Umorzenie zadłużenia i zwrot kosztów procesu - ugoda podpisana z bankiem.
Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej zaciągnęła w 2011 roku kredyt hipoteczny w euro na sfinansowanie jednej inwestycji mieszkaniowej. Kredyt został zabezpieczony hipoteką. Po kilku latach zamieszkiwania w nieruchomości, podatnik wynajmuje ją osobom trzecim, a obecnie ma rezydencję podatkową w Wielkiej Brytanii. W związku z abuzywnymi klauzulami w umowie kredytowej, podatnik wniósł pozew przeciwko bankowi, który zakończył się ugodą w listopadzie 2025 roku.…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 listopada 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Jest Pani osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. W dniu 9 grudnia 2011 roku zawarła Pani a z Bankiem (obecnie A., dawniej B.) umowę o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „(…)” waloryzowany kursem EUR nr (…). Kredyt został udzielony na kwotę 104.574,90 EUR. Bank wypłacił Pani kwotę 452.244,11 PLN, co stanowiło równowartość wspomnianej kwoty EUR według kursu kupna z tabeli Banku obowiązującego w dniu wypłaty kredytu. Kredyt został zaciągnięty w celu sfinansowania jednej inwestycji mieszkaniowej, obejmującej:
Kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nabywanej nieruchomości. Przez pierwsze kilka lat po nabyciu nieruchomości zamieszkiwała Pani w kredytowanym lokalu, zaspokajając własne potrzeby mieszkaniowe. Po kilku latach zmieniła Pani miejsce zamieszkania i rozpoczęła wynajmowanie przedmiotowej nieruchomości osobom trzecim, co kontynuuje do chwili obecnej. Aktualnie przeprowadziła się Pani do Wielkiej Brytanii i tam posiada Pani swoją rezydencję podatkową.
W trakcie wykonywania umowy kredytowej stwierdziła Pani, że umowa zawiera postanowienia o charakterze abuzywnym, w szczególności w zakresie:
Postanowienia te naruszały dobre obyczaje i rażąco naruszały Pani interesy jako konsumenta, co zostało potwierdzone licznymi orzeczeniami sądów powszechnych w analogicznych sprawach. W związku z powyższym wystąpiła Pani z pozwem przeciwko Bankowi (sygn. akt (…)), domagając się ustalenia nieważności umowy kredytowej z uwagi na abuzywny charakter jej postanowień. Sąd Okręgowy w (…) uwzględnił Pani wniosek i udzielił zabezpieczenia dotyczącego przedmiotowej umowy. W celu polubownego zakończenia sporu Bank zaproponował Pani zawarcie ugody. Zgodnie z jej treścią, na dzień zawarcia ugody Pani zadłużenie wynosi:
W ramach ugody strony uzgodniły następujące warunki:
a) Zmiana waluty i pomniejszenie zadłużenia - strony zmieniają walutę zadłużenia na PLN i uzgadniają, że zadłużenie z tytułu niespłaconego kapitału zostaje pomniejszone do kwoty 156.000,00 PLN;
b) Zwolnienie z długu (umorzenie) - Bank zwalnia Panią z długu w następujących kwotach: -115.016,76 PLN stanowiące różnicę między kwotą zadłużenia z tytułu kapitału (271.016,76 PLN) a ustaloną kwotą zadłużenia (156.000,00 PLN), - 14.157,40 PLN stanowiące odsetki naliczone za okres od ostatniej spłaty do daty podpisania ugody, - 14.716,25 PLN stanowiące kwotę zapłaconą przez Panią z tytułu kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego oraz podwyżki marży wynikającej z brakującego wkładu własnego.
Łączna kwota umorzenia wynosi zatem: 143.890,41 PLN
c) Zwrot kosztów procesu – dodatkowo Bank zobowiązuje się do zwrotu zasądzonych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości nie większej niż 11.800,00 PLN, po określeniu w postanowieniu sądu wysokości tych kosztów.
Zawarła Pani ugodę z Bankiem na warunkach opisanych powyżej dnia 21 listopada 2025 roku. Ugoda zawiera również zmianę oprocentowania kredytu na okresowo stałe w wysokości 4,99% w skali roku przez 5 lat, a następnie na oprocentowanie zmienne oparte o WIBOR 3M + marża 2,00%. Po zawarciu ugody Pani zadłużenie z tytułu kapitału kredytu wyniesie 141.283,75 PLN (po uwzględnieniu wszystkich umorzeń).
Oświadcza Pani, że nigdy wcześniej nie korzystała z umorzenia wierzytelności z tytułu jakiegokolwiek kredytu mieszkaniowego ani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności. Przedmiotowy kredyt hipoteczny jest jedynym kredytem mieszkaniowym zaciągniętym przez Panią na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, której celem było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Kredyt nie był refinansowany ani konsolidowany.
Pytania
1. Czy kwoty umorzonego zadłużenia w ramach ugody z Bankiem stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, objęty zaniechaniem poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe? Czy też umorzenie nie będzie w ogóle Pani przychodem ze względu na brak rezydencji podatkowej w Polsce?
2. Czy kwota zwrotu zasądzonych kosztów procesów, którą zamierza Pani przekazać Bank będzie stanowić przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
Umorzenie zadłużenia wynikające z ugody stanowi co do zasady przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jednakże będzie on objęty zaniechaniem poboru podatku na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102). Uzasadnienie: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm., dalej: „u.p.d.o.f.”), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zwolnienie z długu (umorzenie zadłużenia) co do zasady stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., gdyż skutkuje przysporzeniem majątkowym u podatnika poprzez zmniejszenie jego zobowiązań (pasywów). Przysporzenie to należy zakwalifikować do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., czyli do innych źródeł przychodów. Jednakże, w Pani przypadku, zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102) wraz z Rozporządzeniem MF z dnia 20 grudnia 2024 r. przedłużającym obowiązywanie wspomnianego rozporządzenia do 31 grudnia 2026 roku. Zgodnie z nim, zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej. Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia, kredytem mieszkaniowym jest kredyt, który został: udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W Pani przypadku spełnione są wszystkie warunki do zastosowania zwolnienia: 1. Kredyt zaciągnięty na jedną inwestycję - kredyt został zaciągnięty wyłącznie na sfinansowanie nabycia jednego lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym, prac wykończeniowych w tym lokalu oraz niezbędnych wydatków kredytowych. 2. Kredyt spełnia definicję kredytu mieszkaniowego z § 3 rozporządzenia: - został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. (umowa z 9 grudnia 2011 r.), - został udzielony przez Bank podlegający nadzorowi KNF, - został zabezpieczony hipoteką na nieruchomości, - został zaciągnięty na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT. 3. Brak wcześniejszego korzystania ze zwolnienia - nigdy nie korzystała Pani z umorzenia kredytu mieszkaniowego ani ze zwolnienia podatkowego z tego tytułu. 4. Umorzenie w okresie obowiązywania rozporządzenia - ugoda została zawarta przed 31 grudnia 2026 r., tj. w okresie obowiązywania zaniechania. 5. Oświadczenie podatkowe - Zgodnie z § 1 ust. 24 ugody, złoży Pani oświadczenie potwierdzające, że kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego oraz że nie skorzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu żadnego innego kredytu mieszkaniowego. Fakt, że po kilku latach od nabycia rozpoczęła Pani wynajmowanie nieruchomości, nie pozbawia Pani prawa do zwolnienia. Rozporządzenie nie zawiera warunku dotyczącego sposobu wykorzystywania nieruchomości po jej nabyciu. Istotne jest, że kredyt został zaciągnięty na cele mieszkaniowe, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce - faktycznie zamieszkiwała Pani w nieruchomości przez pierwsze lata po jej nabyciu i w tym celu został ten lokal nabyty. Dopuszcza Pani jeszcze możliwość, że przychód z umorzenia w ogóle nie powstanie u Pani ze względu na brak rezydencji podatkowej w Polsce i przeprowadzkę do Wielkiej Brytanii. Natomiast na potrzeby niniejszego wniosku, stanowisko podlegające ocenie brzmi jak wcześniej.
Ad. 2
W kwestii opodatkowania kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, zgodnie z art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.): Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie. Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. Mając na uwadze powyższe, stoi Pani na stanowisku, że zwrot kosztów postępowania procesowego, w ramach zawartej ugody, nie spowoduje powstania u niej przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oczywiście przy założeniu, że zwracana przez bank kwota nie będzie przewyższała poniesionych przez kredytobiorcę wydatków z tego tytułu. W takiej sytuacji zwrot ten nie będzie stanowić po jej stronie przysporzenia, wzrostu majątku. Otrzymana kwota będzie stanowiła jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków. W konsekwencji, zwrot przez bank na Pani rzecz kosztów postępowania sądowego (o których mowa we wniosku) na podstawie zawartej ugody nie będzie stanowił przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem, w związku z otrzymaniem od banku ww. kwoty nie będzie Pani wykazywać jej w rocznym zeznaniu podatkowym oraz dokonywać zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu. Dodatkowym argumentem jest także nieposiadanie rezydencji podatkowej na terytorium Polski.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
Na podstawie art. 3 ust. 1a ww. ustawy:
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:
1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Natomiast art. 3 ust. 2a cytowanej ustawy stanowi, że:
Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
W myśl art. 3 ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez podatników, o których mowa w ust. 2a, uważa się w szczególności dochody (przychody) z:
1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym poprzez położony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zagraniczny zakład;
4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości;
5) papierów wartościowych oraz pochodnych instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi, dopuszczonych do publicznego obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach regulowanego rynku giełdowego, w tym uzyskane ze zbycia tych papierów albo instrumentów oraz z realizacji praw z nich wynikających;
5a) umorzenia, odkupienia, wykupienia i unicestwienia w inny sposób tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych utworzonych na podstawie przepisów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz odpłatnego zbycia tych tytułów uczestnictwa;
6) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji) w spółce, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną lub tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, instytucji wspólnego inwestowania lub innej osobie prawnej i praw o podobnym charakterze lub z tytułu należności będących następstwem posiadania tych udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw - jeżeli co najmniej 50% wartości aktywów tej spółki, spółki niebędącej osobą prawną, tego funduszu inwestycyjnego, tej instytucji wspólnego inwestowania lub osoby prawnej, bezpośrednio lub pośrednio, stanowią nieruchomości położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa do takich nieruchomości;
6a) tytułu przeniesienia własności udziałów (akcji), ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub praw o podobnym charakterze w spółce nieruchomościowej;
7) tytułu należności regulowanych, w tym stawianych do dyspozycji, wypłacanych lub potrącanych, przez osoby fizyczne, osoby prawne albo jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od miejsca zawarcia umowy i wykonania świadczenia;
8) niezrealizowanych zysków, o których mowa w art. 30da.
Katalog dochodów (przychodów) wymienionych w ww. art. 3 ust. 2b ustawy, nie jest katalogiem zamkniętym; wymienia jedynie przykładowe, najczęściej podejmowane czynności służące uzyskaniu przychodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Główna zasada dotycząca ograniczonego obowiązku podatkowego wyrażona jest w art. 3 ust. 2a ww. ustawy, natomiast ust. 2b podaje tylko przykładowe rodzaje dochodów, które podlegają opodatkowaniu w Polsce i nie jest to wyliczenie wyczerpujące.
Ustawodawca dopuszcza istnienie także innych dochodów, które należy uznać za osiągnięte na terytorium Polski. W przepisie tym przewidziano opodatkowanie oparte na zasadzie źródła. Jeżeli źródło przychodów cudzoziemca znajduje się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, to Rzeczpospolita Polska ma prawo opodatkować dochody uzyskane z tego źródła na zasadach obowiązujących w tym państwie (ograniczony obowiązek podatkowy).
Cytowany wcześniej art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że opodatkowaniu podlega dochód (przychód) osiągnięty na terytorium Polski.
Jest to generalna zasada, według której ustala się, jaki dochód podlega opodatkowaniu w Polsce. Decyduje o tym miejsce osiągania dochodów, nie zaś miejsce świadczenia usługi. O źródle dochodów położonych w Polsce można mówić wtedy, gdy takie źródło dochodów trwale związane jest z terytorium Polski lub gdy źródłem dochodu są polscy rezydenci eksploatujący rzeczy lub dobra niematerialne należące do innych podmiotów.
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Umorzenie wierzytelności
Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Umorzenie wierzytelności w świetle Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania
Z opisu sprawy m.in. wynika, że w 2011 r. zawarła Pani z bankiem umowę kredytu w euro w celu sfinansowania jednej inwestycji mieszkaniowej, obejmującej:- finansowanie przedpłat na poczet budowy i nabycia od dewelopera lokalu mieszkalnego oznaczonego numerem (…) wraz z prawem wyłącznego korzystania z miejsca postojowego oznaczonego numerem (…), realizowanych przy ulicy (…) w (…), - finansowanie części składki ubezpieczeń związanych z kredytem - finansowanie opłat okołokredytowych, - finansowanie prac wykończeniowych w nabywanej nieruchomości. Kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nabywanej nieruchomości. W 2025 roku Bank zaproponował Pani ugodę. Pani stałe miejsce zamieszkania dla celów podatkowych na dzień podpisania ugody z bankiem znajdowało się w Wielkiej Brytanii.
Skoro jest Pani rezydentem Wielkiej Brytanii, kwestie opodatkowania dochodów uzyskanych w związku z planowanym zawarciem ugody, o którym mowa we wniosku należy rozpatrywać z uwzględnieniem Konwencji zawartej między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisanej w Londynie dnia 20 lipca 2006 r. (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 250, poz. 1840), zmodyfikowanej przez Konwencję wielostronną implementującą środki traktatowego prawa podatkowego mające na celu zapobieganie erozji podstawy opodatkowania i przenoszeniu zysku, sporządzoną w Paryżu dnia 24 listopada 2016 r., podpisaną w Paryżu dnia 7 czerwca 2017 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1369).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. Konwencji:
W rozumieniu niniejszej Konwencji, określenie „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie” oznacza każdą osobę, która według prawa tego Państwa podlega tam opodatkowaniu, z uwagi na jej miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu, siedzibę zarządu, miejsce utworzenia albo inne kryterium o podobnym charakterze, i obejmuje również to Państwo oraz jakąkolwiek jego jednostkę terytorialną lub organ lokalny. Jednakże, określenie to nie obejmuje osoby, która podlega opodatkowaniu w tym Państwie tylko dlatego, że osiąga ona dochód lub zyski majątkowe ze źródeł w nim położonych.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 Konwencji polsko-brytyjskiej:
Części dochodu, inne niż dochód wypłacany przez trust lub z majątku spadkowego w wyniku zarządzania tym majątkiem, bez względu na to gdzie powstają, osiągane przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie, które nie zostały objęte postanowieniami poprzednich artykułów niniejszej Konwencji, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie.
W myśl art. 21 ust. 2 Konwencji:
Postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu nie mają zastosowania do dochodu, nie będącego dochodem z majątku nieruchomego, o którym mowa w artykule 6 ustęp 2 niniejszej Konwencji, jeżeli osoba osiągająca taki dochód, posiadająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Umawiającym się Państwie, prowadzi w drugim Umawiającym się Państwie działalność poprzez zakład w nim położony i gdy prawo lub majątek, z tytułu których dochód jest wypłacany, są faktycznie związane z działalnością takiego zakładu. W takim przypadku, stosuje się postanowienia artykułu 7 niniejszej Konwencji.
Mając na uwadze powyższe – w związku z tym, że na dzień podpisania ugody z bankiem Pani stałym miejscem zamieszkania będzie Wielka Brytania – to przychód, jaki uzyska Pani z tytułu umorzenia wierzytelności i zwrotu kwot nadpłaconych rat kredytu, podlegał będzie opodatkowaniu tylko w Wielkiej Brytanii i nie będzie podlegał opodatkowaniu w Polsce.
Pani stanowisko w ww. zakresie jest prawidłowe.
W konsekwencji – do przychodu z tytułu umorzenia, który nie podlega opodatkowaniu w Polsce – nie znajduje zastosowania zaniechanie poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe uregulowane w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.
W związku z powyższym Pani stanowisko w powyższym zakresie uznałem za nieprawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu
W odniesieniu natomiast do zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, stosownie do art. 98 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu prowadzącego postępowanie.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez stronę.
Z treści wniosku wynika, że Bank dodatkowo w ramach ugody zgodził się zwrócić na Pani rzecz kosztów procesu w kwocie poniesionych przez Panią kosztów związanych z trwającym procesem sądowym.
Zatem, zwrot kosztów procesu przez Bank na Pani rzecz, w ramach zawartej Ugody – do wysokości poniesionych przez Panią kosztów – nie spowoduje powstania u Pani przychodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki te nie będą stanowiły przysporzenia po Pani stronie i nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ w związku z dokonanym zwrotem ww. kosztów nie nastąpi realne przysporzenie majątkowe. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów procesowych będzie obojętna podatkowo.
W związku z powyższym, otrzymany przez Panią na podstawie ugody zwrot faktycznie poniesionych kosztów procesu nie będzie stanowił dla Pani przychodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Pani stanowisko w powyższym zakresie jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo