Wnioskodawca, osoba fizyczna, w 2008 roku zawarł z bankiem umowę kredytu hipotecznego w CHF na cele mieszkaniowe. W 2025 roku, po zakwestionowaniu postanowień umowy jako abuzywnych i wytoczeniu powództwa, otrzymał od banku projekt ugody pozasądowej. Projekt przewiduje wypłatę na rzecz wnioskodawcy kwoty stanowiącej różnicę między wpłaconymi ratami a wypłaconym kapitałem oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego,…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 19 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 29 stycznia 2026 r. (wpływ 4 lutego 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca A.A. wraz z pierwszą żoną zawarł w 3 listopada 2008 r. z (…) Bank S.A. (obecnie (…) S.A.). umowę nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (…) waloryzowany kursem CHF( frank szwajcarski) z przeznaczeniem na realizację własnych celów mieszkaniowych - zakup na rynku wtórnym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…) ul. (…), refinansowanie poniesionych nakładów związanych z zakupem, finansowanie prac remontowych w lokalu mieszkalnym oraz pokrycie opłat okołokredytowych.
Na podstawie umowy z (…) Bank S.A. wypłacił Wnioskodawcom kwotę 442.000,01 PLN, co stanowiło równowartość 185.831,41 CHF.
W roku 2012 doszło do zwolnienia z długu pierwszej żony.
W roku 2015 do długu przystąpiła druga żona B.B.
Małżonkowie posiadają ustrój rozdzielności majątkowej.
W roku 2025 Wnioskodawca z małżonką zakwestionowali postanowienia umowy kredytowej jako niedozwolone (abuzywne) i wytoczyli przeciwko (…) Bankowi S.A. indywidualny pozew w przedmiocie stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) zawartej pomiędzy stronami umowy.
Obecnie toczy się postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w (…), sygn. akt (…).
10 grudnia 2025 (…) Bank S.A. przedstawił Wnioskodawcy i jego małżonce projekt ugody pozasądowej nr (…) do umowy kredytu nr (…).
Na podstawie projektu Ugody strony potwierdziły, że Wnioskodawca spełnił następujące świadczenia w wykonaniu umowy kredytowej wobec Banku:
Łączna suma świadczeń Wnioskodawcy (Klienta) wyniosła 554.076,97 PLN.
W związku z wykonaniem umowy kredytowej natomiast (…) Bank SA wypłacił Wnioskodawcy kwotę 442.000,01 PLN.
Różnica pomiędzy uiszczonym świadczeniem Wnioskodawcy w wysokości 554.076,97 PLN oraz świadczeniem (…) Banku S.A. w wysokości 442.000,01 PLN wyniosła 112.076,96 PLN.
Zgodnie z projektem ugody Bank zobowiąże się do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy kwoty 112.076,96 PLN w terminie 30 dni od dnia zawarcia ugody.
Dodatkowo Bank zobowiąże się do zwrotu na rzecz Wnioskodawcy (Klienta) kwoty 10.800,00 PLN tytułem kosztów zastępstwa procesowego (100% stawki minimalnej - na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).
Natomiast w związku z zawarciem ugody Wnioskodawca (Klient) zobowiąże się w terminie 14 dni od dnia zapłaty przez Bank kwoty 112.076,96 PLN do cofnięcia pozwu przeciwko Bankowi wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w całości wraz z żądaniem zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W celu uniknięcia wątpliwości, Strony wzajemnie zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń, jakie mogą mieć względem drugiej Strony w związku z powstałymi kosztami sądowymi w sprawie z powództwa Klienta, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponad kwoty uzgodnione w pkt 5 Ugody.
Każda ze stron zobowiązuje się nie dochodzić kosztów ponad uzgodnione w niniejszej Ugodzie od drugiej stron, nawet w przypadku ich zasądzenia przez Sąd na rzecz którejkolwiek ze Stron.
Zatem projekt Ugody przewiduje:
1. Bank dokona wpłaty na rzecz Wnioskodawcy środków pieniężnych, stanowiących rozliczenie nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych i pozostałych świadczeń z wypłaconym przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kapitałem,
2. Bank dokona także zwrotu na rzecz Wnioskodawcy kosztów zastępstwa procesowego.
3. Kredytowana nieruchomość nie była nigdy związana z działalnością gospodarczą Wnioskodawcy i jego małżonki ani z najmem.
W związku z podjęciem decyzji o przyjęciu postanowień projektu Ugody pomiędzy Bankiem a Wnioskodawcą i otrzymaniem kwot stanowiących rozliczenie nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych i pozostałych świadczeń, Wnioskodawca chciałby mieć pewność, że otrzymane zwrócone kwoty (przychody) nie będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako czynność nie powodująca uzyskania przez Wnioskodawcę przysporzenia majątkowego, ani wzrostu majątku.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, koszty zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie sądowej wyniosłyby 10.800,00 zł. Zgodnie z ugodą bank zwróci te koszty. Jednocześnie kwota ta nie pokryje w całości wynagrodzenia należnego radcy prawnemu za prowadzenie sprawy. Zgodnie z umową obsługi prawnej z radcą prawnym kwota należnego wynagrodzenia jest wyższa niż 10.800,00 zł i pokryta będzie bezpośrednio przez Pana A.A. bez udziału (…) Banku.
31 grudnia 2015 r. do długu przystąpiła B.B. Według banku A.A. i B.B. jako współkredytobiorcy odpowiadają zatem solidarnie za dług.
Jednocześnie Wnioskodawca wskazuje, że jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego A.A. i B.B. podpisali umowę rozdzielności majątkowej, a wszystkie wpłaty związane z kredytem pochodziły wyłącznie z majątku osobistego Wnioskodawcy - A.A.
Pytania
1) Czy otrzymane przez Wnioskodawcę środki pieniężne od (…) Bank S.A. na podstawie projektu ugody pozasądowej dot. rozliczenia kredytu hipotecznego indeksowanego do kursu CHF mogą spowodować powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2) Czy w związku z wypłatą Wnioskodawca będzie zobowiązany do umieszczenia informacji o wysokości przychodów w swoim PIT rocznym, nawet w przypadku zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych?
3) Czy całość otrzymanych środków będzie objęta zwolnieniem podatkowym, o którym mowa w Rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym na cele mieszkaniowe, w tym także dot. ubezpieczeń?
4) Czy wzajemne zrzeczenie się wszelkich, dalszych roszczeń przez Bank i Wnioskodawcę na podstawie projektu Ugody dot. rozliczenia kredytu hipotecznego indeksowanego do kursu CHF może spowodować powstanie po stronie Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Pana stanowisko w sprawie
Ad. 1
Wnioskodawca wraz z pierwszą żoną zawarł 3 listopada 2008 umowę kredytową z (…) Bank S.A. (obecnie (…) Bank S.A.) nr (…) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (…), waloryzowany kursem CHF (frank szwajcarski), z przeznaczeniem na realizację celu mieszkaniowego rodziny Wnioskodawcy, tj. zakup na rynku wtórnym spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…) ul. (…), refinansowanie poniesionych nakładów związanych z zakupem, finansowanie prac remontowych w lokalu mieszkalnym oraz pokrycie opłat okołokredytowych.
Na podstawie umowy Bank wypłacił Wnioskodawcom kwotę 442.000,01 PLN, co stanowiło, równowartość 185.831,41 CHF.
W roku 2012 doszło do zwolnienia z długu pierwszej żony.
W roku 2015 do długu przystąpiła druga żona B.B.
Małżonkowie posiadają ustrój rozdzielności majątkowej.
W roku 2025 Wnioskodawca z małżonką zakwestionowali postanowienia umowy kredytowej jako niedozwolone (abuzywne) i wytoczyli przeciwko (…) Bankowi S.A. indywidualny pozew w przedmiocie stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) zawartej pomiędzy stronami umowy. Postępowanie sądowe jest w toku, toczy się przed Sądem Okręgowym w (…), sygn. akt (…).
Kredytodawca (…) Bank S.A. z zamiarem polubownego rozstrzygnięcia sporu, przedstawił Wnioskodawcy 10 grudnia 2025 projekt Ugody pozasądowej nr (…) do umowy kredytowej (…).
W projekcie potwierdzono, że Wnioskodawca spełnił następujące świadczenia w wykonaniu umowy wobec Banku:
Łączna suma świadczeń Wnioskodawcy (Klienta) wyniosła 554.076,97 PLN.
Natomiast w związku z wykonaniem umowy kredytowej (…) Bank S.A. wypłacił Wnioskodawcy kwotę 442.000,01 PLN.
Różnica pomiędzy uiszczonymi wpłatami Wnioskodawcy na rzecz Banku w wysokości 554.076,97 PLN oraz wypłatą kapitału przez (…) Bank S.A. na rzecz Wnioskodawcy w wysokości 442.000,01 PLN wyniosła 112.076,96 PLN
Zgodnie z projektem ugody Bank zobowiąże się do zapłaty na rzecz Wnioskodawcy kwoty 112.076,96 PLN w terminie 30 dni od dnia zawarcia ugody.
Dodatkowo Bank zobowiąże się do zwrotu na rzecz Wnioskodawcy (Klienta) kwoty 10.800,00 PLN tytułem kosztów zastępstwa procesowego (100% stawki minimalnej - na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych).
Natomiast w związku z zawarciem ugody Wnioskodawca (Klient) zobowiąże się w terminie 14 dni od dnia zapłaty przez Bank kwoty 112.076,96 PLN do cofnięcia pozwu przeciwko Bankowi wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w całości wraz z żądaniem zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W celu uniknięcia wątpliwości, Strony wzajemnie zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń, jakie mogą mieć względem drugiej Strony w związku z powstałymi kosztami sądowymi w sprawie z powództwa Klienta, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponad kwoty uzgodnione w pkt 5 Ugody.
Każda ze stron zobowiązuje się nie dochodzić kosztów ponad uzgodnione w niniejszej Ugodzie od drugiej strony, nawet w przypadku ich zasądzenia przez Sąd na rzecz którejkolwiek ze Stron.
Zdaniem Wnioskodawcy, ugoda z bankiem zastępuje rozliczenie, które nastąpiłoby w wyniku wyroku sądowego, a tym samym jej skutki podatkowe nie mogą być oceniane mniej korzystnie dla podatnika niż skutki prawomocnego orzeczenia sądu.
W ocenie Wnioskodawcy, biorąc pod uwagę całokształt zawartej umowy kredytu oraz sedno sporu z Bankiem i otrzymaną od Banku propozycję ugody pozasądowej, otrzymane w przyszłości kwoty:
Projekt Ugody w § 4 wskazuje, że na wniosek (…) Banku S.A. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał indywidualną interpretację podatkową, w której potwierdza, że po stronie Wnioskodawcy (Klienta) nie powstanie przychód podatkowy, w związku z tym na Banku nie ciąży obowiązek informacyjny, tj. obowiązek przygotowania informacji PIT-11.
Wobec powyższego wskazać należy, że świadczenie pieniężne w kwocie 112.076,96 zł oraz świadczenie dodatkowe (zwrot kosztów zastępstwa procesowego), które Bank Wnioskodawcy zwróci, nie będzie stanowić przychodu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Czynność ta nie spowoduje uzyskania przez Wnioskodawcę przysporzenia majątkowego ani wzrostu majątku. Przyznana kwota będzie zwrotem uprzednio dokonanych wpłat, które nienależnie wpłacił Wnioskodawca wcześniej na rzecz Banku.
Zwrot środków pieniężnych dokonanych na rzecz kredytobiorcy, w związku z ugodą zawartą z bankiem, obejmującą rozliczenie nadpłaconych rat kredytu waloryzowanego do waluty obcej, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie powoduje definitywnego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika
- interpretacja indywidualna z 12 czerwca 2025 r. sygn. 0115-KDIT1.4011.258.2025.2.DB.
Organ podkreślił, że środki te mają charakter restytucyjny, a ich wypłata służy wyłącznie przywróceniu stanu majątkowego sprzed wykonania postanowień uznanych za abuzywne.
Wypłata na rzecz kredytobiorcy kwot stanowiących zwrot nadpłaconych rat kredytowych w ramach ugody z bankiem nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego, gdyż nie dochodzi do zwiększenia aktywów podatnika
- interpretacja indywidualna z 14 maja 2025 r. sygn. 0112-KDIL2-1.4011.335.2025.1.AK.
Powyższe interpretacje potwierdzają, że otrzymanie przez Wnioskodawcę środków pieniężnych w ramach ugody z (…) Bank S.A. nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wymaga wykazania ich w zeznaniu rocznym.
Ad. 2
Tym samym Wnioskodawca stoi na stanowisku, że nie będzie miał obowiązku rozliczenia tych środków dla celów podatkowych w deklaracji rocznej PIT za rok, w którym środki trafią z Banku na rachunek bankowy Wnioskodawcy.
Powyższe interpretacje potwierdzają, że otrzymanie przez Wnioskodawcę środków pieniężnych w ramach ugody z (…) Bank S.A. nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wymaga wykazania w zeznaniu rocznym.
Ad. 3
W związku z potwierdzeniem w projekcie świadczeń zrealizowanych na rzecz (…) Banku między innymi:
Wnioskodawca ma wątpliwość co do świadczeń z tytułu otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ) obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku Wnioskodawcy i jego małżonki spełnione zostały założenia dotyczące zaniechania poboru dotyczącego zakupu inwestycji mieszkaniowej:
1. kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej jednego gospodarstwa domowego, której celem było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego - zakupu nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem jednorodzinnym,
2. stosownie do art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o PIT za wydatek na własny cel mieszkaniowy uprawniający do skorzystania ze zwolnienia od podatku uważa się wydatek na nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
3. Wnioskodawcy nigdy nie korzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na realizację innej (niż opisywana) inwestycji mieszkaniowej,
4. kredyt został zaciągnięty przed 15 stycznia 2015 r. - zaciągnięty 3 listopada 2008 r.,
5. kredyt został zabezpieczony hipotecznie.
Zatem udzielony kredyt odpowiada wydatkom poniesionym na nabycie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.
Wnioskodawca powziął wątpliwość czy świadczenia poniesione przez kredytobiorcę niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, w szczególności świadczenia ubezpieczeniowe będą także podlegać zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych w ramach rozliczenia, ujętych w projekcie Ugody pozasądowej.
Zdaniem Wnioskodawcy, te świadczenia, które wymienione są w projekcie ugody dot. ubezpieczeń, były niezbędne do zawarcia umowy kredytowej oraz jej kontynuacji, również nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie jest wymagane wykazywanie ich w zeznaniu rocznym jako dochodu.
Ad. 4
W związku z projektem Ugody pozasądowej, Wnioskodawca (Klient) zobowiąże się w terminie 14 dni od dnia zapłaty przez Bank kwoty 112.076,96 PLN do cofnięcia pozwu przeciwko Bankowi wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w całości wraz z żądaniem zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W celu uniknięcia wątpliwości, Strony wzajemnie zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń, jakie mogą mieć względem drugiej Strony w związku z powstałymi kosztami sądowymi w sprawie z powództwa Klienta, w tym kosztami zastępstwa procesowego, ponad kwoty uzgodnione w pkt 5 Ugody.
Każda ze stron zobowiązuje się nie dochodzić kosztów ponad uzgodnione w niniejszej Ugodzie od drugiej strony, nawet w przypadku ich zasądzenia przez Sąd na rzecz którejkolwiek ze Stron.
Zdaniem Wnioskodawcy, zrzeczenie się wszelkich, dalszych roszczeń przez Bank i Wnioskodawcę na podstawie projektu Ugody dot. rozliczenia kredytu hipotecznego indeksowanego do kursu CHF nie spowoduje powstania po stronie Wnioskodawcy przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Na podstawie Ugody nastąpi rozliczenie Stron, nastąpi wzajemne potrącenie (zniesienie roszczeń), potwierdzenie, że Strony nic sobie już nie są winne.
Zatem wzajemne zrzeczenie się wzajemnych roszczeń w całości w ugodzie pozasądowej nie powoduje powstania przychodu w podatku dochodowym.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazał Pan, że na podstawie proponowanej ugody dojdzie do rozliczenia wzajemnych roszczeń kredytu i wypłaty określonej kwoty oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowe tych czynności.
Rozliczenie wzajemnych roszczeń
Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Jak wynika z opisu sprawy, w wyniku zawarcia planowanej ugody z Bankiem, Pan oraz Bank zgodnie ustalą, że nie będą dochodzić w przyszłości od siebie wzajemnie roszczeń związanych z zawarciem i wykonaniem umowy kredytowej i zrzekają się wzajemnie wszelkich dalszych roszczeń jakie mogą mieć względem drugiej Strony. Ponadto na podstawie ugody Bank dokona na Pana rzecz wpłaty środków pieniężnych stanowiących rozliczenie nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych i pozostałych świadczeń z wypłaconym przez bank na Pana rzecz kapitałem.
W przypadku zwrotu uprzednio wpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pan od banku taki zwrot, to otrzymana przez Pana kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
Ustępstwa wynikające z zawartej ugody również nie będą stanowiły przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Pana stanowisko w powyższym zakresie jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z wniosku wynika, że na podstawie zawartej ugody otrzymała Pani od banku zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Mając na uwadze powyższe, zwrot poniesionych przez Pana kosztów zastępstwa procesowego - do wysokości poniesionych przez Pana wydatków - nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie ma Pan obowiązku wykazania tych środków w składanym zeznaniu podatkowym.
Podsumowując, zarówno zwrot wynikający z rozliczenia roszczeń złożonych z rat kapitałowo-odsetkowych, składek z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, składek na poczet ubezpieczenia oraz opłat i prowizji związanych z kredytem, jak również zwrot kosztów zastępstwa procesowego w ogóle nie stanowi dla Pana przychodu, a tym samym nie ma Pan z tego tytułu ani obowiązku zapłaty podatku dochodowego, ani wykazania tych środków w zeznaniu podatkowym.
W tej kwestii Pana stanowisko jest prawidłowe.
Natomiast powołane przez Pana Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe z 11 marca 2022 r. nie znajdzie w ogóle zastosowania w Pana sprawie, ponieważ odnosi się ono do kwot umorzonych, a nie do kwot zwróconych/wypłaconych.
Zatem w kwestii objęcia otrzymanym środków zwolnieniem, o którym mowa w powyższym Rozporządzeniu Pana stanowisko nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wydając interpretacje indywidualną nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też, nie odniosłem się do kwot wskazanych we wniosku.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pana żony.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo