;
2.28 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, który był spowodowany brakiem możliwości prowadzenia robót budowlanych na placu budowy z powodu wyjątkowo niesprzyjających warunków klimatycznych;
2.29 Koszty utraty wartości pieniądza w czasie (inflacja) na skutek opóźnień w uzyskiwaniu przez Wykonawcę poszczególnych płatności, co z kolei było związane z opóźnieniem wynikających z rozminowywania placu budowy oraz pozostałymi okolicznościami opóźniającymi obciążającymi Zamawiającego - opóźnienia te powodowały mniejszy przerób i w rezultacie niższe płatności;
2.30 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością naprawy uszkodzonych skarp wykopu na odcinku drogi, które powstały w wyniku osuwisk podczas realizacji Kontraktu;
2.31 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością naprawy uszkodzonych skarp wykopu na odcinku drogi, które powstały w wyniku osuwisk podczas realizacji Kontraktu;
2.32 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z odstąpieniem Wykonawcy od Kontraktu, w tym wysokości kosztów dodatkowego przestoju sprzętu;
2.33 Koszty finansowania, które zostały poniesione podczas realizacji Kontraktu na budowę, a nie zostały pokryte w ramach płatności otrzymanych od Zamawiającego; koszty te obejmują różnicę pomiędzy rzeczywistymi kosztami finansowania robót a kosztami planowanymi (założonymi w ofercie), które powstały w wyniku opóźnień w płatnościach, wystąpienia okoliczności i zakłóceń w realizacji Kontraktu leżących po stronie Zamawiającego;
2.34 Koszty poniesione przez Wykonawcę na demobilizację zaplecza budowy oraz sprzętu budowlanego w związku z przedwczesnym rozwiązaniem Kontraktu, które obejmują m.in. wydatki związane z usunięciem tymczasowych obiektów budowy (biura, laboratoria, warsztaty, magazyny, wytwórnie mas bitumicznych) oraz przemieszczeniem sprzętu budowlanego do macierzystych baz w Czechach, Niemczech i Austrii;
2.35 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przyspieszeniem prac związanych z wycinką drzew na placu budowy, które to prace wykraczały poza standardowy harmonogram, w tym były prowadzone w trybie przyspieszonym, w weekendy oraz w godzinach nadliczbowych wobec zwiększenia ilości drzew w stosunku do SIWZ oraz zakazu wycinki w okresie lęgowym;
2.36 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przyspieszeniem prac polegających na usunięciu (odhumusowaniu) większej niż pierwotnie przewidziana ilości warstwy humusu (ziemi urodzajnej) na placu budowy, które to prace wykraczały poza standardowe godziny pracy, w tym prowadzone były w godzinach nadliczbowych oraz zaangażowano dodatkowe zespoły robocze;
2.37 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z opóźnieniami i utrudnieniami w realizacji robót ziemnych, które były spowodowane działaniami lub zaniechaniami Zamawiającego, w szczególności w zakresie braku dostępu do placu budowy, opóźnienia w przekazaniu dokumentacji, czy innych okoliczności leżących po stronie Zamawiającego;
2.38 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością demobilizacji zaplecza budowy oraz wykonania prac zabezpieczających po przedwczesnym rozwiązaniu Kontraktu (np. demobilizacja sprzętu po zakończeniu robót, wykonanie prac zabezpieczających, usunięcie materiałów z placu budowy),
3. Roszczenia o zwrot
3.1 Roszczenie o zwrot równowartości robót ukończonych i odebranych (np. prace mostowe i drogowe, elementy zabezpieczające, roboty przygotowawcze i montażowe) (objęte Registrem nr 1, o którym mowa niżej);
3.2 Roszczenie o zwrot równowartości robót ukończonych i nieodebranych (np. odwóz humusu, nasypy z wykopów, odwodnienia, ulepszanie i umacnianie gruntu i skarp, rozbiórki nawierzchni, koszty ogólne związane z utrzymaniem zaplecza budowy, nadzorem archeologicznym, utrzymaniem czystości dróg) (objęte Registrem nr 2, o którym mowa niżej);
3.3 Roszczenie o zwrot równowartości robót częściowo ukończonych (i nieodebranych) (np. podbudowa z kruszywa łamanego, odwodnienia, roboty wykończeniowe, umocnienie skarp nasypu przez humusowanie, warstwa ścieralna z betonu asfaltowego, kanalizacja, wykonanie pali Wolfscholtza) (objęte Registrem nr 3, o którym mowa niżej);
3.4 Roszczenie o zwrot równowartości robót tymczasowych i pomocniczych (np. przepusty tymczasowe, bramy zabezpieczające, platformy robocze dla palownic, oznakowanie tymczasowe, drogi dojazdowe tymczasowe, profilowanie osuwisk, bypasy, bariery energochłonne, uzupełnianie skarp, patrole interwencyjne, usługi ochrony, pompowanie wody) (objęte Registrem nr 4, o którym mowa niżej);
3.5 Roszczenie o zwrot równowartości straty z uwagi na składowane materiały związane z Kontraktem (np. geokraty, rury drenarskie, rury z betonu sprężonego, stożki betonowe, studzienki drenarskie, balustrady, deski gzymsowe, bariery ochronne, wpusty żeliwne, krawężniki mostowe i inne materiały budowlane) (objęte Registrem nr 6).
Obok powyższych roszczeń przedmiotem żądania są także odsetki za opóźnienie.
Roszczenia wymienione w pkt 2.1-2.38 niniejszego wniosku dotyczą kosztów, które nie stanowiły elementu kalkulacyjnego ceny za wykonane roboty budowlane w związku z budową drogi na podstawie Kontraktu. Wnioskodawca poniósł je jako koszty dodatkowe, tj. wcześniej nieprzewidziane i nieuwzględnione w składanej ofercie. Wnioskodawca nie musiałby ponosić tych kosztów, gdyby Zamawiający poprzez swoje działania i zaniechania nie spowodował konieczności ich poniesienia, bądź z powodu czynników niezależnych od Stron (np. obecność niewybuchów na placu budowy). Koszty te poniesiono przed i po odstąpieniu.
Roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 dotyczą czynności, które były przewidziane w Kontrakcie i koszty te miały stanowić element kalkulacyjny ceny za wykonane roboty budowlane w związku z budową drogi.
W przypadku czynności objętych Registrem 1 (roszczenia wskazane w punkcie 3.1), Wykonawca wystawił faktury dokumentujące te czynności i rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe (w 2009 r.), a wspólnicy Wykonawcy mieli obowiązek wykazać kwoty netto z tych faktur do opodatkowania dla celów podatku dochodowego (na zasadzie art. 5 Ustawy o CIT). Wykonawca nie otrzymał wynagrodzenia za te prace w pieniądzu. Powyższy opis roszczeń ilustruje, że w Postępowaniu głównym występują zasadniczo trzy kategorie roszczeń. W przypadku Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej strony nie kwestionowały nigdy jego wysokości, w związku z tym nie była ona przedmiotem opinii biegłego (o czym mowa szerzej poniżej). Natomiast pozostałe roszczenia, zarówno odszkodowawcze, jak i o zwrot określonych kwot, są przedmiotem sporu zarówno co do zasady, jak i co do wysokości oraz były poddane ocenie biegłego (o czym mowa szerzej poniżej). W konsekwencji, strony są zgodne jedynie co do wysokości Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej.
Roszczenie z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej
Jak wskazano powyżej, zamawiający skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu kary umownej za odstąpienie. Wykonawca stoi na stanowisku, że Zamawiający skorzystał z gwarancji ubezpieczeniowej w sposób bezprawny (bezpodstawny), tj. wystąpił o wypłatę środków z gwarancji, pomimo że nie przysługiwało mu roszczenie przeciwko Wykonawcy, na poczet którego zażądał wypłaty. Sam fakt wypłaty środków przez ubezpieczyciela (gwaranta) na rzecz Zamawiającego nie przesądza o tym, że Zamawiającemu przysługiwało wspomniane roszczenie. Zgodnie bowiem z treścią gwarancji ubezpieczyciel (gwarant) nie weryfikował podstawy faktycznej (dowodowej) ani podstawy prawnej roszczenia, na które wskazał Zamawiający, występując o wypłatę środków z gwarancji.
Zamawiający prezentuje w Postępowaniu głównym stanowisko przeciwne, tj. twierdzi, że miał podstawy do wystąpienia z żądaniem wypłaty środków z gwarancji ubezpieczeniowej.
Możliwość naliczenia przez Zamawiającego kary umownej za odstąpienie jest uregulowana w Kontrakcie w ten sposób, że w razie odstąpienia przez Zamawiającego od Kontraktu z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy, Zamawiający mógł naliczyć wobec Wykonawcy karę umowną za odstąpienie w wysokości 15% zaakceptowanej kwoty kontraktowej.
Kontrakt nie reguluje zagadnienia zwrotu gwarancji. Podstawa dla obowiązku zwrotu gwarancji wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów regulujących reżim odpowiedzialności odszkodowawczej oraz zwrotu świadczenia nienależnego/bezpodstawnego wzbogacenia.
Zwrot gwarancji nie zostanie przekazany ubezpieczycielowi, gdyż ubezpieczyciel już wcześniej uzyskał równowartość środków, które wypłacił na rzecz Zamawiającego - po tym, jak na żądanie Zamawiającego ubezpieczyciel wypłacił środki z gwarancji na rachunek Zamawiającego, następnie ubezpieczyciel zażądał od Wykonawcy pokrycia tej kwoty.
Przebieg Postępowań sądowych
Reasumując, przedmiotem Postępowań sądowych były: (i) roszczenia Wykonawcy dochodzone w ramach Postępowania głównego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, (ii) roszczenia Zamawiającego na które składały się: kara umowna za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, koszty związane z zabezpieczeniem placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu oraz wynagrodzenia wypłacone na rzecz podwykonawców.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wzajemnych roszczeń Stron miało Postępowanie główne. To w ramach tego postępowania miała zostać rozstrzygnięta kluczowa kwestia, tj. to, która ze Stron skutecznie odstąpiła od Kontraktu. Postępowanie główne toczyło się od (…) r. do (…) r. (zakończone na skutek zawartej ugody, o czym szerzej poniżej).
W toku postępowania dowodowego prowadzonego w ramach Postępowania głównego przesłuchano świadków oraz wydano opinie biegłych w dwóch kluczowych obszarach.
Pierwszym ze wspomnianych obszarów był zakres i wartość szkody poniesionej przez Wykonawcę (w tym badanie zasadności roszczeń odszkodowawczych Wykonawcy, których lista znajduje się powyżej, w części „Roszczenia zgłoszone przez Wykonawcę”).
Drugim z tych kluczowych obszarów był zakres i wartość świadczeń spełnionych przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego w ramach Kontraktu (w tym badanie zasadności roszczeń o zwrot Wykonawcy, których lista znajduje się powyżej w części „Roszczenia zgłoszone przez Wykonawcę”, podzielone na podgrupy, tzw. Registry 1-4 oraz Register 6).
Instytut X. („X”) na zlecenie Sądu przygotował opinię oraz dwie opinie uzupełniające zawierające analizę i ocenę w zakresie wskazanych wyżej obszarów.
Oceniając zasadność roszczeń odszkodowawczych (wymienionych w pkt 2.1-2.38 niniejszego wniosku) oraz roszczenia o zwrot równowartości straty z uwagi na składowane materiały związane
z Kontraktem (Register 6, o którym mowa w pkt 3.5 niniejszego wniosku) będących przedmiotem rozpoznania w Postępowaniu głównym, X. przyporządkował kwoty, których Wykonawca dochodził w ramach poszczególnych roszczeń odszkodowawczych do następujących kategorii:
1) Kategoria 1 - koszty zasadne, prawidłowo udokumentowane;
2) Kategoria 2 - koszty zasadne, niedostatecznie udokumentowane;
3) Kategoria 3 - koszty niezasadne oraz
4) Kategoria 4 - koszy potencjalnie zasadne, niewłaściwie udokumentowane.
Analizując roszczenia o zwrot, których Wykonawca dochodził w ramach Registrów 1-4, X. nie dokonywał oceny ich zasadności i w konsekwencji nie zaliczał ich do żadnej z Kategorii 1-4.
Na roszczenia opisane w Registrach 1-4 składają się następujące kategorie:
1) Register 1 obejmuje roszczenia dotyczące kosztów prac poniesionych przez Wykonawcę na etapie ofertowania oraz wartość spełnionych i rozliczonych prac (zatwierdzonych do zapłaty przez Zamawiającego). Prace te zostały wykonane oraz zatwierdzone do zapłaty przed złożeniem przez Zamawiającego Oświadczenie o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu (tj. przed 15 grudnia 2009 r.);
2) Register nr 2 obejmuje wartość robót ukończonych i nieodebranych przez Zamawiającego;
3) Register nr 3 obejmuje wartość robót częściowo ukończonych i nieodebranych przez Zamawiającego;
4) Register nr 4 obejmuje natomiast wartość robót tymczasowych i pomocniczych nieodebranych przez Zamawiającego.
Register nr 6 obejmuje straty z uwagi na składowane materiały związane z Kontraktem (np. geokraty, rury drenarskie, rury z betonu sprężonego, stożki betonowe, studzienki drenarskie, balustrady, deski gzymsowe, bariery ochronne, wpusty żeliwne, krawężniki mostowe i inne materiały budowlane) − koszty składające się na Register 6 zostały ocenione przez X. tak jakby były roszczeniem odszkodowawczym, czyli X. posłużył się Kategoriami 1-4 do ich oceny.
Działania Stron w kierunku zawarcia ugody sądowej
Na tym tle Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych. Pomiędzy Wykonawcą (którego reprezentuje Syndyk Wykonawcy − zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze wg stanu prawnego z dnia 31 grudnia 2015 r. - (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.), a Zamawiającym trwały negocjacje ugody sądowej.
Strony ustaliły projekt ugody w odniesieniu, do którego Wnioskodawca wystąpił w październiku 2025 r. z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej opodatkowania ugody podatkiem VAT oraz podatkiem CIT.
W odpowiedzi na ww. wniosek Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał w dniu 18 grudnia 2025 r. dwie interpretacje podatkowe o sygn. 0114-KDIP2-2.4010.505.2025.2.AS (w zakresie podatku CIT) oraz 0114-KDIP4-3.4012.614.2025.4.KM (w zakresie podatku VAT). (…).
Równolegle do postępowania mającego na celu wydanie interpretacji podatkowych trwały pomiędzy Stronami renegocjacje ugodowe. Na skutek trwających w dniach (…) grudnia 2025 r. renegocjacji (zainicjonowanych przez Zamawiającego) pomiędzy Stronami została ustalona treść ugody, która w znacznym stopniu odbiega od projektu ugody będącego przedmiotem ww. interpretacji podatkowych. Ugoda w nowej wersji została zawarta w formie ugody sądowej na rozprawie, która odbyła się w dniu (…) r. przed Sądem (dalej: „Ugoda”).
Postanowienia Ugody
Strony w treści Ugody wskazały, że celem Ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie Postępowań sądowych oraz postępowania w przedmiocie Wierzytelności uznanej, w tym rozliczenia wszelkich roszczeń Stron w zakresie w jakim związane są one z Umową i powstałych w trakcie jej wykonywania oraz w związku ze złożonymi Oświadczeniami o Odstąpieniach Zamawiającego i Wykonawcy, w szczególności roszczeń zgłoszonych w Postępowaniach sądowych oraz związanych z Wierzytelnością uznaną.
Strony uzgodniły, że wobec niedających się uchylić wątpliwości co do skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu, Strony zgodnie uznają, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc.
Zgodnie z § 2 Ugody, na jej mocy, w związku z okolicznościami opisanymi w Ugodzie, Zamawiający zapłaci na rzecz Syndyka Wykonawcy kwotę ugody ustaloną przez Strony w toku rozmów negocjacyjnych (dalej: „Kwota Ugody”). Na Kwotę Ugody składają się następujące kwoty:
a) kwota wypłacana tytułem zwrotu środków wypłaconych przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej przedłożonej przez Wykonawcę w momencie zawierania Umowy jako zabezpieczenie wykonania przedmiotu Umowy (dalej: „Kwota Zwrotu Gwarancji”);
b) kwotę tytułem zapłaty należności wskazanych w treści Opinii X. wykonanej na zlecenie sądu w Postępowaniu głównym na którą składają się:
c) kwota tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie od kwot wskazanych w lit a) i b) powyżej obliczonych na dzień 15 grudnia 2025 r. („Kwota Odsetek”).
Zgodnie z treścią Ugody, pozostałe kwoty (w tym kwoty z Kategorii 2-4 oraz Registru 4 oraz Registru 6), których Wykonawca dochodził od Zamawiającego w Postępowaniu głównym stanowią ustępstwo Wykonawcy wobec Zamawiającego w ramach Ugody.
Niezależnie od powyższej Kwoty Ugody, Strony ustaliły, że Zamawiający zapłaci również na rzecz Syndyka Wykonawcy kwoty, tytułem zwrotu połowy Kosztów Biegłych oraz tytułem zwrotu połowy Opłaty sądowej poniesionych przez Syndyka Wykonawcy (dalej: „Kwota Opłat i Kosztów”) (drugą połowę Opłaty sądowej zwróci Wykonawcy sąd na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1228 ze zm.), natomiast każda ze Stron poniesie swoje koszty zastępstwa procesowego. Strony postanowiły, że znoszą między sobą koszty wszelkich Postępowań sądowych, za wyjątkiem połowy Kosztów Biegłych i połowy Opłaty sądowej.
Strony postanowiły, że Zamawiający zapłaci Syndykowi B. Kwotę Ugody oraz Kwotę Opłat i Kosztów do dnia 31 stycznia 2026 r. Za dzień zapłaty powyższych kwot uważany będzie dzień obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty całej Kwoty Ugody oraz całej Kwoty Opłat i Kosztów, każda ze Stron z chwilą tej zapłaty nieodwołalnie oświadcza, że powyższe wyczerpuje roszczenia każdej ze Stron związane lub wynikające z Kontraktu, powstałe w trakcie jego wykowywana lub w związku ze złożonym przez Strony Oświadczeniami o Odstąpieniu. Wobec tego Strony nie mają wobec siebie żadnych roszczeń - istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu - w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron oświadcza, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Strony postanowiły w Ugodzie, że z chwilą zapłaty przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy całości Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów, zrzekają się wzajemnie wobec siebie, w najszerszym dopuszczalnym prawem zakresie, wszelkich innych roszczeń, które mogą im przysługiwać na postawie Kontraktu lub w związku z nim, bez względu na podstawy prawne takich roszczeń bądź reżim odpowiedzialności.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów w ustalonym terminie i formie, każda ze Stron, działając indywidualnie i odrębnie, zobowiązuje się nie występować wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem sądowym lub administracyjnym (pactum de non petendo).
Strony zawarły w treści Ugody postanowienie zgodnie z którym, w jej wykonaniu w dniu jej podpisania, Strony podjęły następujących czynności:
a) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pismo, w którym wycofuje pozew ze zrzeczeniem się roszczeń w Postępowaniu o zapłatę kary umownej;
b) Syndyk B. złożył w Sądzie (…) pismo, o którym mowa w pkt a) powyżej, wraz z pismem wyrażającym zgodę na cofnięcie pozwu i oświadczeniem o zrzeczeniu się żądania zwrotu kosztów postępowania od Zamawiającego;
c) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pisma w celu ich złożenia w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, które zawierają wycofanie złożonych sprzeciwów w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, wycofanie żądania uznania wierzytelności na liście wierzytelności oraz zrzeczenie się wierzytelności będących przedmiotem Postępowań upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego;
d) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pismo, w którym Zamawiający wycofał zgłoszenie w zakresie Wierzytelności uznanej i zrzeka się Wierzytelności uznanej;
e) w każdym z ww. opisanych przypadków Syndyk B. pokwitował odbiór ww. pism.
Strony zgodnie postanowiły, że Ugoda nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 KC.
Strony uzgodniły, że z chwilą zawarcia Ugody sądowej stanie się ona wobec nich wiążąca, z zastrzeżeniem, że niektóre skutki Ugody sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty.
Strony nie wykluczają, że ww. kwoty zostaną zapłacona Wykonawcy w kilku transzach.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że wszelkie płatności dokonywane przez Zamawiającego na rzecz Syndyka B. na mocy Ugody zostaną zarachowane na poczet wierzytelności Syndyka B. wobec Zamawiającego wynikających z Ugody.
Ponadto, w Ugodzie Syndyk oświadczył, że zarachuje płatności od Zamawiającego według następującej kolejności: ustawowe odsetki za opóźnienie w przypadku zapłaty po 31 stycznia 2026 r., połowa Kosztów Biegłych, połowa Opłaty sądowej, Kwota Zwrotu Gwarancji, Kwota Odsetek, Kwota Części Należności z Registru 1, Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I oraz Kwota Części Należności z Registru 2 i 3.
Kwota Opłat i Kosztów nie stanowiły wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów Wykonawcy. Przed 1 stycznia 2021 r. część Opłaty sądowej i Kosztów biegłych rozpoznali jako koszt uzyskania przychodów wspólnicy Wykonawcy zgodnie z art. 5 Ustawy o CIT, a pozostałą część Opłaty i Kosztów biegłych rozpoznał jako koszt uzyskania przychodów Wykonawca - w zakresie wydatków dokonanych po 1 stycznia 2021 r.
Wydatki na zapłatę kwoty należnej gwarantowi w zw. ze skorzystaniem przez Zamawiającego z gwarancji stanowiły dla wspólników Wykonawcy wydatek niezaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Zamawiający otrzymał środki z gwarancji w 2010 r., kiedy to wspólnicy Wykonawcy byli podatnikami CIT, a nie Wykonawca, tym samym środki te nie stanowiły wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów Wykonawcy, bowiem z perspektywy Wykonawcy (i jego wspólników), pobrane środki to środki, które zostały wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z bezpodstawnym wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej.
Pytania:
1. Czy Kwota Zwrotu Gwarancji, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
2. Czy Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową?
3. Czy Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
4. Czy Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową?
5. Czy Kwota Części Należności z Registru 1, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
6. Czy Kwota Należności z Registru 2 i 3, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
7. Czy Kwota Odsetek, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi w całości albo w części wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
8. Czy kwota Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, stanowi w całości albo w części wynagrodzenie za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie czy po stronie Wykonawcy powstał albo powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu, a jeżeli tak, to w którym momencie?
9. Czy kwota Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową?
10. W przypadku uznania przez tut. Organ, że tylko część Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, czy Wykonawca może ustalić tę kwotę jako kwotę odpowiadającą proporcji części Kwoty Ugody, stanowiącej wynagrodzenie za czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, w stosunku do których jest naliczany podatek VAT, do Kwoty Ugody ogółem?
11. Czy Kwota Zwrotu Gwarancji płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody będzie stanowiła przychód podatkowy Wykonawcy podlegający opodatkowaniu podatkiem CIT po jego stronie?
12. Czy Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek lub Kwota Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy?
13. Czy na skutek zawarcia Ugody, bądź otrzymania całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 po stronie Wykonawcy powstanie przychód podatkowy w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1?
14. W przypadku uznania, że którekolwiek z kwot, wskazanych w pytaniu numer 12, płatnych przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy − w którym momencie po stronie Wykonawcy powstanie przychód z tytułu tych kwot?
15. Czy po stronie Wykonawcy, w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody, dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT? Jeżeli tut. Organ uzna stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe w zakresie pytania wskazanego w zdaniu poprzednim, to w którym momencie po stronie Wykonawcy powstanie przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT oraz w jaki sposób Wykonawca jest obowiązany ustalić wysokość tego przychodu?
Niniejsza interpretacja dotyczy podatku dochodowego od osób prawnych i stanowi rozstrzygnięcie w zakresie pytań nr 11-15. W zakresie podatku od towarów i usług (pytania nr 1-10) zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Państwa stanowisko
Ad 11.
Kwota Zwrotu Gwarancji płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody nie będzie stanowiła przychodu podatkowego Wykonawcy podlegającego opodatkowaniu podatkiem CIT po jego stronie.
Ad 12.
Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek oraz Kwota Opłat i Kosztów będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy.
Ad 13.
Na skutek zawarcia Ugody bądź otrzymania całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 po stronie Wykonawcy nie powstanie przychód podatkowy w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1.
Ad 14.
Po stronie Wykonawcy, w zakresie Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Odsetek, przychód powstanie w momencie faktycznego otrzymania przez Wykonawcę tych kwot (a w przypadku zapłaty przez Zamawiającego części tych kwot - w odniesieniu do faktycznie wypłaconych Wykonawcy kwot).
Ad 15.
Po stronie Wykonawcy, w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT. Bezprzedmiotowe jest pytanie o to, w którym momencie po stronie Wykonawcy powstanie przychód z tego tytułu oraz w jaki sposób Wykonawca jest obowiązany ustalić wysokość tego przychodu.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 11:
Analizując kwestię skutków podatkowych po stronie Wykonawcy z tytułu zawarcia i realizowania postanowień Ugody, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 1 ust. 3 Ustawy o CIT, przepisy ustawy stosuje się m.in. do spółek jawnych. Nie ulega zatem wątpliwości, że do oceny skutków podatkowych po stronie Wykonawcy z tytułu zawarcia i realizowania postanowień Ugody, należy stosować przepisy Ustawy o CIT.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-3 Ustawy o CIT, reguluje ona:
a) przed rozpoczęciem roku obrotowego informacji, według ustalonego wzoru, o podatnikach podatku dochodowego od osób prawnych oraz o podatnikach podatku dochodowego od osób fizycznych, posiadających, bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów niebędących podatnikami podatku dochodowego, prawa do udziału w zysku tej spółki, o którym mowa odpowiednio w art. 5 ust. 1 Ustawy o CIT albo o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.); lub
b) aktualizacji informacji, o której mowa w lit. a, w terminie 14 dni, licząc od dnia zaistnienia zmian w składzie podatników; lub
c) informacji, o której mowa w lit. a, w terminie 14 dni, licząc od dnia zarejestrowania spółki jawnej - w przypadku nowo utworzonej spółki jawnej oraz spółki jawnej powstałej z przekształcenia innej spółki;
d) do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki jawnej oraz naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla każdego podatnika osiągającego dochody z takiej spółki.
Zgodnie z art. 1 ust. 4 Ustawy o CIT, informacja, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1a Ustawy o CIT, zawiera:
1) imię i nazwisko albo firmę (nazwę), adres miejsca zamieszkania albo adres siedziby, numer identyfikacji podatkowej oraz wielkość prawa do udziału w zysku spółki jawnej:
a. wspólnika będącego podatnikiem osiągającym dochody ze spółki jawnej;
b. podatnika niebędącego wspólnikiem spółki jawnej osiągającego dochody z tej spółki;
2) nazwę, adres oraz numer identyfikacji podatkowej podmiotu niebędącego podatnikiem podatku dochodowego, za pośrednictwem, którego podatnik osiąga dochody ze spółki jawnej, oraz wielkość posiadanego przez podatnika prawa do udziału w zysku tego podmiotu.
Zgodnie z art. 1 ust. 4a Ustawy o CIT, w przypadku zmiany w składzie podatników podatku dochodowego od osób prawnych lub podatników podatku dochodowego od osób fizycznych posiadających, bezpośrednio lub za pośrednictwem podmiotów niebędących podatnikami podatku dochodowego, prawa do udziału w zysku spółki jawnej, aktualizację informacji, o której mowa w ust. 3 pkt 1a lit. b, składają również spółki jawne, które wcześniej nie składały informacji, o której mowa w ust. 3 pkt 1a lit. a i c Ustawy o CIT.
Zgodnie z art. 1 ust. 5 Ustawy o CIT, spółka jawna posiada status podatnika odpowiednio od pierwszego dnia roku obrotowego, o którym mowa w ust. 3 pkt 1a lit. a, albo od dnia zaistnienia zmian w składzie podatników, o których mowa w ust. 3 pkt 1a lit. b, do dnia likwidacji spółki lub wykreślenia z właściwego rejestru.
Zgodnie z art. 1 ust. 7 Ustawy o CIT, niezależnie od postanowień ust. 3 pkt 1a, przepisy Ustawy o CIT mają zastosowanie do spółek jawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, których wspólnikiem jest co najmniej jedna fundacja rodzinna.
Zgodnie z art. 4a pkt 14 Ustawy o CIT, przez „spółkę niebędącą osobą prawną” rozumie się spółkę inną niż określona w pkt 21 tego artykułu.
Stosownie do art. 4a pkt 21 Ustawy o CIT, przez „spółkę” rozumie się:
a) spółkę posiadającą osobowość prawną, w tym także spółkę zawiązaną na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. Urz. WE L 294 z 10.11.2001, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, str. 251);
b) spółkę kapitałową w organizacji;
c) spółki, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 1a, mające siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
d) spółkę niemającą osobowości prawnej mającą siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego innego państwa jest traktowana jak osoba prawna i podlega w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.
Zgodnie z przedstawionym zdarzeniem przyszłym, Wnioskodawca wskazał, że jego wspólnikami są wyłącznie osoby prawne i Wnioskodawca do tej pory nie składał do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki jawnej informacji, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. a Ustawy o CIT (tzw. Formularz CIT-15J).
W związku z powyższym należy stwierdzić, że obecnie (w roku 2025) to Wykonawca, a nie wspólnicy Wykonawcy, jest podatnikiem podatku CIT.
Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 Ustawy o CIT, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Przepisy Ustawy o CIT nie zawierają definicji „przychodu”, jednak z analizy przytoczonych powyżej przepisów wynika, że przychodem dla celów podatkowych są wszelkiego rodzaju przysporzenia majątkowe, w wyniku których dochodzi do zwiększenia aktywów podatnika.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
W zakresie Kwoty Zwrotu Gwarancji, jak wskazano w opisie stanu faktycznego, wydatki te stanowiły dla wspólników Wykonawcy wydatek niezaliczony do kosztów uzyskania przychodów (Zamawiający otrzymał środki z gwarancji w 2010 r., kiedy to wspólnicy Wykonawcy byli podatnikami CIT, a nie Wykonawca, tym samym środki te nie stanowiły wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów Wykonawcy), bowiem z perspektywy Wykonawcy (i jego wspólników), Pobrane Środki to środki, które zostały wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z bezpodstawnym wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej.
Wobec powyższego, stosując przepis art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT, należy mieć na uwadze cel, któremu przepis ten ma służyć, a którym jest zachowanie spójności systemu podatkowego i uniknięcie podwójnego opodatkowania. Do podwójnego opodatkowania może dojść wówczas, gdy podatnik z jednej strony ponosi wydatki, których zgodnie z przepisami ustawy nie zaliczył do kosztów podatkowych, a z drugiej strony otrzymuje zwrot całości lub części tych wydatków.
W związku z powyższym, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem CIT, gdyż nie będzie stanowić przychodu podatkowego Wykonawcy, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT.
Wykonawca stoi na stanowisku, że środki z gwarancji zostały przez Zamawiającego otrzymane od gwaranta bezpodstawnie (nie zaszły okoliczności uprawiające do skorzystania przez Zamawiającego z gwarancji), następcza zapłata tej kwoty przez Wykonawcę na rzecz gwaranta w wyniku realizacji przez niego roszczenia regresowego w stosunku do Wykonawcy (innymi słowy, na żądanie Zamawiającego, gwarant wypłacił kwotę gwarancji na rachunek Zamawiającego, a następnie gwarant zażądał od Wykonawcy zapłaty tej kwoty na rzecz gwaranta) nie mogły stanowić dla Wykonawcy (ani jego wspólników) kosztu uzyskania przychodu bowiem wydatek ten nie miał - z perspektywy Wykonawcy oraz jego wspólników związku z żadnym przychodem ani zabezpieczeniem źródła przychodów, przez co nie spełnia definicji ogólnej kosztu uzyskania przychodu zawartą w art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.
Powyższe stanowisko jest zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym wcześniej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. 2461-IBPB-1-3.4510.910.2016.1.KB w której wskazano, że: „stosując przepis art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT, należy mieć na uwadze cel, któremu przepis ten ma służyć, a którym jest zachowanie spójności systemu podatkowego i uniknięcie podwójnego opodatkowania. Do podwójnego opodatkowania może dojść wówczas, gdy podatnik z jednej strony ponosi wydatki, których zgodnie z przepisami ustawy nie zaliczył do kosztów podatkowych, a z drugiej strony otrzymuje zwrot całości lub części tych wydatków. Przy czym, niezaliczenie danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów winno jednakże wynikać bądź z ustawowego wyłączenia tego wydatku z kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o CIT, bądź z braku związku poniesionego wydatku z przychodami (art. 15 ust. 1)”.
Należy również wskazać, że Organ wydał na rzecz Wykonawcy interpretację z dnia 14 października 2025. sygn. 0114-KDIP2-2.4010.505.2025.2.AS, wydanej w analogicznym stanie faktycznym, w której Organ wskazał, że: „W związku z powyższym, Pobrane Środki wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem CIT, gdyż nie będą stanowić przychodu podatkowego Wykonawcy na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT”.
Reasumując, Kwota Zwrotu Gwarancji płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody nie będzie stanowiła przychodu podatkowego Wykonawcy podlegającego opodatkowaniu podatkiem CIT po jego stronie.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytań nr 12-14:
Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, w przypadku czynności objętych Registrem 1 (roszczenia wskazane w punkcie 3.1), Wykonawca wystawił faktury dokumentujące te czynności i rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe (w 2009 r.), a wspólnicy Wykonawcy byli zobowiązani wykazać kwoty netto z tych faktur do opodatkowania dla celów podatku dochodowego (na zasadzie art. 5 Ustawy o CIT).
Tym samym, na skutek zawarcia Ugody bądź otrzymania całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 po stronie Wykonawcy nie powstanie przychód podatkowy w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1. Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby podwójne opodatkowanie podatkiem dochodowym od tych samych kwot.
Natomiast w zakresie Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwoty Opłat i Kosztów, Kwoty Należności z Registru 2 i 3 oraz Kwoty Odsetek − Wnioskodawca stoi na stanowisku, że płatności te będą stanowiły przychód podatkowy po stornie Wnioskodawcy.
W zakresie Kwoty Opłat i Kosztów, należy zwrócić uwagę, że jak wskazano w opisie stanu faktycznego, koszty opłat i kosztów nie stanowiły wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów (przed 1 stycznia 2021 r. część Opłat i Kosztów rozpoznali jako koszt uzyskania przychodów wspólnicy Wykonawcy, a pozostałą część Opłat i Kosztów rozpoznał jako koszt uzyskania przychodów Wykonawca - w zakresie wydatków dokonanych po 1 stycznia 2021 r.), w związku z czym art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT nie znajduje zastosowania w odniesieniu do Kwoty Opłat i Kosztów na gruncie stanu faktycznego, opisanego w niniejszym wniosku.
Odnośnie do momentu powstania przychodu podatkowego - zasady określające moment uzyskania przychodu dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych regulują przepisy Ustawy o CIT.
Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Przepis ten wskazuje, że przychód podatkowy u podatnika rozpoznawany jest według zasady kasowej.
Wyjątek od tej zasady wprowadza art. 12 ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Z treści art. 12 ust. 3a cytowanej ustawy wynika z kolei, że za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień wystawienia faktury albo uregulowania należności.
Tak więc regulacje art. 12 Ustawy o CIT wskazują na dwa możliwe momenty wystąpienia u podatnika przychodu podatkowego. Pierwszy, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 Ustawy o CIT to moment otrzymania zapłaty, gdy przychodem są, np. otrzymane pieniądze oraz drugi, gdy zgodnie z art. 12 ust. 3, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane.
Podsumowując, w zakresie momentu rozpoznania przychodów, Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 1, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Opłat i Kosztów oraz Kwota Odsetek wynikające z zawartej Ugody należy rozpoznać jako przychód w dacie ich otrzymania (art. 12 ust. 3e ustawy CIT). Kwoty z Ugody, jak wynika z opisu stanu faktycznego, związane są z polubownym zakończeniem sporów sądowych pomiędzy Stronami, wynika z wspólnego porozumienia, które polega na osiągnięciu kompromisu pomiędzy interesami obu stron. Jak wynika z wniosku, skutki wskazane w Ugodzie nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty kwot w niej wskazanych. W ten sam sposób rozstrzygnięto w otrzymanej przez Wykonawcę interpretacji indywidualnej z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.505.2025.2.AS (odpowiedź na pytanie nr 11). Analogiczne wnioski, Organ przedstawił również w interpretacji indywidualnej z dnia 20 grudnia 2024 r. 0114-KDIP2-2.4010.525.2024.2.AS.
Zdaniem Wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Opłat i Kosztów oraz Kwota Odsetek powinny zostać rozpoznane jako przychód podatkowy niezwiązany z działalnością gospodarczą, a więc z chwilą faktycznego otrzymania zapłaty, w oparciu o przepis art. 12 ust. 3e Ustawy o CIT.
Reasumując, zdaniem Wnioskodawcy:
1. Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek oraz Kwota Opłat i Kosztów będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy.
2. Na skutek zawarcia Ugody bądź otrzymania całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 po stronie Wykonawcy nie powstanie przychód podatkowy w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1.
3. Po stronie Wykonawcy, w zakresie Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Odsetek, przychód powstanie w momencie faktycznego otrzymania przez Wykonawcę tych kwot (a w przypadku zapłaty przez Zamawiającego części tych kwot - w odniesieniu do faktycznie wypłaconych Wykonawcy kwot).
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 15
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a Ustawy o CIT, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności (...) wartość, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych:
a) zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy, (...)
Dokonując analizy przedstawionego w niniejszym wniosku zagadnienia należy stwierdzić, że prawo cywilne nie zna pojęcia „umorzenie zobowiązania”, którym posługują się przepisy Ustawy o CIT. Do umarzania zobowiązań w rozumieniu CIT dochodzi najczęściej na skutek zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Bezsprzecznie zwolnienie z długu w rozumieniu cywilistycznym należy uznać za umorzenie zobowiązania w rozumieniu CIT, w konsekwencji czego należy wskazać, iż umorzenie zobowiązania w rozumieniu CIT jest czynnością dwustronną, która wymaga zgody dłużnika, nieskuteczne jest zwolnienie z długu (umorzenie zobowiązania) dłużnika bez jego zgody.
Powyższe zostało potwierdzone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wr 761/07, tu cyt: „do zwolnienia z długu może dojść tylko przez umowę między wierzycielem a dłużnikiem. Samo oświadczenie wierzyciela o zwolnieniu dłużnika z długu nie wystarcza. Choć bowiem zwolnienie z długu jest korzystne dla dłużnika, dłużnik ma interes w tym, aby współdecydować o umorzeniu jego długu (...). Oświadczenie wierzyciela o zwolnieniu z długu musi więc być akceptowane przez dłużnika. By natomiast zostało zaakceptowane, to wpierw musi dotrzeć do jego wiadomości (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2001 r., SA/Bk 113/01). Wygaśnięcie zobowiązania wskutek zwolnienia z długu następuje z chwilą zawarcia umowy o zwolnienie z długu lub w terminie późniejszym określonym przez strony”.
Istotne dla niniejszej sprawy jest także stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy w imieniu Ministra Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 19 stycznia 2010 r., znak: ITPB1/415-850/09/AD, w której wskazano, że: „wierzytelność jest prawem podatnika i nie ma przeszkód, aby mógł się zrzec w każdej chwili tego prawa. Zrzeczenie się, polega na umorzeniu zobowiązania bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. W oparciu o art. 508 k.c., zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik przyjmuje zwolnienie. Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu czy też poprzez oświadczenie). Wierzytelność będzie umorzona dopiero wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on zwolnienie z długu”.
Należy wskazać, iż pojęcie umorzenia zobowiązań na gruncie CIT jest pojęciem szerszym niż jedynie pojęcie zwolnienia z długu w rozumieniu cywilistycznym. Powyższe znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 345/09, tu cyt.: „gdyby wolą ustawodawcy było objęcie normą z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (...) tylko i wyłącznie zwolnienie z długu, regulowane treścią art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (...), to nie posługiwałby się on znacznie szerszym pojęciem, znanym prawu cywilnemu, a mianowicie „umorzonych zobowiązań”, które to pojęcie mieści w sobie zarówno zwolnienie z długu, odnowienie, jak i potrącenie”.
Zbieżny z powyższym pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 253/16 tu cyt.: „przepis art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.d.o.p., w istotnym dla sprawy zakresie stanowi bowiem, że przychodami są w szczególności wartości umorzonych zobowiązań. W kontekście językowej wykładni tego przepisu jako przychód podatkowy należy kwalifikować każdą umorzoną wierzytelności, a więc także odsetkową, bez względu na sposób jej umorzenia (np. potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu)”.
Poparcie powyższego znajdziemy także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 648/19 tu cyt.: „Pojęcie „umorzenie zobowiązania” nie zostało jednak zdefiniowane w u.p.d.o.p., dlatego, jak trafnie stwierdza DKIS, zasadne jest odwołanie się w tym zakresie do reguł wykładni językowej; „umorzenie” wg Słownika Języka Polskiego PWN oznacza: "zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego poprzez uzyskanie zrzeczenia się należności przez wierzyciela lub spłatę stopniową długu. Umorzyć dług. Umorzyć podatek, należność". Skutkiem umorzenia jest zmniejszenie lub zlikwidowanie w części lub w całości zobowiązania dłużnika w stosunku do wierzyciela, za jego zgodą, co prowadzi do wygaśnięcia w całości lub w części zobowiązania”.
Jak wskazano w opisie stanu faktycznego Zamawiający zapłaci Syndykowi B. Kwotę Ugody (na którą składa się Kwota Zwrotu Gwarancji, Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 1, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek) oraz Kwotę Opłat i Kosztów przelewem. Za dzień zapłaty powyższych kwot uważany będzie dzień obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego.
Jak dalej wskazano w opisie stanu faktycznego, zgodnie z Ugodą pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów, każda ze Stron z chwilą tej zapłaty nieodwołalnie oświadcza, że powyższe wyczerpuje roszczenia każdej ze Stron związane lub wynikające z Kontraktu, powstałe w trakcie jego wykowywana lub w związku ze złożonym przez Strony Oświadczeniami o Odstąpieniu. Wobec tego Strony nie mają wobec siebie żadnych roszczeń - istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu - w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron oświadcza, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Strony postanowiły w Ugodzie, że z chwilą zapłaty przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy całości Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, zrzekają się wzajemnie wobec siebie, w najszerszym dopuszczalnym prawem zakresie, wszelkich innych roszczeń, które mogą im przysługiwać na postawie Kontraktu lub w związku z nim, bez względu na podstawy prawne takich roszczeń bądź reżim odpowiedzialności.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów w ustalonym terminie i formie, każda ze Stron, działając indywidualnie i odrębnie, zobowiązuje się nie występować wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem sądowym lub administracyjnym (pactum de non petendo).
Strony zawarły w treści Ugody postanowienie zgodnie z którym, w jej wykonaniu w dniu jej podpisania, Strony podjęły następujących czynności:
a) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pismo, w którym wycofuje pozew ze zrzeczeniem się roszczeń w Postępowaniu o zapłatę kary umownej;
b) Syndyk B. złożył w Sądzie (…) pismo, o którym mowa w pkt a) powyżej wraz z pismem wyrażającym zgodę na cofnięcie pozwu i oświadczeniem o zrzeczeniu się żądania zwrotu kosztów postępowania od Zamawiającego;
c) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pisma w celu ich złożenia w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, które zawierają wycofanie złożonych sprzeciwów w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, wycofanie żądania uznania wierzytelności na liście wierzytelności oraz zrzeczenie się wierzytelności będących przedmiotem Postępowań upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego;
d) Zamawiający przekazał Syndykowi B. podpisane pismo, w którym Zamawiający wycofał zgłoszenie w zakresie Wierzytelności uznanej i zrzeka się Wierzytelności uznanej;
e) w każdym z ww. opisanych przypadków Syndyk B. pokwitował odbiór ww. pism.
Mając na uwadze powyższy opis zdarzenia przyszłego, należy zauważyć, że przywołane kierunki postanowień Ugody nie dają podstaw do uznania, że w wyniku zawarcia i realizacji Ugody, dojdzie do umorzenia należności, czyli spełnienia hipotezy art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT.
Jak wskazano powyżej Strony oświadczyły w Ugodzie, że nie mają wobec siebie żadnych roszczeń - istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu - w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron planuje oświadczyć, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie sądowej, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Oświadczenia złożone przez obie ze Stron, są oświadczeniami, będącymi tzw. uznaniem niewłaściwym długu, czyli oświadczeniem wiedzy, jednostronnym przyznaniem faktów. Tym samym nie jest czynnością prawną. Zwolnienie z długu, jak wskazano wyżej, reguluje art. 508 KC, który stanowi, że zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje, w konsekwencji czego należy wskazać, iż zwolnienie z długu (a więc i umorzenie zobowiązania w rozumieniu CIT) jest czynnością dwustronną, która wymaga zgody dłużnika, nieskuteczne jest zwolnienie z długu (umorzenie zobowiązania) dłużnika bez jego zgody.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa stanowisko, zgodnie z którym uznanie niewłaściwe jest oświadczeniem wiedzy, jednostronnym przyznaniem faktów. Znalazło ono wyraz w uchwale 7 sędziów z dnia 30 grudnia 1964 r., III PO 35/64.
Postanowienia Ugody są również oświadczeniami jednostronnymi, składanymi przez powoda do właściwego na potrzeby i w związku z wymogami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm., dalej: „KPC”), w celu cofnięcia wniesionych pozwów. Takie oświadczenie powód może złożyć ustnie przed sądem lub w piśmie procesowym. Cofnięcie pozwu jest więc jednostronną czynnością procesową powoda, dającą wyraz jego rezygnacji z dochodzenia roszczenia objętego pozwem.
Cofnięcie pozwu wraz z zrzeczeniem się roszczenia, nie wymaga zgody strony pozwanej i jest możliwe na każdym etapie postępowania, aż do wydania wyroku. Zgodnie bowiem z art. 203 § 1 KPC, „pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia - aż do wydania wyroku”.
Mając na uwadze powyższe, należy dojść do wniosku, że w wyniku zawarcia i realizacji Ugody, nie dojdzie do powstania przychodu Wykonawcy w drodze umorzenia zobowiązania Wykonawcy, czyli spełnienia hipotezy art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT.
Jednocześnie należy wskazać, że nawet gdyby przyjąć, że do umorzenia zobowiązania Wykonawcy doszło w wyniku zawarcia i realizacji Ugody, to należy wskazać, że art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. b Ustawy o CIT wyłącza z przychodów kwoty stanowiące równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także z tytułu pożyczek (kredytów), jeżeli umorzenie zobowiązań jest związane postępowaniem restrukturyzacyjnym i postępowaniem upadłościowym. Na pierwszorzędne zastosowanie treści art. 12 ust. 4 pkt 8 Ustawy o CIT przed brzmieniem art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o CIT wskazuje wprost treść przepisu art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a Ustawy o CIT.
Jak zacytowano powyżej za art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a Ustawy o CIT: Przychodami są w szczególności (...) wartość, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych:
a) zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy, (...).
Jak wskazano bowiem w opisie zdarzenia przyszłego, w stosunku do Wykonawcy, toczy się od 4 września 2013 r. postępowanie upadłościowe likwidacyjne, które toczyło również w dniu podpisania Ugody i będzie toczyło się w dniu jej wykonania, w związku z czym planowana Ugoda ma być zawarta w toku i w związku z toczącym się postępowaniem upadłościowym.
Należy również wskazać, że Organ wydał na rzecz Wykonawcy interpretację z dnia 14 października 2025. sygn. 0114-KDIP2-2.4010.505.2025.2.AS, wydanej w analogicznym stanie faktycznym, w której Organ wskazał, że: „Podsumowując, po Państwa stronie jako Wykonawcy, w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT”.
Reasumując, po stronie Wykonawcy, w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT, w związku z czym, bezprzedmiotowe jest pytanie o to, w którym momencie po stronie Wykonawcy powstanie przychód z tego tytułu oraz w jaki sposób Wykonawca jest obowiązany ustalić wysokość tego przychodu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych (pytania nr 11-15), jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm. dalej: „ustawa o CIT”):
Przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Stosownie z art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:
Dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o CIT:
Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności:
1) otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe,
2) wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe i instytucje gospodarki budżetowej w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.
Na podstawie treści art. 12 ustawy o CIT można określić przychód jako wszelkie trwałe, bezzwrotne i definitywne przysporzenia majątkowe w postaci środków pieniężnych, dóbr majątkowych oraz świadczeń w naturze, niezależnie od tytułu prawnego ich uzyskania przez podatnika. W przypadku podatników prowadzących działalność gospodarczą, przychodem są również kwoty należne, nawet gdy nie zostały faktycznie otrzymane, pod warunkiem że kwoty te spełniają warunki wymienione powyżej (trwały, bezzwrotny i definitywny charakter).
Literalna wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się tylko takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. W konsekwencji, do przychodów podatkowych, podatnik powinien zaliczyć tylko takie przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody, lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe. Co do zasady więc, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danej osoby prawnej decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa podatnika, a więc takie którymi może on rozporządzać jako właściciel.
Jednocześnie należy stwierdzić, że podatek dochodowy od osób prawnych posiada cechy podatku powszechnego, tj. podatku, który jest ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem - jako źródłem dochodu - jest tylko ta wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa. Poza tym musi ona mieć charakter definitywny (dokonany) i mierzalny. Ponadto, użyty w art. 12 ustawy zwrot „w szczególności” oznacza, że wykaz przychodów stanowi katalog otwarty, natomiast zawarte w tym przepisie okoliczności określające przychody mają charakter przykładowy.
Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych nie jest przypadkowy i pozwala na wyprowadzenie wniosku o objęciu zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. Wystąpienie każdego zdarzenia powodującego wymierną korzyść po stronie podatnika skutkuje obowiązkiem opodatkowania osiągniętej nadwyżki ponad koszty jej uzyskania przez podatnika. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Przyjęte rozwiązanie legislacyjne pozwala na stosowanie przepisów ustawy o CIT niezależnie od specyfiki podmiotów podlegających opodatkowaniu, zmieniających się okoliczności i rzeczywistości gospodarczej, jak również ewolucji różnego rodzaju instrumentów wykorzystywanych w obrocie gospodarczym.
Konkludując, przychodem są zatem wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie, a w niektórych przypadkach już sam fakt, że są należne, powoduje obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Co do zasady, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje definitywny charakter tego przysporzenia w tym sensie, że w sposób ostateczny faktycznie powiększa ono aktywa.
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT:
Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Objęte ww. regulacją przychody muszą być następstwem prowadzonej działalności gospodarczej, stąd też między przychodem a działalnością gospodarczą musi istnieć związek skutkujący powstaniem przychodu. Określenie „związane z działalnością gospodarczą” pojmuje się dość szeroko uznając tym samym, że przychodami z tego źródła są nie tylko przychody będące bezpośrednim wynikiem tej działalności, ale także przychody z każdej innej działalności z nią związanej, w tym w szczególności z tytułu niektórych operacji finansowych.
Przychody należne to wszelkiego rodzaju przychody, co do których przysługuje podatnikowi uprawnienie do ich dochodzenia, czyli takie, które wynikają z konkretnego stosunku prawnego. „Należność” wynika z treści stosunku prawnego, a odnosi się zarówno do możliwości dochodzenia konkretnego świadczenia oraz do powinności jego spełnienia. Oznacza to, że powstanie przychodów należnych związane jest z powstaniem wierzytelności. Ponieważ wierzytelność to termin wywodzący się z prawa cywilnego, to przychodami należnymi są przychody wymagalne w rozumieniu prawa cywilnego, tj. możliwe do prawnie skutecznego ich dochodzenia.
Ustawodawca nie zastrzega, że przychodem są tylko wymienione w art. 12 ustawy o CIT przysporzenia, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej. Wszelkie wpłaty pieniężne, o ile spełniają inne wymagania podane w Rozdziale 2 ustawy o CIT, mogą być uznane za przychód osoby prawnej zwłaszcza, że listę przysporzeń - stanowiącą katalog zamknięty, którego zakres nie podlega rozszerzeniu czy też zawężeniu - które nie mogą być zaliczone do przychodów zawarto w ust. 4 cytowanego przepisu.
Przykładowo, stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT:
Do przychodów nie zalicza się:
6a) zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
Dla ustalenia przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych istotnym zagadnieniem jest określenie daty uzyskania przychodu, z którą ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych łączy moment powstania obowiązku podatkowego.
Podstawowa zasada określania daty powstania przychodu związanego z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej została uregulowana przez ustawodawcę w art. 12 ust. 3a ustawy o CIT:
Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g oraz 3j-3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
1. wystawienia faktury albo
2. uregulowania należności.
Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji, gdy dojdzie do wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi przed dniem wystawienia faktury albo uregulowania należności, wówczas należy uznać, że przychód powstanie w dniu wykonania usługi lub częściowego wykonania usługi.
Mając na uwadze treść art. 12 ust. 3a ustawy o CIT należy stwierdzić, że moment, w którym podatnik powinien rozpoznać przychód podatkowy, będzie określony na dzień najwcześniejszego zdarzenia opisanego w tym przepisie. Wymienione w tym przepisie zdarzenia określające datę powstania przychodu są od siebie niezależne, nie warunkują się wzajemnie, a po spełnieniu jednego z nich, pozostałe nie mają wpływu na datę powstania przychodu.
Należy nadmienić, że w myśl art. 12 ust. 3e ustawy o CIT:
W przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c, 3d i 3f, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.
Przychody są - obok kosztów uzyskania przychodów - podstawowym elementem mającym wpływ na dochód jako przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym, co zostało określone w art. 7 ust. 1 ustawy o CIT.
Jak wynika z opisanego stanu faktycznego, są Państwo spółką jawną w upadłości likwidacyjnej, zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny. Umowa spółki jawnej podlega prawu polskiemu. Państwa rok podatkowy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym. Państwa wspólnikami są wyłącznie osoby prawne. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o CIT podlegają Państwo nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Wskazali Państwo, że ani w poprzednim roku podatkowym (w 2024 r.), ani w bieżącym roku podatkowym (od 1 stycznia 2025 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku), nie uzyskiwali Państwo przychodów podatkowych przekraczających równowartość 2.000.000 euro (brutto, tj. z podatkiem VAT), według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł (trwa postępowanie upadłościowe Wykonawcy).
Spółka w październiku 2007 r. zawarła z zamawiającym publicznym („Zamawiający”) umowę dotyczącą budowy odcinka drogi (dalej: „Kontrakt” lub „Umowa”). Umowa została zawarta w trybie zamówienia publicznego w wyniku ogłoszonego przetargu na roboty budowlane.
Zamawiający określił szczegółowo przedmiot oraz treść Umowy, jak i swoje wymagania w dokumencie − Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). W skład tego dokumentu przygotowanego przez Zamawiającego wchodziła m.in. dokumentacja projektowa, do której przygotowania Zamawiający był zobowiązany jako inwestor, oraz wzór umowy, zawierający postanowienia, jakich wymagał Zamawiający. Umowa była oparta na Warunkach FIDIC (1999, „czerwony FIDIC”), częściowo zmodyfikowanych za pomocą postanowień uzgodnionych w szczególnych warunkach. Odpowiednio, Umowa przewidywała, że prace miały być „wykonywane” i „przyjmowane” zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, których wykonywanie potwierdzało Świadectwo Przejęcia wystawione dla danego momentu rozliczenia, ale co do zasady podstawą rozliczenia był miesięczny przerób (roboty przyjęte w danym miesiącu przez Inżyniera, działającego z ramienia Zamawiającego), potwierdzony przez Inżyniera w ramach wystawianych przez niego każdego miesiąca Przejściowych Świadectw Płatności („PŚP”). Niezależnie od „wykonywania” i „przyjmowania”, miało mieć miejsce również „wykonanie” i „odebranie” prac w momencie ukończenia całości Robót zgodnie z Kontraktem, w drodze mechanizmu Przejęcia (Taking Over).
Podczas realizacji Umowy między Wykonawcą a Zamawiającym pojawiły się sporne kwestie, dotyczące w szczególności wadliwości dokumentacji projektowej, przekazania placu budowy, opóźnień w realizacji oraz wzajemnego współdziałania Stron. W konsekwencji, Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu („Oświadczenie o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu”). Następnie, Wykonawca złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu („Oświadczenie o Odstąpieniu Wykonawcy od Kontraktu”). W złożonych oświadczeniach o odstąpieniu Strony wskazały, że odstępują od Umowy ze skutkiem ex tunc.
W związku ze złożonym Oświadczeniem o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu, Zamawiający naliczył kary umowne za odstąpienie („Kara umowna za odstąpienie”), a następnie skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu Kary umownej za odstąpienie.
Zamawiający skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu kary umownej za odstąpienie, co m.in. stało się przedmiotem sporu między stronami.
Możliwość naliczenia przez Zamawiającego kary umownej za odstąpienie jest uregulowana w Kontrakcie w ten sposób, że w razie odstąpienia przez Zamawiającego od Kontraktu z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy, Zamawiający mógł naliczyć wobec Wykonawcy karę umowną za odstąpienie w wysokości 15% zaakceptowanej kwoty kontraktowej.
Kontrakt nie reguluje przy tym zagadnienia zwrotu gwarancji. Podstawa dla obowiązku zwrotu gwarancji wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów regulujących reżim odpowiedzialności odszkodowawczej oraz zwrotu świadczenia nienależnego/bezpodstawnego wzbogacenia.
Wyjaśnili Państwo, że zwrot gwarancji nie zostanie przekazany ubezpieczycielowi, gdyż ubezpieczyciel już wcześniej uzyskał równowartość środków, które wypłacił na rzecz Zamawiającego − po tym, jak na żądanie Zamawiającego ubezpieczyciel wypłacił środki z gwarancji na rachunek Zamawiającego, następnie ubezpieczyciel zażądał od Wykonawcy pokrycia tej kwoty.
(…) r. Sąd Handlowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach głównego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka w głównym postępowaniu upadłościowym. (…) r. Sąd Rejonowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach wtórnego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka we wtórnym postępowaniu upadłościowym. Obydwa postępowania upadłościowe likwidacyjne dotyczące majątku Wykonawcy są w toku od (…) r.
W następstwie odstąpienia od Kontraktu zarówno Państwo jako Wykonawca, jak i Zamawiający wszczęli postępowania sądowe w celu dochodzenia roszczeń, które w ocenie każdej ze Strony przysługiwały jej w związku z odstąpieniem od Kontraktu.
Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych i zawarcia Ugody.
Ugoda została zawarta w formie ugody sądowej (…) grudnia 2025 r. (dalej: „Ugoda”).
Celem Ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie Postępowań sądowych oraz postępowania w przedmiocie Wierzytelności uznanej, w tym rozliczenia wszelkich roszczeń Stron w zakresie, w jakim związane są one z Umową i powstałych w trakcie jej wykonywania oraz w związku ze złożonymi Oświadczeniami o Odstąpieniach Zamawiającego i Wykonawcy, w szczególności roszczeń zgłoszonych w Postępowaniach sądowych oraz związanych z Wierzytelnością uznaną.
Wobec niedających się uchylić wątpliwości co do skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu, Strony zgodnie uznały, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc.
Strony uzgodniły, że Zamawiający zapłaci na rzecz Syndyka Wykonawcy kwotę ugody ustaloną przez Strony w toku rozmów negocjacyjnych (dalej: „Kwota Ugody”). Na Kwotę Ugody składają się następujące kwoty:
a) kwota wypłacana tytułem zwrotu środków wypłaconych przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej przedłożonej przez Wykonawcę w momencie zawierania Umowy jako zabezpieczenie wykonania przedmiotu Umowy (dalej: „Kwota Zwrotu Gwarancji”);
b) kwotę tytułem zapłaty należności wskazanych w treści Opinii X. wykonanej na zlecenie sądu w Postępowaniu głównym na którą składają się:
c) kwota tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie od kwot wskazanych w lit a) i b) powyżej obliczonych na dzień 15 grudnia 2025 r. („Kwota Odsetek”).
Zgodnie z treścią Ugody, pozostałe kwoty (w tym kwoty z Kategorii 2-4 oraz Registru 4 oraz Registru 6), których Wykonawca dochodził od Zamawiającego w Postępowaniu głównym stanowią ustępstwo Wykonawcy wobec Zamawiającego w ramach Ugody.
Niezależnie od powyższej Kwoty Ugody, w ugodzie przyjęto, że Zamawiający zapłaci również na rzecz Syndyka Wykonawcy kwoty, tytułem zwrotu połowy Kosztów Biegłych oraz tytułem zwrotu połowy Opłaty sądowej poniesionych przez Syndyka Wykonawcy (dalej: „Kwota Opłat i Kosztów”). Drugą połowę Opłaty sądowej zwróci Wykonawcy sąd na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - t. j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1228 ze zm. Natomiast każda ze Stron poniesie swoje koszty zastępstwa procesowego. Strony postanowiły, że znoszą między sobą koszty wszelkich Postępowań sądowych, za wyjątkiem połowy Kosztów Biegłych i połowy Opłaty sądowej.
Postanowiono w ugodzie, że Zamawiający zapłaci Syndykowi Wykonawcy Kwotę Ugody oraz Kwotę Opłat i Kosztów do dnia 31 stycznia 2026 r. Za dzień zapłaty powyższych kwot uważany będzie dzień obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego.
Zgodnie z treścią Ugody ustalono, że pod warunkiem zapłaty całej Kwoty Ugody oraz całej Kwoty Opłat i Kosztów, każda ze Stron z chwilą tej zapłaty nieodwołalnie oświadcza, że powyższe wyczerpuje roszczenia każdej ze Stron związane lub wynikające z Kontraktu, powstałe w trakcie jego wykowywana lub w związku ze złożonym przez Strony Oświadczeniami o Odstąpieniu. Wobec tego Strony nie mają wobec siebie żadnych roszczeń - istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu - w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron oświadcza, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Strony postanowiły w Ugodzie, że z chwilą zapłaty przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy całości Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów, zrzekają się wzajemnie wobec siebie, w najszerszym dopuszczalnym prawem zakresie, wszelkich innych roszczeń, które mogą im przysługiwać na postawie Kontraktu lub w związku z nim, bez względu na podstawy prawne takich roszczeń bądź reżim odpowiedzialności.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów w ustalonym terminie i formie, każda ze Stron, działając indywidualnie i odrębnie, zobowiązuje się nie występować wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem sądowym lub administracyjnym (pactum de non petendo).
Strony zgodnie postanowiły, że Ugoda nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 KC.
Strony uzgodniły, że z chwilą zawarcia Ugody sądowej stanie się ona wobec nich wiążąca, z zastrzeżeniem, że niektóre skutki Ugody sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty.
Strony nie wykluczają, że ww. kwoty zostaną zapłacona Wykonawcy w kilku transzach.
Strony uzgodniły w Ugodzie, że wszelkie płatności dokonywane przez Zamawiającego na rzecz Syndyka Wykonawcy na mocy Ugody zostaną zarachowane na poczet wierzytelności Syndyka Wykonawcy wobec Zamawiającego wynikających z Ugody.
Ponadto, w Ugodzie Syndyk oświadczył, że zarachuje płatności od Zamawiającego według następującej kolejności: ustawowe odsetki za opóźnienie w przypadku zapłaty po 31 stycznia 2026 r., połowa Kosztów Biegłych, połowa Opłaty sądowej, Kwota Zwrotu Gwarancji, Kwota Odsetek, Kwota Części Należności z Registru 1, Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I oraz Kwota Części Należności z Registru 2 i 3.
Zaznaczyli Państwo, że kwota Opłat i Kosztów nie stanowiły wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów Wykonawcy. Przed 1 stycznia 2021 r. część Opłaty sądowej i Kosztów biegłych rozpoznali jako koszt uzyskania przychodów wspólnicy Wykonawcy zgodnie z art. 5 Ustawy o CIT, a pozostałą część Opłaty i Kosztów biegłych rozpoznał jako koszt uzyskania przychodów Wykonawca − w zakresie wydatków dokonanych po 1 stycznia 2021 r.
Wyjaśnili Państwo, że wydatki na zapłatę kwoty należnej gwarantowi w związku ze skorzystaniem przez Zamawiającego z gwarancji stanowiły dla wspólników Wykonawcy wydatek niezaliczony do kosztów uzyskania przychodów. Zamawiający otrzymał środki z gwarancji w 2010 r., kiedy to wspólnicy Wykonawcy byli podatnikami CIT, a nie Wykonawca, tym samym środki te nie stanowiły wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów Wykonawcy, bowiem z perspektywy Wykonawcy (i jego wspólników), pobrane środki to środki, które zostały wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z bezpodstawnym wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej.
W odniesieniu do opisanego stanu faktycznego Państwa wątpliwości w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, sformułowane w pytaniu nr 11, dotyczą braku powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu z tytułu Kwoty Zwrotu Gwarancji płatnej przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody.
W myśl art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilnego: (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody. Zawarcie ugody stanowi polubowne zakończenie sporu na skutek poczynienia przez każdą stronę wzajemnych ustępstw. Ugoda nie ma charakteru jednolitego i może dotyczyć różnych stosunków prawnych oraz przybierać różną formę, w tym formę prawną.
Jak wynika z opisanego stanu faktycznego na kwotę ugody składa się m.in. kwota wypłacana tytułem zwrotu środków wypłaconych przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej przedłożonej przez Wykonawcę w momencie zawierania Umowy jako zabezpieczenie wykonania przedmiotu Umowy (dalej: „Kwota Zwrotu Gwarancji”).
Określenie skutków podatkowych na gruncie ustawy o CIT związanych z otrzymaniem przez Państwa Kwoty Zwrotu Gwarancji płatnej przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, należy oceniać w kontekście definitywności tego przysporzenia.
Na co wskazano na wstępie i co warto raz jeszcze podkreślić − w przypadku identyfikowania przychodu na gruncie ustawy o CIT chodzi o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Uwzględnić przy tym należy wyłączenia z art. 12 ust. 4 ustawy o CIT.
Przypomnieć należy, że aby dany wydatek mógł być zaliczony do kategorii „innych wydatków” nie zaliczanych do przychodów, o których mowa w art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o CIT, konieczne jest by „wydatek ten nie został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów” oraz by wydatek został wcześniej przez podatnika poniesiony, a następnie zwrócony podatnikowi, przy czym wydatek poniesiony jest odpowiednikiem wydatku zwróconego.
Tak więc „wydatek zwrócony” to ten sam, a nie taki sam, wydatek, który został poniesiony.
Zwróconym wydatkiem nie jest bowiem uzyskana przez podatnika kwota, która tylko odpowiada wartości poniesionego wydatku, lecz nie stanowi jego zwrotu.
Jak wskazali Państwo w opisanym stanie faktycznym, w zakresie Kwoty Zwrotu Gwarancji, wydatki te stanowiły dla wspólników Wykonawcy wydatek niezaliczony do kosztów uzyskania przychodów (Zamawiający otrzymał środki z gwarancji w 2010 r., kiedy to wspólnicy Wykonawcy byli podatnikami CIT, a nie Wykonawca. Tym samym środki te nie stanowiły wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów Wykonawcy), bowiem z perspektywy Wykonawcy (i jego wspólników), Pobrane Środki to środki, które zostały wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z bezpodstawnym wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej.
Zgodnie z opisanym przez Państwa stanem faktycznym, na żądanie Zamawiającego, gwarant wypłacił kwotę gwarancji na rachunek Zamawiającego, a następnie gwarant zażądał od Wykonawcy zapłaty tej kwoty na rzecz gwaranta. Następcza zapłata tej kwoty przez Wykonawcę na rzecz gwaranta w wyniku realizacji przez niego roszczenia regresowego w stosunku do Wykonawcy nie mogła stanowić dla Wykonawcy (ani jego wspólników) kosztu uzyskania przychodu, bowiem wydatek ten nie miał − z perspektywy Wykonawcy oraz jego wspólników związku z żadnym przychodem ani zabezpieczeniem źródła przychodów, przez co nie spełnia definicji ogólnej kosztu uzyskania przychodu zawartą w art. 15 ust. 1 Ustawy o CIT.
Stosując art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT należy mieć na uwadze cel, któremu przepis ten ma służyć, a którym jest zachowanie spójności systemu podatkowego i uniknięcie podwójnego opodatkowania. Do podwójnego opodatkowania może dojść wówczas, gdy podatnik z jednej strony ponosi wydatki, których zgodnie z przepisami ustawy nie zaliczył do kosztów podatkowych, a z drugiej strony otrzymuje zwrot całości lub części tych wydatków.
W związku z powyższym, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem CIT, ponieważ nie będzie stanowić przychodu podatkowego Wykonawcy, na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 6a Ustawy o CIT.
Podsumowując, Kwota Zwrotu Gwarancji płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie będzie stanowiła przychodu podatkowego Wykonawcy podlegającego opodatkowaniu podatkiem CIT po jego stronie.
W tych okolicznościach Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 11 należało uznać za prawidłowe.
Przechodząc do Państwa wątpliwości sformułowanych w pytaniu nr 12 w zakresie powstania po stronie Wykonawcy przychodu polegającego opodatkowaniu podatkiem CIT w związku z wypłatą Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii 1, Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Odsetek lub Kwoty Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody a także określenia momentu powstania przychodu z tytułu tych kwot, stosownie do pytania nr 14 - należy nawiązać do przywołanych na wstępie przepisów art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 3 i art. 12 ust. 3e ustawy o CIT.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT przychód podatkowy rozpoznawany jest w momencie otrzymania.
Wyjątek od tej zasady wprowadza art. 12 ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że:
Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Jak wynika z opisanej przez Państwa sprawy, otrzymanie przez Państwa Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii 1, Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Odsetek lub Kwoty Opłat i Kosztów, płatna przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy jest związane z polubownym zakończeniem sporu z Zamawiającym dotyczącym odstąpienia od umowy budowy odcinka drogi („Kontraktu”) na skutek realizacji i w związku z treścią zawartej (…) grudnia 2025 r. ugody sądowej.
Zgadzam się z Państwa stanowiskiem, że Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek oraz Kwota Opłat i Kosztów będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy.
Jako otrzymane kwoty stanowią zatem Państwa przychód podatkowy stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o CIT.
Należy zwrócić uwagę, że odnosząc się do kwot będących przedmiotem pytania nr 12 w uzasadnieniu własnego stanowiska wskazali Państwo, że: „powinny zostać rozpoznane jako przychód podatkowy niezwiązany z działalnością gospodarczą”, powołując jednak art. 12 ust. 3e ustawy CIT. Z takim twierdzeniem nie sposób się zgodzić, gdyż ww. przepis dotyczy przychodów związanych z działalnością gospodarczą.
Co do określenia momentu powstania przychodu − stanowisko organu zostanie przedstawione w dalszej części uzasadnienia, w odpowiedzi na pytanie nr 14.
W analizowanej sprawie Państwa stanowisko w odniesieniu do pytania nr 12, zgodnie z którym Kwota Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwota Należności z Registru 2 i 3, Kwota Odsetek oraz Kwota Opłat i Kosztów będą stanowić przychód podatkowy Wykonawcy, polegający opodatkowaniu podatkiem CIT po stronie Wykonawcy, należało uznać za prawidłowe.
Biorąc pod uwagę przywołane powyżej uregulowania prawne oraz okoliczności przedstawione w opisie sprawy stwierdzić należy, że do przychodów z tytułu zawartej ugody, na której kwotę składają się: Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii I, Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Odsetek oraz Kwoty Opłat i Kosztów płatne przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią Ugody, zastosowanie ma art. 12 ust. 3e ustawy o CIT.
Jak wynika z opisu stanu faktycznego wyszczególnione przez Państwa kwoty z ugody, związane są z polubownym i ostatecznym zakończeniem sporów sądowych pomiędzy Stronami, wynikają z wspólnego porozumienia, które polega na osiągnięciu kompromisu pomiędzy interesami obu stron.
Co istotne, skutki wskazane w zawartej ugodzie nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty kwot w niej wskazanych.
Oznacza to, że przychody z tego tytułu należy zakwalifikować jako „pozostałe świadczenia”, o których mowa w art. 12 ust. 3e ustawy o CIT, w odniesieniu do których przychód powstaje w dniu otrzymania zapłaty.
Przychód z tytułu ww. Kwot powstanie zatem w momencie faktycznego otrzymania przez Państwa jako Wykonawcę całości Kwoty Ugody, całości kwoty Odsetek oraz całości kwoty Opłat i Kosztów, a w przypadku zapłaty przez Zamawiającego części tych kwot - w odniesieniu do faktycznie wypłaconych Wykonawcy kwot.
Tym samym po Państwa stronie, w zakresie Kwoty Należności Zakwalifikowanych do Kategorii 1, Kwoty Należności z Registru 2 i 3, Kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Odsetek, przychód powstanie w momencie faktycznego otrzymania przez Wykonawcę tych kwot (a w przypadku zapłaty przez Zamawiającego części tych kwot - w odniesieniu do faktycznie wypłaconych Wykonawcy kwot).
Podsumowując, Państwa stanowisko w zakresie momentu rozpoznania przychodów z tytułu ww. Kwot (pytanie nr 14), należało uznać za prawidłowe.
Państwa wątpliwości sformułowane w pytaniu nr 13 dotyczą skutków zawarcia Ugody w postaci braku powstania po stronie Wykonawcy przychodu polegającego opodatkowaniu podatkiem CIT w związku z otrzymaniem całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1.
Jak wynika z opisanego stanu faktycznego, w przypadku czynności objętych Registrem 1 (roszczenia wskazane w punkcie 3.1), Wykonawca wystawił faktury dokumentujące te czynności i rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe (w 2009 r.), a wspólnicy Wykonawcy byli zobowiązani wykazać kwoty netto z tych faktur do opodatkowania dla celów podatku dochodowego (na zasadzie art. 5 Ustawy o CIT).
Podstawowa zasada określania daty powstania przychodu związanego z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej została uregulowana przez ustawodawcę w art. 12 ust. 3a ustawy o CIT:
Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g oraz 3j-3m, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
1. wystawienia faktury albo
2. uregulowania należności.
Z powyższych przepisów wynika, że w sytuacji, gdy dojdzie do wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi przed dniem wystawienia faktury albo uregulowania należności, wówczas należy uznać, że przychód powstanie w dniu wykonania usługi lub częściowego wykonania usługi. Mając na uwadze treść art. 12 ust. 3a ustawy o CIT należy stwierdzić, że moment, w którym podatnik powinien rozpoznać przychód podatkowy, jest określony na dzień najwcześniejszego zdarzenia opisanego w tym przepisie. Wymienione w tym przepisie zdarzenia określające datę powstania przychodu są od siebie niezależne, nie warunkują się wzajemnie, a po spełnieniu jednego z nich, pozostałe nie mają wpływu na datę powstania przychodu.
Jak wynika z opisanego stanu faktycznego, w odniesieniu do robót ukończonych i odebranych, których dotyczą Kwoty Części Należności z Registru 1, prace te zostały wykonane oraz zatwierdzone do zapłaty przed złożeniem przez Zamawiającego Oświadczenia o Odstąpieniu Zamawiającego od kontraktu, tj. przed 15 grudnia 2009 r.
Wyjaśnili przy tym Państwo, że w przypadku czynności objętych Registrem 1 (roszczenia wskazane w punkcie 3.1), Wykonawca wystawił faktury dokumentujące te czynności i rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe (w 2009 r.), a wspólnicy Wykonawcy mieli obowiązek wykazać kwoty netto z tych faktur do opodatkowania dla celów podatku dochodowego (na zasadzie art. 5 Ustawy o CIT). Wykonawca nie otrzymał wynagrodzenia za te prace w pieniądzu.
Z tego względu zasadnym jest twierdzenie, że przychód z tego tytułu powstał po stronie Wykonawcy z dniem wystawienia faktury jako przychód należny.
Tym samym otrzymanie zapłaty za ww. prace w świetle art. 12 ust. 3a ustawy CIT należy rozpatrywać jedynie jako uregulowanie należności, które już wcześniej powinny być rozpoznane jako przychody podatkowe.
Z uwagi na toczące się od (…) r. postępowanie upadłościowe Wykonawcy stwierdzić należy, że na skutek zawartej ugody, Syndyk Wykonawcy nie będzie ponownie rozpoznawał przychodu w związku z otrzymaniem całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1 w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1, tj. za roboty ukończone i odebrane.
Tym samym, na skutek zawarcia Ugody bądź otrzymania całości albo części Kwoty Części Należności z Registru 1, po stronie Wykonawcy nie powstanie przychód podatkowy w odniesieniu do czynności ujętych w Registrze 1.
Podsumowując, Państwa stanowisko w odniesieniu do pytania nr 13 należało uznać za prawidłowe.
Państwa wątpliwości sformułowanych w pytaniu nr 15 związane są z brakiem powstania przychodu w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT:
Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności (...) wartość, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych:
a) zobowiązań, (...).
Pojęcie „umorzenie zobowiązania” nie zostało jednak zdefiniowane w ustawie CIT, dlatego zasadne jest odwołanie się w tym zakresie do reguł wykładni językowej; „umorzenie” wg Słownika Języka Polskiego PWN oznacza: „zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego poprzez uzyskanie zrzeczenia się należności przez wierzyciela lub spłatę stopniową długu. Umorzyć dług. Umorzyć podatek, należność”. Skutkiem umorzenia jest zmniejszenie lub zlikwidowanie w części lub w całości zobowiązania dłużnika w stosunku do wierzyciela, za jego zgodą, co prowadzi do wygaśnięcia w całości lub w części zobowiązania.
Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, wskazuje na objęcie zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym, powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów. Nie jest przy tym istotne źródło korzyści, chodzi bowiem o każdy przypadek powodujący wzrost wartości majątku lub zmniejszenie zobowiązań ciążących na podatniku. Bez znaczenia jest również to, czy przysporzenie jest wynikiem działania innej osoby, czy też samego podatnika, jak również to, czy korzyść wiąże się z konkretnymi przepływami finansowymi.
Wyjątek od tej zasady wskazano w art. 12 ust. 4 pkt 8 ustawy o CIT, zgodnie z którym:
Do przychodów nie zalicza się kwot stanowiących równowartość umorzonych zobowiązań, w tym także z tytułu pożyczek (kredytów), jeżeli umorzenie zobowiązań jest związane z:
a) bankowym postępowaniem ugodowym w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków lub
b) postępowaniem restrukturyzacyjnym, postępowaniem upadłościowym lub
c) realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw lub
d) przymusową restrukturyzacją w rozumieniu ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.
Powyższe przepisy wskazują na to, że aby powstał przychód podatkowy, konieczne jest przede wszystkim to, by po stronie podatnika doszło do faktycznego przysporzenia majątkowego, mającego konkretny wymiar finansowy - wskutek otrzymania czegoś nieodpłatnie (częściowo odpłatnie) albo na skutek umorzenia istniejącego już zobowiązania.
Przyjmując za Wnioskodawcą, że w opisanym stanie faktycznym w wyniku zawarcia Ugody nie nastąpiło umorzenie zobowiązania Wykonawcy, ani zwolnienie z długu − to po Państwa stronie jako Wykonawcy w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy o CIT.
Z treści art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT wynika, że przychodem jest wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy. Natomiast z treści przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego nie wynika, by wskutek zawarcia ugody zaistniały opisane w ww. przepisie okoliczności. Tym samym powołany przepis nie może mieć zastosowania w opisanych we wniosku okolicznościach.
Podsumowując, po Państwa stronie jako Wykonawcy, w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody, nie dojdzie do powstania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT.
Z uwagi na zajęte stanowisko, niecelowe staje się dalsze rozstrzyganie, w którym momencie po stronie Wykonawcy powstanie przychód z tego tytułu oraz w jaki sposób Wykonawca jest obowiązany ustalić wysokość tego przychodu.
Państwa stanowisko w zakresie braku powstania przychodu w związku z zawarciem i realizacją postanowień Ugody zawartej w toku i w związku z toczącym się postępowaniem upadłościowym (pytanie nr 15), należało uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy lub zmiany stanu prawnego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych należy zwrócić uwagę, że interpretacje indywidualne są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą innych organów wydających interpretacje indywidualne w sprawach innych podatników, co jest tym bardziej zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających interpretacjom. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa interpretacje indywidualne nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Z kolei, odnosząc się do powołanych wyroków sądów administracyjnych, wyjaśniam, że powołane wyroki są rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, osadzonych w określonych stanach faktycznych i tylko do nich się zawężają. Zatem wskazane we wniosku wyroki sądów nie mają wpływu na podjęte w tej interpretacji rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo