Osoba fizyczna wraz z mężem zawarła w 2006 roku umowę kredytu hipotecznego z bankiem na kwotę 122 000 zł, z czego 97 000 zł przeznaczono na spłatę wcześniejszego kredytu mieszkaniowego na zakup lokalu, a 25 000 zł na zakup samochodu. Kredyt był indeksowany do franka szwajcarskiego i zabezpieczony hipoteką. Po sporze sądowym strony zawarły w 2025 roku ugodę, na mocy której bank umorzył zadłużenie w wysokości 28 629,33 CHF i zobowiązał się wypłacić kredytobiorcom 10 800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
6 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 30 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 11 marca 2026 r. (wpływ 16 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W dniu 6 października 2009 roku zawarta została pomiędzy Bankiem (…) zwany dalej jako „Bankiem”, a B.B. (…) oraz A.A. (…) dalej jako „Kredytobiorcy”, umowa o kredyt hipoteczny nr (…) dalej jako „Umowa" opiewająca na kwotę 122.000,00 zł. Kredyt został wypłacony w 2 transzach. Środki w wysokości 97.000,00 zł pozyskane z kredytu zostały przeznaczone na spłatę innego kredytu mieszkaniowego, z kolei środki w wysokości 25.000,00 zł zostały przeznaczone na inne potrzeby konsumpcyjne. W kredytowanej nieruchomości nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza, nie była również przedmiotem najmu.
Zgodnie z umową kredytową kredyt został udzielony w wysokości 122.000,00 złotych. Kredyt był indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (…) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Kredytobiorcom został wypłacony kredyt w łącznej wysokości 121.999,99 zł co stanowiło równowartość 51.339,06 CHF.
Pomiędzy Stronami umowy powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych I całej Umowy (oraz jej ważności), który zawisł w sprawie za sygn. akt (…) o ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym (…) z powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi.
Kredytobiorcy wnieśli o:
1. ustalenie, że nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu z dnia 6 października 2006 roku nr (…) zawartej pomiędzy B.B. i A.A., a Bankiem;
2. zasądzenie od Pozwanego łącznie ewentualnie solidarnie, na rzecz Powodów B.B. i A.A. kwoty 139.794,26 zł słownie złotych: sto trzydzieści dziewięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt cztery 26/100) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i 2 k.c. liczonymi od kwoty 129.521,17 zł od dnia 28 listopada 2022 r. do dnia zapłaty, oraz od kwoty 10.273,09 zł od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty stanowiących nienależnie pobrane przez bank świadczenia na podstawie całkowicie nieważnej umowy kredytowej z dnia 6 października 2006 roku nr (…).
W związku z tym, że zamiarem zarówno Banku jak i Kredytobiorców było polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, mające na celu polubowne załatwienie sporu w dniu 29 grudnia 2025 roku doszło do zawarcia ugody pozasądowej.
Jak wynika z treści ugody zawartej pomiędzy stronami w księgach rachunkowych Banku na dzień 18 listopada 2025 roku wysokość zadłużenia Pani i Pani męża z tytułu Umowy wynosiła 28.629.33CHF, z czego kwota kapitału kredytu wynosi 27.541,90 CHF, a kwota odsetek naliczonych do dnia 18 listopada 2025 roku wynosi 1.087,43 CHF, co oznacza że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,5826, zadłużenie Pani i Pani męża na dzień 18 listopada 2025 r. wynosi 131.196,77 PLN.
Na mocy postanowień ugody Bank zwolnił Kredytobiorców z długu w kwocie 28.629,33 CHF. Wobec zawarcia Ugody Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Kredytobiorców:
- kwotę 10.800,00 zł tytułem zwrotu część/całości kosztów postępowania w tym zwrotu opłaty sądowej od pozwu oraz kosztów zastępstwa procesowego;
- kwotę 1.000,00 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu;
- kwotę 26.000,00 zł tytułem dodatkowej kwoty pieniężnej stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Kredytobiorców rat kredytowych.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
We wniosku o wydane Interpretacji indywidualnej omyłkowo wskazano, że umowa z Bankiem (…) zawarta została w dniu 6 października 2009 r., bowiem faktycznie zawarta ona została w dniu 6 października 2006 r.
Odpowiadając na pytania dotyczące „Innego kredytu mieszkaniowego", wskazuje Pani, że:
a) został on zaciągnięty przez Panią oraz drugiego kredytobiorcę (Pani męża, z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (…) oraz refinansowanie dotychczas poniesionych kosztów;
b) umowa kredytu została zawarta w dniu 25 października 2004 r.;
c) kredyt został zabezpieczony hipotecznie na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego (…);
d) kredyt został udzielony przez Bank (…), a więc przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym;
e) kredytobiorcami tego kredytu była Pani wraz z mężem (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) i zgodnie z umową kredytową odpowiadaliście Państwo za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości;
f) kredyt był kredytem denominowanym kursem CHF. Kwota kredytu została ustalona jako 39.676,00 CHF, zaś zgodnie z postanowieniami umowy wypłata następowała w złotych polskich. Umowa przewidywała spłatę kredytu również w złotych polskich, które następnie Bank przeliczał na CHF.
Natomiast w odniesieniu do kredytu zaciągniętego w dniu 6 października 2006 r. (omyłkowo we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazała Pani datę umowy jako 6 października 2009 r.):
a) środki z kredytu w wysokości 25.000,00 zł oznaczone w umowie jako „inne potrzeby konsumpcyjne” zostały przeznaczone na zakup samochodu służącego własnym potrzebom;
b) kredyt został zabezpieczony hipotecznie na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego (…);
c) kredyt został udzielony przez Bank (…), a więc przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym;
d) Kredytobiorcami tego kredytu była Pani wraz z mężem (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) i zgodnie z umową kredytową odpowiadaliście Państwo za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości;
e) umorzenie kwoty kredytu z 2006 r. dotyczy wszystkich współkredytobiorców i skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wobec banku w całości po stronie każdego ze współkredytobiorców odpowiadających solidarnie za dług;
f) na kwotę umorzenia w wysokości 28.629,33 CHF składają się: kwota kapitału kredytu w wysokości 27.541,90 CHF oraz kwota odsetek naliczonych do dnia 18 listopada 2025 r. w wysokości 1.087,43 CHF;
g) nie korzystała Pani w przeszłości z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej;
h) Bank zobowiązał się do wypłaty kwoty 26.000,00 zł, która to stanowi część faktycznie wpłaconych przez Panią i Pani męża (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) z Państwa majątku wspólnego rat kapitałowo-odsetkowych w wykonaniu tej umowy. Ugoda zakłada rozliczenie umowy saldem poprzez zwrot nadpłaconych rat ponad kapitał kredytu, tj. umorzenie pozostałego salda i wypłatę 26.000,00 zł. Wobec czego, kwota 26.000,00 zł jest to suma rat kapitałowo-odsetkowych przekraczająca kwotę kapitału kredytu w wysokości 122.000,00 zł. Oprócz tego bank zobowiązał się do zwrotu poniesionych przez Panią i Pani męża (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) kosztów w wysokości 10.800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i 1.000,00 zł tytułem opłaty od pozwu;
i) koszty zastępstwa procesowego, które bank zobowiązał się zwrócić w wysokości 10.800,00 PLN wynikają z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Jest to kwota niższa niż faktycznie poniesione przez Panią i Pani męża (z którym łączy Panią ustój ustawowej wspólności majątkowej) koszty związane z zastępstwem procesowym;
j) zwrot opłaty od pozwu stanowi zwrot faktycznie poniesionych przez Panią i Pani męża (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) wydatków. Opłata od pozwu w wysokości 1 000,00 zł została uiszczona z Państwa majątku wspólnego z rachunku bankowego, który posiadam wspólne z mężem (będącym drugim kredytobiorcą) I z którym łączy nas ustrój ustawowej wspólności majątkowej.
Dodatkowo wyjaśniła Pani rozbieżności, tj. zgodnie z ugodą Bank zobowiązał się zwrócić na Pani rzecz oraz drugiego z kredytobiorców - Pani męża, z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej, kwotę 1.000,00 zł tytułem opłaty od pozwu. Kwota ta została wcześniej uiszczona przez Panią i Pani męża z Państwa majątku wspólnego.
Wobec powyższego, w stanowisku wskazanym przez Panią we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej powinno być „W ugodzie Bank zobowiązał się zwrócić na Pani rzecz kwotę 10.800,00 złotych tytułem zwrotu zastępstwa procesowego oraz 1.000,00 zł tytułem opłaty od pozwu. Omyłkowo błędnie wskazano w tym miejscu we wniosku „500,00 zł tytułem połowy opłaty od pozwu."
Kwota, którą faktycznie otrzymała Pani (wraz z mężem, z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) z tytułu opłaty od pozwu to 1.000,00 zł.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)
1. Czy w związku z umorzeniem zadłużenia kredytowego przez Bank może Pani skorzystać z zaniechania w całości, czy też proporcjonalnie do celu przeznaczenia środków z umowy kredytu poboru podatku dochodowego na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?
2. Czy w związku z otrzymaniem od Banku na mocy ugody kwoty 11.800,00 PLN stanowiącej zwrot kosztów postępowania tj. kwoty 1.000, 00 zł tytułem opłaty od pozwu oraz 10.800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego muszę zapłacić od niej podatek, czy jest to kwota objęta art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
3. Czy w związku z otrzymaniem od Banku na mocy ugody kwotę 26.000,00 PLN stanowiącej częściowy zwrot spłaconych przez Panią i Pani męża (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) z Państwa majątku wspólnego rat kredytowych musi Pani zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych, czy jest to kwota objęta zwolnieniem od podatku, czy też jest Pani zwolniona od poboru podatku proporcjonalnie do przeznaczenia kwoty kapitału kredytu?
Pani stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu)
Ad. 1
Według Pani, spełnia Pani wymogi zaniechania poboru podatku dochodowego wskazane w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w zakresie kwoty 104.314,55 zł, tj. w zakresie kwoty, która została przeznaczona na spłatę innego kredytu przeznaczonego na zakup mieszkania.
Zgodnie z ww. rozporządzeniem Kredytobiorca jest zwolniony z obowiązku odprowadzenia podatku od kwoty wskazanej w ugodzie, tj. kwoty umorzonego zobowiązania, po spełnieniu przesłanek w nim wymienionych. Kwota uzyskana z umowy kredytu została przeznaczona na zakup lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym. Nie korzystała Pani wcześniej z umorzenia kredytu hipotecznego. W związku z powyższym uważa Pani, że w całości przysługuje Pani zwolnienie od poboru podatku dochodowego.
Kolejno, według Pani, w zakresie umorzenia kwoty wynoszącej 26.882,22 zł stanowiącej 20,49 % całej kwoty umorzenia obliczonej jako stosunek pomiędzy kwotą przeznaczoną na inne cele konsumpcyjne, a kwotą wypłaconego kapitału kredytu, nie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego objętego ww. Rozporządzeniu. Od tak ustalonej kwoty będzie Pani wraz z mężem będącym drugim kredytobiorcą (z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) zobowiązana do uiszczenia podatku dochodowego.
Ad. 2
W ugodzie Bank zobowiązał się zwrócić na Pani oraz drugiego kredytobiorcy (Pani męża z którym łączy Panią ustrój ustawowej wspólności majątkowej) rzecz kwotę 10.800,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 1.000,00 zł tytułem opłaty od pozwu. Pani zdaniem koszty procesu w tym koszty zastępstwa procesowego mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez Panią i Pani męża jako strony powodowej. Kwoty te zostały poniesione z Państwa majątku wspólnego.
Mając zatem na uwadze zwrotny charakter kosztów postępowania sądowego należałoby uznać, że zwrot ten nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ww. ustawy. W Pani ocenie, kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej nakładów a ich zwrot nie będzie przysporzeniem majątkowym.
Ad. 3
W zakresie kwoty dodatkowej, tj. 26.000,00 zł stanowiącej częściowy zwrot nadpłaconych rat kapitałowo odsetkowych, według Pani, spełnia Pani wymogi zaniechania poboru podatku dochodowego wskazane w ww. rozporządzeniu proporcjonalnie do przeznaczenia kapitału kredytu. Pani zdaniem kwota 20.672,60 zł nie będzie stanowiła przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku od zwróconej przez Bank kwoty 20.672,60 zł. Jedynie kwota 5.327,40 zł stanowiąca 20,49 % kwoty dodatkowej stanowi przychód podlegający opodatkowaniu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank umorzy Pani zadłużenie, a dodatkowo wypłaci „kwotę dodatkową” i zwróci koszy zastępstwa procesowego oraz opłatę od pozwu.
Należy zatem przeanalizować skutki podatkowe powyższych czynności.
Wypłata kwoty dodatkowej
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank
Jak wynika z opisu sprawy, Bank proponuje Pani wypłatę kwoty dodatkowej, której stanowi częściowy zwrot środków pieniężnych, które wcześniej zostały przekazane na rzecz Banku w ramach spłaty rat kapitałowo – odsetkowych.
W przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pani od banku zwrot środków pieniężnych w kwocie 26.000 zł, które wcześniej wpłaciła Pani tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, to otrzymana przez Panią część kwoty dodatkowej w wysokości 20.672,60 zł, która została przeznaczona na wydatki związane z zakupem lokalu mieszkalnego na rynku pierwotnym nie będzie stanowiła dla Pani przychodu.
Tym samym - nie będzie na Pani ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Pani stanowisko w tej części pytania nr 3 jest więc prawidłowe.
Skoro cała wypłata będzie dla Pani neutralna podatkowo, to również zwrot części kwoty dodatkowej w wysokości 5.327,40 zł stanowiący 20,49% całej kwoty dodatkowej, która została przeznaczona na inne potrzeby konsumpcyjne, tj. na zakup samochodu służącego własnym potrzebom również nie będzie stanowiła dla Pani przychodu podlegającego opodatkowaniu. Zwrot ww. kwoty także stanowi zwrot środków pieniężnych, które wcześniej wpłaciła Pani do banku.
Zatem Pani stanowisko w tej części pytania nr 3 jest nieprawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z wniosku wynika, że otrzymała Pani zwrot kosztów postępowania poniesionych przez Panią. Koszty te poniosła Pani z własnych środków. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu będzie mieścił się w kwocie kosztów faktycznie przez Panią poniesionych.
W takim wypadku kwota ta stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków – nie jest więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów jest obojętna podatkowo.
W konsekwencji zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pozwu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 należy więc uznać za prawidłowe.
Umorzenie wierzytelności
Odrębną kwestią jest umorzenie wierzytelności, które następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu sprawy wynika, że kredyt został przeznaczony „na spłatę innego kredytu mieszkaniowego”, tj. kredytu przeznaczonego na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (...) oraz na „inne potrzeby konsumenckie”, tj. zakup samochodu służącego własnym potrzebom. Zatem główna przesłanka, w części w jakiej kredyt został przeznaczony na wydatki związane z zakupem ww. lokalu mieszkalnego, została spełniona.
Ponadto, z przedstawionych przez Panią informacji wynika, że kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, kredyt był zabezpieczony hipotecznie i nie korzystała Pani wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie.
Wobec spełnienia przesłanek wynikających z omawianego Rozporządzenia – może Pani skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do części umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego na spłatę innego kredytu mieszkaniowego (tj. kredytu przeznaczonego na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (…)). Co za tym idzie - nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Zatem Pani stanowisko w ww. zakresie jest prawidłowe.
Natomiast w stosunku do części umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego na „inne potrzeby konsumenckie”, tj. zakup samochodu służącego własnym potrzebom, stanowiącej 20,49% całej kwoty umorzenia obliczona jako stosunek pomiędzy kwotą przeznaczoną na inne cele konsumpcyjne, a kwotą wypłaconego kapitału kredytu, nie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego objętego ww. Rozporządzeniem.
Zatem od ww. kwoty nie będzie Pani mogła skorzystać z zaniechania poboru podatku, a więc będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.
Wobec tego Pani stanowisko w tej części również jest prawidłowe.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku nie znajduje także zastosowania do kwoty dodatkowej otrzymanej przez Panią, gdyż wypłata przez Bank na Pani rzecz kwoty stanowiącej zwrot nadpłaconych środków jest dla Pani neutralna podatkowo i nie powoduje po Pani stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Pani stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Końcowo nadmieniam, że w związku z tym, że tytułem wniosku z 6 lutego 2026 r. wpłaciła Pani opłatę wyższą od należnej (tj. 31 stycznia 2025 r. – 40 zł oraz 11 marca 2026 r. – 40 zł, czyli razem 80 zł), zaś wymagana opłata w przypadku wydania interpretacji indywidualnej to 40 zł, to kwota 40 zł stanowi nadpłatę podlegającą zwrotowi zgodnie z art. 14f § 2b pkt 3 Ordynacji podatkowej i zostanie zwrócona na Pani rachunek bankowy z którego dokonano opłaty.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pani, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pani męża.
Wyjaśnić również należy, że wydając interpretacje indywidualną tutejszy Organ nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też, tutejszy Organ nie odniósł się do kwot wskazanych we wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo