Interpretacja 0114-KDIP2-2.4010.432.2025.1.ASK

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

29 sierpnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 sierpnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie rozpoznania kosztów uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży obligacji.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest spółką akcyjną i polskim rezydentem podatkowym. Spółka na podstawie stosownego zezwolenia prowadzi działalność ubezpieczeniową na terytorium Polski, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (dalej: „ustawa o działalności ubezpieczeniowej”).

Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oferuje szeroki wachlarz ubezpieczeń (...).

W ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej (lokacyjnej), mają miejsce przypadki, gdy Wnioskodawca obejmuje lub nabywa zagraniczne komercyjne papiery wartościowe emitowane przez podmioty mające siedzibę w innych państwach takich jak np. (…) (dalej: „Obligacje”).

Przez obejmowanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez Wnioskodawcę od emitenta, gdzie Spółka zobowiązuje się zapłacić emitentowi cenę emisyjną dłużnych papierów wartościowych (nabycie w ramach tzw. rynku pierwotnego). Dłużne papiery wartościowe mogą być obejmowane przez Spółkę:

·      po wartości nominalnej – cena emisyjna obligacji jest równa cenie, po jakiej emitent będzie zobowiązany je wykupić,

·      z dyskontem – cena emisyjna jest niższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe, lub

·      z premią – cena emisyjna jest wyższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe.

Poprzez nabywanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez Spółkę od ich posiadacza - osoby uprawnionej z dłużnych papierów wartościowych np. obligatariusza (nabycie w ramach tzw. rynku wtórnego). Wskutek nabycia dłużnych papierów wartościowych, Spółka (jako nabywca) staje się właścicielem tych papierów, w zamian za co zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia (ceny nabycia) na rzecz zbywcy tych dłużnych papierów wartościowych.

Obejmując lub nabywając obligacje, Spółka ponosi wydatek na objęcie przedmiotowych papierów wartościowych i jako obligatariusz spodziewa się osiągnąć zysk z tytułu wykupu lub sprzedaży obligacji w cenie wyższej niż cena objęcia lub nabycia obligacji. W praktyce gospodarczej zdarzają się jednak przypadki, w których Wnioskodawca obejmuje lub nabywa obligacje podmiotów, które z czasem stają się niewypłacalne, w związku z czym nie mogą dokonać realizacji objętych lub nabytych przez Wnioskodawcę papierów wartościowych, czyli dokonać wykupu obligacji.

Zachodzą ponadto sytuacje, w której Spółka decyduje się również na sprzedaż obligacji ze stratą ze względów ekonomicznych, przede wszystkim potrzeb płynnościowych Spółki oraz zmian które zachodzą w otoczeniu makroekonomicznym Spółki. Decyzja o sprzedaży spowodowana jest koniecznością uwolnienia środków pieniężnych, które muszą zostać wykorzystane przez Spółkę w inny sposób, np. Spółka jako ubezpieczyciel musi zaspokoić zobowiązania ubezpieczeniowe będące wynikiem klęski żywiołowej. Ponadto, Spółka jako podmiot profesjonalny w sposób ciągły dostosowuje strukturę swojego portfela inwestycyjnego do aktualnego momentu cyklu gospodarczego, reagując tym samym na zmiany otoczenia makroekonomicznego. Niekiedy mogą wystąpić przypadki, w których wzrost rynkowych stóp procentowych czy wzrost dynamiki inflacji zmuszą Spółkę do dokonania sprzedaży obligacji ze stratą, co będzie miało na celu uniknięcia ryzyka poniesienia jeszcze większej straty.

Aby ograniczyć szkody materialne, w takich przypadkach Spółka dokonuje sprzedaży objętych lub nabytych przez siebie obligacji innych niż obligacje skarbowe na rzecz podmiotu trzeciego. Cena uzyskana ze sprzedaży tych obligacji jest wówczas niższa od wydatków poniesionych na ich objęcie lub nabycie.

Dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Wnioskodawca ustala wynik podatkowy transakcji odpłatnego zbycia, tj. sprzedaży lub wykupu obligacji, poprzez określenie różnicy pomiędzy ceną zbycia (sprzedaży lub wykupu) danego papieru wartościowego, a kwotą wydatków na jego nabycie. Sposób rozliczania dla celów podatku dochodowego od osób prawnych będzie zgodny z metodą stosowaną przez Wnioskodawcę dla potrzeb rachunkowości. Zgodnie z przepisami rachunkowymi, a w ślad za nimi zgodnie również z podejściem podatkowym, przychodem jest zysk ze zbycia poszczególnych papierów wartościowych, a kosztem jest strata na zbyciu poszczególnych papierów wartościowych. W związku z powyższym Wnioskodawca powziął w wątpliwość, czy wydatki na nabycie/ objęcie Obligacji mogą stanowić dla Spółki koszty uzyskania przychodów w pełnej wysokości na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT.

Jednocześnie, Wnioskodawca podkreśla, że przedmiotem niniejszego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego nie są obligacje emitowane przez Skarb Państwa, ale wyłącznie obligacje emitowane przez zagraniczne osoby prawne.

Pytanie

Czy w sytuacji sprzedaży Obligacji za cenę sprzedaży niższą niż cena ich objęcia lub nabycia wydatki na objęcie / nabycie tych Obligacji mogą stanowić dla Wnioskodawcy koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT (jako koszty uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych)?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, Spółka w związku ze sprzedażą Obligacji będzie uprawniona do rozpoznania wydatków na objęcie/nabycie tychże Obligacji jako kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Uwagi ogólne w zakresie przesłanek rozpoznania kosztu uzyskania przychodów

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia przychodów, w wyjątkiem kosztów, które zostały wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Do jednego z takich wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów odnosi się art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, który przewiduje, że kosztem uzyskania przychodu nie są wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, jednak wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej „obligatariuszem”, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia.

Zważywszy na fakt, że obligacje są papierami wartościowymi, w ocenie Wnioskodawcy, zastosowanie do nich znajduje art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT. Mogą one być więc kwalifikowane jako koszty uzyskania przychodu w momencie ich odpłatnego zbycia. Należy zauważyć, że przepis ten nie przewiduje ograniczeń dotyczących wysokości, w jakiej wydatki na objęcie lub nabycie papierów wartościowych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. W konsekwencji, po stronie Spółki, prawo to powinno przysługiwać w pełnej wysokości, tj. w wysokości, po której doszło do nabycia/objęcia Obligacji.

Spółka stoi na stanowisku, że prawo do rozpoznania kosztu uzyskania przychodów wynika wprost z literalnego brzmienia powyższego przepisu. Wyraźnie jest w nim mowa bowiem o tym, że „wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych (...) papierów wartościowych”. Przepis nie wprowadza żadnych dodatkowych warunków pozwalających uznać poniesione wcześniej koszt za koszt uzyskania przychodów.

Relacja pomiędzy art. 16 ust. 1 pkt 8 oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT

Jednocześnie, w ocenie Wnioskodawcy, w analizowanym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, nie powinien znaleźć zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT – w myśl którego za koszty uzyskania przychodu nie mogą zostać uznane straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny – do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny. Przepis ten dotyczy strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, na podstawie wykładni językowej nie może zatem zostać zastosowany do wskazanego w art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Spółka pragnie wskazać, że pojęcia „wierzytelność” oraz „papiery wartościowe” nie są bowiem pojęciami tożsamymi. Świadczy o tym fakt, że w ustawie o CIT ustawodawca dokonał rozróżnienia pojęć „wierzytelność” oraz „papiery wartościowe” zarówno w art. 16 ustawy o CIT dotyczącym kosztów uzyskania przychodu, jak i w art. 7b dotyczącym przychodów.

Art. 7b ustawy o CIT określa zamknięty katalog przychodów kwalifikowanych jako przychód z zysków kapitałowych. Odrębnie zostały uregulowane w nim trzy rodzaje przychodów:

·      przychody ze zbycia wierzytelności uprzednio nabytych przez podatnika oraz wierzytelności wynikających z przychodów zaliczanych do zysków kapitałowych (art. 7b ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT);

·      przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych (art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT);

·      przychody ze zbycia praw, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. a-c ustawy o CIT, czyli również ze zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych wskazanych w poprzednim podpunkcie.

Odrębnie wskazane zostały więc przychody uzyskiwane z tytułu zbycia wierzytelności, a przychody uzyskiwane z samych papierów wartościowych oraz ich zbycia. Tym samym nie można uznać, że pojęcia „wierzytelności” oraz „papiery wartościowe” są pojęciami tożsamymi na gruncie ustawy o CIT, skoro z założenia racjonalny ustawodawca używa ich w różnym kontekście w przepisach dotyczących tych samych podstawowych pojęć podatkowych (przychodu i kosztów uzyskania przychodów).

W konsekwencji art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT nie obejmuje swoim zakresem odpłatnego zbycia papierów wartościowych, którymi również są obligacje inne niż obligacje skarbowe.

Dodatkowo należy wskazać, że w ustawie o CIT pojęcie obligacji jest traktowane oddzielnie także od innych instytucji o charakterze dłużnym. Rozróżnienia te występują w następujących artykułach:

·      w art. 11g ust. 1 i 3 oraz w art. 11l ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o CIT ustawodawca oddzielnie odnosi się do pożyczki, kredytu i obligacji;

·      w art. 16 ust. 1 pkt 10 i 23 ustawy o CIT ustawodawca oddzielnie odnosi się do spłaty pożyczki oraz oddzielnie do spłaty (wykupu) obligacji;

·      w art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy o CIT ustawodawca oddzielnie odnosi się do dochodów z pożyczek (kredytów), oddzielnie do dochodów z tytułu odsetek (dyskonta) od papierów wartościowych oraz oddzielnie do dochodów z tytułu zbycia papierów wartościowych.

Z tych przepisów wynika zatem, że sam ustawodawca nigdy nie utożsamia papieru wartościowego z wierzytelnością/należnością lub z kredytem (pożyczką), lecz zawsze wyjątkowo i oddzielnie traktuje papiery wartościowe.

Zatem należy uznać, że skoro ustawodawca konsekwentnie rozróżnia papiery wartościowe od wierzytelności lub wierzytelności z tytułu kredytów/pożyczek, to art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT stanowi przepis szczególny (lex specialis) wobec art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT. Tym samym, nabywanie i zbywania papierów wartościowych, w tym dłużnych papierów wartościowych, nie jest objęte hipotezą normy z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT zgodnie z zasadą, że norma szczególna ma pierwszeństwo przed normą ogólną (lex specialis derogat legi generali). Zdaniem Spółki konieczność użycia zasady, że przepis szczególny uchyla przepis bardziej ogólny wynika z faktu, że przepisy art. 16 ust. 1 pkt 8 i pkt 39 ustawy o CIT są konkurencyjne wobec siebie oraz nie można ich zastosować jednocześnie w odniesieniu do transakcji na dłużnych papierach wartościowych.

Zdaniem Wnioskodawcy, gdyby ustawodawca chciał, aby koszt podatkowy w postaci ceny nabycia podlegał ograniczeniom z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, to zastosowałaby inne brzmienie art. pkt 8 tego przepisu, np. używając sformułowania „z zastrzeżeniem pkt 39”. Powyższe potwierdza także wykładnia historyczna – art. 16 ust. 1 pkt 8 oraz pkt 39 (dwie odrębne jednostki redakcyjne) zostały wprowadzone do ustawy o CIT jednocześnie, tym samym aktem prawnym – ustawą z 6 marca 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 127).

Wskazana powyżej systematyka i terminologia stosowana w ustawie o CIT prowadzi do wniosku, że nie ma znaku równości pomiędzy dłużnym papierem wartościowym a wierzytelnością. Już samo to rozróżnienie wskazuje, że art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT nie ma zastosowania do odpłatnego zbycia dłużnych papierów wartościowych, a Spółka jest uprawniona do zaliczania do kosztów uzyskania przychodów ceny nabycia dłużnych papierów wartościowych, w momencie ich odpłatnego zbycia, w pełnej wysokości ceny nabycia, także w przypadku gdy cena nabycia tych dłużnych papierów wartościowych jest wyższa od ceny ich zbycia.

Interpretacja ogólna i tożsamy charakter obligacji skarbowych i zagranicznych obligacji komercyjnych

Dodatkowym argumentem za stanowiskiem wyrażonym przez Spółkę jest ogólna interpretacja Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej z 26 kwietnia 2021 r. w zakresie ustalenia kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia skarbowych papierów wartościowych na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (sygn. SP4.8203.2.2020; dalej: „Interpretacja Ogólna”). W przywołanej Interpretacji Ogólnej organ interpretacyjny wprost wskazał, że właściwym przepisem dla rozpoznania kosztów podatkowych w związku ze sprzedażą obligacji Skarbu Państwa (które to obligacje są papierami wartościowymi) jest regulacja art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT. Wprawdzie Interpretacja Ogólna odnosi się do skarbowych papierów wartościowych, jednakże mając na uwadze fakt, iż pod względem konstrukcyjnym zagraniczne obligacje korporacyjne są tożsame z polskimi obligacjami skarbowymi, wnioski płynące z tej interpretacji należy odnosić również do zagranicznych obligacji korporacyjnych, w tym również Obligacji będących przedmiotem niniejszego wniosku.

Podobnego zdania w kontekście obligacji skarbowych jest Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w Interpretacji Ogólnej. Organ interpretacyjny stwierdził, że nie jest akceptowalna wykładnia przepisów ustawy o CIT, która prowadziłaby do różnej kwalifikacji tego samego zjawiska gospodarczego lub tej samej instytucji prawnej na gruncie różnych przepisów. Nie jest możliwe, aby skarbowe papiery wartościowe, w tym również obligacje skarbowe, były rozumiane jako jednocześnie obligacja, papier wartościowy, pożyczka i wierzytelność, ponieważ taka kwalifikacja może doprowadzić do niespójnych lub odmiennych skutków podatkowych. Nieuzasadnione byłoby więc twierdzenie, że pojęcie skarbowych papierów wartościowych jest tożsame z pojęciem wierzytelności.

Ponadto relację między art. 16 ust. 1 pkt 8a i art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT wyraża następujący fragment Interpretacji Ogólnej: „Nie ulega wątpliwości, że SPW są papierami wartościowymi w rozumieniu normatywnym (art. 95 ust. 1 ustawy o finansach publicznych). Z tej perspektywy jest oczywiste, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 8 obejmuje swoim zakresem przedmiotowym SPW. Nie jest natomiast w pełni przesądzone, czy zawarte w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 39 pojęcie wierzytelności obejmuje SPW. Pierwszy z przywołanych przepisów dotyczy „wydatków na nabycie papierów wartościowych” i „odpłatnego zbycia tych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych”, natomiast drugi przepis odnosi się do „odpłatnego zbycia wierzytelności”. Na tym tle nieuzasadnionym byłoby twierdzenie, że pojęcie SPW jest tożsame z pojęciem wierzytelności. Owszem, sądy administracyjne w niektórych wyrokach utożsamiają pojęcia obligacji i wierzytelności na gruncie art. 16 ust. 1 pkt 39, argumentując, iż obligacja inkorporuje (zawiera w sobie) wierzytelność, jednak tutaj – abstrahując od ograniczoności czy specyfiki stanów faktycznych w sprawach rozstrzyganych przez sądy - powstaje uzasadniona wątpliwość, czy nazwany wprost w przepisie prawa podatkowego przedmiot zbycia (tutaj: SPW) można utożsamiać ze składnikiem innej instytucji prawnej (tutaj: wierzytelności inkorporowane w SPW czy z tytułu SPW), nawet jeżeli ów składnik jest kluczowy czy konstytutywny dla tego przedmiotu. Jest to tym bardziej zasadna wątpliwość, że pojęcie wierzytelności w rozumieniu cywilistycznym jest składnikiem każdej umowy cywilno-prawnej, nazwanej i nienazwanej”.

Wprawdzie Interpretacja Ogólna dotyczy skarbowych papierów wartościowych (co było już podkreślane powyżej), lecz charakter obligacji skarbowych oraz obligacji innych niż obligacje skarbowe jest tożsamy i nie istnieją żadne racjonalne argumenty, które uzasadniałby różnicowanie sytuacji podatkowej nabywcy obligacji skarbowych oraz nabywcy obligacji innych niż obligacje skarbowe, dokonujących odpłatnego zbycia danych obligacji. Każdy rodzaj obligacji inkorporuje w sobie pewne zobowiązania, jednak nie sposób uznać, że tylko z tego tytułu obligacja stanowi wierzytelność, co zresztą potwierdza cytowany powyżej fragment Interpretacji Ogólnej. Równocześnie należy podkreślić, że w Interpretacji Ogólnej argumentacja potwierdzająca brak stosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, odnosi się do samego charakteru instrumentu finansowego, a nie do faktu, iż dana obligacja jest skarbowym papierem wartościowym. Mając na względzie powyższe, skoro argumentacja zawarta w Interpretacji Ogólnej, nie wskazuje na specjalny rodzaj tego papieru wartościowego, to nie ma podstaw, aby odmienne skutki podatkowe stosować do papieru wartościowego o takim samym charakterze, tylko dlatego, że nie stanowi on papieru emitowanego przez Skarb Państwa.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, przepis ten odnosi się wyłącznie do wierzytelności, nie zaś do papierów wartościowych, w tym skarbowych papierów wartościowych. Gdyby intencją ustawodawcy było objęcie zakresem tego przepisu również papierów wartościowych, w tym obligacji emitowanych przez Skarb Państwa, wówczas wprowadziłby on odpowiednie, jednoznaczne regulacje w tym zakresie.

Brak wyraźnego wskazania, że art. 16 ust. 1 pkt 39 stosuje się również do papierów wartościowych, nie może być interpretowany jako podstawa do rozszerzającej wykładni tego przepisu na instrumenty finansowe. Przeciwnie, z uwagi na fakt, iż przepisy ograniczające możliwość zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów powinny być interpretowane ściśle, nie ma podstaw do przyjmowania, że art. 16 ust. 1 pkt 39 obejmuje również skarbowe papiery wartościowe.

Warto zauważyć, że w ustawie o CIT przewidziano odrębne zwolnienia dotyczące obligacji emitowanych przez Skarb Państwa (np. art. 17 ust. 1 pkt 50 ustawy o CIT), co potwierdza, że odmienne traktowanie określonych instrumentów finansowych wymaga jednoznacznego unormowania ustawowego. W konsekwencji, brak przepisu wyłączającego stosowanie art. 16 ust. 1 pkt 39 do papierów wartościowych nie oznacza, że przepis ten znajduje do nich zastosowanie. Interpretacja organów podatkowych, zgodnie z którą możliwe jest rozszerzenie zakresu art. 16 ust. 1 pkt 39 na papiery wartościowe, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa podatkowego.

Podsumowując, bez jednoznacznej regulacji ustawowej nie można uznać, że art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT obejmuje swoim zakresem skarbowe papiery wartościowe.

Zasada swobody przepływu kapitału w Unii Europejskiej a zagraniczne obligacje komercyjne

Analizując naturę obligacji emitowanych przez zagraniczne osoby prawne, należy wziąć pod uwagę również zasady oraz przepisy obowiązujące w Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanym dalej: „TFUE”; dawny art. 54 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską) zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Swoboda przepływu kapitału umożliwia inwestorom lokowanie kapitału w państwach, w których jest to gospodarczo atrakcyjne, a ryzyko wystąpienia prawnych i administracyjnych przeszkód jest ograniczone. Co do zasady, naruszenie swobody przepływu kapitału jest niedopuszczalne. TFUE przewiduje jednak określone wyjątki. Przykładowo art. 65 ust. 1 lit. b TUFE zezwala państwom członkowskim na podejmowanie środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustawy i aktów wykonawczych, w szczególności w sferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi lub ustanowienia procedur deklarowania przepływu kapitału do celów informacji administracyjnej bądź statystycznej, lub podejmowania środków uzasadnionych powodami związanymi z porządkiem lub bezpieczeństwem publicznym. Środki szczególne nie mogą być jednak podstawą do dyskryminowania ani ukrytego ograniczania w swobodnych przepływie kapitału i płatności.

Podobne zastrzeżenie zawiera Dyrektywa Rady 88/361/EWG z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie wykonywania art. 67 Traktatu (dalej: „Dyrektywa 88/361/EWG”) , której głównym celem jest zapewnienie, że państwa członkowskie zapewnią zniesienie ograniczeń w zakresie kapitałów, dokonywanych między osobami zamieszkałymi w państwie członkowskim. Jednocześnie art. 4 Dyrektywy 88/361/EWG wskazuje, że cel Dyrektywy nie narusza prawa państw członkowskich do podejmowania wszelkich niezbędnych środków na rzecz zapobiegania naruszeniom ich przepisów ustawowych i wykonawczych, w tym w odniesieniu do opodatkowania i rozważnego nadzoru nad instytucjami finansowymi czy tworzenia procedur zgłaszania przepływów kapitału do celów informacji urzędowej lub statystycznej. Środki i procedury zastosowane przez państwo członkowskie jednak nie mogą powodować utrudnień dla przepływów kapitałów, które są dokonywane zgodnie z prawem wspólnotowym.

Fundamentalne znaczenie swobody przepływu kapitału było wielokrotnie podkreślane również przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwany dalej: „TSUE”). Niezwykle ważnym wyrokiem w kontekście relacji skarbowych papierów dłużnych wyemitowanych przez inne państwo członkowskie z porządkiem prawnym drugiego państwa członkowskiego jest wyrok TSUE z 7 kwietnia 2011 r. w sprawie C-20/09 Komisja Europejska przeciwko Republice Portugalskiej (zwanym również: „wyrokiem portugalskim”).

Stan faktyczny w przytoczonej sprawie odnosił się do różnicowania opodatkowania inwestycji w skarbowe papiery wartościowe wyemitowane przez portugalski odpowiednik Skarbu Państwa względem skarbowych papierów wartościowych wyemitowanych przez inne kraje członkowskie Unii Europejskie. Zróżnicowanie polegało na przyznaniu niższych stawek podatku wyłącznie zalegalizowanym składnikom majątkowym obejmującym portugalskie papiery wartościowe w stosunku do skarbowych papierów wartościowych pozostałych państw. Zdaniem TSUE stanowiło to ograniczenie swobodnego przepływu kapitału poprzez zniechęcenie do zachowania zalegalizowanych składników majątkowych w innej formie niż portugalskie papiery skarbowe. TSUE w wyroku portugalskim wskazał, że zwalczanie oszustw podatkowych i unikanie opodatkowania może uzasadniać ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, ale tylko w takim zakresie, w jakim niezbędne jest to do osiągnięcia celu. Tym samym krajowy przepis podatkowy, który może zniechęcić podatników do inwestowania w innych państwach członkowskich stanowi ograniczenie swobody przepływu kapitału.

TSUE w innym wyroku z 6 czerwca 2000 r., C-35/98, Staatssecretaris van Financien przeciwko B.G.M. Verkooijen, podnosił również, że zastosowanie swobody przepływu kapitału wyklucza wprowadzenie na poziomie krajowym przepisu, który uzależniałby przyznanie zwolnienia z podatku dochodowego, należnego od dywidend wypłacanych osobom fizycznym, które są akcjonariuszami, od spełnienia warunków wypłaty tych dywidend przez spółkę mająca siedzibę w tym państwie członkowskim. Takie działanie państwa członkowskiego spowodowałoby rezygnację obywateli wspólnotowych z inwestowania ich kapitału w spółki mające siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo ich zamieszkania. Byłoby również przeszkodą w gromadzeniu kapitału przez spółki w danym państwie członkowskim.

W podobnym tonie TSUE wypowiadał się w wyrokach z 14 listopada 1995 r. w sprawie C- 484/93 Svensson i Gustavsson, z 16 marca 1999 r. w sprawie C-222/97 Trummer i Mayer i z 14 października 1999 r. w sprawie C-439/97 Sandoz.

Na podstawie przedstawionych wyroków należy wysnuć wniosek, że ograniczenie podstawowej swobody nie może być usprawiedliwione celami polityki gospodarczej, która przykładowo dąży do wzmocnienia struktury konkurencyjnej danego rynku lub unowocześnienia i wzrostu wydajności środków produkcji. Czynniki te nie są wystarczającym powodem do ograniczenia jednej z podstawowych swobód gwarantowanych przez rynek wewnętrzny Unii Europejskiej.

Zdaniem Wnioskodawcy, ograniczenie polegające na różnicowaniu możliwości odliczenia straty wynikającej ze zbycia obligacji od miejsca wyemitowania danej obligacji byłoby działaniem podobnym do działania przedstawionego w wyroku portugalskim. Ograniczenie możliwości zaliczenia straty do kosztów uzyskania przychodów w przypadku zagranicznych obligacji spowodowałoby faworyzowanie polskich skarbowych obligacji i tym samym doprowadziłoby do ograniczenia swobody przepływów kapitału. Podstawowym bowiem skutkiem takiej interpretacji art. 16 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT byłoby zmniejszenie atrakcyjności obligacji innych niż polskie skarbowe obligacje emitowane przez polski Skarb Państwa – czyli sytuację podobną do stanu faktycznego z wyroku portugalskiego.

Podkreślenia wymaga również fakt, że zgodnie z przyjęta w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej: „Konstytucja RP”) hierarchią aktów prawnych ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi cześć krajowego porządku prawnego i jest stosowana bezpośrednio, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 87 ust. 1 i art. 91 ust. 2 Konstytucji). W rezultacie tego TFUE stanowi obowiązujące w Polsce źródło prawa oraz ma pierwszeństwo przed ustawami, jeżeli te nie dają się pogodzić z TFUE. Ponadto bezpośredni skutek stosowania art. 63 TFUE został po raz pierwszy wskazany przez TSUE w połączonych sprawach C-163, 165 i 254/94 Sanz de Lera. Zdaniem trybunału przepis ten wprowadza jasny i bezwarunkowy zakaz niewymagający dla owej skuteczności żadnych środków implementujących (Miąsik D., Półtorak N., Wróbel A., Komentarz do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Tom I). Zdaniem Wnioskodawcy, oznacza to, że zasady zawarte w TFUE, czyli także swoboda przepływu kapitału, powinny być stosowane przez organy podatkowe z zastosowaniem zasad supremacji oraz bezpośredniego skutku, a interpretacja przepisów polskiej ustawy o CIT powinna być przeprowadzana przez pryzmat prawa unijnego.

W rezultacie w opinii Wnioskującego powinien być on uprawniony do zaliczenia straty wnikającej ze zbycia zagranicznych obligacji komercyjnych do kosztów uzyskania przychodów, ponieważ dokonanie przeciwnej interpretacji art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT w świetle Interpretacji Ogólnej przyczyniłoby się do naruszenia unijnych zasad: pierwszeństwa oraz bezpośredniego skutku prawa unijnego i byłoby jawnie sprzeczne z dotychczasowym orzecznictwem TSUE dotyczącym interpretacji i stosowania zasady swobody przepływu kapitału.

Wykładnia celowościowa i względy słusznościowe

Zastosowanie w tym przypadku art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT spowodowałoby również brak zachowania równości w traktowaniu podatników będących rezydentami oraz nierezydentami.

Ustawa o CIT przewiduje w art. 17 ust. 1 pkt 50c, że wolne od podatku są dochody osiągnięte przez podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2, z odsetek lub dyskonta od obligacji:

a)  terminie wykupu nie krótszym niż rok,

b)  dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzonych do alternatywnego systemu obrotu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium państwa będącego stroną zawartej z Rzecząpospolitą Polską umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, której przepisy określają zasady opodatkowania dochodów z dywidend, odsetek oraz należności licencyjnych

- chyba, że na moment osiągnięcia dochodu podatnik jest podmiotem powiązanym w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 lub w rozumieniu art. 23m ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z emitentem tych obligacji oraz posiada, bezpośrednio lub pośrednio, łącznie z innymi podmiotami powiązanymi w rozumieniu tych przepisów więcej niż 10% wartości nominalnej tych obligacji.

Zwolnienie to powoduje, że nierezydenci nie są zobowiązani do ustalania kosztów uzyskania przychodu. W sytuacji zatem, w której cena zbycia jest niższa niż historyczna cena nabycia obligacji, strata z tego tytułu, na podstawie art. 7 ust. 3 pkt 1 i 2a ustawy o CIT, nie jest uwzględniana przy ustalaniu faktycznego dochodu do opodatkowania. Inna sytuacja zachodzi w przypadku rezydenta podatkowego, którego dochód ze zbycia obligacji nie podlega analogicznemu zwolnieniu z opodatkowania, i tym samym musi ustalić prawidłowy przychód i koszty podatkowe związane ze sprzedażą obligacji.

Różnicowanie sytuacji podatkowej rezydenta i nierezydenta jest dopuszczalne, ale powinno wiązać się z zachowaniem symetrii między zwolnieniem z opodatkowania nierezydenta oraz opodatkowaniem rezydenta. Jest to możliwe jedynie w sytuacji, gdy rezydent będzie mógł w całości odliczyć koszty uzyskania przychodu z tytułu zbycia obligacji innych niż obligacje skarbowe. W przeciwnym wypadku po raz kolejny naruszona zostanie konstytucyjna zasada równości wobec prawa.

Na tę kwestię zwrócił również uwagę Minister Finansów we wspominanej już Interpretacji Ogólnej w kontekście zwolnienia zawartego w art. 17 ust. 1 pkt 50 ustawy o CIT, który przewiduje zwolnienie dla nierezydentów w wypadku odpłatnego zbycia obligacji skarbowych. Oba zwolnienia, zarówno z punktu 50, jak i z punktu 50c, są do siebie podobne, różnią się przede wszystkim podmiotem emitującym obligacje. Minister zaznaczył, że odejście od systemowej symetrii między opodatkowaniem rezydentów i nierezydentów jest dopuszczalne na podstawie jasno i wyraźnie wyrażonej woli ustawodawcy w treści konkretnego przepisu, do której ustalenia wystarczy wykładnia językowa. W przypadku zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT taka sytuacja nie zajdzie, ponieważ konieczne będzie zastosowanie pozajęzykowej wykładni, aby wykazać, że pojęcie „wierzytelności” i „papierów wartościowych” są pojęciami identycznymi. Ponadto, skorzystanie z wykładni pozajęzykowej wobec przepisu, który jest wyjątkiem od zasady ogólnej, a takim przepisem jest art. 16 względem art. 15 ustawy o CIT, również nie powinno miejsca.

Podsumowanie uzasadnienia Wnioskodawcy

Reasumując, analizując skutki podatkowe sprzedaży wcześniej nabytych lub objętych Obligacji należy odrzucić stanowisko o jednoczesnym stosowaniu art. 16 ust. 1 pkt 8 wraz z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT. Analizy skutków podatkowych należy dokonać wyłącznie na gruncie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, z którego wynika, że wydatek poniesiony na objęcie lub nabycie Obligacji stanowi koszt uzyskana przychodu w momencie sprzedaży Obligacji na rzecz podmiotu trzeciego. Zdaniem Wnioskodawcy wnioski dotyczące skutków podatkowych sprzedaży skarbowych papierów wartościowych przyjęte przez Ministra Finansów w Interpretacji Ogólnej należy zastosować również w odniesieniu do obligacji innych niż obligacje skarbowe z uwagi na ich tożsamy charakter.

Z tego względu, w opinii Wnioskodawcy, wydatki poniesione na objęcie lub nabycie Obligacji będą stanowiły koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, możliwy do potrącenia z chwilą sprzedaży tych Obligacji na rzecz podmiotu trzeciego w pełnej wysokości.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):

W myśl art. 12 ust. 3 ustawy o CIT:

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje ściśle pojęcia przychodu podatkowego. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT przykładowych przysporzeń, zaliczanych do tej kategorii. Jednakże z treści art. 12 ustawy o CIT wynika, że pojęcie „przychodu” jest bardzo szerokie i obejmuje m.in. wszystkie otrzymane pieniądze z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w przepisach.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o CIT:

Jak stanowi natomiast art. 14 ust. 2 ustawy o CIT:

W myśl art. 14 ust. 3 ustawy o CIT:

Odnosząc się do kosztów uzyskania przychodu, wskazać należy na art. 15 ust. 1 ustawy o CIT:

Definicja kosztów uzyskania przychodów sformułowana przez ustawodawcę ma charakter ogólny. Z tego względu każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest jedynie sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach należy natomiast zbadać istnienie związku przyczynowego pomiędzy poniesieniem kosztu a powstaniem przychodu ze źródła przychodu lub realną szansą powstania przychodu podatkowego, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła jego uzyskiwania.

Innymi słowy oznacza to, że dla kwalifikacji prawnej danego kosztu istotne znaczenie ma cel, w jakim został poniesiony. Wydatek zostanie uznany za koszt uzyskania przychodów, jeżeli pomiędzy jego poniesieniem, a powstaniem, zwiększeniem bądź też możliwością powstania przychodu istnieje związek przyczynowy.

W myśl art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT:

Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT:

Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 708 ze zm.):

Powyższe również znajduje potwierdzenie w art. 3 pkt 1 lit. a ww. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.),

Z opisu sprawy wynika, że Spółka prowadzi działalność ubezpieczeniową na terytorium Polski. W ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej (lokacyjnej), mają miejsce przypadki, gdy Spółka obejmuje lub nabywa zagraniczne komercyjne papiery wartościowe emitowane przez podmioty mające siedzibę w innych państwach.

Przez obejmowanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez Spółkę od emitenta, gdzie Spółka zobowiązuje się zapłacić emitentowi cenę emisyjną dłużnych papierów wartościowych (nabycie w ramach tzw. rynku pierwotnego). Dłużne papiery wartościowe mogą być obejmowane przez Spółkę:

·      po wartości nominalnej – cena emisyjna obligacji jest równa cenie, po jakiej emitent będzie zobowiązany je wykupić,

·      z dyskontem – cena emisyjna jest niższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe, lub

·      z premią – cena emisyjna jest wyższa niż cena, po której emitent będzie zobowiązany wykupić te papiery wartościowe.

Poprzez nabywanie dłużnych papierów wartościowych należy rozumieć ich nabywanie przez Spółkę od ich posiadacza – osoby uprawnionej z dłużnych papierów wartościowych np. obligatariusza (nabycie w ramach tzw. rynku wtórnego). Wskutek nabycia dłużnych papierów wartościowych, Spółka (jako nabywca) staje się właścicielem tych papierów, w zamian za co zobowiązuje się do zapłaty wynagrodzenia (ceny nabycia) na rzecz zbywcy tych dłużnych papierów wartościowych.

Obejmując lub nabywając obligacje, Spółka ponosi wydatek na objęcie przedmiotowych papierów wartościowych i jako obligatariusz spodziewa się osiągnąć zysk z tytułu wykupu lub sprzedaży obligacji w cenie wyższej niż cena objęcia lub nabycia obligacji.

Aby ograniczyć szkody materialne, w takich przypadkach Spółka dokonuje sprzedaży objętych lub nabytych przez siebie obligacji innych niż obligacje skarbowe na rzecz podmiotu trzeciego. Cena uzyskana ze sprzedaży tych obligacji jest wówczas niższa od wydatków poniesionych na ich objęcie lub nabycie.

Dla potrzeb rozliczenia podatku dochodowego od osób prawnych, Spółka ustala wynik podatkowy transakcji odpłatnego zbycia, tj. sprzedaży lub wykupu obligacji, poprzez określenie różnicy pomiędzy ceną zbycia (sprzedaży lub wykupu) danego papieru wartościowego, a kwotą wydatków na jego nabycie. Sposób rozliczania dla celów podatku dochodowego od osób prawnych będzie zgodny z metodą stosowaną przez Spółkę dla potrzeb rachunkowości. Zgodnie z przepisami rachunkowymi, a w ślad za nimi zgodnie również z podejściem podatkowym, przychodem jest zysk ze zbycia poszczególnych papierów wartościowych, a kosztem jest strata na zbyciu poszczególnych papierów wartościowych.

Państwa wątpliwości dotyczą kwestii, czy Spółka w związku ze sprzedażą Obligacji będzie uprawniona do rozpoznania wydatków na objęcie/nabycie tych Obligacji jako kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT.

Przechodząc na grunt analizowanej sprawy wskazać należy, że treść art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, wyraźnie stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków na objęcie lub nabycie papierów wartościowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych.

Zatem wydatki poniesione na nabycie obligacji będą stanowić koszty uzyskania przychodów w momencie sprzedaży lub wykupu przez emitenta na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, jednakże nie w pełnej wysokości. Prawo do tego kosztu aktywizuje się dopiero w momencie odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Nie można się jednak z Państwem zgodzić, że w przypadku sprzedaży obligacji, czy też wykupu obligacji przez emitenta za cenę niższą niż cena ich nabycia będą Państwo mieli prawo do zaliczenia do kosztów podatkowych całej kwoty, za którą nabyli Państwo obligacje. Na przeszkodzie temu stoi bowiem przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, w tym w sposób określony w art. 12 ust. 1 pkt 7, z wyjątkiem wierzytelności lub jej części, które uprzednio zostały zarachowane jako przychód należny do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny.

Zasadność zastosowania w niniejszej sprawie art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT, wynika przede wszystkim z poniższych okoliczności. Obligacje zaliczają się do papierów wartościowych o charakterze dłużnym.

Przywołany powyżej przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 wyraża zasadę, zgodnie z którą strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności nie uważa się za koszty uzyskania przychodów. W dalszej części przepisu zawarty jest wyjątek, zgodnie z którym kosztem uzyskania przychodów może być strata z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta uprzednio, została zarachowana jako przychód należny do wysokości uprzednio zarachowanej jako przychód należny. Wolą ustawodawcy, który dokonał w tym przepisie swoistego podziału na zbycie wierzytelności uprzednio zarachowanych jako przychód należny i zbycie pozostałych wierzytelności, tylko w tym pierwszym przypadku strata powstała przy zbyciu wierzytelności może stanowić koszt uzyskania przychodów.

W tym miejscu należy wskazać, że główną funkcją wprowadzania do obrotu papierów dłużnych jest pozyskanie kapitału przez emitenta i odpowiednie ulokowanie nadwyżek finansowych przez nabywającego. Innymi słowy, emisja dłużnych papierów wartościowych stanowi jedną z metod pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania działalności emitenta. Mogą mieć one różne podstawy prawne, a w związku z tym można wśród nich wyróżnić: weksle inwestycyjne, obligacje, bony komercyjne, bony handlowe, itd.

W wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe źródło finansowania swojej działalności, nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Istota tych papierów polega bowiem na tym, że emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców określoną kwotę pieniężną, którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym (w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji) oraz zapłacić nabywcy papieru wartościowego, określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy.

Nie ulega wątpliwości, że obligacje zaliczają się do papierów wartościowych (art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach). Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że jedną z form zbycia papierów wartościowych, a więc także obligacji, jest ich wykup przez emitenta.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji, zwanego dalej „obligatariuszem”, i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. W wyniku emisji obligacji emitent uzyskuje, często długoterminowe, źródło finansowania swojej działalności, nabywca zaś lokuje środki pieniężne w celu uzyskania korzyści o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Istota tych papierów polega bowiem na tym, że emitent poprzez sprzedaż uzyskuje od nabywców określoną kwotę pieniężną (pewnego rodzaju pożyczkę), którą jest zobowiązany zwrócić w terminie oznaczonym na danym papierze wartościowym (w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji) oraz zapłacić nabywcy papieru wartościowego, określoną kwotę dyskonta lub procent za korzystanie z pieniędzy.

Obligacja jest więc nierozerwalnie związana z długiem. Jest to papier wartościowy, który poświadcza istnienie długu. To właśnie szczególna forma – papieru wartościowego – odróżnia ją od pożyczki, która jest również zaciągnięciem długu. Wierzycielem emitenta staje się każdy kolejny posiadacz (nabywca) obligacji.

W wyroku WSA w Warszawie z 24 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1240/16 Sąd stwierdził:

Tożsame stanowisko zawarto w wyroku tego samego Sądu z 18 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1564/12, w którym czytamy:

Stanowisko zawarte w powyższym orzeczeniu uzyskało także aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 27 maja 2015 r. sygn. akt II FSK 1143/13 stwierdził m.in.:

Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 6 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 849/19, gdzie dodatkowo stwierdzono:

Tym samym, stwierdzić należy, że obligacja ma charakter pożyczkowy, zatem wierzytelność inkorporowana w obligacji jest wierzytelnością pożyczkową i mieści się w pojęciu wierzytelności wymienionej w art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT.

Należy odnieść się do art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071), zgodnie z którym:

Jakkolwiek z literalnego brzmienia ww. przepisu wynika, że do essentialia negotii umowy pożyczki należy zobowiązanie biorącego pożyczkę do zwrotu tej samej kwoty pieniędzy, to prawo cywilne dopuszcza możliwość zawarcia takiej umowy pod tytułem odpłatnym, a odpłatność może być wyrażana w dowolny sposób (por. W. Popiołek w: K. Pietrzykowski red., Kodeks cywilny, Komentarz, Tom II, Warszawa 1998, str. 306). W związku z powyższym, na umowę pożyczki należy patrzeć w szerszym zakresie. Ponadto, co najistotniejsze, umowa emisji obligacji spełnia cechy kredytu, co już przez ten fakt, czyni ją umową zbliżoną do umowy pożyczki pieniężnej (W. Popiołek, op.cit. str. 308; P. Kochański, Polskie prawo o obligacjach, Samorząd Terytorialny 1995, nr 3, str. 37 i nast.).

W świetle powyższego, nie można zgodzić się z Państwa stanowiskiem, że „(…) analizując skutki podatkowe sprzedaży wcześniej nabytych lub objętych Obligacji należy odrzucić stanowisko o jednoczesnym stosowaniu art. 16 ust. 1 pkt 8 wraz z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT. Analizy skutków podatkowych należy dokonać wyłącznie na gruncie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, z którego wynika, że wydatek poniesiony na objęcie lub nabycie Obligacji stanowi koszt uzyskania przychodu w momencie sprzedaży Obligacji na rzecz podmiotu trzeciego. Wnioski dotyczące skutków podatkowych sprzedaży skarbowych papierów wartościowych przyjęte przez Ministra Finansów w Interpretacji Ogólnej należy zastosować również w odniesieniu do obligacji innych niż obligacje skarbowe z uwagi na ich tożsamy charakter.”

Wskazać należy, ze przy ustalaniu wysokości kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, muszą Państwo mieć na względzie także przepis art. 16 ust. 1 pkt 39 ww. ustawy, co oznacza, że strata powstała w wyniku sprzedaży obligacji czy wykupu przez emitenta obligacji nie będzie stanowiła kosztu uzyskania przychodów. Kosztem może być tylko ta część wydatku na nabycie obligacji, która odpowiada wysokości przychodu uzyskanego z ich zbycia. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnego wyjątku, który mógłby wyłączać zastosowanie przepisu art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT w zależności od przyczyn powstania straty.

Wobec wyżej wymienionych przepisów prawa podatkowego oraz przedstawionego opisu sprawy stwierdzić należy, że Państwa stanowisko w zakresie przyjęcia, że Spółka w związku ze sprzedażą Obligacji będzie uprawniona do rozpoznania wydatków na objęcie/nabycie tychże Obligacji jako kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy:

·      stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia;

·      zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanego przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa wyroków TSUE wskazać należy, że orzeczenia TSUE są wiążące dla państw członkowskich i ich sądów, co oznacza, że muszą być przestrzegane i wprowadzane w życie przez organy ustawodawcze. Harmonizacja przepisów unijnych do prawa krajowego nie leży natomiast w gestii organu interpretacyjnego. TSUE, wydając wyroki, dostarcza oficjalnej interpretacji przepisów prawa Unii Europejskiej. Wyroki te nie wpływają jednak bezpośrednio na interpretację przepisów ustawy o CIT jako autonomicznej gałęzi prawa. System podatków dochodowych nie podlega pełnej harmonizacji w ramach systemu prawnego Unii Europejskiej. Zasadą jest bowiem, że kształtowanie systemów podatkowych w ramach podatków bezpośrednich leży w granicach suwerenności poszczególnych państw członkowskich.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.