Osoba fizyczna zaciągnęła w 2007 roku kredyt mieszkaniowy w banku, zabezpieczony hipoteką, na budowę domu oraz refinansowanie innego kredytu. Kwota kredytu została wykorzystana w 96,37% na budowę domu, a w 3,63% na refinansowanie. W związku z toczącym się sporem sądowym planuje zawarcie ugody, na mocy której bank umorzy…
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
11 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 31 grudnia 2025 r. (wpływ 31 grudnia 2025 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
10 lipca 2007 roku Wnioskodawca zawarł (wspólnie z innym Współkredytobiorcą, który nie jest strona niniejszego wniosku) z (…) Bank Polska Spółka Akcyjna (dalej zwany Kredytodawca), Umowę kredytu mieszkaniowego zaewidencjonowanego pod numerem (…), zwaną dalej Umową.
Na jej podstawie Bank udzielił Kredytobiorcom kredytu w wysokości 178.480,00 CHF (słownie: sto siedemdziesiąt osiem tysięcy czterysta osiemdziesiąt franków szwajcarskich 00/100). Kolejno Bank udostępnił Kredytobiorcom kwotę kredytu, przy czym kwota ta została ostatecznie wypłacona w walucie PLN, w wysokości 387.435,59 PLN.
Pozwoliło to Kredytobiorcom na sfinansowanie budowy domu i refinansowanie innego kredytu.
Pomiędzy Stronami powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy (oraz jej ważności), który zawisł w sprawie za sygn. akt (…) o ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym w (…) zwany dalej „Sporem”.
Zamiarem Banku i Kredytobiorców jest polubowne zakończenie Sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, poprzez zawarcie Ugody w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej.
Zgodnie z projektem ugody, na koniec dnia 15 września 2025 roku saldo zadłużenia z tytułu kredytu udzielonego na podstawie Umowy wynosi 84.042,10 CHF, w tym:
a) kapitał 60.679,69 CHF;
b) odsetki umowne 21,28 CHF;
c) odsetki podwyższone (karne) 0,29 CHF;
d) kapitał zapadły 19.378,20 CHF;
e) odsetki zapadłe 3.962,64 CHF;
f) inne koszty 0,00 CHF.
W ramach ostatecznego rozliczenia Umowy Bank zobowiązuje się do zwrotu na rzecz Kredytobiorców kwoty 65.000,00 PLN (słownie: sześćdziesiąt pięć tysięcy złotych 00/100).
Dodatkowo, z dniem zawarcia Ugody zwolni Kredytobiorców z długu (umorzy zadłużenie Kredytobiorców z tytułu kredytu) w zakresie pozostałego do spłaty salda kredytu udzielonego na podstawie Umowy, tj. wszelkich wierzytelności Banku wynikających z Umowy z tytułu kapitału kredytu pozostałego do spłaty oraz odsetek umownych lub karnych lub innych kosztów, na które składają się zadłużenie z tytułu kapitału kredytu pozostałego do spłaty wraz z odsetkami umownymi lub karnymi lub innymi kosztami.
Umowa kredytu będąca przedmiotem toczącego się sporu wskazywała, że celem kredytu była: „budowa domu oraz refinansowanie kredytu mieszkaniowego w innym banku”.
Wnioskodawca nie posiada kopii refinansowanej umowy. Pomimo złożenia takiego wniosku, kopii umowy nie przedłożył również ówczesny kredytodawca. Analizując jednak posiadaną dokumentację w zakresie nieruchomości Wnioskodawca wskazuje jednak, że refinansowana umowa dotyczyła innej nieruchomości.
Łączna kwota wypłaty kredytu na podstawie zawartej Umowy będącej przedmiotem sporu, wynosiła 387.435,59 zł. Z dokumentów wypłat, które zostały dołączone przez Bank do sprawy, wynika, że około 14.047,33 zł przeznaczono na spłatę wcześniejszego kredytu (inna nieruchomość), a pozostałą część na budowę domu.
Wnioskodawca:
1) jest osobą fizyczna, która dotychczas nie korzystała z zaniechania poboru podatku w stosunku do innej ugody,
2) prowadzi działalność gospodarczą w zakresie (…), siedziba zgodnie z wpisem CEIDG (…).
Dodatkowo:
1) nieruchomość, której dotyczyło finansowanie nie była przedmiotem działalności gospodarczej, inwestycja dotyczyła budowy domu jednorodzinnego,
2) kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów,
3) kredyt był zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na Lokalu (…), ul. (…),
4) kredyt był zaciągnięty na:
a) wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - koszty budowy domu, które stanowiły 96,37% całkowitej kwoty Umowy,
b) refinansowanie kredytu mieszkaniowego dotyczącego innej nieruchomości, które stanowiło 3,63% całkowitej kwoty Umowy.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Zgodnie z umowa kredytu wszyscy kredytobiorcy odpowiadali za spłatę solidarnie, przy czym umowa wprost nie zawiera takiego zapisu. Solidarny charakter zobowiązania wynika ze stosunku cywilnoprawnego. Kredytobiorcą są obie osoby wskazane jako strony umowy.
W zawartej umowie kredytowej zostały określone zasady naliczania kwoty odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego).
Jeśli w skład umorzenia wejdą inne koszty, to będą to koszty/opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu, za wyjątkiem kosztów ubezpieczenia.
Planuje Pan podpisać ugodę w pierwszym półroczu 2026 roku.
Pytanie
Czy Wnioskodawca będzie mógł skorzystać z zaniechania poboru podatku od części umorzonej kwoty zobowiązania wynikającego z zawartej uprzednio umowy kredytu, odnoszącej się do sfinansowanych kredytem kosztów budowy domu?
Pana stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, w stosunku do części umorzonego zobowiązania z tytułu kredytu znajdą zastosowanie zapisy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, a tym samym, w zakresie części kwoty odnoszącej się do kredytu przeznaczonego na budowę domu nie powstanie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od umorzonej kwoty zobowiązania.
Uzasadnienie stanowiska
Co do zasady, jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dalej ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Istotne jest również, że w takim przypadku mamy do czynienia ze źródłem przychodu określonym w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, to jest tzw. „inne źródła”. Przychody z innych źródeł podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej i są rozliczane dopiero na etapie składania zeznania rocznego, a wiec po zakończeniu roku podatkowego.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Kolejno, co ważne w kontekście analizy opodatkowania, to że instytucja zwolnienia z długu uregulowana została w art. 508 Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik przyjmuje zwolnienie.
W rezultacie więc samo otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są neutralne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się natomiast w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe stanowiące przychód w rozumieniu ustawy o PIT.
Zgodnie z § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe - dalej Rozporządzenie, ustawodawca wprowadził procedurę zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych, od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Warunkiem zastosowania zaniechania, jest to by kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej.
Poprzez „kredyt mieszkaniowy", zgodnie z § 3 ust. 1 wspomnianego Rozporządzenia, rozumie się kredyt, który został:
1. udzielony przed 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów (np. bank) oraz
2. zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie oraz
3. zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 (wydatki na własne cele mieszkaniowe) ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kolejno, jak wskazano w art. 21 ust. 25 pkt 1 wydatkami na własne cele mieszkaniowe są wydatki poniesione na:
1) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
2) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
3) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
4) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
5) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptacje na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego.
Kluczowym jest więc, by umarzany w drodze ugody kredyt zaciągnięty był na sfinansowanie wskazanych powyżej wydatków.
Analizując natomiast dalsze zapisy Rozporządzenia, należy zwrócić uwagę na dwa dodatkowe, ale kluczowe wymogi postawione przez ustawodawcę.
Otóż pomijając kwestię wydatkowania środków, podstawowym warunkiem, jest, aby podatnik nie korzystał w przeszłości z zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego oraz aby kredyt mieszkaniowy, którego dotyczy umorzenie został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.
Zgodnie z § 1 ust. 5 Rozporządzenia przez „jedną inwestycję mieszkaniową” rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Ostatni z warunków natomiast odnosi się do zabezpieczenia kredytu hipoteką na nieruchomości mieszkaniowej. Zaniechanie poboru podatku od umorzonych kwot kredytu hipotecznego jest zatem możliwe, jeśli kredyt bądź też pożyczka zostały zaciągnięte na cele mieszkaniowe i spełniają określone warunki prawne.
Przekładając więc powyższe na stan faktyczny:
1) dotychczas Wnioskodawca nie korzystał z umorzenia innego kredytu,
2) kwota umarzanej wierzytelności obejmuje kwotę kredytu mieszkaniowego (kapitału), odsetki, w tym odsetki skapitalizowane i prowizje,
3) kredyt był przeznaczony w części na realizację celu mieszkaniowego - budowę domu; pozostała część kwoty kredytu została przeznaczona na spłatę innego kredytu jednak miało to charakter pomocniczy służący zwolnieniu hipoteki nieruchomości (Lokalu), która miała stanowić zabezpieczenie umarzanego kredytu;
4) kredyt dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej,
5) kredyt był udzielony przed 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów,
6) nieruchomość, której dotyczyła inwestycja mieszkaniowa (budowa domu) nie służyła prowadzeniu działalności gospodarczej,
7) kredyt był zabezpieczony hipoteką na nieruchomości.
Wątpliwość Wnioskodawcy dotyczy kwestii refinansowania innego zobowiązania.
Biorąc pod uwagę przepisy rozporządzenia, jeżeli kredyt obejmował także inne wydatki niż mieszkaniowe (poza katalogiem z art. 21 ust. 25 pkt 1 PIT), zaniechanie stosuje się proporcjonalnie do części mieszkaniowej (§ 1 ust. 3). Odrębnie natomiast ustawodawca wskazał, gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony refinansowym lub konsolidacyjnym, zaniechanie obejmuje wyłącznie tę część nowego kredytu, która odpowiada kwocie starego kredytu mieszkaniowego (§ 1 ust. 4).
Wątpliwość Wnioskodawcy odnosi się do tego, który z powyżej wskazanych wyjątków znajdzie zastosowanie w przypadku jego stanu faktycznego.
W przedstawionym stanie faktycznym, celem zawarcia umowy kredytu było sfinansowanie prowadzonej inwestycji mieszkaniowej polegającej na budowie domu jednorodzinnego. By zaciągnięcie zobowiązania kredytowego było możliwe, konieczne było ustanowienie hipoteki zabezpieczającej spłatę kredytu. Lokal, który mógłby takie zabezpieczenie stanowić, był jednak już zabezpieczony hipoteką odnoszącą się do innego, wcześniej zaciągniętego kredytu. Wobec tego Wnioskodawca zawarł w umowie zapis o sfinansowaniu spłaty kredytu w innym banku, który pozwolił zwolnić hipotekę lokalu stanowiącego zabezpieczenie nowo zaciąganego zobowiązania, a tym samym pozwolił na sfinansowanie prowadzonej inwestycji mieszkaniowej budowy domu.
Co istotne, refinansowanie zawarte w umowie stanowiło zaledwie 3,63% całego zobowiązania kredytowego.
Należy również podkreślić, że Lokal zlokalizowany pod adresem (…), ul. (…), który stanowi zabezpieczenie kredytu, stanowi również stałe miejsce prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności, co tym bardziej potwierdza, że nie stanowi ona inwestycji mieszkaniowej realizowanej przez Wnioskodawcę.
W tym miejscu warto wskazać na zbieżne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, z 19 września 2024 r. sygn. I SA/Wr 433/24, który uchylił w całości interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 15 marca 2024 r. nr 0113-KDIPT2-2.4011.5.2024.2.ACZ w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Spór dotyczył oceny, czy kredyt zaciągnięty przez Stronę w 2008 r. (a następnie częściowo umorzony w 2023 r.), dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu Rozporządzenia, jak chce tego Skarżąca, czy też jak chciał tego organ - obejmował dwie różne inwestycje mieszkaniowe, wobec czego przychód związany z jego częściowym umorzeniem w 2023 r. nie kwalifikował się do zaniechania poboru.
W rozstrzygnięciu wskazano:
W ocenie Sądu, należy od powyższej definicji kredytu mieszkaniowego, przejść do definicji „inwestycji mieszkaniowej”. Sąd wskazuje, że ust. 5 § 1 Rozporządzenia definiuje pojęcie inwestycji mieszkaniowej jako zmierzającej do „zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych”. Określa ją zatem poprzez wskazanie celu inwestycji. Mając na względzie wskazaną regulację, inwestycję mieszkaniową należy zdaniem Sądu rozumieć szeroko, jako obejmującą wszelkie działania służące zapewnieniu lokum.
Należy mieć także na względzie powód wydania Rozporządzenia, jakim była pomoc osobom, które zaciągnęły kredyty denominowane w walutach obcych lub do nich indeksowane (polepszenie sytuacji kredytobiorców) oraz liczne wyroki sądów uznających wadliwość prawną tego typu kredytów. Z tego względu kredyt zaciągnięty przez Podatnika w 2008 r. należy uznać za mieszkaniowy, bowiem zaciągnięty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jego rodziny, stanowiącej jedno gospodarstwo domowe, poprzez realizację jednej inwestycji mieszkaniowej w postaci wybudowania domu. Zgodnie z podanym stanem faktycznym, w tym bowiem celu cały przedmiotowy kredyt został w 2008 r. zaciągnięty.
Zdaniem Sądu, organ nie przedstawił logicznej i spójnej argumentacji, która przekonywałaby, że w świetle brzmienia i celu § 1 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia, także część nowo zaciąganego w 2008 r. kredytu, która miałaby służyć spłacie kredytu hipotecznego obciążającego inny lokal mieszkalny kredytobiorcy i to niejako z definicji nie mogłaby już w pierwotnym jego zamiarze (towarzyszącym zawarciu tej nowej umowy kredytowej) służyć realizacji jednej inwestycji mieszkaniowej dla jego rodziny (czyli jednego gospodarstwa domowego), która to inwestycja miała być dopiero zrealizowana na działce nabywanej z tego nowo zaciąganego (w części refinansowego) kredytu. Tym bardziej, jeśli żaden z posiadanych przez niego (i jego małżonkę) lokali nie zaspokajał wówczas w pełni potrzeb mieszkaniowych jego rodziny (na co Podatnik wskazał jednak w sposób wyraźny dopiero w skardze). Organ nie uwzględnił zatem okoliczności, że zaciągnięcie kredytu budowlano-mieszkaniowego lub mieszkaniowego nie musi wcale służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych danej rodziny (jednego gospodarstwa mieszkaniowego), zwłaszcza jeśli w konkretnych okolicznościach danej sprawy (w danym stanie faktycznym) nieruchomość, której zakup jest w ten sposób finansowany, obiektywnie się do tego celu nie nadaje. To zaś może mieć miejsce, gdy nabywany przy pomocy tego kredytu lokal mieszkalny ma przykładowo mniejsza powierzchnie niż ten, którym dysponuje kredytobiorca i jego rodzina w chwili zaciągania kredytu lub w przypadku kupna mieszkania na wynajem. (...) Brak jest racjonalnych argumentów (organ takowych - zdaniem Sądu - nie przedstawił w zaskarżonej interpretacji), aby część przedmiotowego kredytu, przeznaczona na refinansowanie wcześniejszego zadłużenia hipotecznego i zwolnienie hipoteki na lokalu, którego zakup (w założeniu i w praktyce) nie służył zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy i jego rodziny, a którego planowana sprzedaż miała pozwolić na sfinansowanie w całości lub części budowy domu na działce budowlanej nabywanej z drugiej części tego kredytu, nie mogła być uznana za służącą zaspokojeniu tej samej potrzeby mieszkaniowej gospodarstwa domowego kredytobiorcy, jaka realizowana była w ramach zakupu przedmiotowej działki. Tym bardziej, że kupno działki budowlanej - samo w sobie - stanowi jedynie pierwszy i niezbędny etap budowy domu jednorodzinnego, jeśli kredytobiorca takowej dotychczas nie posiadał. Docelowo zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nastąpi bowiem dopiero po wybudowaniu domu (…).
Wobec powyższego, zdaniem Wnioskodawcy wobec faktu, że kredyt zaciągnięto na realizacje jednej inwestycji mieszkaniowej, której celem było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego oraz biorąc pod uwagę, że kiedy kredyt obejmował także inne wydatki niż mieszkaniowe (poza katalogiem z art. 21 ust. 25 pkt 1 PIT), zaniechanie stosuje się proporcjonalnie do części „mieszkaniowej” (§ 1 ust. 3), literalne brzmienie przepisów Rozporządzenia pozwala stwierdzić, że w stosunku do części umorzonej kwoty znajdzie zastosowanie zaniechanie poboru podatku od umorzonych kwot kredytu.
Uwzględniając proporcje części mieszkaniowej do całej kwoty kredytu, zdaniem Wnioskodawcy, 96,37% kwoty umorzenia będzie stanowiło przychód z innych źródeł, w stosunku do którego w myśl rozporządzenia zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku. Pozostałe 3,63% umorzenia stanowić będzie przychód podlegający opodatkowaniu skala podatkowa jako przychód z innych źródeł.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazał Pan, że na podstawie zawartej ugody bank umorzy Panu zadłużenie. Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowej tego umorzenia.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Panu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że kredyt został zaciągnięty na:
1) sfinansowanie budowy domu;
2) refinansowanie kredytu dotyczącego innej nieruchomości.
Zaniechanie poboru podatku, określone w omawianym Rozporządzeniu, obejmuje umorzone wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego (udzielonego przed dniem 15 stycznia 2015 r.) w przypadku gdy:
Zatem rozporządzenie to nie ogranicza liczby kredytów, z tytułu których dochodzi do umorzenia, a ogranicza liczbę inwestycji sfinansowanych kredytem (kredytami) - do jednej. Przy czym, przez jedną inwestycję mieszkaniową, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: jednego gospodarstwa domowego albo więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 o podatku od spadków i darowizn. Natomiast, przez jedno gospodarstwo domowe, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
Z treści wniosku wynika, że kredyt z 2007 r. nie został zaciągnięty na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, lecz dotyczył dwóch inwestycji mieszkaniowych:
Z powołanego rozporządzenia Ministra Finansów wynika wprost, że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na jego podstawie ma zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym wierzytelności, które dotyczą tylko jednej inwestycji mieszkaniowej.
Skoro kredyt zaciągnięty w 2007 r. dotyczył dwóch różnych inwestycji mieszkaniowych, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe znajdzie zastosowanie do przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu tego kredytu tylko w odniesieniu do jednej inwestycji mieszkaniowej - według Pana wyboru.
Zatem, jeśli zamierza Pan skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do tej części kredytu, która została zaciągnięta na budowę domu, to zaniechanie poboru podatku nie będzie miało zastosowania do tej części umorzonego długu, która dotyczy drugiej inwestycji mieszkaniowej, tj. refinansowania kredytu dotyczącego innej inwestycji mieszkaniowej.
Tym samym - od tej części umorzenia, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na wybraną przez Pana inwestycję dotyczącą budowy domu, w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu - nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tytułu planowanego umorzenia.
Natomiast zaniechanie poboru podatku dochodowego nie będzie miało zastosowania do tej części umorzenia, która odpowiada udziałowi udzielonego kredytu zaciągniętego na refinansowanie kredytu na inną inwestycję mieszkaniową, w całkowitej kwocie zaciągniętego kredytu. W konsekwencji, od tej części umorzenia będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
Pana stanowisko należało więc uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Istotą interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy prawidłowo postrzega Pan, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez Pana stan faktyczny. W polskim systemie prawa podatkowego obowiązuje zasada samoobliczenia podatku. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia podstawy opodatkowania oraz zobowiązania podatkowego. Stąd też nie analizowałem przedstawionych przez Pana kwot.
Odnosząc się do powołanego przez Pana wyroku sądu wskazuję, że zapadł on w indywidualnej sprawie i nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo