Interpretacja 0114-KDIP3-1.4011.544.2026.1.AK

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego Stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 maja 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 5 maja 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Wnioskodawca jest osobą fizyczną, polskim rezydentem podatkowym zamieszkującym w (...).

W dniu 31 października 2023 r. Wnioskodawca zawarł z A. Biuro Maklerskie umowę o prowadzenie indywidualnego konta emerytalnego (dalej: „IKE-1”) w formie rachunku IKE- Obligacje (...). Było to pierwsze - i w tamtym czasie jedyne - IKE Wnioskodawcy. Na IKE-1 gromadzone były wyłącznie obligacje skarbowe COI, nabyte za kwotę jednorazowej wpłaty 20 000 zł. Po tej wpłacie Wnioskodawca nie dokonywał na IKE-1 żadnych dalszych operacji. Rachunek pozostawał nieaktywny przez ponad rok.

W dniu 17 listopada 2024 r. Wnioskodawca zawarł z X S.A. z siedzibą w (...) umowę o prowadzenie indywidualnego konta emerytalnego oraz świadczenie powiązanych z nim usług maklerskich ((...) dalej: „IKE-2”).

Przy zawieraniu umowy Wnioskodawca złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 707; dalej: „ustawa o IKE”), że nie gromadzi środków na IKE prowadzonym przez inną instytucję finansową. Oświadczenie to było obiektywnie nieprawdziwe - Wnioskodawca posiadał IKE-1 w A. Wnioskodawca pozostawał w błędnym przekonaniu, że rachunek prowadzony w A. stanowi indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), a nie IKE. Błąd ten był związany z nieaktywnością rachunku przez ponad rok oraz podobieństwem nazw produktów IKE i IKZE.

Przy zawarciu umowy IKE-2 X S.A. pouczyło Wnioskodawcę o odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu karnego. Tymczasem art. 7 ust. 3 ustawy o IKE odwołuje się do art. 56 Kodeksu karnego skarbowego - nie do art. 233 KK. Art. 233 KK dotyczy wyłącznie oświadczeń składanych przy zawieraniu umowy o IKZE (art. 7a ust. 2 ustawy o IKE). Pouczenie było zatem wadliwe.

Na IKE-2 w X S.A Wnioskodawca dokonywał wpłat i prowadził aktywną działalność inwestycyjną. Łączna kwota wpłat wyniosła: 23 000 zł (20.11.2024), 26 000 zł (09.01.2025) oraz 28 000 zł (26.01.2026), tj. łącznie 77 000 zł.

W każdym roku kalendarzowym łączna kwota wpłat na IKE-1 i IKE-2 mieściła się w limicie z art. 13 ust. 1 ustawy o IKE. Otwarcie drugiego rachunku nie skutkowało zatem przekroczeniem ustawowego limitu wpłat.

Na dzień około 31 marca 2026 r. wartość środków na IKE-2 wynosiła ok. 120 730 zł, z czego zrealizowany zysk wynosił ok. 40 202 zł. W okresie objętym wnioskiem Wnioskodawca nie dokonywał wypłat ani zwrotu środków z IKE-2.

Po zorientowaniu się, że posiada dwa rachunki IKE, Wnioskodawca w dniu 25 lutego 2026 r. złożył w A. BM nieodwołalną dyspozycję wypłaty transferowej nr (...), obejmującą całość środków z IKE-1, z przeznaczeniem na IKE-2 w X.

A. BM zrealizowało dyspozycję: w dniu 6 marca 2026 r. dokonało przelewu środków w kwocie 22 861,59 PLN na rachunek X S.A. (...), z tytułem jednoznacznie identyfikującym operację jako wypłatę transferową z IKE. Po dokonaniu wypłaty transferowej A. BM zamknęło rachunek IKE-1 Wnioskodawcy. IKE-1 przestało istnieć.

X S.A. zablokowało przyjęcie wypłaty transferowej, powołując się na wykrycie jednoczesnego prowadzenia dwóch kont IKE. Środki z wypłaty transferowej pozostają zamrożone na rachunku technicznym X. Wnioskodawca podjął kroki prawne w celu odblokowania transferu.

Okres, w którym Wnioskodawca posiadał równocześnie dwa IKE, trwał od 17 listopada 2024 r. do 6 marca 2026 r. (data rozwiązania IKE-1 wskutek wypłaty transferowej).

Pytania

1.  Czy w opisanym stanie faktycznym, za okres równoczesnego posiadania IKE-1 i IKE-2 (17.11.2024 - 6.03.2026), dochody uzyskane z tytułu gromadzenia oszczędności na IKE-2 podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 75% na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: „ustawa o PIT”)?

2.  W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie 1 - czy dochody uzyskane w tym okresie na rachunku prowadzonym przez X S.A. podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 30b ustawy o PIT (stawka 19%)?

Pana stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawcy:

Ad pytanie 1: Art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT nie ma zastosowania w opisanym stanie faktycznym. Dochody z IKE-2 nie podlegają stawce 75%.

Ad pytanie 2: W wariancie subsydiarnym - gdyby organ nie podzielił argumentacji dotyczącej pytania 1 - dochody z rachunku IKE-2 powinny podlegać opodatkowaniu na zasadach właściwych dla dochodów z kapitałów pieniężnych (art. 30b ustawy o PIT, stawka 19%).

Stanowisko Wnioskodawcy opiera się na trzech filarach:

1. ścisłej wykładni art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT oraz definicji IKE „w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych” (argument A poniżej);

2. wykładni celowościowej i zasadzie proporcjonalności w kontekście braku przekroczenia limitów wpłat i braku uszczerbku fiskalnego (argument B poniżej);

3. pomocniczym rozważeniu skutków naruszenia art. 5 ustawy o IKE na gruncie art. 58 § 1 KC oraz subsydiarnym wskazaniu na opodatkowanie dochodów na zasadach art. 30b ustawy o PIT (argumenty C i D poniżej).

UZASADNIENIE

AD.1.

Art. 30 ust. 1 pkt 7a posługuje się precyzyjnym zwrotem: „z tytułu gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym indywidualnym koncie emerytalnym, w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych”. Hipoteza normy wymaga zatem, aby oszczędzający gromadził środki na więcej niż jednym koncie, które jest IKE w rozumieniu ustawy o IKE - a więc kontem prowadzonym zgodnie z zasadami określonymi tą ustawą (art. 2 pkt 1 ustawy o IKE).

Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o IKE, IKE to wyodrębniony rachunek „prowadzony na zasadach określonych ustawą, a w zakresie w niej nieuregulowanym - na zasadach określonych w przepisach właściwych dla tych rachunków i rejestrów”. Warunek prowadzenia „na zasadach określonych ustawą” jest zatem elementem konstytutywnym definicji legalnej IKE.

Definicja legalna z art. 2 pkt 1 ustawy o IKE zawiera warunek kwalifikacyjny: rachunek musi być „prowadzony na zasadach określonych ustawą”. Rachunek otwarty na podstawie umowy sprzecznej z art. 5 ustawy o IKE nie jest prowadzony „na zasadach określonych ustawą” - jest prowadzony z naruszeniem normy fundamentalnej dla reżimu IKE. Samo oznaczenie rachunku jako „IKE” w systemach informatycznych instytucji finansowej nie kreuje statusu prawnego IKE w rozumieniu ustawy.

WSA w Warszawie w wyroku z 25 czerwca 2021 r. (III SA/Wa 2514/20) stwierdził:

„Literalne brzmienie przepisów regulujących zasady opodatkowania dochodów związanych z wypłatą/zwrotem środków zgromadzonych na IKE (art. 21 ust. 1 pkt 58a, art. 30a ust. 1 pkt 10 i ust. 8-8d, art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT) [...] nie budzi wątpliwości, co do tego, że przywołane przepisy dotyczą świadczeń z IKE i IKZE wyłącznie w rozumieniu przepisów ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych. ”

WSA wprost wymienił art. 30 ust. 1 pkt 7a wśród przepisów, których zakres zastosowania ograniczony jest do IKE „w rozumieniu ustawy.” Jeśli zagraniczny instrument emerytalny, zbliżony w swojej konstrukcji do polskiego IKE, nie jest IKE w rozumieniu ustawy - to rachunek prowadzony na podstawie nieważnej umowy, który nigdy nie uzyskał statusu prawnego IKE, również nim nie jest. W dalszej części uzasadnienia WSA wskazał: „Z treści analizowanego aktu prawnego wynika, że zawiera on bardzo szczegółowe regulacje (...) co uzasadnia przyjęcie, że skoro ustawodawca podatkowy odwołuje się do indywidualnych kont emerytalnych (...) to należy rozumieć ściśle jako IKE i IKZE opisane w u.i.k.e., a nie każdy instrument finansowy służący do gromadzenia oszczędności emerytalnych.” Wnioskodawca dostrzega, że WSA uzasadnił ścisłą wykładnię odwołaniem do zasady powszechności opodatkowania i zakazu rozszerzającej interpretacji preferencji podatkowych. Art. 30 ust. 1 pkt 7a nie jest preferencją - jest sankcją. Kwalifikacja dokonana przez WSA wynika jednak nie z rozróżnienia preferencja/sankcja, lecz z samego brzmienia normy: art. 30 ust. 1 pkt 7a posługuje się zwrotem „w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych”, co per se ogranicza zakres zastosowania do kont spełniających wymogi ustawowe. WSA stwierdził również, że „korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do zwolnienia podatkowego i zastosowania niższej stawki podatkowej winny być interpretowane ściśle.” Identyczny standard ścisłości powinien obowiązywać przy stosowaniu normy sankcyjnej z art. 30 ust. 1 pkt 7a, która również stanowi wyjątek od zasady powszechnego opodatkowania na zasadach ogólnych.

Analogiczne stanowisko potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 13.12.2024 r. (0112-KDIL2-1.4011.790.2024.2.DJ), dotyczącej wypłaty środków z prywatnego ubezpieczenia emerytalnego z Niemiec. Organ wprost wskazał, że: „Literalne brzmienie przepisów regulujących zasady opodatkowania dochodów związanych z wypłatą/zwrotem środków zgromadzonych na IKE (art. 21 ust. 1 pkt 58a, art. 30a ust. 1 pkt 10 i ust. 8-8d, art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy PIT) oraz IKZE (art. 21 ust. 1 pkt 58b, art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy PIT) wskazuje, że przywołane przepisy dotyczą świadczeń z IKE i IKZE wyłącznie w rozumieniu przepisów ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego."

Organ dodał przy tym, że „przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wskazują, że ilekroć w ustawie PIT jest mowa o IKE i IKZE oznacza to również odpowiednio indywidualne konta emerytalne i indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego utworzone i działające w oparciu o przepisy obowiązujące w innych państwach." Kluczowe jest, że Dyrektor KIS wymienił art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT wśród przepisów, których zakres zastosowania ograniczony jest do IKE „w rozumieniu ustawy". Organ sam przyjmuje zatem, że kryterium „w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych" ma charakter materialny, a nie wyłącznie formalny - innymi słowy, nie wystarczy, by rachunek był oznaczony jako IKE; musi on spełniać wymogi określone ustawą o IKE. Stanowisko to jest spójne z wyrokiem WSA w Warszawie z 25.06.2021 r. (III SA/Wa 2514/20), w którym sąd stwierdził, że „należy rozumieć ściśle jako IKE i IKZE opisane w u.i.k.e., a nie każdy instrument finansowy służący do gromadzenia oszczędności emerytalnych. "

Odpowiedź na ewentualny argument z faktycznego funkcjonowania rachunku.

Wnioskodawca przewiduje, że organ może argumentować, iż rachunek IKE-2 - w odróżnieniu od zagranicznych instrumentów emerytalnych - został otwarty jako polskie IKE, przez polską instytucję finansową, i faktycznie funkcjonował jako IKE. Argument ten nie jest jednak wystarczający.

Art. 30 ust. 1 pkt 7a nie posługuje się kryterium faktycznego funkcjonowania rachunku, lecz kryterium normatywnym. Stan faktyczny (prowadzenie rachunku oznaczonego jako IKE) nie konwaliduje stanu prawnego (sprzeczności umowy z zakazem z art. 5 ustawy o IKE).

Ustawa o IKE została uchwalona w celu promowania dobrowolnego, długoterminowego oszczędzania na emeryturę. Zasada jednego konta (art. 5) służy ułatwieniu kontroli przestrzegania rocznych limitów wpłat (art. 13). Obowiązujący mechanizm kontroli opiera się w dużej mierze na oświadczeniu oszczędzającego (art. 7 ust. 1), co - przy braku scentralizowanego rejestru kont IKE - sprzyja powstawaniu omyłek. Stawka 75% z art. 30 ust. 1 pkt 7a pełni funkcję sankcyjną i odstraszającą wobec świadomego obchodzenia tego systemu.

Wnioskodawca w żadnym roku kalendarzowym nie przekroczył ustawowego limitu wpłat na IKE. Drugie IKE nie posłużyło do uzyskania żadnej korzyści podatkowej, której Wnioskodawca nie mógłby uzyskać przy posiadaniu jednego konta. IKE - w odróżnieniu od IKZE - nie daje bieżących odliczeń od dochodu; korzyść podatkowa z IKE materializuje się wyłącznie w momencie wypłaty (zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych). Do wypłaty nie doszło. Podatnik, który w identycznej sytuacji faktycznej (te same wpłaty, te same inwestycje, ten sam zysk) posiadałby jedno konto IKE, nie zapłaciłby 75% podatku. Zastosowanie stawki sankcyjnej prowadziłoby zatem do traktowania Wnioskodawcy gorzej niż podatnika w porównywalnej sytuacji, wyłącznie z powodu formalnego zdublowania rachunku, które nie przyniosło żadnej korzyści podatkowej.

Stawka 75% z art. 30 ust. 1 pkt 7a jest najwyższą stawką zryczałtowanego podatku w polskim systemie podatkowym. Jej zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym prowadziłoby do obciążenia większości dochodu z oszczędności emerytalnych podatkiem, mimo braku stwierdzonego uszczuplenia należności podatkowych.

Zasada proporcjonalności, wywodzona z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wymaga, aby sankcje prawne były adekwatne do wagi naruszenia. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2013 r. (SK 18/09) - dotyczącym stawki 75% w kontekście nieujawnionych źródeł przychodu - wskazał, że stawka ta jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy stanowi proporcjonalną odpowiedź na poważne naruszenie obowiązków podatkowych.

W okolicznościach niniejszej sprawy - omyłkowe posiadanie dwóch kont bez przekroczenia limitów wpłat, brak uszczuplenia należności podatkowych, krótki odstęp czasu między ustaleniem nieprawidłowości a złożeniem dyspozycji wypłaty transferowej - zastosowanie stawki 75% prowadziłoby do rezultatów trudnych do pogodzenia z zasadą proporcjonalności, co przemawia za ścisłą wykładnią art. 30 ust. 1 pkt 7a i wykluczeniem stosowania tego przepisu w stanach faktycznych takich jak niniejszy.

Przez cały okres posiadania IKE-1 i IKE-2 łączna kwota wpłat na oba konta w każdym roku kalendarzowym mieściła się w ustawowym limicie dla jednego IKE. Otwarcie drugiego rachunku nie skutkowało przekroczeniem limitu ani uzyskaniem korzyści podatkowej niedostępnej przy posiadaniu jednego konta. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o IKE, wpłaty dokonywane na IKE w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej. Wnioskodawca w każdym roku tego limitu przestrzegał, niezależnie od liczby posiadanych rachunków.

Okoliczność ta, choć nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej wniosku, potwierdza, że zastosowanie sankcyjnej stawki 75% byłoby w niniejszym stanie faktycznym środkiem nieadekwatnym do wagi naruszenia. Z tych względów art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT jako norma o charakterze wyjątkowym, wprowadzająca najwyższą stawkę zryczałtowanego podatku, powinien być interpretowany ściśle i nie może być stosowany do stanów faktycznych, w których nie doszło do przekroczenia limitów wpłat ani do uszczerbku fiskalnego.

Artykuł 5 ustawy o IKE stanowi kategorycznie: „Na IKE może gromadzić oszczędności wyłącznie jeden oszczędzający.” Przepis ten, interpretowany w systemowym powiązaniu z art. 4 ustawy o IKE - który warunkuje prawo do zwolnienia podatkowego od gromadzenia oszczędności na podstawie pisemnej umowy „jednocześnie [...] tylko na jednym IKE” - formułuje bezwzględny zakaz równoczesnego posiadania więcej niż jednego indywidualnego konta emerytalnego. Jest to norma o charakterze ius cogens - niepodlegająca modyfikacji wolą stron.

Charakter bezwzględny tego zakazu wynika z brzmienia przepisu (przysłówek „wyłącznie”), z kontekstu systemowego (art. 5 stanowi fundament mechanizmu limitów wpłat z art. 13, kontroli podatkowej z art. 22 i nadzoru KNF z art. 16-17) oraz z celu regulacji - jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy (druk sejmowy nr 2240/IV kadencja), zasada jednego konta została wprowadzona jako warunek efektywności systemu zachęt podatkowych do oszczędzania emerytalnego.

Umowa o prowadzenie IKE-2 została zawarta w dniu 17 listopada 2024 r. W tym dniu Wnioskodawca posiadał już IKE-1 prowadzone przez A. Biuro Maklerskie. Zawarcie umowy o IKE-2 było obiektywnie sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 5 ustawy o IKE.

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że ze względu na sprzeczność z art. 5 ustawy o IKE umowa o IKE-2 może być rozważana jako dotknięta sankcją nieważności na podstawie art. 58 § 1 KC.

Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: „KC”), czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek. Nieważność bezwzględna działa od początku (ab initio) i z mocy prawa (ipso iure), a orzeczenie ją stwierdzające ma charakter deklaratywny (por. P. Sobolewski, w: red. serii K. Osajda, red. tomu W. Borysiak, Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 34, C.H. Beck 2025, art. 58, pkt 11). Komentator wskazuje przy tym, że nieważna czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych nie tylko w prawie cywilnym, ale także w innych gałęziach prawa - w tym w prawie podatkowym (tamże, z powołaniem na wyr. WSA w Kielcach z 17.6.2010 r., I SA/Ke 257/10).

Ustawa o IKE nie przewiduje dla zawarcia drugiej umowy o prowadzenie IKE żadnego innego skutku niż nieważność:

Art. 5 ustawy o IKE zawiera zakaz, ale nie wskazuje wprost skutku jego naruszenia na gruncie prawa cywilnego. Brak wskazania innego skutku przemawia za przyjęciem, że zgodnie z ogólną regułą art. 58 § 1 KC skutkiem naruszenia art. 5 jest nieważność bezwzględna. Warto wskazać, że art. 4 ustawy o IKE stanowi: „Oszczędzający ma prawo do zwolnienia podatkowego (...) wówczas, gdy na podstawie pisemnej umowy o prowadzenie IKE jednocześnie gromadzi oszczędności tylko na jednym IKE.” Sankcją przewidzianą przez ustawę o IKE za naruszenie zasady jednego konta jest zatem utrata prawa do zwolnienia podatkowego - nie zaś wyraźny „inny skutek” w rozumieniu art. 58 § 1 KC, który wykluczałby nieważność.

Art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT nie stanowi „innego skutku” w rozumieniu art. 58 § 1 KC. Jest to przepis podatkowy, określający stawkę opodatkowania - a nie przepis prawa cywilnego regulujący skutki wadliwości czynności prawnej. Sankcja podatkowa i sankcja cywilnoprawna operują na różnych płaszczyznach normatywnych.

Doktryna prawa cywilnego potwierdza ten wniosek. Komentarz do ustawy o IKE (A. Kopeć, K. Niziołek, P. Paczkowski, Indywidualne konta emerytalne. Komentarz, C.H. Beck, 2004, art. 7, pkt 3) wprost stwierdza, że naruszenie zakazu z art. 7 ust. 2 ustawy o IKE (zawarcie umowy o IKE po uprzedniej wypłacie środków z IKE przez osobę, która ukończyła 55 lat) stanowi „przesłankę powodującą bezwzględną nieważność umowy zawartej z naruszeniem tego przepisu.” Skoro w doktrynie przyjmuje się, że naruszenie zakazu z art. 7 ust. 2 może skutkować nieważnością umowy, to analogiczna ocena powinna być co najmniej rozważona również przy naruszeniu zakazu z art. 5 ustawy - regulującego zasadę jednego konta, kluczową dla systemu IKE. Warto również przytoczyć pełne brzmienie art. 7 ust. 3 ustawy o IKE, który stanowi, że „instytucja finansowa odbierająca takie oświadczenie jest obowiązana pouczyć oszczędzającego, że w przypadku podania nieprawdy lub zatajenia prawdy podlega on odpowiedzialności przewidzianej w art. 56 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (...) oraz że w przypadku gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym IKE (...) opodatkowaniu (...) podlegają dochody uzyskane z tytułu gromadzenia oszczędności na wszystkich IKE.” Przepis ten potwierdza, że ustawa o IKE traktuje opodatkowanie jako konsekwencję naruszenia, a nie jako „inny skutek” wyłączający nieważność na gruncie art. 58 § 1 KC.

Wnioskodawca uprzedza ewentualny kontrargument, że naruszenie art. 5 ma charakter remediacyjny (można je usunąć przez likwidację jednego z kont), podczas gdy naruszenie art. 7 ust. 2 jest permanentne. Różnica ta nie wpływa jednak na ocenę ważności czynności prawnej. Ocena, czy treść czynności prawnej jest sprzeczna z prawem, dokonywana jest na chwilę dokonania czynności (P. Sobolewski, op. cit., art. 58, pkt 76). Późniejsza remediacja stanu faktycznego nie konwaliduje czynności bezwzględnie nieważnej ab initio.

Wnioskodawca dostrzega, że obowiązek podatkowy może w ogólności powstać także w związku z czynnościami prawnymi wadliwymi lub nieważnymi. W niniejszej sprawie kluczowe jest jednak to, że sam art. 30 ust. 1 pkt 7a ogranicza zakres zastosowania do IKE „w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych”, a więc do rachunków spełniających definicję legalną z art. 2 pkt 1 ustawy o IKE. Rachunek oparty na umowie naruszającej art. 5 ustawy nie spełnia tego warunku, nawet przy przyjęciu, że obowiązek podatkowy może w ogólności powstać przy czynności wadliwej.

Jeżeli - w ocenie Wnioskodawcy - umowa o IKE-2 jest nieważna ab initio, to nigdy nie doszło do skutecznego utworzenia drugiego indywidualnego konta emerytalnego w rozumieniu ustawy o IKE. Rachunek prowadzony przez X S.A. na podstawie tej umowy - nawet jeśli formalnie oznaczony jako IKE - z uwagi na sprzeczność z art. 5 nie powinien być traktowany jako IKE na potrzeby stosowania art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT.

Obowiązek uwzględnienia nieważności czynności prawnej ciąży również na organie podatkowym (wyr. SN z 13.6.2002 r., III RN 108/01, Legalis; por. P. Sobolewski, op. cit., art. 58, pkt 16).

X S.A. pouczyło Wnioskodawcę o odpowiedzialności z art. 233 KK zamiast art. 56 KKS, co osłabiało funkcję informacyjną procedury przewidzianej w art. 7 ust. 3 ustawy o IKE. Okoliczność ta potwierdza, że Wnioskodawca mógł nie mieć pełnej świadomości konsekwencji złożonego oświadczenia, i rzutuje na ocenę jego staranności przy zawieraniu umowy IKE-2.

Wnioskodawcy znana jest interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z dnia 7 maja 2024 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.166.2024.2JK2), w której organ potwierdził zastosowanie stawki 75% do dochodu uzyskanego na każdym IKE za okres równoczesnego posiadania.

W powołanej interpretacji organ nie rozważał jednak kwestii cywilnoprawnej ważności drugiej umowy o prowadzenie IKE. Stan faktyczny tamtej sprawy był analizowany wyłącznie na płaszczyźnie prawnopodatkowej, bez oceny, czy umowa stanowiąca podstawę drugiego IKE była ważna w świetle art. 58 § 1 KC w zw. z art. 5 ustawy o IKE. Tymczasem odpowiedź na to zagadnienie determinuje dalszą kwalifikację podatkową.

Ad.2.

Gdyby organ nie podzielił argumentacji o nieważności umowy o prowadzenie IKE-2, Wnioskodawca subsydiarnie wskazuje, że dochody z rachunku IKE-2 powinny podlegać opodatkowaniu na zasadach właściwych dla dochodów z kapitałów pieniężnych (art. 30b ustawy o PIT, stawka 19%).

Rachunek prowadzony na podstawie umowy sprzecznej z art. 5 ustawy o IKE - nawet jeśli de facto funkcjonował jako IKE - pozbawiony jest statusu prawnego IKE w rozumieniu ustawy. Dochody uzyskane na takim rachunku stanowią dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na zwykłym rachunku maklerskim, podlegające opodatkowaniu na zasadach art. 30b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 30b ust. 2 pkt 1 ustawy o PIT (stawka 19% od dochodu). Wnioskodawca nie kwestionuje obowiązku opodatkowania dochodów z inwestycji na rachunku IKE-2, lecz wnosi o potwierdzenie, że właściwym reżimem opodatkowania jest art. 30b ustawy o PIT, a nie sankcyjna stawka 75% z art. 30 ust. 1 pkt 7a. W takim wariancie Wnioskodawca nie oczekuje jakiejkolwiek preferencji podatkowej względem podatników inwestujących na zwykłych rachunkach maklerskich.

PODSUMOWANIE STANOWISKA

Wnioskodawca stoi na stanowisku, że rachunek IKE-2 nie spełnia definicji IKE „w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych” w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o IKE, a przesłanki zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT nie są spełnione. Dodatkowo, możliwa rekonstrukcja skutków naruszenia art. 5 ustawy o IKE na gruncie art. 58 § 1 KC prowadzi do wniosku, że status IKE-2 jako IKE sensu stricto budzi poważne wątpliwości.

Nawet przy uznaniu umowy za ważną, zastosowanie stawki 75% w okolicznościach niniejszej sprawy prowadziłoby do rezultatów niespójnych z wykładnią celowościową art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT, z ratio legis ustawy o IKE oraz z zasadą proporcjonalności. Ustawowe limity wpłat nie zostały przekroczone, a otwarcie drugiego rachunku nie skutkowało uzyskaniem korzyści podatkowej niedostępnej przy posiadaniu jednego konta. Wnioskodawca podjął kroki w celu wyeliminowania naruszenia.

W wariancie subsydiarnym dochody z rachunku IKE-2 powinny podlegać opodatkowaniu na zasadach art. 30b ustawy o PIT (stawka 19%).

Wnioskodawca nie kwestionuje obowiązku opodatkowania dochodów uzyskanych na rachunku IKE-2 i wnosi o potwierdzenie, że w opisanym stanie faktycznym art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIT nie znajduje zastosowania do dochodów uzyskanych na rachunku prowadzonym przez X S.A. na podstawie umowy nr PL, a właściwym reżimem opodatkowania tych dochodów jest art. 30b ustawy o PIT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.):

Z kolei art. 11 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że:

Katalog źródeł przychodów zawiera art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy.

Wskazać należy, że zasady gromadzenia oszczędności na indywidualnych kontach emerytalnych, zwanych „IKE” oraz dokonywania wpłat, wypłat transferowych, wypłat, częściowego zwrotu i zwrotu środków zgromadzonych na tych kontach określa ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 91 dalej: „ustawa o IKE”).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o IKE:

W myśl art. 2 pkt 2 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 2 pkt 4 ww. ustawy:

W myśl art. 2 pkt 5 ustawy o IKE:

Zgodnie z art. 2 pkt 13 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

W myśl art. 30a ust. 8 ww. ustawy:

Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy:

Według art. 30 ust. 3a ww. ustawy:

Stosownie do art. 30 ust. 8 ww. ustawy:

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy:

Na podstawie art. 41 ust. 4 ww. ustawy:

Według art. 45 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 45 ust. 1a ustawy:

Zgodnie z art. 45 ust. 3b ustawy:

Z opisu sprawy wynika, że w dniu 31 października 2023 r. zawarł Pan z A. Biuro Maklerskie umowę o prowadzenie indywidualnego konta emerytalnego „IKE-1”.

W dniu 17 listopada 2024 r. zawarł Pan z X S.A. kolejną umowę o prowadzenie indywidualnego konta emerytalnego oraz świadczenie powiązanych z nim usług „IKE-2”.

Tym samym w okresie od 17 listopada 20246 marca 2026 r. gromadził Pan oszczędności na więcej niż jednym koncie emerytalnym, tj. na koncie IKE w A. BM oraz na koncie IKE X S.A.

Wskazuje Pan, że zostawał w błędnym przekonaniu, że rachunek prowadzony w A. stanowi indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), a nie IKE i tym samym nie był Pan świadomy, że posiada dwa konta IKE. Jednocześnie zaznacza Pan, że niezależnie od liczby posiadanych rachunków w każdym roku przestrzegał Pan limitu o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o IKE, mówiącym o tym, że wpłaty dokonywane na IKE w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.

Pana wątpliwość budzi kwestia, czy Pana oszczędności za okres posiadania dwóch kont IKE w jednym przedziale czasowym podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 75% na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czy też uzyskane dochody w tym okresie na rachunku prowadzonym przez X S.A. podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 30b ustawy ww. ustawy, tj. wg stawki 19%.

Jak już wyżej wskazano zgodnie z treścią cytowanego art. 30 ust. 1 pkt 7a ww. ustawy zryczałtowany podatek od dochodów z tytułu gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym indywidualnym koncie emerytalnym wynosi 75% uzyskanego dochodu na każdym indywidualnym koncie emerytalnym.

Kwotą do zapłacenia jest różnica między kwotą stanowiącą wartość środków zgromadzonych na każdym indywidualnym koncie emerytalnym a sumą wpłat na to/te indywidualne konto emerytalne za okres posiadania więcej niż jednego konta emerytalnego IKE. Dochodu tego nie pomniejsza się o straty z kapitałów pieniężnych i praw majątkowych poniesionych w roku podatkowym oraz w latach poprzednich.

Treść art. 41 ust. 4 ustawy nie odnosi się do obowiązku płatnika, gdy podatnik uzyskuje dochody z tytułu gromadzenia na więcej niż jednym koncie emerytalnym.

W takiej sytuacji podmiot obsługujący indywidualne konto emerytalne nie występuje w roli płatnika. Obowiązek naliczenia i odprowadzenia zryczałtowanego podatku dochodowego ciąży na Panu.

Zryczałtowany podatek dochodowy, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 7a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinien Pan wykazać w zeznaniu podatkowym na formularzu PIT-38 w części G poz. 44 i w tym zeznaniu w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym 75% podatek zobowiązany jest Pan zapłacić od całego dochodu uzyskanego z tytułu oszczędności uzyskanych w jednym przedziale czasowym zarówno na koncie IKE 1 jak i na koncie IKE 2.

Końcowo wskazuję, że rolą organu w ramach procedury wydawania interpretacji indywidulnych nie jest rozstrzyganie, czy zawarte pouczenie, które Pan podpisał o odpowiedzialności karnej wynikającej z Kodeksu Karnego czy też Kodeksu Cywilnego było prawidłowo sformułowane, jak również czy drugie konto IKE założył Pan świadomie, czy też przez pomyłkę (jednocześnie pilnując limitu wpłat). Przedmiotem interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest również ocena ważności umowy w świetle przepisów Kodeksu cywilnego.

Instytucja interpretacji przepisów prawa podatkowego służy wyłącznie wyjaśnianiu przepisów prawa podatkowego. Nie weryfikuje cywilnoprawnej skuteczności dokumentów (np. czy umowa została prawidłowo podpisana lub czy nie jest obarczona wadami).

Z opisu sprawy jasno wynika, że określonym przedziale czasowy posiadał Pan dwa konta IKE.

Stanowisko Pana jest zatem nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Odnosząc się do powołanych we wniosku orzeczeń sadowych należy stwierdzić, iż zostały one wydane w indywidualnych sprawach podmiotów, zatem nie są one wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację i nie dotyczą oszczędzania posiadanych na dwóch kontach IKE w jednym czasie przez podatnika, który otworzył te konta zgodnie z polskimi przepisami prawa. Dodatkowo wskazuję, ze rozstrzygnięcie zawarte w cytowanym wyroku WSA III SA/WA 2514/20 nie jest tożsame z Pana sprawą.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.