Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.1048.2025.1.MN

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

25 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 21 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1. Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.A

2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

B.B.

Opis zdarzenia przyszłego

Państwo A.A. i B.B. (dalej: „Wnioskodawcy”) są osobami fizycznymi i polskimi rezydentami podatkowymi podlegającymi w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

9 stycznia 2008 r. Wnioskodawcy zawarli z bankiem (…) (dalej: „Bank”) Umowę o Kredyt Terminowy-Hipoteczny (dalej: „Umowa”).

Bank jest oddziałem przedsiębiorcy zagranicznego (…) z siedzibą w (…) w (…) zarejestrowanego w (…) (…) pod nr (…).

Bank tytułem kapitału wypłacił na rzecz Kredytobiorców kwotę tj. 279.154,65 PLN. Kwota kredytu posłużyła Wnioskodawcom na sfinansowanie zakupu nieruchomości mieszkaniowej. Nieruchomość Wnioskodawcy zakupili z myślą przekazania jej w przyszłości dzieciom. Z uwagi jednak na koszty utrzymania mieszkania (opłaty administracyjne oraz rosnące raty kredytu) Wnioskodawcy zaczęli w roku 2013 wynajmować nieruchomość i jest ona wynajmowana do dziś.

W związku z zastosowaniem przez Bank w Umowie niedozwolonej klauzuli waloryzacyjnej, 5 września 2023 r. Kredytobiorcy wnieśli do Sądu Okręgowego (…) w (…) powództwo przeciwko Bankowi. W powództwie Wnioskodawcy żądali uznania Umowy za nieważną i wnosili o zwrot przez Bank wszystkich zapłaconych przez nich na rzecz Banku kwot w związku z Umową wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Bank w dniu 13 listopada 2025 r. również wniósł pozew do Sądu Okręgowego (…) w (…), w którym Bank domaga się zwrotu świadczeń spełnionych na jej podstawie jako świadczeń nienależnych Kredytobiorcom, bo otrzymanych przez nich bez podstawy prawnej.

Według wiedzy Wnioskodawców dotychczas uiścili na rzecz Banku łącznie 107.906,53 PLN oraz 47.729,64 CHF tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Dokładna kwota wpłat ustalana jest obecnie z Bankiem, gdyż istnieją w tym zakresie niewielkie rozbieżności pomiędzy ustaleniami Wnioskodawców, a Banku. Ustalenie tej kwoty jest istotne z perspektywy negocjowanej obecnie z Bankiem ugody („Ugoda”) i zostanie dokonane z należytą starannością przed zawarciem Ugody.

W ramach projektu Ugody:

• Wnioskodawcy i Bank w celu polubownego zakończenia sprawy postanawiają rozliczyć wzajemne roszczenia zgodnie z podstawą prawną pozwu, czyli tak jakby Umowa była nieistniejąca od początku (ex tunc) i postanawiają zawrzeć ugodę, przy wspólnym celu stron polegającym na całkowitym rozliczeniu Umowy poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności z uwzględnieniem zrzeczenia się przez obie strony wszelkich wzajemnych roszczeń związanych z Umową;
• W związku z roszczeniami nieważności Umowy podniesionymi przez Wnioskodawców w pozwie przeciwko Bankowi oraz zgodną wolą stron polegającą na rozliczeniu wzajemnych świadczeń na zasadach nieważności Umowy ex tunc, Bank zobowiązuje się do:
• zwrotu Kredytobiorcom kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy sumą świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej przez Wnioskodawców na rzecz Banku, ustalonej przy zastosowaniu kursu średniego CHF z tabeli NBP z dnia poprzedzającego zawarcie Ugody, a kwotą wypłaconą bez podstawy prawnej przez Bank na rzecz Wnioskodawców (dalej: „Kwota 1”);
• zapłaty na rzecz Kredytobiorców kwoty odpowiadającej części odsetek ustawowych za opóźnienie w zwrocie świadczenia na rzecz Wnioskodawców (dalej: „Kwota 2”);
• Bank w terminie 30 dni od otrzymania odpisu postanowienia Sądu Okręgowego (…) w (…) o umorzeniu postępowania prowadzonego z powództwa Wnioskodawców przeciw Bankowi:
• zapłaci Wnioskodawcom przelewem na rachunek bankowy wskazany przez Wnioskodawców, ustaloną kwotę (tj. sumę Kwoty 1 i Kwoty 2) oraz umożliwi zwolnienie wszelkich zabezpieczeń związanych z Umową, w tym w szczególności wyśle Wnioskodawcom dokumenty umożliwiające zwolnienie hipoteki;
• cofnie pozew złożony przeciwko Wnioskodawcom do Sądu Okręgowego (…) o zwrot kapitału wypłaconego na podstawie Umowy;
• Ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia stron związane z Umową, w tym w szczególności roszczenia obu stron wynikające z nieważności Umowy, a w tym wszelkie roszczenia Wnioskodawców o zapłatę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia ponad kwotę objętą niniejszą ugodą oraz wszelkie roszczenia Banku o zapłatę jakichkolwiek kwot wynikających z nieważnej Umowy. W związki z powyższym strony nie będą zgłaszać wobec siebie żadnych roszczeń związanych z treścią Umowy, okolicznościami dotyczącymi jej zawarcia oraz wykonania oraz treścią niniejszej Ugody ani na drodze polubownej ani przed jakimikolwiek sądami.

Jako że Kwota 1 stanowić będzie różnicę pomiędzy świadczeniami Wnioskodawców na rzecz Banku, a kwotą wypłaconą bez podstawy prawnej przez Bank na rzecz Wnioskodawców, kwota ta nigdy nie przekroczy kwoty świadczeń wpłaconych przez Wnioskodawców do Banku.

Kwota 2, jaką Wnioskodawcy mieliby otrzymać w ramach Ugody jako część odsetek ustawowych za opóźnienie Banku w zwrocie świadczenia, jest kwotą znacznie niższą niż kwota odsetek ustawowych za opóźnienie, jaka byłaby należna Wnioskodawcom w oparciu o roszczenia podnoszone w pozwie przeciw Bankowi.

Wnioskodawcy nie spełniają warunków do zastosowania wobec nich przepisów Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. 2024.102 t. j. z 26 stycznia 2024 r.).

Pytanie

Czy po stronie Wnioskodawców powstanie obowiązek rozliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaniem od Banku kwot w ramach Ugody?

Państwa stanowisko w sprawie

W ocenie Wnioskodawców nie powstanie po ich stronie obowiązek rozliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z otrzymaniem od Banku kwot w ramach Ugody.

Kwestia zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych.

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 226 z późn. zm. dalej: „Ustawa o PIT”):

W myśl art. 9 ust. 1a Ustawy o PIT:

Stosownie do art. 9 ust. 2 Ustawy o PIT:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei zdefiniowany został w art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o PIT można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

W myśl art. 20 ust. 1 Ustawy o PIT:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Powyższe oznacza, że nie każda otrzymana przez podatnika kwota i nie każde uzyskane przez niego świadczenie prowadzi do powstania po jego stronie przychodu podatkowego dla celów PIT. Dla rozpoznania przychodu podatkowego w rozumieniu Ustawy o PIT nie jest bowiem wystarczające zidentyfikowanie strumienia pieniężnego, który płynie w kierunku podatnika lub świadczenia niepieniężnego, które jest przez niego otrzymywane. Konieczne jest przy tym również ustalenie, że mamy do czynienia ze świadczeniem, które powoduje rzeczywiste wzbogacenie się podatnika (przyrost w jego majątku).

Stanowisko takie potwierdzają sądy administracyjne oraz organy podatkowe. Przykładowo:

• wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 799/18:

• interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 2 grudnia 2022 r., nr 0114-KDIP3-2.4011.965.2022.1.JK3:

• interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 3 marca 2022 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.905.2021.5.MAP:

Powyższe rozstrzygnięcia potwierdzają, że pomimo literalnego brzmienia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT - zgodnie z którym za przychody uważa się wszelkie pieniądze, wartości pieniężne czy wartość świadczeń w naturze oraz nieodpłatnych świadczeń otrzymanych przez podatnika - nie każda kwota czy wartość otrzymana przez podatnika skutkuje powstaniem po jego stronie przychodu podatkowego podlegającego opodatkowaniu PIT.

Otrzymanie kredytu lub pożyczki i ich spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Do powstania przychodu podatkowego skutkującego realnym przysporzeniem majątkowym nie prowadzi natomiast zwrot wydatków poniesionych pierwotnie przez podatnika i następnie mu zwróconych. W takiej sytuacji koszty są w pierwszej kolejności ponoszone (finansowane) z własnych środków podatnika, a następnie zwracane na jego rzecz - a w konsekwencji po jego stronie nie powstaje przysporzenie majątkowe, lecz jedynie „wyrównanie”, w całości lub w części, wcześniejszego uszczuplenia jego majątku.

Na brak przysporzenia majątkowego w takich sytuacjach wskazywały sądy administracyjne. Przykładowo:

• wyrok NSA z 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2253/15:

Kwota 1, stanowiąca różnicę pomiędzy sumą świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców na rzecz Banku na podstawie Umowy, a kwotą wypłaconego przez Bank kapitału kredytu, stanowi wyłącznie "wyrównanie" i zwrócenie poniesionych przez Wnioskodawców w przeszłości wydatków, które zapłacili oni ze swoich własnych środków.

Kwota 1 nie powoduje więc faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawców, a tylko prowadzi do „zrekompensowania” wcześniejszego zmniejszenia tego majątku. W konsekwencji, nie spełnia ona warunków koniecznych do uznania jej za zwiększenie majątku podatnika - ani przez zwiększenie jego aktywów, ani też poprzez zmniejszenie jego pasywów czy zobowiązań.

Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 27 marca 2023 r., nr 0113-KDIPT2-2.4011.72.2023.2.DA, Dyrektor KIS wskazał, że:

Kwestia wpłaty przez Bank w ramach ugody kwoty tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT:

Tym samym odsetki wypłacone bądź też rozliczone w innej formie, mogą być wolne od podatku dochodowego - pod warunkiem, że są one płatne z tytułu nieterminowej wypłaty należności, która nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jest wolna od podatku dochodowego lub od której na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Konsekwentnie, w celu weryfikacji czy odsetki ustawowe wolne są od podatku dochodowego, należy ustalić, czy spełniają one warunki niezbędne do objęcia ich przepisem art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, tj.:

• czy są one naliczane z tytułu nieterminowego uregulowania należności oraz
• czy świadczenie, od którego są one naliczane, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jest wolne od podatku dochodowego lub jest objęte zaniechaniem poboru podatku na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

W świetle powyższego należy zauważyć, że odsetki ustawowe regulowane przez Bank na mocy Ugody stanowią odsetki za opóźnienie i są należne zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego z tytułu nieterminowej wypłaty należności przysługującej Wnioskodawcom wobec Banku, którą jest Zwrot świadczenia głównego, tj. zwrot świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców w toku wykonywania Umowy. Wnioskodawcy żądali bowiem otrzymania tej wartości już wcześniej - jeszcze przed zawarciem Ugody - w szczególności poprzez uprzednie wniesienie powództwa przeciwko Bankowi. Bank natomiast nie spełnił wskazanego żądania w terminie, skutkiem czego jest obciążenie go odsetkami ustawowymi.

Kwota odsetek ustawowych jakich Wnioskodawcy żądali od Banku w powództwie była znacznie wyższa od tych, które wypłacone mają być Wnioskodawcom tytułem Ugody. Sam Bank w projekcie ugody przyznaje, że Kwota 2 stanowi zwrot części odsetek ustawowych.

Nie wyklucza to jednak, że mamy do czynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, gdyż zgodnie z art. 917 KC, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Tym samym to, że wypłacona Kwota 2 nie jest dokładnie kwotą jaka należałoby się Wnioskodawcom tytułem odsetek ustawowych (jest niższa) nie wyklucza, że mamy do czynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Spełniony pozostaje zatem jeden z warunków objęcia ich analizowaną regulacją, zgodnie z którym odsetki, kwalifikowane do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, muszą być płatne z tytułu nieterminowej wypłaty należności.

W celu zastosowania tego przepisu niezbędne jest spełnienie także kolejnego warunku tj., aby ta nieterminowo regulowana należność nie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym, była wolna od podatku dochodowego lub aby zaniechano od niej poboru podatku na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej.

Jak wykazano wyżej w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawców zwrot przez Bank nadpłaconych rat kapitałowo odsetkowych - z którego nieterminowej wypłaty wynika naliczenie i należność odsetek ustawowych - nie prowadzi do przysporzenia majątkowego po stronie Wnioskodawców. Nie powoduje on faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawców, a tylko prowadzi do „wyrównania” wcześniejszego zmniejszenia w tym majątku i tym samym nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT i art. 20 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT.

W rezultacie, zwrot przez Bank nadpłaconych rat kapitałowo odsetkowych nie powodując w ogóle powstania przychodu podatkowego na gruncie ustawy o PIT - nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na gruncie ustawy o PIT.

Należy zatem wskazać, że wypłacana Wnioskodawcom w ramach Ugody Kwota 2 tytułem części odsetek ustawowych za opóźnienie spełnia warunki pozwalające na uznanie jej za odsetki objęte powyższym przepisem art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, tj.:

• są naliczane z tytułu nieterminowego uregulowania należności;
• świadczenie, od którego są one naliczane, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, bowiem nie stanowi przychodu podatkowego na gruncie ustawy o PIT.

Tym samym z powyższego wynika, że odsetki ustawowe są wolne od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Na potwierdzenie prawidłowości powyższego stanowiska przywołać należy także praktykę interpretacyjną dotyczącą rozliczeń zbliżonych do opisanych we Wniosku przykładowo w:

• interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 22 lipca 2022 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4011.388.2022.2.IN,
• interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 24 lipca 2025 r. sygn. 0112-KDIL2-1.4011.587.2025.1.MB.

W ocenie Wnioskodawców, otrzymanie przez nich w ramach Ugody z Bankiem kwoty będącej sumą Kwoty 1 i Kwoty 2 nie powoduje po ich stronie obowiązku rozliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż w odniesieniu do Kwoty 1 po stronie Wnioskodawców nie powstaje przychód, jako że jest to zwrot nadpłaconych przez Wnioskodawców rat kapitałowo-odsetkowych, zaś w odniesieniu do Kwoty 2 po stronie Wnioskodawców powstanie przychód, ale będzie on zwolniony z opodatkowania w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt 95 Ustawy o PIT.

Mając na uwadze powyższe, stanowisko przedstawione przez Wnioskodawców zasługuje na uznanie za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazali Państwo, że na podstawie zawartej ugody bank dojdzie do rozliczenia roszczeń i bank wypłaci Państwu określoną kwotę oraz odsetki ustawowe za opóźnienie.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłata ta będzie skutkować zapłatą przez Państwa podatku dochodowego od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.

Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty w wyniku rozliczenia roszczeń

Jak wynika z opisu sprawy, Bank wypłaci Państwu kwotę, która stanowi różnicę pomiędzy sumą świadczeń spełnionych bez podstawy prawnej przez Państwa na rzecz banku, a kwotą wypłaconą bez podstawy prawnej przez bank na Państwa rzecz.

Zwrot takiej kwoty nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymają Państwo od banku taki zwrot, to otrzymana przez Państwa kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu.

Tym samym - nie będzie na Państwu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

W tej kwestii Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skoro zwrot wpłaconych przez Państwa środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro odsetki te korzystają ze zwolnienia, to z tytułu wypłaty tych odsetek nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

W tej kwestii Państwa stanowisko również jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Istotą interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy prawidłowo postrzegają Państwo, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez Państwa stan faktyczny. W polskim systemie prawa podatkowego obowiązuje zasada samoobliczenia podatku. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia podstawy opodatkowania oraz zobowiązania podatkowego. Stąd też nie analizowałem przedstawionych przez Państwa kwot.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych i wyroków sądu wskazuję, że dotyczą one indywidualnych spraw i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·    Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

·       w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·       w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.