W zakresie skutków podatkowych umorzenia kredytu zaciągniętego na refinansowanie kredytu na zakup lokalu mieszkalnego i udziału w garażu oraz zapłatę prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu oraz skutków podatkowych przewalutowania kredytu, wypłaty określonej kwoty oraz zwrotu kosztów procesu.
Małżeństwo A.A. i B.B. w 2006 r. zaciągnęło kredyt hipoteczny na zakup mieszkania i miejsca postojowego, a w 2008 r. refinansowało go kredytem indeksowanym do CHF. Od 2019 r. mieszkanie jest wynajmowane. W 2025 r. bank zaproponował ugodę, przewidującą umorzenie części zadłużenia, zwrot nadpłaconych rat kredytowych i…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 7 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 15 stycznia 2026 r. (wpływ 15 stycznia 2026 r.) oraz z 20 stycznia 2026 r. (wpływ 22 stycznia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
20 października 2006 r. A.A. oraz B.B. (jako małżeństwo mające wspólność majątkową) działający jako konsumenci zawarli umowę kredytu hipotecznego nr (…) z Bankiem (…) na zakup własnego mieszkania na rynku wtórnym, kwota kredytu 198.000,00 złotych.
Zgodnie z § 2 ust. 2 ww. umowy kredytu jako cel kredyt wskazano zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym za kwotę 198.000,00 złotych i jako „przedmiot kredytowania” zgodnie z § 2 ust. 3 umowy kredytu wskazano spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w (…) przy ul. (…).
Kredyt był zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości.
Ww. kredyt został udzielony w złotówkach.
A.A. i B.B. zawarli 27 października 2006 r. umowę sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nr (…) przy ul. (…) w (…) oraz własnościowego spółdzielczego prawa do miejsca postojowego nr (…) wjazd B w garażu podziemnym tegoż budynku, dla których Sąd Rejonowy w (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…) na podstawie aktu notarialnego rep A nr (…).
Cena sprzedaży mieszkania i miejsca postojowego wynosiła 233.000,00 złotych.
Zgodnie z § 3 ww. aktu notarialnego sprzedający oświadczyli, że otrzymali od kupujących część ceny w wysokości 35.000,00 złotych.
Była to pierwsza nieruchomość będąca własnością B.B. i A.A.
W umowie przedwstępnej cena za nabycie miejsca postojowego wynosiła 7.000,00 złotych.
13 maja 2008 r. A.A. i B.B. działający jako konsumenci zawarli umowę kredytu hipotecznego nr (…) w (…) Banku S.A., którego celem było zgodnie z § 2 ust. 2.1 umowy kredytu refinansowanie kredytu zaciągniętego w innym banku na cele mieszkaniowe (umowa kredytu hipotecznego nr (…) z 20 października 2006 r. z Bankiem (…)) w kwocie 199.336,40 złotych.
Zgodnie z § 2 ust. 2.2 ww. umowy przedmiotem kredytu było mieszkanie przy ul. (…) w (…).
Kredyt ten był indeksowany do CHE Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. umowy w sposobie uruchomienia kredytu jest wskazana 1 transza, która zawiera m.in. informację o pisemnym potwierdzeniu przez Klientów zwiększenia kwoty kredyty do 199.336,40 złotych w związku z kredytowaniem prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu.
Prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu wynosiła 1.336,40 złotych.
Zgodnie z § 3 umowy kredytu hipotecznego nr (…) udzielony kredyt został zabezpieczony hipoteką na własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu nr (…) przy ul. (…) w (…), dla których Sąd Rejonowy w (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…).
A.A. i B.B. mieszkali w mieszkaniu przy ul. (…) w (…) do czasu oddania przez dewelopera zakupionego przez A.A. i B.B. domu w (…) przy ul. (…) Ww. dom został nabyty przez A.A. i B.B. w 2019 r. Zakup domu był przez A.A. i B.B. sfinansowany częściowo ze środków własnych a częściowo kredytem hipotecznym.
Od czerwca 2019 r. kredytowane mieszkanie przy ul. (…) w (…) zostało wynajęte przez A.A. i B.B. jako osoby fizyczne i do dnia złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji jest nadal wynajmowane (z przerwami w najmie). Przychody z umowy najmu są wykazywane przez A.A. i B.B. w rocznym rozliczeniu podatkowym.
W 2024 r. A.A. i B.B. wystąpili do banku z zapytaniem o możliwość zawarcia ugody z uwagi na całkowitą spłatę kapitału i z każdym miesiącem pojawiającymi się nadpłatami ponad kwotą kapitału.
Przedstawiona przez Bank (…) propozycja nie spełniała oczekiwań kredytobiorców, co przekazali w odpowiedzi Bankowi (…).
A.A. i B.B. wytoczyli powództwo przeciw Bankowi (…) (następcy (…) Banku S.A.) o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (…) oraz zasądzenie kwoty 235.321,17 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 listopada 2024 roku do dnia zapłaty stanowiącej sumę świadczeń wpłaconych przez Powodów na rzecz Pozwanego w okresie od 6 czerwca 2008 roku do 15 października 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością umowy kredytu hipotecznego nr (…) z dnia 6 czerwca 2008 r. zawartej pomiędzy Stronami.
W lipcu 2025 r. B.B. i A.A. otrzymali od Banku (…) propozycję zawarcia ugody pozasądowej na następujących warunkach:
1. Bank dokona zmiany waluty zadłużenia z CHF na PLN.
2. Bank obniży saldo zadłużenia, które skutkuje spłaceniem zadłużenia wobec Banku przez A.A. i B.B.
3. Bank zwolni A.A. i B.B. z długu (umorzy zadłużenie) w zakresie kwoty, która po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,6429 na dzień 28 sierpnia 2025 r. stanowi równowartość 218.786,87 PLN, tj. w całości a kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmą.
4. Strony zrzekną się wzajemnie roszczeń.
5. Bank zobowiąże się do zapłaty na rzecz A.A. i B.B.:
a. 10.800,00 złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 Ugody, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015. 1800),
b. 37.665,08 złotych tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez kredytobiorcę rat kredytowych.
Dodatkowa kwota pieniężna stanowi różnicę pomiędzy wypłaconym kapitałem przez Bank a kwotę uiszczoną przez kredytobiorców tytułem spłat rat kapitałowo-odsetkowych.
Na moment składania wniosku kredytobiorcy spłacili 237.001,48 złotych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr (…) z 13 maja 2008 r.
Należy zaznaczyć, iż sprawa aktualnie toczy się Sądem Okręgowym (…) w (…), I Wydział Cywilny pod sygnaturą akt (…). Strony złożyły szereg pism procesowych w sprawie.
Na dzień wystąpienia o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej A.A. i B.B. nie zawarli ugody o wskazanej powyżej treści.
A.A. i B.B. wcześniej nie skorzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
W odniesieniu do kredytu z 2006 r.:
a. kredyt został zaciągnięty w złotówkach (PLN),
b. zgodnie z § 2 ust. 2 i 3 umowy kredytu hipotecznego nr (...)/2006: „ust. 2. cel kredytu: zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym, kwota 198 000,00 PLN”; ust. 3 Przedmiotem kredytowania, w rozumieniu postanowień Umowy jest/są: spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, KW: (…) prowadzona przez Sąd Rejonowy w (…) IV Wydział Ksiąg Wieczystych, powierzchnia mieszkania [m kw.]: 42,57, adres: (…), miejscowość: (…)”;
c. kredyt został udzielony przez Bank (…) tzn. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów,
d. kredyt został zabezpieczony hipotecznie, zgodnie z § 2 ust. 4 umowy kredytu hipotecznego nr (…) „Przedmiotem zabezpieczenia, na którym zostanie ustanowiona hipoteka/hipoteki na rzecz Banku, w rozumieniu postanowień Umowy jest/są: spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, KW: (…) prowadzona przez Sąd Rejonowy w (…) IV Wydział Ksiąg Wieczystych, Adres: (…), miejscowość: (…)”;
dalej § 9 ust. 1: „Na zabezpieczenie spłaty kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami, Kredytobiorca ustanawia: 1) hipotekę kaucyjną do kwoty 336 600,00 PLN na rzecz Banku ustanowiona/ustanowione na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego położonej/położonym: (…), wpisanej/wpisanym do księgi wieczystej nr (…) prowadzona przez Sąd Rejonowy w (…) IV Wydział Ksiąg Wieczystych”;
e. Wnioskodawca nabył własnościowe spółdzielcze prawa do miejsca postojowego nr (…) wjazd B w garażu podziemnym budynku, w którym znajduje się spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w (…) przy ul. (…) na podstawie aktu notarialnego rep. A nr (…), wspólnie z żoną A.A.;
7 sierpnia 2019 r. Wnioskodawca wraz z żoną A.A. na podstawie aktu notarialnego rep. A nr (…) umową ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia jego własności oraz udziału we współwłasności w lokalu niemieszkalnym - garażu wielostanowiskowym w § 4, 5 i 6 nabyli.
W szczególności § 5 dotyczy zapisu o miejscu postojowym:
„Przedstawiciele Spółdzielni działając na podstawie art. 17 15 ustawy z 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 roku, poz. 845 ze zm.) oświadczają, że przenoszą na B.B. i A.A. udział 2/190 (dwa łamane przez sto dziewięćdziesiąt) części, we współwłasności w opisanym w §1 niniejszego aktu lokalu niemieszkalnym - garażu wielostanowiskowym usytuowanym w budynku przy ulicy (…) w (…), dla którego Sąd Rejonowy w (…) IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr (…) wraz ze związanym odpowiednim udziałem w nieruchomości wspólnej, na co B.B. i A.A. oświadczają, ze wyrażają zgodę oraz że nabycia tego dokonują do ich majątku wspólnego objętego obowiązującą w ich małżeństwie wspólnością ustawową”.
W odniesieniu do kredytu z 2008 r.:
a. kredyt ten był indeksowany do franka szwajcarskiego (CHF), kredyt został Wnioskodawcy wypłacony w złotówkach (PLN) i był spłacany wyłącznie w złotówkach, zgodnie z zapisem Umowy o nr (…) § 1 ust. 3.1 „kwota i waluta kredytu: 199.336,40 PLN”,
§ 1 ust. 3.5: „waluta indeksacji: CHF”; § 1 ust. 4: „Kwota Kredytu wyrażona w walucie obcej według kursu kupna waluty określonego w Tabeli obowiązującej w Banku na dzień sporządzenia Umowy wynosi 99 024,54 CHF. Kwota niniejsza ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania Banku. Wartość Kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia Kredytu lub pierwszej Transzy może być różna od podanej w niniejszym punkcie”,
b. zgodnie z § 2 ust. 2.1 oraz 2.2 umowy kredytu hipotecznego nr (…): „2.1 Cel finansowania oraz przyznana kwota: Refinansowanie kredytu zaciągniętego w innym banku lub instytucji finansowej na cele mieszkaniowe - 199.336,40 PLN”, „2.2 Przedmiot Kredytu: Refinansowanie kredytu zaciągniętego w innym banku lub instytucji finansowej na cele mieszkaniowe, Typ przedmiotu kredytowania: Kredyt mieszkaniowy podlegający refinansowaniu Adres: ul. (…), (…)”;
W § 5 ust. 2: „Sposób uruchomienia Kredytu” jednym z warunków wypłaty jest przedstawienie przez Kredytobiorcę „Złożenie wniosku o wypłatę Transzy/ o wypłatę kredytu - na druku Banku. Kwota 199.336,40 zł na rachunek bankowy na całkowitą spłatę hipotecznego udzielonego przez Bank (…) umową nr (…) w dniu 20 października 2006 r.”;
c. kredyt z 2008 r. został udzielony przez (…) Banku S.A., tzn. przez podmiot, którego działalność podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów (Bank został w 2019 r. przejęty przez Bank (…) S.A.),
d. kredyt został zabezpieczony hipotecznie zgodnie z § 3 ust. 1 umowy kredytu hipotecznego nr (…): „1. Hipoteka z zastrzeżeniem pierwszeństwa na rzecz Banku przed wszelkimi innymi obciążeniami na Nieruchomości, 1.1. Nieruchomość: Hipoteka - Zabezpieczenie na innej nieruchomości, Tytuł prawny - spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Przedmiot hipoteki - Lokal mieszkalny. Hipoteka kaucyjna do kwoty 168.166, 28 CHF, 1.2. Księga wieczysta dla nieruchomości, 1.3 Nr KW (…), 1.4 Sąd prowadzący KW Sąd Rejonowy (…) Wydział IV Ksiąg Wieczystych, 1.5, adres nieruchomości: (…), (…)”;
e. zgodnie z treścią § 3 projektu Ugody:
‒ „ust. 1: Po zmianie waluty zadłużenia na walutę polską (PLN), Strony uzgadniają, iż z uwzględnieniem treści § 2 ust. 4-5 powyżej, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorców wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień 28 sierpnia 2025 r. wynosi 94.809,60 PLN (słownie: dziewięćdziesiąt cztery tysiące osiemset dziewięć złotych 60/100), w tym:
1) kapitał (pozostała do spłaty kwota kredytu): 94.809,60 PLN
2) odsetki: 0 złotych
3) koszty i opłaty: 0 złotych”;
‒ ust. 2: „Bank i Kredytobiorcy zgadzają się na obniżenie wskazanego w ust. 1 salda zadłużenia o kwotę 94.809,60 PLN (słownie: dziewięćdziesiąt cztery tysiące osiemset dziewięć złotych 60/100)”;
‒ ust. 3: „Na skutek obniżenia salda zadłużenia, o którym mowa w ust. 1 zadłużenie Kredytobiorców wobec Banku z tytułu Umowy zostało spłacone”;
‒ ust. 4: „Bank zwalnia Kredytobiorców z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorców) w zakresie kwoty 47.122,89 CHF, co po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,6429, na dzień 28 sierpnia 2025 r. stanowi równowartość 218.786,87 PLN (słownie: dwieście osiemnaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt sześć 87/100 złotych polskich), tj. w całości, a Kredytobiorcy to zwolnienie z długu przyjmują”.
W propozycji ugody brak jest wskazania kwot odsetek karnych (odsetek od zadłużenia przeterminowanego) ani wskazania innych opłat, które będą wchodziły w skład umorzenia.
Wnioskodawca wraz z żoną A.A. planują/rozważają podpisanie ugody z Bankiem po otrzymaniu indywidualnej interpretacji podatkowej dla siebie i współmałżonka A.A.; indywidualna interpretacja podatkowa będzie podstawą do podjęcia decyzji o ewentualnym podpisaniu ugody z bankiem;
Bank zwróci Wnioskodawcy koszty postępowania procesowego w wysokości wynikającej z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Wnioskodawca poniósł koszty zastępstwa w wyższej wysokości niż wskazane w ugodzie. Co oznacza, że bank zwróci koszty zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż poniesione przez Wnioskodawcę.
Formułując pytanie nr 3 Wnioskodawcy chodziło o brak powstania przychodu w związku z częściowym zwrotem spłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych w wysokości 37.665,08 PLN (to kwota stanowiąca nadpłacone ponad kapitał raty kredytowe), na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; w propozycji Ugody od Banku, w § 6 ust. 1.2): „37.665,08 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorcę rat kredytowych”.
Pytania
1. Czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego, A.A. i B.B. spełniają warunki do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 592), w sytuacji, gdy:
a) kredyt zaciągnięty został na cel mieszkaniowy (zakup mieszkania), ale w momencie zawarcia ugody z Bankiem, mieszkanie to jest wynajmowane i kredytobiorcy w nim nie mieszkają;
b) część pierwotnego kredytu stanowiła kwotę refinansowaną w wysokości 199.336,40 PLN, a następnie wykorzystano ją na realizację zakupu mieszkania, czy kwota ta w całości, jako kredyt refinansowy, spełnia warunek „kredytu przeznaczonego na cele mieszkaniowe” w rozumieniu ww. rozporządzenia;
c) kwota kredytu hipotecznego została powiększona o prowizję za wcześniejszą całkowitą spłatę pierwotnego zobowiązania hipotecznego o nr (…) z 20 października 2006 r., czy ta część kredytu, przeznaczona na pokrycie prowizji, może zostać uznana za wydatek na „cele mieszkaniowe” w rozumieniu ww. rozporządzenia;
d) w akcie notarialnym zakupu, oprócz mieszkania, wskazane jest również miejsce postojowe, mimo że nie jest ono wprost wymienione w umowie kredytu hipotecznego, czy fakt objęcia finansowaniem miejsca postojowego wyklucza całość lub część korzyści z ugody z zakresu zastosowania zaniechania poboru podatku?
2. Czy w związku ze zmianą sposobu rozliczania kredytu, w którym kwota pozostała do spłaty jest przeliczana na PLN po kursie z dnia podpisania ugody, po stronie Kredytobiorców powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
3. Czy kwota pieniężna w wysokości 37.665,08 PLN, otrzymana od Banku tytułem zwrotu nienależnie pobranych rat kredytowych (stanowiąca nadpłatę ponad udostępniony kapitał), jest neutralna podatkowo na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwrot nienależnego świadczenia, a w konsekwencji nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
4. Czy kwota pieniężna otrzymana od Banku tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego w wysokości 10.800,00 PLN (obejmująca koszty zastępstwa procesowego) stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też jest neutralna podatkowo?
Pana stanowisko w sprawie
Ad. 1
Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe:
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku, gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
4. W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Należy zaznaczyć, iż kredytobiorcy zawarli umowę kredytu hipotecznego nr (…) w (…) Banku S.A., którego celem było zgodnie z § 2 ust. 2.1 umowy kredytu refinansowanie kredytu zaciągniętego w innym banku na cele mieszkaniowe (umowa kredytu hipotecznego nr (…) z 20 października 2006 r. z Bankiem (…)) w kwocie 199.336,40 złotych. Kredyt ten był indeksowany do CHF. Kredyt ten został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej tzn. na nabycie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nr (…) przy ul. (…) w (…) oraz własnościowego spółdzielczego prawa do miejsca postojowego nr (…) wjazd B w garażu podziemnym tegoż budynku, dla których Sąd Rejonowy w (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…) na podstawie aktu notarialnego rep A nr (…). Kredytobiorcy nie korzystali wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji.
Zgodnie z § 1 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe:
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
Kredyt hipoteczny objęty umową kredytu hipotecznego nr (…) w ramach kwoty 199.336,40 złotych obejmował:
a) 198 000 złotych tytułem refinansowania umowy kredytu hipotecznego nr (…),
b) 1 336,40 złotych tytułem prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu w/w kredytu.
Kredyt udzielony na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr (…) z 20 października 2006 r. został przeznaczony na zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym, kwota kredytu 198.000,00 PLN.
Zgodnie z § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11.03.2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy zaznaczyć, iż umowa kredytu hipotecznego nr (…) została zawarta przed 15 stycznia 2015 roku, tzn. dnia 6 czerwca 2008 r.
Umorzenia na podstawie ugody kwoty 218.786,87 złotych ma zostać dokonane przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkami finansowymi uprawnionego do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, tzn. Bank (…).
Ponadto, zgodnie z § 3 umowy kredytu hipotecznego nr (…) udzielony kredyt został zabezpieczony hipoteką na własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu nr (…) przy ul. (…) w (…), dla których Sąd Rejonowy w (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…).
Zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się:
1) wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Cena sprzedaży własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nr (…) w (…) i miejsca postojowego wynosiła 233.000,00 złotych.
Zgodnie z § 3 aktu notarialnego sprzedający oświadczyli, że otrzymali od kupujących część ceny w wysokości 35.000,00 złotych. W umowie przedwstępnej cena za nabycie miejsca postojowego wynosiła 7.000,00 złotych i została pokryta przez kredytobiorców z kwoty zadatku w wysokości 35.000,00 złotych.
Należy zaznaczyć, iż w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie ma wskazanej przesłanki wyłączającej możliwość zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, w sytuacji, gdy kredytowana nieruchomość jest wynajmowana przez kredytobiorców jako osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej w tym zakresie.
Ponadto, należy zaznaczyć, iż kredytobiorcy nabyli kredytową nieruchomość na cele mieszkaniowe założonej przez siebie rodziny i mieszkali w niej nieprzerwanie do 2019 roku.
Z uwagi na powiększenie rodziny kredytobiorcy postanowili nabyć większą nieruchomość.
W świetle powyższego powyższa okoliczność w świetle wcześniej powołanego rozporządzenia nie wpływa na możliwość zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
W konsekwencji, mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe oraz powołane przepisy prawa stwierdzam, że umorzenie przez Bank (…) części kwoty kredytu refinansowanego zaciągniętego przez kredytobiorców w 2008 r. stanowić będzie dla kredytobiorców przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Jednakże, do uzyskanego przez kredytobiorców przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności w wysokości 218.786,87 złotych zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Powyższe wynika z faktu, że wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie ww. zaniechania w odniesieniu do kwoty 218.786,87 złotych zostały spełnione, tzn. w 100%.
Ad. 2
W przypadku przewalutowania kredytu, nie następuje całkowite lub częściowe zwolnienie kredytobiorcy z długu. Zobowiązanie nadal istnieje, a kredytobiorcy są zobowiązani do jego spłaty. Zatem, przewalutowanie nie skutkuje powstaniem przysporzenia majątkowego o charakterze definitywnym i bezzwrotnym. Przeliczenie kredytu na PLN po kursie ugody jest neutralne podatkowo z uwagi na brak umorzenia zobowiązania.
Ad. 3
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą: dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy - Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega co do zasady każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Skutki podatkowe otrzymania od banku kwoty 37.665,08 PLN stanowiącej zwrot uiszczonych kwot na rzecz Banku w związku z zaciągniętym kredytem:
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie z projektem ugody Bank (…) zobowiązuje się do zapłaty na rzecz kredytobiorców A.A. i B.B. następujących kwot:
a) 37.665,08 PLN tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez kredytobiorcę rat kredytowych,
b) 10.800,00 PLN tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, o którym mowa w § 1 ust. 3 Ugody, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015. 1800).
Należy zaznaczyć, że A.A. i B.B. wytoczyli powództwo przeciw Bankowi (…) (następcy (…) Banku S.A.) o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (…) oraz zasądzenie kwoty 235.321,17 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 29 listopada 2024 roku do dnia zapłaty stanowiącej sumę świadczeń wpłaconych przez Powodów na rzecz Pozwanego w okresie od 6 czerwca 2008 roku do 15 października 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością umowy kredytu hipotecznego nr (…) z dnia 6 czerwca 2008 r. zawartej pomiędzy Stronami.
W rzeczywistości wskazana we wniosku „dodatkowa kwota” w wysokości 37.665,08 PLN jest to zwrot części nienależnie pobranych świadczeń. Dodatkowa kwota stanowi częściowy zwrot kwot przekraczających należną bankowi spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu. Na moment składania wniosku kredytobiorcy spłacili 237.001,48 PLN. Natomiast kwota udzielonego kredytu przez Bank wynosiła 199.336,40 PLN.
Dodatkowa kwota 37.665,08 PLN stanowi częściowy zwrot kwot przekraczających należną bankowi spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu. Przedmiotowa kwota nie stanowi dla kredytobiorców przysporzenia ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty kredytu hipotecznego. Kwota dodatkowa w wysokości 37.665,08 złotych stanowi zwrot nadpłaconych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych, a więc stanowi zwrot wpłaconych przez kredytobiorców środków tytułem spłaty rat kredytu. Ponadto, kwota 37.665,08 złotych nie jest wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń, lecz stanowi zwrot nadpłaconych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych, które do tej pory wpłacili do banku.
Wobec powyższego, kwota nadpłaconego kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r., którą zwróci kredytobiorcom bank w związku z zawarciem ugody, nie będzie stanowić dla kredytobiorców przychodu. Jest to kwota, którą kredytobiorcy wpłacali do Banku na poczet spłat rat kredytowych w trakcie trwania umowy kredytu z własnych dochodów, które podlegały opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Zatem jest to zwrot ich własnych środków.
Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez kredytobiorców przysporzenia majątkowego, wzrostu majątku kredytobiorców.
Otrzymana przez kredytobiorców kwota 37.665,08 PLN stanowi częściowy zwrot kwot przekraczających należną bankowi spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu, czyli jest to zwrot części nienależnie pobranych świadczeń. Przedmiotowa kwota nie stanowi dla kredytobiorców przysporzenia ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty kredytu hipotecznego.
Kwota dodatkowa w wysokości 37.665,08 PLN stanowi zwrot nadpłaconych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych, a więc stanowi zwrot wpłaconych przez kredytobiorców środków tytułem spłaty rat kredytu. Ponadto, kwota 37.665,08 złotych nie jest wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń.
Zatem kwota zwrócona kredytobiorcom przez bank stanowiąca nadpłatę nie będzie kredytobiorców przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i jej uzyskanie nie będzie skutkować po stronie kredytobiorców powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ad. 4
W ramach ugody Bank (…) zobowiązuje się do zapłaty na rzecz kredytobiorców również 10.800,00 złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015. 1800).
Świadczenie kosztów zastępstwa procesowego jest wypłacane kredytobiorcom, gdyż toczą z Bankiem spór przed sądem powszechnym. Wysokość możliwych do wypłaty w ramach ugody kosztów zastępstwa procesowego ustalana jest zgodnie z Rozporządzeniami Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów i nie przekracza jednokrotności stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego przewidzianej przepisami prawa (tj. art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: "KPC") i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych i adwokatów.
Wysokość wypłacanych kosztów zastępstwa procesowego ustalana jest w zależności od tego na jakim etapie prowadzone jest postępowanie sądowe, tj. 1 czy II instancja oraz jaki jest etap postępowania sądowego. Bank zwraca koszty procesu za instancje które zostały już zakończone lub pozostają w toku mając na względzie fakt, że w przypadku negatywnego wyroku sądowego Bank musiałby takie koszty na rzecz kredytobiorców na podstawie tego wyroku uiścić.
Jak zostało to zaznaczone, wysokość zwracanych przez Bank kosztów procesu ustalana jest na podstawie przepisów prawa w danej instancji (obecnie, jako jednokrotność stawki minimalnej wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego przewidzianej przepisami prawa, przy czym sąd rozpoznający sprawę może zasądzić maksymalnie nawet sześciokrotność minimalnej stawki) i Bank nie pozyskuje od kredytobiorców żadnych dokumentów potwierdzających fakt poniesienia przez kredytobiorców tych kosztów, uznając, że jeżeli w postępowaniu sądowym kredytobiorcy reprezentowany są przez zawodowego pełnomocnika, to jeżeli nie zostanie zawarta Ugoda, a zostanie wydany Wyrok stwierdzający nieważność umowy, to jednocześnie sąd zasądzi od Banku na rzecz kredytobiorców koszty zastępstwa procesowego, bowiem taka zasada wynika bowiem z art. 98 KPC.
Należy zaznaczyć, iż sprawa aktualnie toczy się Sądem Okręgowym (…) w (…), I Wydział Cywilny pod sygnaturą akt (…). Strony złożyły szereg pism procesowych w sprawie.
W świetle powyższego 10.800,00 złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wynikających z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015. 1800) jest neutralna podatkowo.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazał Pan, że na podstawie proponowanej ugody bank umorzy Panu zadłużenie, wypłaci określoną kwotę pieniężną oraz zwróci koszty procesu. Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowej powyższych czynności.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Panu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że:
Zgodnie z art. 21 ust. 25 omawianej ustawy, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest zakup lokalu mieszkalnego.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia lokalu mieszkalnego, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy odwołać się do przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy:
Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.
Natomiast w myśl art. 2 ust. 4 ww. ustawy:
Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi".
Z powyższego wynika, że do lokalu mieszkalnego mogą przynależeć inne pomieszczenia.
W sytuacji, gdy pomieszczenia typu miejsce postojowe, garaż czy np. komórka lokatorska są ściśle powiązane z lokalem mieszkalnym i nie stanowią odrębnej nieruchomości uregulowanej odrębną księgą wieczystą, wówczas można przyjąć, że jako całość stanowią lokal mieszkalny mieszczący się w katalogu wydatków, o którym mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wskazał Pan, że kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego i lokal ten posiada odrębną księgę wieczystą nr (…) oraz udział w garażu wielostanowiskowym, który posiada odrębną księgę wieczystą nr (…).
Skoro miejsce postojowe nie jest wpisane do jednej księgi wieczystej razem z lokalem mieszkalnym, to pomimo tego, że jest ono związane z zakupionym lokalem mieszkalnym - to stanowi odrębną nieruchomość posiadającą odrębną księgę wieczystą. Nie można więc uznać, że spełnia definicję „pomieszczenia przynależnego” nierozerwalnie związanego z zakupionym odrębnie lokalem mieszkalnym. Samo miejsce postojowe w żadnym wypadku nie jest lokalem mieszkalnym, a więc nie służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych.
Tym samym - w zakresie tej części kredytu, która została zaciągnięta na zakup miejsca postojowego - nie spełnił Pan warunku określonego w przepisie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na zakup lokalu niemieszkalnego. W tej części nie był to kredyt udzielony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wskazuję, że omawiane rozporządzenie w § 1 ust. 4 odwołuje się do kredytu refinansowego.
Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel.
Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.
Analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu refinansowego, jeśli został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki mieszkaniowe.
Mając na uwadze powyższe - umorzona kwota kredytu refinansowanego będzie korzystała z zaniechania poboru podatku dochodowego w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego. Od tej części umorzenia nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
W tej części Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.
Natomiast umorzona kwota kredytu refinansowego w części, w jakiej został on zaciągnięty na nabycie udziału w garażu wielostanowiskowym - nie będzie korzystania z zaniechania poboru podatku. Od tej części umorzenia będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
W tej kwestii Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
Wskazuję ponadto, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie określa - kiedy i jak długo podatnik powinien mieszkać w nabytym lokalu mieszkalnym, żeby nastąpiła realizacja celu mieszkaniowego.
Tym samym brak jest podstaw do uznania, że podatnik nie realizuje celu mieszkaniowego w przypadku, gdy nabył lokal mieszkalny w którym zamieszkiwał, a następnie czasowo go wynajął bądź udostępnił część lokalu na cele prowadzonej działalności gospodarczej.
Zatem czasowe wynajęcie lokalu mieszkalnego nie jest samo w sobie przeszkodzą w skorzystaniu z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych.
W tej kwestii Pana stanowisko jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do wydatków związanych z prowizją za wcześniejszą spłatę kredytu wskazuję, że zgodnie z omawianym rozporządzeniem z zaniechania mogą korzystać te opłaty, które były niezbędne do zawarcia umowy kredytu.
Nie należy utożsamiać kosztów związanych z udzieleniem kredytu z kosztami związanymi z jego uruchomieniem.
Zawarcie umowy kredytowej to formalne zobowiązanie banku do udzielenia kredytu i kredytobiorcy do jego spłaty na określonych warunkach, natomiast uruchomienie kredytu to faktyczna wypłata środków pieniężnych, która następuje po spełnieniu wszystkich warunków określonych w umowie, np. dostarczeniu aktu notarialnego, zawarciu ubezpieczenia czy złożeniu wniosku o wpis hipoteki. Umowa o udzielenie kredytu jest bowiem pierwszym krokiem, a uruchomienie kredytu jest następnym, oddzielonym etapem procesu kredytowego.
Z przedstawionych przez Pana informacji wynika, że prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu była związana z uruchomieniem transzy kredytu, nie zaś z zawarciem umowy kredytowej.
Mając na uwadze powyższe, przychód, jaki uzyska Pan z tytułu umorzenia kredytu w części, w jakiej kredyt pokrył prowizję za wcześniejszą spłatę kredytu - nie będzie korzystał z zaniechania poboru podatku dochodowego. Co za tym idzie - od tej części umorzenia będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania go w zeznaniu podatkowym.
W tej kwestii Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
Przewalutowanie kredytu
Jak już wcześniej wskazano, otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W ramach operacji przewalutowania nie dochodzi do transferu/przelewu środków pieniężnych, nie dochodzi do uregulowania w jakiejkolwiek formie zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki - zmianie ulega jedynie waluta, w której zobowiązanie ma być uregulowane. Przewalutowanie stanowi wyłącznie techniczną operację zamiany kwoty wyrażonej w określonej walucie, na tę samą kwotę wyrażoną w innej walucie.
Zatem przewalutowanie hipotecznego kredytu bankowego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe podatnika (w walucie obcej lub w polskich złotych, lecz indeksowanego do waluty obcej, np. CHF) nie powoduje, jak np. umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu, definitywnego zredukowania zobowiązania wobec kredytodawcy. W przeciwieństwie do umorzenia, przewalutowanie kredytu hipotecznego jest neutralne podatkowo i nie powoduje po stronie podatnika powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Samo przewalutowanie stanowi jedynie techniczną operację zamiany kwoty wyrażonej w określonej walucie na tę samą kwotę wyrażoną w innej walucie.
Pana skutki podatkowe z tytułu przewalutowania
W Pana sytuacji opisanej we wniosku, tj. przewalutowania na złotówki kredytu indeksowanego kursem CHF, zmianie ulega jedynie waluta, w której zobowiązanie miało być uregulowane.
Zatem samo przewalutowanie kredytu nie skutkuje dla Pana powstaniem przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a co za tym idzie nie ciąży na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
Pana stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest więc prawidłowe.
Wypłata dodatkowej kwoty pieniężnej
Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank
Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie proponowanej ugody bank ma wypłacić Panu „dodatkową kwotę pieniężną”, stanowiącą częściowy zwrot spłaconych przez kredytobiorcę rat kredytowych i kwota ta będzie stanowić różnicę pomiędzy wypłaconym przez bank kapitałem, a kwotą wpłacanych tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych.
Taka operacja nie spełnia więc celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pan od banku zwrot nadpłaty, to otrzymana przez Pana kwota nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będzie na Panu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
W zakresie pytania nr 3 Pana stanowisko również jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z opisu sprawy wynika, że otrzyma Pan zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż faktycznie poniesiona.
Skoro kwota zwrotu nie będzie przewyższać kosztów faktycznie przez Pana poniesionych, to zwrot ten nie będzie stanowić po Pana stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tej kwestii (pytanie nr 4) Pana stanowisko także jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pana żony.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
albo
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo