A.A., wnuk zmarłego dziadka, otrzymał na podstawie wyroku sądu z 26 listopada 2025 r. kwoty z tytułu zachowku, odsetek za opóźnienie w jego wypłacie oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Środki te zostały przelane na konto jego rodziców…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
3 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 1 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 28 lutego 2026 r. (wpływ 3 marca 2026 r.) Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wyrokiem w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 listopada 2025 r., Sąd Okręgowy w B., II Wydział Cywilny zasądził od pozwanej C. C. na rzecz powoda A. A. (Wnioskodawcy) łączną kwotę 766.835,34 zł (siedemset sześćdziesiąt sześć tysięcy osiemset trzydzieści pięć złotych 34/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, z tytułu zachowku po zmarłym w roku 2022 r. dziadku A.A., D.D.
2 lutego 2026 r. Sąd Okręgowy w B., II Wydział Cywilny wydał postanowienie zasądzając od pozwanej C. C. na rzecz powoda A. A. kwotę 50 159 zł (pięćdziesiąt tysięcy sto pięćdziesiąt dziewięć złotych 00/100) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienie do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
W dniu 20 stycznia 2026 r. C. C. przelała na wspólne konto E.E. (ojca A.A.) oraz jego żony F.F. (matki A.A.) kwotę łączną wysokości 931.387,60 PLN tytułem realizacji wyroku Sądu. Na kwotę tę składały się:
1) zachowek: 766.835,34 zł
2) zasądzone odsetki za opóźnienie w zapłacie zachowku: 164.552,26 zł.
Oprócz tego, w dniu 10 lutego 2026 r., C.C. przelała na ww. konto kwotę 50.159 zł z tytułu zasądzonego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pytania
1. Czy od kwot zachowku, odsetek oraz zwrotów kosztów postępowania otrzymanych wyrokiem sądu płaci się podatek dochodowy (PIT)?
2. Czy od zachowku, odsetek oraz zwrotów kosztów postępowania otrzymanych wyrokiem sądu płaci się podatek od spadków i darowizn po złożeniu jako rodzic A. A. do urzędu skarbowego formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od otrzymania przelewu we wskazanej kwocie?
3. Czy wnuk po dziadku należy do grupy podatkowej 0 (tzw. najbliższa rodzina lub grupa zerowa) w podatku od spadków i darowizn, co umożliwia pełne zwolnienie po zgłoszeniu SD-Z2?
4. Którą z wymienionych kwot należy umieścić na formularzu SD-Z2? (czy ma to być suma zachowku, odsetek i kosztów postępowania?)
5. Czy oprócz złożenia SD-Z2 należy jeszcze dochować innych formalności? (jakich)?
Niniejsza interpretacja dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. W zakresie podatku od spadków i darowizn zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pana stanowisko w sprawie
Brak obowiązku PIT (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT). W związku z powyższym, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że nie powstanie obowiązek podatkowy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Natomiast art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy stanowi, że:
Przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Należy podkreślić, że użyte w konstrukcji art. 20 ust. 1 ww. ustawy sformułowanie „w szczególności” świadczy o przykładowym katalogu przychodów z innych źródeł. Oznacza to, że przychodami z innych źródeł są także inne przychody, niewymienione wprost w tym przepisie. Tym samym uznaje się, że katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Skutki podatkowe otrzymania zachowku oraz odsetek
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia zachowek a zatem należy odwołać się do odpowiednich przepisów.
Zgodnie z art. 991 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, bądź w postaci świadczenia od fundacji rodzinnej lub mienia w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Z zacytowanych przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że instytucja zachowku ściśle łączy się ze spadkiem i procedurą związaną ze spadkobraniem. Zachowek nie jest jednak składnikiem spadku. Stanowi on swoistą ochronę interesów określonej grupy osób najbliższych zmarłemu, w przypadku pominięcia ich przy spadkobraniu.
Do kategorii przychodów z innych źródeł należy zaliczyć również odsetki ustawowe za zwłokę w wykonaniu zobowiązania.
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.). Przepis ten stanowi, że:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Jednakże nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Jednakże takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis ww. ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. przepisem:
Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki:
1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności,
2) świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W analizowanej sprawie należy zatem ustalić czy otrzymana przez Pana należność (zachowek), od którego zasądzono ustawowe odsetki za opóźnienie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Z informacji przedstawionych w treści wniosku wynika, że 2 lutego 2026 r. Sąd Okręgowy w B., II Wydział Cywilny wydał postanowienie zasądzając od pozwanej C. C. na rzecz powoda A. A. kwotę 50 159 zł (pięćdziesiąt tysięcy sto pięćdziesiąt dziewięć złotych 00/100) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienie do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu. W dniu 20 stycznia 2026 r. C. C. przelała na wspólne konto E. E. (ojca A. A.) oraz jego żony F. F. (matki A. A.) kwotę łączną wysokości 931.387,60 PLN tytułem realizacji wyroku Sądu. Na kwotę tę składały się: 1) zachowek: 766.835,34 zł, 2) zasądzone odsetki za opóźnienie w zapłacie zachowku: 164.552,26 zł. Oprócz tego, w dniu 10 lutego 2026 r., C. C. przelała na ww. konto kwotę 50.159 zł z tytułu zasądzonego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 2 kwietnia 2026 r. Nr 0111-KDIN2-3.4015.59.2026.3.ASZ została wydana interpretacja indywidualna w zakresie przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn. W interpretacji wskazano, że: „(…) nabycie własności rzeczy i praw majątkowych tytułem zachowku, na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, co do zasady podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Nabycie tytułem zachowku następuje z chwilą wykonania tego prawa – zaspokojenia roszczenia. (…) W rozpatrywanej sprawie obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstał w momencie otrzymania przez Pana środków pieniężnych tytułem zachowku, tj. 20 stycznia 2026 r.”
Wobec powyższego nabycie przez Pana środków pieniężnych tytułem zachowku podlega przepisom ustawy od spadków i darowizn, to powyższe wyklucza, zgodnie z treścią cyt. art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, możliwość zastosowania do tej czynności przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, nabycie przez Pana środków pieniężnych tytułem zachowku nie spowoduje po Pana stronie powstania przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skoro zatem zasądzona wyrokiem sądu należność (zachowek) nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, to wypłacone od tej należności na podstawie wyroku ustawowe odsetki za opóźnienie będą zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b tej ustawy.
Podsumowując, wypłacony zachowek nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Otrzymana przez Pana kwota odsetek od nieterminowej wypłaty zachowku, otrzymana w wyniku wykonania orzeczenia sądu, jest w całości zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów postępowania sądowego
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z wniosku wynika, że Sąd zasądził na rzecz Pana zwrot kosztów procesu, które zostały wypłacone 10 lutego 2026 r.
Mając na uwadze powyższe, zwrot kosztów postępowania – do wysokości poniesionych przez Pana wydatków - nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
Stanowisko Pana uznałem za nieprawidłowe, bowiem uzasadnienie jest odmienne od przedstawionego we wniosku. Powołany prze Pana przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego podanego przez Pana w złożonym wniosku.
W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 146; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo