Podatniczka zaciągnęła w 2010 roku kredyt hipoteczny w CHF, częściowo na zakup lokalu mieszkalnego, a częściowo na inne cele. W związku z sporami o klauzule abuzywne, w 2025 roku zawarła ugodę z bankiem, na mocy której bank umorzył część…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 9 stycznia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 25 października 2010 roku podpisała Pani Umowę o kredyt mieszkaniowy (…) - kredyt hipoteczny przeznaczony na zakup lub zamianę nieruchomości na rynku wtórnym - (dalej: Umowa) indeksowany do waluty obcej, tj. CHF. Kredyt został uruchomiony w dniu 2 listopada 2010 r. w złotych polskich, jednorazowo w wysokości 421 000 PLN, co stanowiło równowartość 152 851,90 CHF, według obowiązującego w Banku 1 kursu kupna waluty CHF 2,7543. Zgodnie z ww. Umową kwota w wysokości 395 000 PLN została przeznaczona na finansowanie kosztów zakupu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, co stanowi 93,82% ogólnej kwoty kredytu, a kwota 26 000 PLN na cel dowolny, co stanowi 6,18% ogólnej kwoty kredytu. Umowa nabycia ww. lokalu została sporządzona w dniu 7 listopada 2010 roku na podstawie aktu notarialnego. Kredyt był przez Panią spłacany w złotych polskich oraz we frankach szwajcarskich.
W związku z klauzulami abuzywnymi zawartymi w ww. Umowie w dniu 15 stycznia 2025 roku wysłała Pani do Banku 2 (dalej: Bank 2) - następcy prawnemu Banku 1 - wezwanie do zapłaty przysługującej Pani od Banku 2 wierzytelności w kwocie 437 406,66 PLN oraz 26 446,60 CHF, na którą składają się nienależnie pobrane od Pani kwoty w ramach wykonywania ww. Umowy w okresie od dnia jej zawarcia do dnia 5 grudnia 2025 r. i stanowią Pani roszczenie od Banku 2, gdyż ww. Umowa jest nieważna w całości. Bank 2 odmówił zapłaty, co potwierdził pismem z dnia 31 stycznia 2025 r.
W związku z klauzulami abuzywnymi zawartymi w ww. Umowie, co skutkowało nieważnością tej Umowy, w dniu 10 marca 2025 r. złożyła Pani w Sądzie Okręgowym w (…) pozew przeciwko Bankowi 2 o zapłatę, tj. o zwrot dokonanych przez Panią spłat kredytu, jako świadczeń nienależnych sygn. akt (…). Kwota Pani roszczenia wyniosła 437 406,66 PLN i 26 446,60 CHF i stanowiła sumę dokonanych do dnia 5 grudnia 2025 r. spłat kredytu. Suma spłat kredytu była wyższa niż otrzymany kapitał kredytu.
W dniu 28 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w (…) wydał zabezpieczenie, które skutkowało wstrzymaniem spłaty rat kredytu na czas trwania postepowania sądowego, tj. zawieszeniem obowiązku spłaty rat. Do momentu wydania zabezpieczenia przez Sąd Okręgowy w (…), raty za styczeń, luty i marzec zostały przez Panią zapłacone w wymaganej przez Bank 2 wysokości, tj. za styczeń 2025 r. w wysokości 3 688,40 PLN, za luty 2025 r. w wysokości 3 619,85 PLN, za marzec 2025 r. w wysokości 3 519,25 PLN (łącznie kwota 10 827,50 PLN).
Bank 2 w toku postępowania sądowego złożył propozycję zawarcia z Panią Ugody Pozasądowej (dalej: Ugoda), która została zawarta w dniu 17 listopada 2025 r. na warunkach zaproponowanych przez Bank 2 i której najważniejsze ustępstwa i zobowiązania to:
1. Pani ustępstwa i zobowiązania:
a. odstępuje Pani od dochodzenia od Banku 2 roszczeń objętych sporem, tj. kwoty 437 406,66 PLN oraz 26 446,60 CHF,
b. zobowiązuje się Pani do niepowoływania się na niedozwolony charakter postanowień Umowy i niedochodzenia roszczeń z tego tytułu,
c. złoży Pani pismo w ramach postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w (…) w sprawie z powództwa przeciwko Bankowi 2, w którym cofnie Pani powództwo oraz zrzeknie się Pani roszczenia w całości.
2. Zobowiązania i ustępstwa Banku 2:
a. Bank 2 zwalnia Panią z długu (umarza zadłużenie), które według wyliczeń Banku 2 na dzień podpisania Ugody stanowi kwotę 231 584,54 PLN,
b. Bank 2 zobowiązuje się do zwrotu kosztów procesu w wysokości 10 200,00 PLN na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokat (…) (koszt zastępstwa procesowego) oraz połowy opłaty od pozwu w wysokości 500,00 PLN na Pani rzecz,
c. Bank 2 wypłaci Pani kwotę dodatkową w wysokości 112 428,00 PLN, która to kwota nie przekracza uiszczonych przez Panią łącznie rat kapitało-odsetkowych z tytułu wykonania Umowy i stanowi dodatkową kwotę, o której mowa w Interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2025 r. sygn. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla Banku 2 z siedzibą w (…).
Kwoty, do zapłaty których Bank 2 się zobowiązał, zostały zapłacone w terminach określonych w Ugodzie.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Kwota 26 000 PLN, będąca częścią kredytu hipotecznego udzielonego Pani przez Bank 1 i opisanego we wniosku, przeznaczona na cel dowolny została wydatkowana w następujący sposób:
Kredyt, o którym mowa we wniosku został udzielony przez Bank 1 z siedzibą w (…), wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego po numerem (…), dla której dokumentację przechowuje Sąd Rejonowy (…) o kapitale zakładowym i wpłaconym w wysokości: (…), którego następcą prawnym został Bank 2 (Komisja Nadzoru Finansowego zezwoliła na połączenie Banku 2 i Banku 1 poprzez przeniesienie całego majątku Banku 1 na Bank 2). Działalność Banku 1 podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i Bank 1 był uprawniony do udzielania kredytów.
Kredyt został zabezpieczony hipotecznie w Dziale IV Księgi Wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy (…) – hipoteka kaucyjna łączna na nieruchomości kredytowanej (…)(własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego – numer nowoutworzonej księgi (…)) oraz (…) (lokal stanowiący odrębną własność – numer księgi wieczystej (…)).
Na kwotę umorzenia w wysokości 231 584,54 PLN opisaną we wniosku składa się kwota kapitału i kwota odsetek. W skład umorzenia nie wchodzą odsetki karne (odsetki od zadłużenia przeterminowanego), które wynoszą „0” złotych. Wartość która jest umarzana (objęta zwolnieniem z długu) jest wynikiem wzrostu zadłużenia wywołanego deprecjacją złotówki.
W przeszłości nie korzystała Pani z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Wartość kwoty dodatkowej jest wynikiem negocjacji z Bankiem 2 (przed podpisaniem Ugody), w toku których Bank 2 uwzględnił Pani oczekiwania i podnoszone przez Panią zarzuty, co do ważności umowy finansowania. Kwota dodatkowa, którą w ramach Ugody zaproponował Pani Bank 2 jest częściowym zwrotem rat kapitałowo-odsetkowych świadczonych przez Panią na rzecz Banku 2 w wykonaniu umowy kredytowej, której dotyczy Ugoda i jest wynikiem dodatkowego ustępstwa Banku 2, formą zwrotu wpłat, które dokonała Pani w trakcie "życia" umowy finansowania z tytułu odsetek i spłaty kapitału w części wywołanej deprecjacją złotówki.
Wskazała Pani, ze zgodnie z informacją Banku 2 zawartą we wniosku o interpretację indywidualną na którą Bank 2 powołuje się w Ugodzie (z dnia 29 listopada 2024 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR obowiązki banków w związku z układami dotyczącymi kredytów hipotecznych):
„Kalkulując korzystną i opłacalną dla Banku wysokość Dodatkowej Kwoty, Bank bierze pod uwagę m.in.:
a) uiszczoną przez Klienta sumę wpłat z tytułu umowy finansowania hipotecznego walutowego przewyższającą wpłaty z tytułu wypłaconego mu kapitału finansowania,
b) szacowane koszty postępowania sądowego, jakie poniósłby Bank w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy sądowej dotyczącej ważności umowy finansowania hipotecznego walutowego,
c) szacowane koszty postępowania z powództwa Banku o zwrot świadczeń należnych Bankowi w przypadku unieważnienia umowy finansowania hipotecznego walutowego.”
A także:
„Wypłata Dodatkowej kwoty jest zatem elementem rozliczeń wynikających ze zmiany waluty finansowania z waluty obcej na polski złoty, która ma na celu zwrot Klientowi uprzednio wpłaconych przez niego do Banku kwot.”
oraz, że wypłata
„Dodatkowej Kwoty z ekonomicznego punktu widzenia ma zbliżyć rozliczenie dokonywane w wyniku Ugód do rozliczeń dokonywanych pomiędzy Klientami a Bankiem w wykonaniu wyroków sądów powszechnych uwzględniających w całości/ w części powództwa Klientów przeciwko Bankowi, gdzie sądy, co do zasady, nakazują Bankowi zwrócić wszystkie wpłaty dokonane przez Klienta lub wszystkie wpłaty dokonane przez Klienta ponad wartość udzielonego mu finansowania oraz zapłacić poniesione przez Klienta koszty procesu sądowego w tym zapłatę kosztów zastępstwa procesowego.”
Pytania
1. Czy jako podatnik jest Pani zobowiązana zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych za 2025 rok od częściowej kwoty umorzenia tj. od kwoty 217 272,62 PLN, która stanowi 93,82% całkowitej kwoty umorzenia w wysokości 231 584,54 PLN?
2. Czy jako podatnik jest Pani zobowiązana zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych za 2025 rok od częściowej kwoty umorzenia, tj. od kwoty 14 311,92 PLN, która stanowi 6,18% całkowitej kwoty umorzenia, tj. kwoty 231 584,54 PLN?
3. Czy jako podatnik jest Pani zobowiązana zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych za 2025 rok od kwoty dodatkowej w wysokości 112 428,00 PLN, którą otrzymała Pani w wyniku Ugody Pozasądowej zawartej dnia 17 listopada 2025 r.?
Pani stanowisko w sprawie
Ad 1. i Ad 2.
W Pani ocenie, nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2025 rok od częściowej kwoty umorzenia, tj. od kwoty 217 272,62 PLN stanowiącej 93,82% całkowitej kwoty umorzenia w wysokości 231 584,54 PLN i jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2025 rok od częściowej kwoty umorzenia, tj. od kwoty 14 311,92 PLN stanowiącej 6,18% całkowitej kwoty umorzenia w wysokości 231 584,54 PLN.
Na uzasadnienie stanowiska przywołała Pani Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (dalej: Rozporządzenie).
W celu wsparcia kredytobiorców w ramach programu zawierania ugód dotyczących kredytów frankowych wprowadzono zaniechanie poboru podatku, a regulacje w tym zakresie unormowano w ww. Rozporządzeniu.
W § 1 ust 1 pkt 1 ww. Rozporządzenia zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej (jednego gospodarstwa domowego) oraz gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.
W § 1 ust. 3 ww. Rozporządzenia wskazano, że w przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, ze zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego § 3 ust. 1 ww. Rozporządzenia precyzuje, że przez kredyt mieszkaniowy, należy rozumieć kredyt, który został udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym, prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, a także został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
§ 4 ww. Rozporządzenia mówi, że zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
W Pani ocenie w związku z powyższym oraz z faktem, że:
1. kredyt został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w części 93,82%, tj. w kwocie 395 000,00 PLN,
2. kredyt został zabezpieczony hipotecznie,
3. kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, tj. inwestycji, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego,
4. jako osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystałam z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej, niż ta, która była finansowana kredytem.
Spełnia Pani wszystkie warunki wynikające z ww. Rozporządzenia w celu zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwoty 217 272,62 PLN oraz zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od kwoty 14 311,92 PLN.
Ad 3.
W Pani ocenie nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2025 rok od kwoty dodatkowej w wysokości 112 428,00 PLN, którą otrzymała Pani w wyniku Ugody Pozasądowej z dnia 17 listopada 2025 r.
W Pani ocenie Umowa kredytowa jest nieważna w całości, a kwota dodatkowa w wysokości 112 428,00 PLN którą otrzymała Pani od Banku 2 w ramach Ugody, nie stanowi przychodu do opodatkowania. Jako kredytobiorca, wpłaciła Pani do Banku 2 tytułem spłaty przedmiotowego kredytu wyższą kwotę, niż kwota dodatkowa, którą zapłacił Pani Bank 2 w ramach zawartej Ugody.
Otrzymane przez Panią środki kwoty dodatkowej należy traktować, w Pani ocenie, jako ekwiwalent wydatków, które wcześniej poniosła Pani z własnych środków. Raty były spłacane początkowo z Pani wynagrodzenia za pracę, a później z otrzymywanej emerytury, od których to środków już były naliczone zobowiązania podatkowe. Z Pani punktu widzenia Ugoda z Bankiem 2 ma zwrócić Pani poniesione wcześniej (już opodatkowane) nienależne Bankowi 2 przychody. Zatem obowiązek opodatkowania podatkiem dochodowym kwoty dodatkowej określonej w Ugodzie byłby podatkiem dublowanym Pani zdaniem kwota dodatkowa nie jest Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a jedynie zwrotem nienależnie pobranych kwot, do których Bank 2 pośrednio się przyznaje proponując Ugodę. Jednocześnie w Ugodzie Bank 2 stwierdza, że powyższa kwota nie przekracza uiszczonych przez Panią łącznie rat kapitało-odsetkowych z tytułu wykonania Umowy. Z Pani punktu widzenia, kwota dodatkowa otrzymana przez Panią od Banku 2 na podstawie Ugody nie powoduje faktycznego przyrostu (przysporzenia) w Pani majątku, który podlegałby opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych.
Na uzasadnienie swojego stanowiska, przywołała Pani:
1. pismo z dnia 1 sierpnia 2024 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej 0112-KDIL2-1.4011.535. 2024.3 DJ – zwrot przez bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty kredytu mieszkaniowego jako niestanowiący przychodu, interpretacja indywidualna;
2. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 listopada 2024 r., sygn.. 0112-KDIL2-1.4011.676.2024.2.TR wydanej dla Banku 2, na którą w ugodzie powołuje się Bank 2;
3. definicję przychodu podatkowego zawartą w art. 11 ust. 1, która wskazuje, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego;
4. oświadczenie Banku 2 zawarte we wniosku o interpretację indywidualną, że bez względu na sposób określenia wypłacanego świadczenia w treści zawieranych ugód, czy treści przepisów wewnętrznych Banku 2, w ujęciu ekonomicznym wypłacane świadczenie stanowi zwrot Klientowi świadczeń, które uprzednio wpłacił do Banku 2 i nie powoduje faktycznego przyrostu w jego majątku, a jedynie "wyrównanie" wcześniejszego zmniejszenia tego majątku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wypłata kwoty dodatkowej
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank
Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie zawartej ugody Bank 2 wypłacił Pani kwotę dodatkową w wysokości 112 428,00 PLN, która stanowi nadpłatę ponad kapitał rat kredytu, bowiem w okresie trwania umowy kredytowej, wpłaty do Banku 2 z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych wyniosły więcej niż kapitał udzielonego kredytu.
W przypadku zwrotu nadpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pani od Banku 2 zwrot nadpłaty, to otrzymana przez Panią kwota nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będzie na Pani ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Pani stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest więc prawidłowe.
Umorzenie wierzytelności
Odrębną kwestią jest umorzenie wierzytelności, które następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. 2025 poz. 1672):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 oraz z 2025 r. poz. 769 i 1064).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
W myśl § 3 ww. rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
‒ położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Podkreślenia wymaga, że prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.
Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej rozporządzeniem jedną z przesłanek warunkujących możliwość skorzystania z zaniechania poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytu jest zaciągnięcie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z przedstawionych przez Panią informacji wynika, że kredyt hipoteczny został w wysokości 395 000 PLN przeznaczony na finansowanie kosztów zakupu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, co stanowi 93,82% ogólnej kwoty kredytu, a kwota 26 000 PLN na cel dowolny, co stanowi 6,18% ogólnej kwoty kredytu (w tym kwota w wysokości około 20 000,00 PLN została wydatkowana na spłatę pozostałej do spłaty pożyczki pracowniczej zaciągniętej w 2009 r., kwota w wysokości około 6 000,00 PLN została wydatkowana na zakup sprzętu do kredytowanego mieszkania.
Mając na uwadze zapisy wynikające z Rozporządzenia dotyczące zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe – tylko w tej części – w jakiej kredyt został wydatkowany na zakup własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, tj. kwota, która stanowi 93,82% całkowitej kwoty umorzenia – może korzystać z zaniechania poboru podatku.
Od tej części umorzenia nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
Natomiast 6,18% dotyczące całkowitej kwoty umorzenia kredytu, który nie zostanie wydatkowany na cele, o których mowa w art. 21 ust. 25 ustawy, nie będzie korzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego – od tej części będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku.
Zatem w zakresie pytań nr 1 i nr 2 Pani stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Odnosząc się do powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych wskazuję, że dotyczą one indywidualnych spraw i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.
Ponadto wskazuję, że wydając interpretacje indywidualne nie weryfikuję kwot i obliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo