Zwolnienia z opodatkowania odszkodowania z tytułu likwidacji ROD.
Podatniczka była użytkownikiem działki w rodzinnym ogrodzie działkowym (ROD). W związku z realizacją inwestycji celu publicznego (budowa infrastruktury) doszło do likwidacji działki, zniszczenia altany, nasadzeń i infrastruktury. Otrzymała odszkodowanie od X S.A. w 2025 r., wypłacone na podstawie wyceny…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
3 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 7 kwietnia 2026 r. (wpływ 14 kwietnia 2026 r.), pismem z 31 maja 2026 r. (wpływ 5 czerwca 2026 r.) oraz pismem z 10 czerwca 2026 r. (wpływ 15 czerwca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i jego uzupełnienie
W związku z realizacją inwestycji celu publicznego pn.: „ (…) wraz z infrastrukturą towarzyszącą i linią światłowodową. Rozbiórka kolektora (…) wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Przebudowa mostu technicznego na rzece (…)” objętej Uchwałą Nr (…) Rady Miasta (…) z dnia 26 października 2023 r., doszło do likwidacji działki w rodzinnych ogrodach działkowych, z której Pani korzystała.
W wyniku inwestycji:
· zniszczono budynek działkowy (altanę),
· utracono nasadzenia i infrastrukturę działkową,
· działka została całkowicie oddana pod inwestycję.
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wypłacono Pani odszkodowanie. Świadczenie miało charakter odszkodowawczy, nie powodując przysporzenia majątkowego ponad stan pierwotny. Z działki korzystała Pani na podstawie umowy dzierżawy.
Wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w związku z likwidacją Rodzinnego Ogrodu Działkowego „(…)” w (…) do X S.A. w 2022 r.
Podstawą prawną były przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, w szczególności art. 22-24 tej ustawy. Likwidacja Rodzinnego Ogrodu Działkowego nastąpiła w związku z realizacją inwestycji celu publicznego, na podstawie Uchwały nr (…) Rady Miasta (…) z dnia 26 października 2023 r. Odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie wyceny rzeczoznawcy zaakceptowanej przez X S.A po uprzednim ustaleniu jego wysokości w oparciu o wycenę sporządzoną przez rzeczoznawcę.
Otrzymane odszkodowanie dotyczyło wyłącznie poniesionych strat. Działka została całkowicie zlikwidowana - naniesienia w postaci altany, nasadzeń oraz infrastruktury zostały zniszczone, a teren zwrócono jako pusty i zaorany.
Odszkodowanie stanowiło jedynie rekompensatę za utracone składniki majątkowe i nie obejmowało żadnych utraconych korzyści.
Wycena naniesień została dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego zgodnie z zasadami obowiązującymi przy likwidacji ROD oraz na podstawie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Wypłacone odszkodowanie otrzymała Pani 31 stycznia 2025 roku od X Spółka Akcyjna. Odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, w szczególności art. 22 ust. 1-3 oraz art. 23 tej ustawy, przewidujących obowiązek naprawienia szkody poprzez wypłatę odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na działce.
Dodatkową podstawę stanowią przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące naprawienia szkody, w szczególności art. 361 § 2, zgodnie z którym odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł.
Otrzymane świadczenie miało wyłącznie charakter odszkodowawczy i nie stanowiło dochodu ani przysporzenia majątkowego, lecz rekompensatę za faktycznie poniesione straty.
Wskazana we wniosku „likwidacja” dotyczyła zniszczenia i usunięcia składników znajdujących się na działce, tj. altany, nasadzeń oraz infrastruktury działkowej, w tym ogrodzenia. W związku z realizacją inwestycji publicznej teren działki został zajęty, rozkopany i wykorzystany do wykonania infrastruktury podziemnej, a znajdujące się na nim naniesienia zostały usunięte. Po zakończeniu prac działka została zwrócona jako niezagospodarowany teren, bez altany, nasadzeń i infrastruktury istniejących przed rozpoczęciem inwestycji publicznej.
Wskazana we wniosku likwidacja dotyczyła wyłącznie składników znajdujących się na działce (altany, nasadzeń oraz ogrodzenia, infrastrukturę działkową), które zostały usunięte w związku z realizacją inwestycji publicznej. Nie doszło do odrębnej likwidacji samej działki jako prawa użytkowania, a jedynie do zniszczenia i usunięcia naniesień znajdujących się na działce.
Obecnie nie jest Pani już użytkownikiem przedmiotowej działki, ponieważ prawo do działki zostało przez Panią przeniesione w dniu 14 maja 2026 r. Jednocześnie wyjaśnia Pani, że w dacie otrzymania odszkodowania przysługiwało Pani prawo do użytkowania tej działki i to Pani byłam uprawniona do otrzymania świadczenia jak i zapłacenia podatku.
Działka została przez Panią udostępniona na czas realizacji inwestycji publicznej. W związku z prowadzonymi pracami teren działki został zajęty i wykorzystany do wykonania infrastruktury podziemnej, w wyniku czego usunięto altanę, nasadzenia oraz ogrodzenie i infrastrukturę działki. Jednocześnie wskazuje Pani, że otrzymane świadczenie „miało wyłącznie charakter odszkodowawczy i stanowiło rekompensatę poniesionej szkody, a nie przysporzenie majątkowe o charakterze dochodowym.
Potwierdza Pani, że operat szacunkowy będący podstawą ustalenia wysokości odszkodowania został sporządzony na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z realizacją celu publicznego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy.
Pytanie
Czy odszkodowanie wypłacone w opisanym stanie faktycznym podlega podatkowi dochodowemu od osób fizycznych (PIT), czy mieści się w zwolnieniu przewidzianym w art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 3b ustawy o PIT?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie otrzymane odszkodowanie nie podlega PIT, ponieważ:
1. Ma charakter kompensacyjny (odszkodowawczy).
2. Zostało wypłacone na podstawie przepisów odrębnej ustawy — ustawy o ROD.
3. Jest związane z realizacją inwestycji publicznej, potwierdzonej uchwałą RM (…).
Uzasadnienie prawne i powołania na interpretacje
1. Interpretacje potwierdzające zwolnienie z PIT
Wskazane interpretacje pokazują ustaloną linię orzeczniczą organów podatkowych, że świadczenia odszkodowawcze w tej sytuacji korzystają ze zwolnienia z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o PIT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W oparciu o powyższy przepis, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają wszelkiego rodzaju dochody uzyskane przez podatnika z wyjątkiem tych, które zostały enumeratywnie wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartym w ww. ustawie, bądź od których zaniechano poboru podatku.
Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
W treści art. 10 ust. 1 ww. ustawy zostały określone źródła przychodów, gdzie m.in. wymienia się inne źródła (pkt 9).
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 , uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 , dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ww. ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Z treści stanu faktycznego i uzupełnienia wynika, że była Pani użytkownikiem ogródka działkowego. W związku z prowadzoną inwestycją Spółka dokonała zniszczeń znajdującego się na działce mienia, tj. likwidacja dotyczyła zniszczenia i usunięcia składników znajdujących się na działce, tj. altany, nasadzeń oraz infrastruktury działkowej, w tym ogrodzenia. Za zniszczenie Pani mienia znajdującego się na działce Spółka wypłaciła Pani odszkodowanie na podstawie sporządzonego operatu szacunkowego. Jako podstawę prawną sporządzenia operatu szacunkowego wskazała Pani ustawę o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie wypłacono w 2025 r.
Powzięła Pani wątpliwość, czy wypłacone odszkodowanie na podstawie wyceny rzeczoznawcy zaakceptowanej przez X S.A po uprzednim ustaleniu jego wysokości w oparciu o wycenę sporządzoną przez rzeczoznawcę, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Należy wskazać, że szczególnym trybem likwidacji przewidzianym w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073) jest likwidacja ogrodu działkowego lub jego części na cel publiczny.
Na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073):
1. Działkowiec ma prawo zagospodarować działkę i wyposażyć ją w odpowiednie obiekty i urządzenia zgodnie z przepisami ustawy oraz regulaminem.
2. Nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działce, wykonane lub nabyte ze środków finansowych działkowca, stanowią jego własność.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399):
Ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości gruntowej – należy przez to rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności.
Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 6 ww. ustawy:
Ilekroć w ustawie jest mowa o wycenie nieruchomości – należy przez to rozumieć postępowanie, w wyniku którego dokonuje się określenia wartości nieruchomości.
W myśl art. 6 pkt 2, 3 i 4 ww. ustawy:
Celem publicznym w rozumieniu ustawy jest:
Stosownie do art. 7 ww. ustawy:
Jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach rozdziału 1 działu V.
W świetle art. 124 ust. 1 ustawy:
Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Jak wynika z art. 124a ustawy:
Przepisy art. 124 ust. 1–2 i 4–7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nie-ruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3.
Na podstawie art. 124b ust. 1 ww. ustawy:
Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.
Według art. 124b ust. 4 ustawy:
Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.
Powyższe oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami są stosowane nie tylko w przypadku odszkodowania wypłaconego za wywłaszczenie nieruchomości gruntowej, lecz również jej części składowych, jeżeli części składowe stanowią odrębny przedmiot własności.
Odszkodowanie stanowi, co do zasady, przychód w rozumieniu przytoczonego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych, określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku. Jednakże należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510, 1700 i 2140), z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Należy zaznaczyć, że powyższym zwolnieniem objęte są tylko odszkodowania i zadośćuczynienia i to tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, bądź z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w lit. a-g zacytowanego przepisu.
Oznacza to, że zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost ze stosownych przepisów prawa lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań.
Ponadto należy podkreślić, że ww. zwolnienie jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania co oznacza, że wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane zgodnie z wykładnią literalną. W związku z tym tylko otrzymanie odszkodowania lub zadośćuczynienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga łącznego spełnienia następujących warunków:
1. otrzymane świadczenie musi być odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem,
2. odszkodowanie lub zadośćuczynienie musi być przyznane na podstawie:
a. ustawy,
b. przepisów wykonawczych do ustawy lub aktów administracyjnych wydanych na podstawie tych przepisów,
c. układów zbiorowych pracy lub innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy,
3. wysokość bądź zasady ustalania odszkodowania lub zadośćuczynienia muszą wprost wynikać z ww. aktów,
4. nie mogą zachodzić wyłączenia, o jakich mowa w lit. a-g art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Powołany powyżej przepis wskazuje jednoznacznie, że nie wszystkie odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ponadto, należy podkreślić, że nie jest przy tym wystarczające, aby w przepisach prawa określone były same tylko przesłanki powodujące powstanie roszczenia o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, konieczne jest również wskazanie zasad ich ustalania.
Ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust.1 pkt 3 ww. ustawy, korzystają bowiem jedynie te odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie oraz te odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na podstawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy Kodeks pracy.
W świetle zaś art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy:
Wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Natomiast zwolnienie przedmiotowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, obejmuje swym zakresem odszkodowania lub zadośćuczynienia przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z regulacji wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przy czym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy, wyłączone są świadczenia otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz świadczenia dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Z racji tego, że odszkodowania i zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej mogą korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, zaś zastosowanie zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy ma „pierwszeństwo” przed zastosowaniem zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, możliwość skorzystania przedmiotowego odszkodowania ze zwolnienia należy rozpatrywać we wskazanej wyżej kolejności.
Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas, lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.
Należy mieć również na uwadze, że o kwalifikacji danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa, lecz rzeczywisty charakter. Świadczenie nazwane odszkodowaniem, nie musi mieć bowiem rzeczywiście charakteru odszkodowawczego bądź odwrotnie – niesprecyzowanie, że dane świadczenie jest odszkodowaniem, nie determinuje takiego charakteru wskazanego rodzaju świadczenia.
W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawodawca nie zdefiniował pojęcia odszkodowania czy zadośćuczynienia, niemniej rozumienie tych pojęć nie może odbiegać od ich znaczenia przyjętego w systemie prawa cywilnego. Wiele pojęć z katalogu zwolnień przedmiotowych nie zostało zdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – nie może to jednak oznaczać dowolności w ich rozumieniu i stosowania wykładni rozszerzającej, przy czym oczywistym jest, że w celu uniknięcia takiej dowolności, kryteria rozumienia tych pojęć – niezdefiniowanych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – muszą mieć w pierwszej kolejności charakter kryteriów ustawowych.
Odnośnie zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że zasady odpowiedzialności odszkodowawczej w prawie cywilnym opierają się na zasadzie winy lub ryzyka. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.) przewiduje dwa zasadnicze rodzaje odpowiedzialności: deliktową, która wynika z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego i następne) oraz kontraktową – powstającą z mocy umowy (art. 471 K.c. i nast.). Tym samym, na tle Kodeksu cywilnego świadczenie odszkodowawcze jest następstwem niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania lub czynu niedozwolonego.
Odwołując się zatem do prawa cywilnego stwierdzić należy, że świadczenie odszkodowawcze to najogólniej świadczenie mające na celu naprawienie wyrządzonej szkody. Szkodą jest uszczerbek jakiego doznał poszkodowany wbrew jego woli we wszelkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Uszczerbek niemajątkowy jest określany terminem „krzywda”. Pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie negatywne przeżycia człowieka wyrażające się zarówno w cierpieniu fizycznym, jak i psychicznym, wywołane czynem niedozwolonym. Do naprawienia krzywdy odnosi się termin „zadośćuczynienie”, natomiast „odszkodowanie” wiąże się z naprawieniem uszczerbku majątkowego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że jak wynika z powołanych uregulowań, wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w związku z likwidacją rodzinnego ogrodu działkowego. Powyższa „likwidacja” dotyczyła zniszczenia i usunięcia składników znajdujących się na działce, tj. altany, nasadzeń oraz infrastruktury działkowej, w tym ogrodzenia. W związku z realizacją inwestycji publicznej teren działki został zajęty, rozkopany i wykorzystany do wykonania infrastruktury podziemnej, a znajdujące się na nim naniesienia zostały usunięte. Po zakończeniu prac działka została zwrócona jako niezagospodarowany teren, bez altany, nasadzeń i infrastruktury istniejących przed rozpoczęciem inwestycji publicznej.
Ponadto należy zauważyć, że omawiane odszkodowanie zostało wypłacone przez X S. A. w drodze czynności cywilnoprawnej. Z opisu sprawy nie wynika, że odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie wyroku lub ugody sądowej. W uzupełnieniu wskazała Pani, że odszkodowanie wypłacono na podstawie wyceny rzeczoznawcy.
Powyższe wyklucza możliwość zastosowania do otrzymanego przez Panią odszkodowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy, z uwagi na zawarte w nim wyłączenie przewidziane w lit. g) tego przepisu, w myśl którego przedmiotowe zwolnienie nie ma zastosowania do odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Otrzymane przez Panią odszkodowanie nie mieści się również w dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zwolnienie wynikające z tego przepisu ma zastosowanie do odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej.
Jednakże należy wskazać na przepis art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:
Wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu.
Zawarty w tym przepisie zwrot „przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami” odnosi się do wszystkich przypadków, w których wypłata tego odszkodowania następuje stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nie tylko w zakresie wywłaszczenia nieruchomości, lecz również w innych przewidzianych prawem sytuacjach (zdarzeniach), w których stosownie do tych przepisów odszkodowanie to jest wypłacane.
Jak wynika z opisu sprawy uprawnienie do otrzymania odszkodowania wynika stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy zatem stwierdzić, że wypłacone odszkodowanie zwolnione jest z podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego oraz powołane przepisy prawa, stwierdzić należy, że otrzymane przez Panią odszkodowanie za zniszczenie składników majątkowych znajdujących się na działce (altany, nasadzeń oraz infrastruktury działkowej, w tym ogrodzenia) położonych na terenie rodzinnego ogrodu działkowego jest zwolnione od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym kwota odszkodowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie ma obowiązku wykazania jej w zeznaniu rocznym.
Pani stanowisko uznałem w całości za nieprawidłowe, gdyż brak obowiązku opodatkowania otrzymanego przez Panią odszkodowania wynika z zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie jak Pani wskazała we własnym stanowisku z art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
W odniesieniu do powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych należy stwierdzić, że zostały wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.
Powołane interpretacje nie stanowią źródła prawa, wiążą strony w konkretnej indywidualnej sprawie, więc zawartych w nich stanowisk organów podatkowych nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Każdą sprawę organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo