Zwrot składki ubezpieczenia w związku z rozwiązaniem umowy ubezpieczenia na życie - odsetki art. 21 ust. 1-pkt 95b.
Podatnik zawarł w 2016 roku umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, wpłacając jednorazową składkę 100.000 zł. Po utracie wartości jednostek uczestnictwa wypowiedział polisę, otrzymując zwrot 40.728,92 zł. Wystąpił do sądu o zwrot pozostałej części składki, twierdząc, że umowa jest nieważna. Sądy obu instancji uznały…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Polisą nr (…) Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi X z dnia 23 listopada 2016 r. zawarł Pan z A. w (…) / poprzednik prawny B. w (…)/ umowę ubezpieczenia na życie, w ramach której uiścił Pan jednorazową składkę w wysokości 100.000 zł. W związku z utratą wartości jednostek uczestnictwa wypowiedział Pan polisę, w następstwie czego ubezpieczyciel – B. w (…)/ dalej: B./ zwrócił Panu kwotę 40.728,92 zł.
Wielokrotnie występował Pan do ubezpieczyciela o zwrot pozostałej części składki, jednakże bezskutecznie. Wobec braku dobrowolnego zwrotu pozostałej części składki wystąpił Pan przeciwko B. z pozwem o zapłatę tytułem zwrotu części składki dotychczas nie zwróconej. Pana powództwo zostało oparte na zarzucie nieważności umowy ubezpieczenia, a jako podstawę prawną tego zarzutu wskazał Pan art. 410 k.c. w związku z art. 405 k.c., w związku z art. 353.1 k.c., w związku z art. 58 k.c. i w związku z art. 22 i 23 ustawy z dnia 11.09.2015 o działalności ubezpieczeniowej i asekuracyjnej.
Wyrokiem z dnia 30 października 2023 r. Sąd Rejonowy w (…), sygn. akt (…) zasądził od B. w (…) na Pana rzecz kwotę 59.271,08 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 lutego 2020 r.
Od powyższego wyroku B. złożyła apelację, która została oddalona wyrokiem SO w (…) sygn. akt (…) z dnia 22 stycznia 2025 r.
W powyższych postępowaniach dochodził Pan zwrotu części składki uiszczonej tytułem polisy nr (…) z dnia 23 listopada 2016 r.
Sąd Rejonowy w (…) w wyroku z dnia 30 października 2023 r. sygn. akt (…) uwzględniając powództwo uznał, że polisa z dnia 23 listopada 2016 r. jest nieważna powołując się na przepisy art. 353.1 k.c., art. 58 § 1 i 2 k.c., art. 410 § 2 k.c.
Również Sąd Okręgowy w (…) w wyroku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt (…) oddalając apelację stwierdził nieważność polisy z dnia 23 listopada 2016 r. powołując się na art. 58 k.c., 353.1 k.c., art 410§2 k.c.
Skutkiem nieważności polisy stał się obowiązek zwrotu składki uiszczonej przez Pana w części dotychczas niezwróconej przez B. w kwocie 59.271,08 zł, która to kwota jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Niezależnie od zwrotu kwoty 59.271,08 zł tytułem zwrotu części składki ubezpieczeniowej, B. zapłaciła na Pana rzecz kwotę 27.156,45 tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie tej składki.
W konsekwencji odsetki zasądzone w pkt 2 wyroku SR w (…) z dnia 30.10.2023r. sygn. akt (…) w kwocie 27.156,45 zł są odsetkami za opóźnienie z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego w postaci części składki zapłaconej przez Pana tytułem polisy z dnia 23 listopada 2016 r. Świadczenie nienależne nie jest dochodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co skutkuje, że odsetki z tytułu opóźnienia za zwrot świadczenia nienależnego są zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt. 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stanowisko takie zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak: 0115-KDIT2.4011.117.2023.1.HD w związku ze stwierdzeniem nieważności tzw. umowy frankowej, co jest sytuacją analogiczną do niniejszej sprawy.
W zaistniałym stanie faktycznym B. wystawiła dla Pana deklarację PIT-11, w którym stwierdziła, ze otrzymana kwota odsetek w wysokości 27.156,45 zł jest dochodem, który należy uwzględnić w deklaracji podatkowej i w konsekwencji zapłacić od tej kwoty podatek.
Pytanie
Czy odsetki ustawowe za opóźnienie należne z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego w postaci części składki uiszczonej tytułem nieważnej polisy ubezpieczeniowej są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie
W zaistniałym stanie faktycznym otrzymał Pan od ubezpieczyciela – B. odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie nienależnego świadczenia w postaci części składki zapłaconej przez Pana przy zawarciu polisy. Powyższe odsetki zostały zasądzone w następstwie uznania polisy ubezpieczeniowej na życie za nieważną wskutek naruszenia przepisów prawa wskazanych przez Sąd Rejonowy w (…) i Sąd Okręgowy w (…). Kwota 59.271,08 zł otrzymana przez Pana od B. tytułem zwrotu części składki zapłaconej przez Pana przy zawarciu umowy ubezpieczeniowej została zwrócona jako świadczenie nienależne wskutek uznania polisy za nieważną.
W Pana ocenie w stanie faktycznym będącym przedmiotem wniosku znajduje zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt. 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym wolne od podatku są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności wolnych od podatku dochodowego. Sama B. uznała, że zwrócona część składki od polisy w wysokości 59.271,08 zł nie jest dochodem, natomiast dochodem są odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie tej kwoty. Stoi Pan na stanowisku, że kwota 59.271,08 zł jest kwotą wolną od podatku dochodowego, a tym samym wolne od podatku dochodowego są również odsetki wypłacone z tytułu nieterminowej wypłaty tej kwoty.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które Pan przedstawił jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z treści tego przepisu wynika zatem, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika, z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę w katalogu zwolnień przedmiotowych ustawy, bądź od których zaniechano poboru podatku, w drodze rozporządzenia.
W świetle art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Tym samym przychód powstaje w każdym przypadku, w którym podatnik uzyskuje realną korzyść.
Różnego rodzaju świadczenia, w tym m. in. zwrot składki z polisy ubezpieczeniowej oraz odsetki stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 cytowanej ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku.
W analizowanej sprawie otrzymał Pan od ubezpieczyciela – B. odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie nienależnego świadczenia w postaci części składki zapłaconej przez Pana przy zawarciu polisy.
Pana wątpliwości dotyczą tego, czy odsetki ustawowe za opóźnienie należne z tytułu zwrotu świadczenia nienależnego w postaci części składki uiszczonej tytułem nieważnej polisy ubezpieczeniowej są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.
Z art. 21 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy wynika, że:
Wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:
a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c,
b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a.
W myśl art. 24 ust. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi, jest różnica między wypłaconą kwotą świadczenia a sumą składek wpłaconych do zakładu ubezpieczeń, które zostały przekazane na fundusz kapitałowy.
Na gruncie art. 24 ust. 15a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia na życie lub dożycie, zawartą na podstawie odrębnych przepisów, w której świadczenie zakładu ubezpieczeń z tytułu dożycia jest:
1) ustalane na podstawie określonych indeksów lub innych wartości bazowych albo
2) równe składce ubezpieczeniowej powiększonej o określony w umowie ubezpieczenia wskaźnik
- jest różnica między wypłaconą kwotą świadczenia a składką wpłaconą do zakładu ubezpieczeń.
Należy wyjaśnić, że ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, to ubezpieczenie osobowe, które łączy w sobie element ochronny z inwestycyjnym. Oznacza to, że składka wpłacana przez ubezpieczonego na poczet ubezpieczenia przeznaczana jest na dwa cele. Pierwsza jej część służy ochronie ubezpieczeniowej i wypłacie świadczenia pieniężnego zagwarantowanego w przypadku wystąpienia określonych w umowie zdarzeń, np. śmierci ubezpieczającego lub dożycia przez niego określonego wieku. Druga część składki inwestowana jest w ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe. Wartość funduszu przeliczana jest na jednostki uczestnictwa, a środki w nim zgromadzone przeznaczane są na zakup różnych instrumentów finansowych.
Z wniosku wynika, że zawarł Pan umowę ubezpieczenia na życie, w ramach której uiścił Pan jednorazową składkę w wysokości 100.000 zł. W związku z utratą wartości jednostek uczestnictwa wypowiedział Pan polisę, w następstwie czego ubezpieczyciel zwrócił Panu kwotę 40.728,92 zł. Wyrokiem Sąd Rejonowy w (…) zasądził od B. na Pana rzecz kwotę 59.271,08 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Skutkiem nieważności polisy stał się obowiązek zwrotu składki uiszczonej przez Pana w części dotychczas niezwróconej przez B. w kwocie 59.271,08 zł, która to kwota jest świadczeniem nienależnym. Niezależnie od zwrotu kwoty 59.271,08 zł tytułem zwrotu części składki ubezpieczeniowej, B. zapłaciła na Pana rzecz kwotę 27.156,45 tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie tej składki. B. wystawiła dla Pana deklarację PIT-11, w którym stwierdziła, ze otrzymana kwota odsetek w wysokości 27.156,45 zł jest dochodem, który należy uwzględnić w deklaracji podatkowej i w konsekwencji zapłacić od tej kwoty podatek.
W konsekwencji nie osiągnął Pan zysku z Umowy Ubezpieczenia. Dlatego wypłacona kwota stanowi świadczenie z tytułu umowy ubezpieczenia osobowego i na podstawie 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlega ona zwolnieniu od podatku dochodowego.
Powyższego wniosku nie zmienia treść art. 24 ust. 15 i 15a ustawy ponieważ w tym przypadku wysokość zwrotu świadczenia nienależnego w postaci części składki uiszczonej tytułem nieważnej polisy ubezpieczeniowej nie przewyższa składki jednorazowej zapłaconej przez Pana w kwocie 100.000 zł.
Odnosząc się natomiast do otrzymanych odsetek, należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
I tak, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Skoro przyznany Panu zwrot świadczenia nienależnego w postaci części składki uiszczonej tytułem nieważnej polisy ubezpieczeniowej korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie z tytułu nieterminowej wypłaty tego świadczenia są zwolnione z opodatkowania, stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b wskazanej ustawy.
Pana stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Odnosząc się do powołanej interpretacji wskazać należy, że rozstrzygnięcie w niej zawarte dotyczy konkretnej indywidualnej sprawy w określonym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym i w tej sprawie rozstrzygnięcie w niej zawarte jest wiążące, zatem nie może przesądzać o niniejszym rozstrzygnięciu.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez wnioskodawcę w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona interpretacja traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo