Podatniczka (osoba fizyczna) zawarła w 2008 roku umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, która refinansowała wcześniejszy kredyt z 2004 roku. Umowa została później uznana za nieważną z powodu klauzul abuzywnych. W związku z tym podatniczka dokonała potrącenia wzajemnych wierzytelności z bankiem, a następnie wyegzekwowała pozostałą kwotę (102.266,44 CHF, przeliczoną na PLN) na podstawie prawomocnego wyroku sądu. Łącznie otrzymała 533.418,44 PLN. Wcześniej korzystała z ulgi odsetkowej…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
· prawidłowe – w zakresie rozliczenia uzyskanej kwoty (pytanie nr 1);
· nieprawidłowe – w zakresie rozliczania ulgi odsetkowej (pytanie nr 2).
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 lutego 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 3 lutego 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 4 marca 2026 r. (wpływ 10 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni, Pani A.A., zawarła z A. S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) umowę o kredyt hipoteczny nr (…), sporządzoną 7 stycznia 2008 r. (dalej również: „Umowa").
Na podstawie Umowy Bank udzielił Wnioskodawczyni kredytu w kwocie 1.020.000,00 zł, indeksowanego do waluty obcej CHF.
Kredyt przeznaczony był na zakup domu na rynku pierwotnym, spłatę kredytu mieszkaniowego w innym banku, modernizację, koszty dodatkowe związane z udzieleniem kredytu. Oznacza to, że kredyt refinansował wcześniej zaciągnięty kredyt w Banku B. S.A. z siedzibą w (…) w kwocie 78.590,00 CHF na budowę przez dewelopera lokalu mieszkalnego w (…) (dalej „Umowa w B."). Umowa w B. została przez Wnioskodawczynię podpisana 20 września 2004 r.
Od 31 grudnia 2012 r. następcą prawnym A. S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w (…) był C. Bank (...) S.A. 3 listopada 2018 r. dokonano wpisu transgranicznego połączenia C. Bank (...) S.A. z siedzibą w (…) (spółka przejmowana) z C. AG z siedzibą w (…) (spółka przejmująca) w (…) (…). Tym samym następca prawny podmiotu z którym Wnioskodawczyni zawarła Umowę, obecnie funkcjonuje pod firmą C. AG (Spółka Akcyjna) oddział w Polsce (dalej „Bank”).
W związku z zakwestionowaniem ważności Umowy Wnioskodawczyni wniosła powództwo cywilne do Sądu Okręgowego w (…) o ustalenie nieważności Umowy oraz zasądzenie zwrotu świadczeń nienależnych, jakich dokonała na rzecz Banku tytułem spłat, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od 2 listopada 2021 r. do dnia zapłaty.
W wykonaniu Umowy Wnioskodawczyni od dnia udzielenie kredytu do 28 marca 2024 r. (po której to dacie udzielono zabezpieczenia powództwa poprzez wstrzymanie spłat) wpłaciła do Banku 279.925,82 PLN oraz 107.923,73 CHF tytułem regularnych spłat kapitałowo odsetkowych. Ponadto 28 lutego 2018 r. Wnioskodawczyni wpłaciła 95.872,14 CHF tytułem częściowej przedterminowej spłaty kredytu. Łącznie więc Wnioskodawczyni wpłaciła 279.925,82 PLN oraz 203.795,87 CHF w wykonaniu Umowy.
W toku trwającego postępowania, 12 lipca 2024 r. Wnioskodawczyni złożyła cywilnoprawne oświadczenie o potrąceniu.
Do potrącenia została w nim przedstawiona wierzytelność Banku w wysokości 1.020.000,00 PLN, tytułem roszczenia o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu Umowy, a także wierzytelności Wnioskodawczyni w łącznej wysokości:
· 40.456,75 CHF (176.787,91 PLN), tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu zapłaconych w okresie od 21 września 2021 r. do dnia 28 marca 2024 r.,
· 83.500,36 PLN, tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 279.925,82 PLN za okres od 3 listopada 2021 r. do 12 lipca 2024 r.,
· 48.723,17 CHF (212.910,51 PLN), tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 163.339,12 CHF za okres od 3 listopada 2021 r. do 12 lipca 2024 r.,
· 279.925,82 PLN, tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu zapłaconych w okresie od dnia zawarcia Umowy do 24 sierpnia 2021 r.,
· 163.339,12 CHF, tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu oraz przedterminowej częściowej spłaty kapitału zapłaconych w okresie od dnia zawarcia Umowy do 24 sierpnia 2021 r.
W wyniku potrącenia po stronie Wnioskodawczyni pozostała nieumorzona wierzytelność w wysokości 102.266,44 CHF, co stanowi równowartość 446.883,89 PLN według kursu średniego NBP z dnia potrącenia.
Wyrokiem z 19 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w (…) (sygn. akt (…)) ustalił nieważność Umowy oraz zasądził na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 102.266,44 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od 13 lipca 2024 r. do dnia zapłaty.
Od powyższego wyroku Bank wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w (…).
Sąd II instancji apelację oddalił, wobec czego wyrok Sądu I instancji stał się prawomocny.
Sąd Okręgowy w (…) wskazał, że Umowa zawierała postanowienia niedozwolone w rozumieniu 385(1) § 1 zd. 1 k.c., które określały główne świadczenia stron.
Po uprawomocnieniu się wyroku Bank nie współpracował w zakresie jego wykonania, w związku z czym Wnioskodawczyni była zmuszona wszcząć postępowanie egzekucyjne.
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla (…) zakończył egzekucję wskutek wyegzekwowania wierzytelności w całości oraz postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne, jednocześnie przyznając Wnioskodawczyni koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 2.700,00 PLN.
Wnioskodawczyni otrzymała od Komornika przelew na kwotę 533.418,44 PLN tytułem przysługującego jej roszczenia, wyegzekwowanego od dłużnego Banku, a następnie przeliczonego na dzień 15 grudnia 2025 r. według średniego kursu NBP z tego dnia, tj. 4,5128 PLN/CHF.
Wnioskodawczyni korzystała z tzw. ulgi odsetkowej w związku z refinansowanym kredytem udzielonym na podstawie Umowy w B. w latach 2008-2020, tj. do momentu, w którym dowiedziała się o klauzulach abuzywnych zawartych w Umowie oraz następnie wniosła pozew o ustalenie nieważności Umowy i zapłatę świadczeń nienależnych.
Należy wskazać, że w okresie, w którym Wnioskodawczyni nie korzystała już z ulgi odsetkowej (od 1 stycznia 2021 r. do 28 marca 2024 r.) wpłaciła 47.205,02 CHF tytułem spłat rat kapitałowo-odsetkowych.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Organ wezwał Wnioskodawczynię do doprecyzowania opisu zdarzenia, poprzez jednoznaczne wskazanie:
1. czy w zwrocie dokonanym przez Bank mieścił się również zwrot odsetek od kredytu, które Wnioskodawczyni odliczała w ramach ulgi odsetkowej,
2. jeżeli tak, za jakie lata zostały Wnioskodawczyni zwrócone odsetki, które odliczała w ramach ulgi odsetkowej.
Na wstępie Wnioskodawczyni wskazuje, że okoliczności istotne dla odpowiedzi na powyższe pytania zostały już przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. W szczególności na stronie 4 wniosku wskazano:
Wnioskodawczyni korzystała z tzw. ulgi odsetkowej w związku z refinansowanym kredytem udzielonym na podstawie Umowy w B. w latach 2008-2020, tj. do momentu, w którym dowiedziała się o klauzulach abuzywnych zawartych w Umowie oraz następnie wniosła pozew o ustalenie nieważności Umowy i zapłatę świadczeń nienależnych.
Należy wskazać, że w okresie, w którym Wnioskodawczyni nie korzystała już z ulgi odsetkowej (od 1 stycznia 2021 r do 28 marca 2024 r.) wpłaciła Ona 47.205,02 CHF tytułem spłat rat kapitałowo- odsetkowych.
Ponadto na stronie 3 wniosku wskazano:
W toku trwającego postępowania, w dniu 12 lipca 2024 r., Wnioskodawczyni złożyła cywilnoprawne oświadczenie o potrąceniu. Do potrącenia została w nim przedstawiona wierzytelność Banku w wysokości 1.020.000,00 PLN, tytułem roszczenia o zwrot kwoty wypłaconej w wykonaniu Umowy, a także wierzytelności Wnioskodawczyni w łącznej wysokości:
W wyniku potrącenia po stronie Wnioskodawczyni pozostała nieumorzona wierzytelność w wysokości 102.266,44 CHF, co stanowi równowartość 446.883,89 PLN według kursu średniego NBP z dnia potrącenia.
Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawczyni wyjaśnia, że rozliczenie z Bankiem, a następnie wykonanie prawomocnego wyroku, dotyczyło zwrotu świadczeń spełnionych w wykonaniu Umowy, w tym rat kapitałowo odsetkowych, oraz odsetek ustawowych za opóźnienie.
Ponadto, dla uniknięcia wątpliwości, należy wskazać, że Bank nie dokonał dobrowolnego zwrotu świadczeń. Wszelkie kwoty uzyskane od Banku, tj. kwota zasądzona wyrokiem Sądu Okręgowego w wysokości 102.266,44 CHF, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od 13 lipca 2024 r. do dnia zapłaty, zostały wyegzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika.
Jak wskazano we wniosku, kwota 102.266,44 CHF wypłacona Wnioskodawczyni stanowi kwotę pozostałą po dokonaniu cywilnoprawnego potrącenia wierzytelności.
Zgodnie z art. 498 kodeksu cywilnego:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Do potrącenia zostały przedstawione wierzytelności opisane powyżej. Potrącenie było dokonywane kolejno, w kolejności wskazanej we wniosku, przy czym ostatnia wierzytelność została potrącona w sposób następujący:
Potrącam kwotę 163.339,12 CHF tytułem roszczenia o zwrot rat kredytu oraz przedterminowej częściowej spłaty kapitału zapłaconych przeze mnie w wykonaniu Umowy w okresie od dnia zawarcia Umowy do dnia 24 sierpnia 2021 r., do których zwrotu Bank został wezwany przedsądowym wezwaniem do zapłaty z dnia 21 października 2021 r. (doręczonym Bankowi w dniu 25 października 2021 r.), które nie zostało spełnione w wyznaczonym terminie 2 listopada 2021 r., a zatem wierzytelność jest wymagalna od dnia 3 listopada 2021 r. Kwota w walucie obcej na dzień potrącenia wynosi równowartość 713.759,29 PLN według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu potrącenia do godziny 12:00 w wysokości 4,3698 PLN/CHF. Wskutek potrącenia wierzytelność Banku (pozostała po poprzednich potrąceniach, w wysokości 266.875,40 PLN) umarza się w całości, a moja wierzytelność pozostaje nieumorzona w kwocie 102.266,44 CHF (co stanowi równowartość kwoty 446.883,89 PLN w przeliczeniu po kursie średnim NBP obowiązującym w dniu potrącenia do godziny 12:00 w wysokości 4,3698 PLN/CHF).
W wyroku Sądu Okręgowego w (…) Wydział Cywilny, z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt (…), który po uprawomocnieniu stał się tytułem wykonawczym dla dalszej egzekucji, Sąd orzekł:
1. Ustala, że umowa o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 7 stycznia 2008r. zawarta między A.A. a A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) jest nieważna.
2. Zasądza od pozwanego C. AG z siedzibą w (…) prowadzącego działalność C. AG ( SA) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) na rzecz A.A. kwotę 102 266, 44 ( sto dwa tysiące dwieście sześćdziesiąt sześć 44/100) CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 lipca 2024r. do dnia zapłaty.
(...).
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał:
Mając na uwadze powyższe ustalenia dotyczące nieważności przedmiotowej umowy za zasadne okazało się zatem żądanie powódki zasądzenia od pozwanego kwot stanowiących sumę świadczeń tytułem rat kapitałowo - odsetkowych uiszczonych na podstawie tej umowy.
Podstawę prawną żądania powódki w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 405 k.c. i art. 410 § 1 i §2 k.c.
Zgodnie z treścią art. 410 § 2 k.c. świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
W uchwale z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie III CZP 11/20 Sąd Najwyższy przesądził, że stronie, która w wykonaniu umowy kredytu dotkniętej nieważnością, spłacała kredyt, przysługuje zwrot spłaconych środków pieniężnych jako świadczenia nienależnego niezależnie od tego czy i w jaki zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. Pogląd ten Sąd Okręgowy w pełni podziela.
Skutkowało to zasądzeniem łącznej kwoty 102.266,44 CHF, która to kwota stanowiła sumę spłaconą przez powódkę ponad kwotę wypłaconego kapitału. Z zaświadczeń wynikała całość spełnionych przez powódkę świadczeń na rzecz pozwanego Banku w okresie od dnia 21 stycznia 2008 r. do dnia 28 maca 2024 r. - Bank pobrał od powódki kwotę 279.925,82 zł i 203.795,87 CHF (dowód: zaświadczenia Banku z dnia 9 września 2021 r. k. 116-134, historia transakcji k. 357). Zaświadczenie nie było kwestionowane przez pozwanego. Wszystkie te kwoty były uiszczone na podstawie nieważnej umowy, w ten sposób stanowiły nienależne świadczenie uiszczone przez powódkę na rzecz pozwanego. Wobec powyższego, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 102.266,44 CHF (pkt 2 sentencji wyroku).
We wniosku o wszczęcie egzekucji Wnioskodawczyni wniosła o wyegzekwowanie od dłużnika, tj. Banku, następujących należności:
1. zasądzonej kwoty 102.266,44 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 13 lipca 2024 r. do dnia zapłaty,
2. kosztów postępowania klauzulowego w wysokości 120,00 PLN,
3. innych kosztów, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym.
W kwocie wyegzekwowanej przez komornika nie dokonano rozbicia na poszczególne składniki świadczenia.
Kwota 533.298,44 PLN, którą Wnioskodawczyni otrzymała od komornika, została przelana z tytułem: „C. AG (Spółka Akcyjna) oddział w Polsce Km (…) Na: 15-12-2025 Na kwotę: 461507” (zachowano oryginalną pisownię).
W konsekwencji, Wnioskodawczyni nie jest w stanie udzielić bardziej szczegółowej odpowiedzi w oparciu o sam opis otrzymanego przelewu.
Mając na uwadze powyższe, Wnioskodawczyni wskazuje, że udzielenie dalej idącej odpowiedzi na pytanie Organu wymagałoby w istocie dokonania kwalifikacji prawnej i podatkowej zdarzenia, a więc wykraczałoby poza uzupełnienie opisu stanu faktycznego. Istotą wniosku jest bowiem uzyskanie wyjaśnienia skutków podatkowych rozliczenia nieważnej umowy ze skutkiem wstecznym, po dokonanym potrąceniu wierzytelności, a następnie po przymusowym wyegzekwowaniu świadczenia pozostającego po potrąceniu.
Wnioskodawczyni przedstawiła wszystkie dostępne jej informacje dotyczące tytułu prawnego świadczeń oraz sposobu ich rozliczenia, w szczególności: podstawę rozliczeń wynikającą z prawomocnego orzeczenia, fakt złożenia oświadczenia o potrąceniu i jego skutki, zakres oraz okresy świadczeń postawionych do potrącenia, okres korzystania z ulgi odsetkowej, a także kwotę i okres spłat dokonanych po zaprzestaniu korzystania z ulgi odsetkowej.
Jednocześnie Wnioskodawczyni nie dysponuje dokumentem, z którego ściśle wynikałby podział wyegzekwowanej kwoty na poszczególne elementy, w tym na ewentualną część odpowiadającą odsetkom umownym, ponieważ przelew uzyskany od komornika nie zawiera takiego rozbicia.
Wątpliwość Wnioskodawczyni dotyczy tego, czy w realiach sprawy powstaje obowiązek korekty ulgi odsetkowej w związku z przyjęciem, że umowa była nieważna od początku, a więc że świadczenia spełnione na jej podstawie miały charakter nienależny.
Dalsze wątpliwości dotyczą tego, czy ewentualny obowiązek korekty mógł ulec przedawnieniu, a także w jaki sposób należałoby odnieść go do mechanizmu potrącenia, który doprowadził do umorzenia wierzytelności Banku i pozostawienia po stronie Wnioskodawczyni wierzytelności w określonej wysokości. Są to zagadnienia stricte prawne, wymagające oceny na gruncie przepisów prawa podatkowego, w tym ustalenia, czy i w jakim zakresie zdarzenie należy utożsamiać ze zwrotem odsetek, z przychodem, bądź z inną kategorią skutków podatkowych, a więc kwestii, które mają zostać rozstrzygnięte w interpretacji indywidualnej.
Wnioskodawczyni podtrzymuje stanowisko, zgodnie z którym nie nastąpił zwrot odsetek od kredytu, które odliczała w ramach ulgi odsetkowej, w rozumieniu przepisów regulujących tę ulgę.
Po pierwsze, wyegzekwowana kwota stanowiła realizację świadczenia zasądzonego jako zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej czynności prawnej, a więc rozliczenie nienależnych świadczeń, nie zaś rozliczenie prawidłowo należnych odsetek umownych.
Po drugie, w świetle nieważności umowy ze skutkiem wstecznym brak jest podstaw do traktowania przepływów finansowych jako rozliczenia odsetek od skutecznie istniejącego zobowiązania kredytowego, skoro stosunek prawny, z którego miałyby wynikać, nie wywołał skutków prawnych.
Pytania
1. Czy w przedstawionym stanie faktycznym kwota uzyskana przez Wnioskodawczynię w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności z Bankiem, a następnie wyegzekwowana od Banku w wykonaniu prawomocnego wyroku sądu i wypłacona Wnioskodawczyni (w tym wypłata dokonana przez komornika w PLN po przeliczeniu należności wyrażonej w CHF według średniego kursu NBP z 15 grudnia 2025 r.), stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy w przedstawionym stanie faktycznym Wnioskodawczyni jest zobowiązana do zwrotu (korekty) odliczeń dokonanych w ramach tzw. ulgi odsetkowej związanej z kredytem mieszkaniowym refinansowanym (Umowa w B.), w sytuacji gdy Umowa kredytu refinansującego została prawomocnie uznana za nieważną, a rozliczenie stron nastąpiło poprzez potrącenie oraz wykonanie prawomocnego wyroku?
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
Zdaniem Wnioskodawczyni, kwota otrzymana od Banku w wyniku rozliczenia stron po stwierdzeniu nieważności Umowy, obejmującego potrącenie wzajemnych wierzytelności, a następnie wykonanie prawomocnego wyroku, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie Wnioskodawczyni, świadczenie to ma charakter restytucyjny, jego celem jest przywrócenie stanu majątkowego sprzed zawarcia nieważnej Umowy i zwrot nienależnie spełnionych świadczeń, a nie uzyskanie nowego przysporzenia majątkowego. Wnioskodawczyni nie osiąga zatem realnego wzbogacenia, lecz odzyskuje środki uprzednio przekazane Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy.
Skoro zwrot ten nie skutkuje trwałym zwiększeniem aktywów Wnioskodawczyni, to nie powinien być kwalifikowany jako przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednocześnie Wnioskodawczyni wskazuje, że odsetki ustawowe za opóźnienie stanowiące element rozliczenia z Bankiem korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ad. 2
Zdaniem Wnioskodawczyni, nie jest Ona zobowiązana do dokonania jakichkolwiek korekt rozliczeń podatkowych dotyczących tzw. ulgi odsetkowej, ponieważ prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt (…), ustalono nieważność Umowy ze skutkiem ex tunc.
Oznacza to, że Umowa była nieważna od chwili jej zawarcia, a sąd jedynie ten fakt potwierdził, tym samym Wnioskodawczyni nie mogła skutecznie nabyć prawa do odliczeń, a rozliczenie stron po wyroku nie stanowi „zwrotu odliczonych kwot” w rozumieniu art 43 ust. 3a ustawy o PIT.
Niezależnie od powyższego Wnioskodawczyni wskazuje, że ostatnie odliczenie zostało dokonane za rok 2020, a zatem zobowiązanie podatkowe za lata wcześniejsze, co do zasady ulega przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Z ostrożności Wnioskodawczyni wskazuje, że nawet gdyby Organ uznał istnienie obowiązku korekty, to mógłby on dotyczyć wyłącznie tej części rozliczenia, która odpowiada okresowi korzystania z ulgi, tj. kwoty 55.061,42 CHF, ustalonej jako różnica pomiędzy kwotą zasądzoną 102.266,44 CHF a spłatami dokonanymi już po zaprzestaniu korzystania z ulgi w wysokości 47.205,02 CHF.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy:
1. Podstawy prawne dotyczące opodatkowania świadczeń restytucyjnych - brak przysporzenia majątkowego
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej „ustawa o PIT"), opodatkowaniu podlega jedynie taki przychód, który prowadzi do realnego przysporzenia majątkowego podatnika. W przypadku zwrotu kapitału, który uprzednio został wpłacony przez Wnioskodawców na mocy nieważnej umowy kredytowej, mówimy o świadczeniu restytucyjnym, a nie o uzyskaniu nowego dochodu. Środki te mają charakter zwrotu wpłat dokonanych wcześniej, co wyklucza je z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
1) dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
2) dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy - Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
Orzecznictwo sądowe oraz stanowiska organów podatkowych wyraźnie wskazują, że środki zwracane w ramach restytucji nie stanowią nowego przysporzenia.
W wyroku NSA z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt II FSK 100/19) sąd jednoznacznie stwierdził, że zwrot środków w ramach rozliczeń z tytułu nieważności umowy nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ celem takiego zwrotu jest przywrócenie poprzedniego stanu majątkowego stron.
Art. 11 ust. 1 Ustawy o P1T precyzuje, że opodatkowaniu podlegają jedynie te przychody, które skutkują rzeczywistym wzrostem majątku podatnika. Zgodnie z wykładnią przepisów, opodatkowaniu podlega wyłącznie realne przysporzenie, które zwiększa wartość majątku podatnika i prowadzi do uzyskania przez niego korzyści. W sytuacji, gdy dochodzi do unieważnienia umowy, zwrot środków nie jest przysporzeniem majątkowym, lecz jedynie restytucją - przywróceniem stanu majątkowego sprzed dokonania czynności prawnej, która została uznana za nieważną. Z tego względu, uzyskane przez Wnioskodawców środki, które zostały wpłacone bankowi na podstawie nieważnej umowy, nie powinny być traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu.
2. Charakter świadczenia jako restytucyjnego
Świadczenia restytucyjne mają na celu przywrócenie stanu majątkowego do sytuacji sprzed zawarcia nieważnej umowy. W omawianym przypadku, Wnioskodawca otrzymuje zwrot środków wpłaconych na podstawie umowy kredytowej, która została uznana za nieważną. Oznacza to, że otrzymana kwota nie stanowi nowego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie zwrot nienależnie pobranych środków. W związku z tym, nie można uznać jej za przychód podlegający opodatkowaniu.
3. Skutki rozliczenia z bankiem z tytułu unieważnienia kredytu
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu I instancji, umowa kredytowa Wnioskodawców została unieważniona, a co za tym idzie strony jedynie dokonały rozliczenia nienależnie pobranych świadczeń. Żadna ze stron nie otrzymała zatem przysporzenia majątkowego. Skoro zatem doszło do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, zwrot nie stanowi świadczenia pieniężnego podlegającego opodatkowaniu.
W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych Bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo.
4. Egzekucja komornicza zasądzonej kwoty
Zdaniem Wnioskodawcy egzekucja komornicza zasądzonej przez Sąd kwoty nie zmienia jej restytucyjnego charakteru.
5. Skutki podatkowe zwrotu kwoty z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o PIT:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powyższy przepis zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze, że część wypłaconej w skutek dokonanej egzekucji kwoty zawiera odsetki ustawowe za opóźnienie, odsetki te nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
6. Ulga odsetkowa
W ocenie Wnioskodawczyni, nie powstaje po Jej stronie obowiązek dokonywania korekt rozliczeń podatkowych w związku z wcześniejszym korzystaniem z tzw. ulgi odsetkowej, ponieważ prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z 19 grudnia 2024 r. sygn. akt (…), ustalono nieważność Umowy ze skutkiem ex tunc. Skutek ten oznacza, że Umowa była nieważna od chwili jej zawarcia, a orzeczenie sądu jedynie potwierdziło ten stan prawny.
Podstawą stwierdzenia nieważności były klauzule abuzywne określające główne świadczenia stron, które, zgodnie z art. 385(1) § 1 k.c., nie wiążą konsumenta z mocy prawa od samego początku, chyba że konsument następczo udzieli świadomej, wyraźnej i wolnej zgody na związanie takim postanowieniem.
W konsekwencji, w okresie, w którym Wnioskodawczyni dokonywała odliczeń, nie istniała trwała, skuteczna podstawa cywilnoprawna, która uzasadniałaby traktowanie ponoszonych płatności jako wydatków na spłatę odsetek od kredytu w rozumieniu regulacji dotyczących ulgi odsetkowej, a tym samym nie można mówić o prawidłowo nabytym prawie do preferencji, które następnie miałoby zostać „utracone”.
Powyższe ma istotne znaczenie dla wykładni art. 45 ust. 3a ustawy o PIT. Przepis ten przewiduje mechanizm doliczenia w zeznaniu za rok, w którym podatnik otrzymał zwrot, kwot uprzednio odliczonych, przy czym podkreśla się, że konstrukcja ta obejmuje sytuacje typowe dla utraty prawa do ulg albo otrzymania zwrotu wydatków, które wcześniej prawidłowo pomniejszały podstawę opodatkowania lub podatek, a następnie zostały podatnikowi zwrócone. W szczególności wskazuje się, że od 2011 r. ustawodawca posłużył się generalną klauzulą, zgodnie z którą „otrzymanie zwrotu jakichkolwiek kwot wcześniej odliczonych” skutkuje obowiązkiem doliczenia w rozliczeniu za rok otrzymania zwrotu.
Wnioskodawczyni stoi jednak na stanowisku, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi zdarzenie prawne odpowiadające hipotezie tego przepisu, rozliczenie stron po stwierdzeniu nieważności Umowy ma charakter restytucyjny i dotyczy zwrotu świadczeń nienależnych spełnionych na podstawie czynności nieważnej od początku, nie zaś „zwrotu odliczonych kwot” w znaczeniu podatkowym, tj. zwrotu wydatku, który wcześniej prawidłowo uprawniał do ulgi.
Innymi słowy, mechanizm z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT jest adresowany do sytuacji, w których odliczenie było co do zasady należne na moment jego dokonania, a następnie pojawiło się zdarzenie skutkujące zwrotem wydatku albo utratą prawa do preferencji, podczas gdy w niniejszej sprawie, z uwagi na ex tunc nieważność Umowy, przesłanka skutecznego nabycia prawa do odliczenia nie była spełniona już w momencie dokonywania odliczeń.
Niezależnie od powyższego, Wnioskodawczyni podnosi, że ewentualna weryfikacja rozliczeń za lata, w których korzystała z ulgi, jest ograniczona instytucją przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej:
Zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku
Przy czym jest to termin materialnoprawny, którego nie można ani odroczyć, ani przedłużyć w trybach właściwych dla terminów procesowych.
W praktyce oznacza to, że rozliczenia za lata wcześniejsze ulegają sukcesywnie przedawnieniu, co do zasady wyłącza możliwość skutecznego korygowania, wymierzania i egzekwowania zobowiązań podatkowych po upływie ustawowych terminów, chyba że w sprawie wystąpiły zdarzenia skutkujące zawieszeniem lub przerwą biegu przedawnienia.
Ostrożnościowo, na wypadek gdyby organ interpretacyjny nie podzielił stanowiska Wnioskodawczyni co do braku zastosowania art. 45 ust. 3a ustawy o PIT w opisanym mechanizmie restytucyjnym, Wnioskodawczyni wskazuje, że ewentualny obowiązek doliczenia mógłby dotyczyć wyłącznie tej części rozliczenia z Bankiem, która faktycznie odpowiadałaby zwrotowi wydatków uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej, z uwzględnieniem tego, że odliczenia były dokonywane jedynie w okresie korzystania z ulgi, natomiast późniejsze spłaty (po zaprzestaniu korzystania z ulgi) nie mogą zwiększać zakresu ewentualnego doliczenia.
Takie ujęcie pozostaje spójne z funkcją art 45 ust. 3a ustawy o PIT jako przepisu porządkującego skutki zwrotu kwot uprzednio odliczonych, a nie jako podstawy do generalnego, nieograniczonego czasowo „odwracania” rozliczeń historycznych, zwłaszcza w warunkach nieważności Umowy od chwili jej zawarcia i ograniczeń wynikających z przedawnienia.
Tym samym Wnioskodawczyni wskazuje, że nawet gdyby Organ uznał, iż w realiach sprawy istnieje obowiązek dokonania korekty, to korekta ta mogłaby dotyczyć wyłącznie tej części rozliczeń, która pozostaje w bezpośrednim związku z kwotą finalnie uzyskaną przez Wnioskodawczynię po rozliczeniu z Bankiem, rozumianą jako realne przysporzenie odpowiadające okresowi, w którym Wnioskodawczyni korzystała z ulgi odsetkowej. Wnioskodawczyni nie korzystała już z ulgi odsetkowej po roku 2020, natomiast spłaty dokonane w okresie po zaprzestaniu korzystania z ulgi, a przed rozliczeniem i wyegzekwowania wykonania wyroku, wyniosły 47.205,02 CHF. Skoro po potrąceniu i prawomocnym rozstrzygnięciu sądu po stronie Wnioskodawczyni pozostała wierzytelność 102.266,44 CHF, to kwota odpowiadająca okresowi wcześniejszemu, potencjalnie relewantnemu dla rozważań o uldze odsetkowej, wynosi różnicę pomiędzy 102.266,44 CHF a 47.205,02 CHF, czyli 55.061,42 CHF.
W takim wariancie, ewentualny obowiązek odniesienia się do wcześniejszych odliczeń mógłby dotyczyć wyłącznie odsetkowej części rat powiązanej z rozliczeniem w tej skali, przy czym Wnioskodawczyni podtrzymuje, że prawidłowa wykładnia przepisów, w szczególności z uwagi na nieważność Umowy i restytucyjny charakter rozliczeń, prowadzi do wniosku, że obowiązek dokonywania korekt nie powstaje.
7. Interpretacja organów podatkowych i orzecznictwo
W interpretacji indywidualnej z 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że zwrot środków pieniężnych wynikający z zawartej ugody, które wcześniej zostały przekazane na spłatę części rat kredytu hipotecznego, nie stanowi przyrostu majątku. Wynika to z faktu, że zwrot jest ekwiwalentem poniesionych wcześniej wydatków. W związku z tym wypłata tego zwrotu jest neutralna podatkowo na gruncie PIT.
Ponadto interpretacji indywidualnej z 4 lipca 2024 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.411.2024.2.AC), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że świadczenia restytucyjne wynikające z unieważnienia umowy kredytowej nie stanowią przychodu podatkowego, gdyż ich celem jest przywrócenie stanu majątkowego podatnika sprzed zawarcia nieważnej umowy.
Podobnie, w interpretacji indywidualnej z 30 lipca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3.DJ), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że zwrot przez bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty kredytu mieszkaniowego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu. W interpretacji tej podkreślono, że zwrot środków przez bank w wyniku unieważnienia umowy kredytowej ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że na skutek prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytowej, w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności otrzymała Pani określone środki pieniężne wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wskazała Pani także, że w zakresie unieważnionej umowy kredytowej korzystała Pani z tzw. ulgi odsetkowej.
Powzięła Pani wątpliwość, jakie będą dla Pani skutki podatkowe z tytułu powyższych czynności.
Nieważność umowy kredytu
Z treści art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38) wynika, że:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Z kolei na podstawie art. 58 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
Natomiast stosownie do treści art. 58 § 2 tej ustawy:
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
W myśl art. 3851 Kodeksu cywilnego:
§ 1 Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Sądy orzekają o nieważności jednostkowych umów o kredyt hipoteczny zawartych przez banki. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego. Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu, jako nieważna już od chwili jej zawarcia, nie wywołuje skutków prawnych. Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia.
Zatem samo unieważnienie umowy kredytowej nie rodzi żadnych skutków podatkowych i nie ma wpływu na wymiar zobowiązania podatkowego w momencie składania wcześniejszych deklaracji PIT. Z tego tytułu nie ciąży również obowiązek złożenia korekty zeznań. Dopiero wzajemne rozliczenia między bankiem a kredytobiorcą mogą nieść ze sobą ewentualne skutki podatkowe.
Skutki podatkowe zwrotu otrzymanego w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności
Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Jak wynika z opisu sprawy, uzyskała Pani od banku określoną kwotę pieniężną wynikającą z potrącenia wzajemnych wierzytelności z Bankiem.
Wskazuję, że taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymała Pani od banku taki zwrot, to otrzymana przez Panią kwota w ogóle nie stanowi przychodu. Tym samym – nie jest Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.
Skutki podatkowe wypłaty odsetek
Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.
Zgodnie z ww. przepisem:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Skoro zwrot wpłaconych przez Panią środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skoro odsetki te korzystają ze zwolnienia, to z tytułu wypłaty tych odsetek nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
W tej kwestii Pani stanowisko również jest prawidłowe.
Ulga odsetkowa
Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:
Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
1. budową budynku mieszkalnego albo
2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo
3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo
4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.
Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.
Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.
Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:
Odliczenia dotyczą zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu – odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.
Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.
Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) – w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:
Podatnikowi, któremu w latach 2002 – 2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.
Rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek, z którymi związana była ulga odsetkowa
Wskazała Pani, że z ulgi odsetkowej korzystała Pani w latach 2008-2020.
W przypadku zwrotu tych odsetek, ustawodawca przewidział rozwiązane dla tego rodzaju, szczególnych sytuacji. Stosownie do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek.
Konsekwencją unieważnienia umowy kredytu jest to, że obie strony muszą dokonać odpowiednich wzajemnych rozliczeń. Jednak sposób tych rozliczeń uzależniony jest każdorazowo od wyroku sądu i przyjętej w związku z tym metody wzajemnych rozliczeń w danej sprawie.
Zasadą podatku dochodowego jest zasada samoopodatkowania. Zatem to na podatniku spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia przychodów, uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w prawidłowej wysokości i obliczenia podatku.
W związku z powyższym, to na podatniku jest obowiązek ustalenia i udowodnienia, w jakiej wysokości zwrócone przez bank odsetki w ramach spłacanych rat kapitałowo-odsetkowych były uprzednio odliczone w ramach ulgi odsetkowej.
Przy czym kwestia obliczenia wartości kwot podlegających uwzględnieniu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy nie może być przedmiotem interpretacji, lecz podlega weryfikacji w toku ewentualnego postępowania podatkowego. Interpretacja indywidualna w odróżnieniu od aktu administracyjnego nie jest bowiem skierowana wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz rozstrzyga czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia zobowiązania podatkowego.
Powyższe oznacza, że w przypadku jeżeli, obliczając podatek należny, dokonała Pani odliczeń od dochodu (podstawy obliczenia podatku lub podatku), a następnie otrzymała Pani zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), to w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzyma Pani ten zwrot, powinna Pani doliczyć odpowiednio kwoty poprzednio odliczone. Zwróconą kwotę odsetek (tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej niezależnie od roku ich odliczenia) powinna Pani wykazać w zeznaniu rocznym.
Przedawnienie zobowiązania a kwestia rozliczenia zwrotu odsetek
Pani wątpliwość budzi również kwestia okresu podatkowego, za który będzie Pani zobowiązana do zwrotu ulgi odsetkowej.
Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Okres przedawnienia – zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – co do zasady – wynosi pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego zaczyna biec od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a kończy się z upływem 5 lat.
Istotą „przedawnienia” uregulowanego w powołanym art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jest to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty, zobowiązanie podatkowe przestaje bowiem istnieć.
Kwestia przedawnienia Pani zobowiązań podatkowych za lata wcześniejsze nie ma znaczenia dla rozliczenia przez Panią ulgi odsetkowej. Zobowiązanie podatkowe dotyczące rozliczenia z tytułu zwrotu odsetek, z którymi była związana ulga odsetkowa powstanie bowiem dopiero w momencie otrzymania zwrotu odsetek w wyniku unieważnienia umowy kredytowej.
Jednocześnie, z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika, że dotyczy on jedynie zwrotu kwot za lata nieprzedawnionych zobowiązań podatkowych.
Pani skutki podatkowe z tytułu zwrotu odsetek
Podsumowując - w przypadku gdy w otrzymanym w 2025 roku zwrocie mieścił się zwrot odsetek, co do których korzystała Pani z ulgi odsetkowej, to powinna Pani w składanym za 2025 rok zeznaniu doliczyć wartość odliczonej w związku z tymi odsetkami ulgi odsetkowej, z której skorzystała Pani we wszystkich latach. Zobowiązanie z tego tytułu przedawni się więc z końcem 2031 r.
W przypadku zwrotu środków, z tytułu których korzystała Pani z ulgi odsetkowej - nie mają znaczenia lata, w jakich korzystała Pani z tej ulgi. Ważny jest moment (rok) rozliczenia z bankiem tych środków – to on będzie podstawą do obliczenia okresu przedawnienia.
Zatem Pani stanowisko w kwestii rozliczania ulgi odsetkowej (pytanie numer 2) należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Odnosząc się do powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 .; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo