Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.155.2026.2.MJ

Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

6 lutego 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 1 marca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

W dniu 5 grudnia 2008 r. pomiędzy Panem - osobą fizyczną a Bankiem (…) z siedzibą w (…), podpisana została Umowa Kredytu Mieszkaniowego na zakup lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…) przy ul. (…). Kwota kredytu wynosiła 250.000,00 zł i indeksowana była do waluty franka szwajcarskiego CHF.

W skutek udzielonego kredytu, jako zabezpieczenie spłaty Bank wpisał się do działu IV- Hipoteka prowadzonej dla lokalu księgi wieczystej.

Następnie w skutek sprzedaży tego mieszkania w roku 2011 kredyt został w całości spłacony.

W chwili obecnej negocjuje Pan z Bankiem zwrot części kosztów jakie pokrywał Pan w skutek zawarcia przez ten Bank w podpisanej przez nas Umowie niekorzystnych dla Pana zapisów, które posiadają znamiona tzw. „klauzul abuzywnych”.

Istotnym elementem z punktu widzenia niniejszego zapytania jest fakt, że posiadał Pan kilka innych mieszkań, na zakup których również zaciągnął Pan kredyty hipoteczne, które także denominowane były w walucie obcej (CHF oraz EUR).

Nigdy jednak, żaden inny Bank nie wypłacił Panu żadnego odszkodowania, ani nie otrzymał Pan żadnej innej formy wypłaty środków pieniężnych z tytułu zawartej umowy ugody.

W przypadku dwóch innych Banków, które sfinansowały zakup przez Pana 2 mieszkań, to w roku 2013 skorzystał Pan z możliwości przekazania praw do tych 2 lokali mieszkalnych w zamian za zrzeczenie się przez te Banki reszty długu. W obliczu tej sytuacji doszło po Pana stronie do przysporzenia majątkowego w skutek tego, że owe Banki umorzyły Panu resztę długów. Miało to miejsce w sytuacji, kiedy nie obowiązywało podobne w skutkach Rozporządzenie MF zwalniające z konieczności odprowadzenia podatku dochodowego z tytułu przysporzenia majątkowego do którego wówczas niewątpliwie po Pana stronie doszło. W skutek czego zobowiązany był Pan odprowadzić podatek od umorzonych kwoty.

W dniu 20 lutego 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego (…) na Pana wniosek, zgodnie z art. 67a paragraf 1 pkt 3 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa orzekł o umorzeniu Panu zaległości podatkowych wynikających z powstałych zaległości podatkowych, które to powstały w skutek przysporzenia majątkowego, do którego doszło w roku 2013 podczas zwalniania Pana przez Banki z reszty długu.

Uzupełnienie zdarzenia przyszłego

a.  Potwierdza Pan, że był Pan jedynym kredytobiorcą zaciągniętego 5 grudnia 2008 roku kredytu. Stan ten potwierdzają zapisy zawarte w treści opracowanego przez Bank dokumentu pod nazwą „Umowa Ugoda".

b.  Wystąpił Pan z pozwem do sądu o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zawarcia przez powoda z Bankiem (…) z siedzibą w (…) wpisanego pod nr KRS: (…) do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla (…) Wydział (…) (…) Krajowego Rejestru Sądowego umowy kredytu hipotecznego nr (…) z dnia 5 grudnia 2008 roku z uwagi na nieważność ww. umowy oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 257.108,04 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty.

c.   Na mocy „Umowy Ugody" przedstawionej przez bank, zapłata przez bank kwoty zwrotu będzie skutkować wygaśnięciem wszelkich roszczeń stron z tytułu umowy kredytu; nadto kredytobiorca zobowiązuje się wycofać powództwo wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, w tym zrezygnować z uprawnienia zwrotu kosztów postępowania, w terminie 14 dni od daty wpłacenia przez bank kwoty zwrotu.

d.  W skutek zawarcia przedmiotowej „Umowy Ugody” otrzyma Pan kwotę 150.000,00 zł, jako wysokość kwoty, którą bank zwróci kredytobiorcy ze środków spłat kredytobiorcy związanych z kredytem. Są to środki, które zostały wpłacone do banku tytułem spłat rat kredytowo - odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu.

e.  Przez kwotę zwrotu, jaką wskazał Pan błędnie tytułem odszkodowania rozumie się kwotę z pkt „d”.

Koryguje Pan wyrażenie „każda skala podatkowa” i precyzuje Pan zawarte w petitum pisma pytanie wskazując, że podatnik nie wie czy od kwoty 150.000,00 zł wypłaconej przez bank należy odprowadzić podatek, tj. czy powstaje wówczas obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych i jak wygląda kwestia opodatkowania ze względu na formę opodatkowania, czy też podatnik jest z podatku zwolniony.

W obliczu przywołanych powyżej zdarzeń historycznych oraz mając na względzie fakt, że nigdy dotąd nie korzystał Pan z zaniechania poboru podatku dochodowego - tj. nie korzystał Pan z działania Rozporządzenia MF z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe zadaje Pan następujące pytanie.

Pytanie doprecyzowane w uzupełnieniu

Czy w sytuacji podpisania pomiędzy Panem a Bankiem "Umowy Ugody" w roku bieżącym 2026, a następnie w skutek wypłaty Panu przez ten Bank tzw. "kwoty zwrotu", to czy od kwoty 150.000,00 zł wypłaconej przez bank należy odprowadzić podatek, tj. czy powstaje wówczas obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych i jak wygląda kwestia opodatkowania ze względu na formę opodatkowania, czy też podatnik jest z podatku zwolniony?

Pana stanowisko

W sytuacji poprzednich transakcji z Bankami zobligowany był Pan odprowadzić podatek dochodowy, którego w rezultacie Pan nie odprowadził, a został Panu ten podatek umorzony, jako zaległość podatkowa, ale w skutek zastosowania zupełnie innej procedury, tj. podstawa prawna art. 67a paragraf 1 pkt 3 i 2 Ustawy Ordynacja podatkowa.

W związku z zaplanowaną na rok 2026 do podpisania przez Pana oraz Bank "Umową Ugody", obejmuje Pana działanie Rozporządzenia MF z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego i w związku z tym jest Pan zwolniony z konieczności odprowadzenia podatku dochodowego osiągniętego z tytułu wypłaconej przez Bank kwoty zwrotu z tytułu zastosowanego niekorzystnego dla Pana jako kredytobiorcy przelicznika, tj. franka szwajcarskiego CHF na polskiego złotego PLN.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Powziął Pan wątpliwość, czy zwrot środków pieniężnych na podstawie ugody z bankiem, będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank

Jak wynika z opisu sprawy, w skutek zawarcia ugody otrzyma Pan kwotę 150.000,00 zł. Są to środki, które zostały wpłacone przez Pana do banku tytułem spłat rat kredytowo - odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu.

Zatem otrzyma Pan od banku zwrot nadpłaconego kredytu. Otrzymana przez Pana kwota będzie stanowić zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłacił Pan do banku.

Wobec powyższego, wypłata przez bank na Pana rzecz tego zwrotu będzie dla Pana neutralna podatkowo. W wyniku tego zwrotu nie osiągnie Pan bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego, a więc zwrot ten nie spowoduje po Pana stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Tym samym - nie będzie ciążył na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Jednocześnie informuję, ż w Pana sprawie nie ma znaczenia, że wcześniej Naczelnik Urzędu Skarbowego na Pana wniosek, zgodnie z art. 67a paragraf 1 pkt 3 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa orzekł o umorzeniu Panu zaległości podatkowych wynikających z powstałych zaległości podatkowych, które to powstały w skutek przysporzenia majątkowego, do którego doszło w roku 2013 podczas zwalniania Pana przez Banki z reszty długu.

Natomiast - skoro otrzymana od banku kwota nie będzie przychodem podatkowym, to nie znajdzie do niej zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe - z uwagi na brak wystąpienia przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który mógłby być objęty tym rozporządzeniem. Ponadto, ww. rozporządzenia nie stosuje się do zwracanych kwot.

Wobec tego, że do otrzymanej kwoty nie będzie miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe Pana stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.