Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.310.2026.2.MN

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

5 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 4 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 28 marca 2026 r. (wpływ 28 marca 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

27 sierpnia 2007 r. A.A. i B.B. (dalej łącznie zwani „Kredytobiorcy” lub „Wnioskodawca”) zawarli z (…) Bank S.A., którego obecnie następcą prawnym jest (…) S.A. (dalej „Bank”) umowę kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej we franku szwajcarskim CHF, nr (…) (dalej „Umowa”).

Celem kredytu był zakup lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym położonym w (…) przy ul. (…).

Przedmiotowy kredyt hipoteczny był zabezpieczony hipoteką na kredytowanej nieruchomości.

Zgodnie z zawartą Umową obydwaj Kredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, a w momencie dokonywania wszelakich czynności opisanych we wniosku w małżeństwie Kredytobiorców panował ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej.

Łącznie Bank wypłacił tytułem Umowy kwotę 475.190,00 PLN stanowiącą równowartość 209.648,81 CHF, stosując kurs kupna obowiązujący w Banku w chwili uruchomienia kredytu.

W związku z powzięciem informacji, iż przedmiotowa Umowa zawiera klauzule abuzywne prowadzące do jej nieważności, Kredytobiorcy wystąpili do Banku o zwrot pobranych niesłusznie kwot, które na moment wezwania (maj 2020 r.) wynosiły odpowiednio 149.339,70 PLN i 75.712,55 CHF.

W związku z negatywną odpowiedzią banku, w sierpniu 2020 r. Kredytobiorcy wnieśli przeciwko Bankowi pozew o całkowite uznanie Umowy za nieważną oraz zwrot Kredytobiorcom wszystkich kwot wraz z należnymi odsetkami od dnia upływu terminu zapłaty w wezwaniu, które było skierowane w maju 2020 r., do dnia zapłaty.

W pozwie, Kredytobiorcy wskazywali na nieważność bezwzględną Umowy oraz niedozwolony charakter postanowień (art. 385 (1) § 1 k.c.), których usunięcie z Umowy skutkowałoby upadkiem (nieważnością) Umowy. Przedmiotem żądania pozwu w zakresie zapłaty był zwrot nienależnie uiszczonych rat kredytu oraz innych kosztów. Z ostrożności procesowej sformułowano również w pozwie roszczenie ewentualne, tzw. roszczenie o „odfrankowienie”.

W związku z realizacją Umowy, od daty jej zawarcia do 7 listopada 2023 roku (data ostatniej płatności), Kredytobiorcy uiścili na rzecz Banku kwotę 143.432,98 PLN i 109.801,57 CHF, co po przeliczeniu przez Bank stanowiło 157.150,69 CHF. Dodatkowo Bank pobrał od Kredytobiorców 9.040,75 PLN tytułem tzw. ubezpieczenia pomostowego oraz 3.292,76 PLN tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu.

Dążeniem Wnioskodawcy, wobec naruszenia przez Bank przepisów prawa, było odzyskanie nienależnie uiszczonych przez Kredytobiorców kwot. W trakcie postępowania sądowego Bank wystąpił z propozycją zawarcia ugody, która zakończyłaby spór dotyczący kwestionowanej Umowy.

W toku procesu toczącego się przed Sądem Strony uzgodniły warunki ugody sądowej. Propozycję ugody z Bankiem Wnioskodawcy potraktowali jako propozycję zwrotu przez Bank środków, które w wyniku ugody zostaną uznane za nienależnie wpłacone do Banku tytułem kredytu i odsetek od kredytu oraz spowodują odstąpienie przez Kredytobiorców od dochodzenia dalszych roszczeń wobec Banku z tytułu Umowy – na przykład odsetek ustawowych za czas pomiędzy wezwaniem Banku do zapłaty, a rzeczywistym, przyszłym zwrotem.

21 października 2025 r. Strony zawarły ugodę sądową, w oparciu o którą zakończono spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy (oraz jej ważności).

Treść ugody stanowiła załącznik do protokołu z rozprawy.

Zawarcie ugody skutkowało umorzeniem przez Sąd postępowania sądowego. Bank i Kredytobiorcy zawarli ugodę w celu polubownego zakończenia sporu i uchylenia stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, poprzez przyjęte w ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej.

Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został rozliczony tak, jakby od daty podpisania Umowy stanowił kredyt Złotowy udzielony na warunkach określonych w ugodzie.

W § 3.2 ugody z Bankiem zawarte jest stwierdzenie, że Bank „wypłaci Kredytobiorcy kwotę 425.000,00 PLN w związku z rozliczeniem Umowy”.

Kwota ta została przekazana tytułem zwrotu środków pieniężnych, które wcześniej na mocy Umowy Kredytobiorcy przekazali na rzecz Banku w ramach spłaty udzielonego kredytu na podstawie Umowy. Została ona również uzgodniona przez Strony w drodze negocjacji ugodowych, w toku których zarówno Bank, jak i Kredytobiorcy dokonali wzajemnych ustępstw.

Kwota, na którą składa się łączna suma wpłat dokonanych przez Kredytobiorców na rzecz Banku z tytułu Umowy jest wyższa niż kwota uzyskanego przez Kredytobiorców kapitału kredytu.

Jak wskazano powyżej Kredytobiorcy wpłacili na poczet Umowy kwotę przewyższającą wypłaconą im przez Bank kwotę kapitału.

Zestawienie rozliczenia z Bankiem przedstawia się następująco :

475.190,00 PLN – kwota kredytu udostępniona przez Bank,

722.280,29 PLN – kwota przekazana Bankowi przez Kredytobiorców, w tym:

157.150,69 CHF przeliczone po średnim kursie NBP z dnia rozliczenia/ugody

12.333,51 PLN składki z tytułu ubezpieczenia kredytu

425.000,00 PLN – wypłata w związku z rozliczeniem Umowy przez Bank dla Kredytobiorców.

Pytania

1.  Czy otrzymana przez Wnioskodawcę w wyniku ugody z Bankiem kwota 425.000,00 PLN stanowić będzie w całości przychód i czy w związku z tym powstanie po stronie Wnioskodawcy obowiązek podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647)?

2.  Czy jeżeli ww. kwota 425.000,00 PLN, bądź jakakolwiek jej część, stanowić będzie przychód podatkowy, to czy do kosztów uzyskania powyższego przychodu mogą zostać zaliczone: uprzednio wpłacone kwoty do Banku z tytułu realizacji przedmiotowej Umowy, wszystkie koszty związane z przygotowaniem pozwu, prowadzeniem sprawy sądowej, rozmów ugodowych z Bankiem wraz z wynagrodzeniem dla kancelarii prawnej reprezentującej Kredytobiorców w czasie trwania sporu?

Pana stanowisko w sprawie

Ad. 1

Kwota zwróconych środków pieniężnych przez Bank na podstawie ugody w wysokości 425.000,00 PLN nie będzie stanowić przychodu do opodatkowania.

Uzasadnienie

A. Przychód podatkowy a przysporzenie majątkowe

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 164/15 wskazano, że jak stanowi przepis art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Przytoczona definicja przychodu wyprowadzona na podstawie tych przepisów ma charakter ogólny, a zatem będzie ona w użyciu wówczas, gdy zastosowania nie będą znajdować regulacje szczegółowe, inaczej opisujące danego rodzaju przychód. Należy również pamiętać, że przepisy art. 11 u.p.d.o.f. trzeba interpretować w powiązaniu z przepisami art. 10 oraz art. 12-20 u.p.d.o.f., co pozwala na ustalenie, czy dana kwota lub świadczenie przynależą do któregokolwiek ze źródeł przychodów podatkowych. Jeżeli nie będzie możliwe przyporządkowanie danego świadczenia do jakiegokolwiek źródła przychodu (w tym również do „innych źródeł przychodu” - art. 20 u.p.d.o.f.), to nie będzie ono mogło być uznane za przychód podatkowy, choćby nawet odpowiadało ogólnej definicji przychodu zawartej w przepisach art. 11 u.p.d.o.f. Mimo że nie wynika to wprost z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Przychód jest bowiem w istocie określonym przyrostem majątkowym, a zatem jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w tym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 omawianej ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

B. Przypadki przysporzenia majątkowego w sytuacjach realizacji umów kredytowych

Przystępując do oceny skutków podatkowych otrzymania wskazanej we wniosku kwoty, na podstawie zawartej z bankiem ugody dotyczącej zaciągniętego kredytu hipotecznego, wskazać należy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się wyłącznie w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Wnioskodawca wskazuje, że otrzymany kredyt na podstawie Umowy wypełnia przesłanki definicji zawartej w § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. poz. 592 z późn. zm.) (dalej jako: „Rozporządzenie”), a kredyt był zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f., tj. wydatki na własne cele mieszkaniowe - na zakup lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym.

Zgodnie z ugodą udzielony na mocy Umowy kredyt przewalutowano na kredyt złotówkowy.

Jednocześnie nigdy wcześniej Wnioskodawca (Kredytobiorcy) nie korzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

W myśl § 1 ust. 2 Rozporządzenia kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują: kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału); odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje; oraz opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia:

Jak wynika z uzasadnienia do Rozporządzenia za jego wydaniem stoi „szczególna potrzeba wyprowadzenia istotnej zachęty do zawierania przez kredytodawców i kredytobiorców ugód w celu restrukturyzacji tzw. kredytów frankowych, które ograniczą negatywne skutki wynikające ze zmiany kursu waluty szwajcarskiej na możliwość terminowej spłaty kredytów mieszkaniowych denominowanych w tej walucie przez polskich obywateli”. Jednocześnie w uzasadnieniu wskazano, że „nie bez znaczenia jest fakt, że część kredytobiorców toczy spory sądowe z bankami zarzucając abuzywność klauzul indeksacyjnych przy hipotecznych kredytach mieszkaniowych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej. Opodatkowanie umarzanych kredytobiorcom kwot w sytuacji, gdy dochodzą oni przed sądami nieważności zawartych przez nich umów (częściową lub całkowitej), czyli podważają zasadność wymagalności tych kwot, budziłoby zatem istotne kontrowersje”. Ponadto nie sposób nie zgodzić się, że „uzyskane przez kredytobiorców umorzenie kredytu będzie stanowiło dla tej grupy realną, wymiernie poprawiającą ją położenie korzyść, wyłącznie w sytuacji, jeśli działania instytucji finansowych zmierzające do ułatwienia spłaty zadłużenia kredytobiorcom spotkają się z synergiczną reakcją ze strony państwa”.

C. Skutki ugody sądowej

Stosownie do art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.

Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

Ustawodawca w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. wymienia źródła przychodów, z których przychód (dochód) podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Nienależne świadczenie w podanym rozumieniu przyjętym w art. 410 w zw. z art. 405 Kodeksu Cywilnego nie zostało wymienione jako odrębne źródło przychodów w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 u.p.d.o.f.

Mając na uwadze fakt, iż w ugodzie nie została wskazana podstawa, na jakiej Bank zobowiązany był do zwrotu na rzecz Wnioskodawcy (Kredytobiorców) kwoty 425.000,00 PLN, kwota ta tym bardziej nie powinna podlegać opodatkowaniu, jako że Wnioskodawca (Kredytobiorcy) mają otrzymać zwrot tego, co w czasie trwania Umowy było świadczone.

Zwrot tego, co świadczono nie stanowi przychodu.

Bank na podstawie Umowy udzielił kredytu na łączną kwotę 475.190,00 PLN. Tym samym Bank pobrał bezpodstawnie świadczenie nienależne w łącznej kwocie 722.280,29 PLN co stanowi więcej niż udzielona kwota kredytu, a otrzymana w wyniku ugody kwota stanowi zwrot części kosztu poniesionego w związku z zawarciem z Bankiem Umowy.

Otrzymanie zwrotu nie będzie stanowić żadnej dodatkowej korzyści, a jedynie prowadzi do stanu rozliczeń, który jest zgodny z prawem, tj. stanowi następstwo pozbawienia Umowy jej abuzywnych postanowień. Kwota przekazana Kredytobiorcom przez Bank na podstawie ugody nie spowoduje faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawcy (Kredytobiorców).

Dodatkowo, należy podkreślić znaczenie słowa „rozliczenie”, które jest użyte w ugodzie. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN, „rozliczenie” to „uregulowanie wzajemnych należności, zobowiązań między przedsiębiorcami i dostawcami, dłużnikami i wierzycielami (…)”, co wskazuje, iż słowo „rozliczenie” odnosi się jednoznacznie do należności i zobowiązań, które musiały istnieć już na moment podpisywania ugody jako efekt wcześniejszej realizacji Umowy. Jeżeli więc takowe wierzytelności istniały już wcześniej, to oznacza, że „rozliczenie” jest tylko czynnością regulującą stan owych uprzednich wierzytelności, co prowadzi do wniosku, że, samo „rozliczenie” nie może tworzyć żadnego nowego przysporzenia majątkowego.

Podsumowanie

Wszystkie kwoty otrzymywane „tytułem zwrotnym”, tak jak przedmiotowa kwota otrzymana przez Wnioskodawcę tytułem „w związku z rozliczeniem”, nie może być zaliczona do przychodów podatkowych. Przychód podatkowy warunkuje możliwość powstania dochodu podatkowego w tym znaczeniu, że dopóki nie mamy do czynienia z przychodem w sensie podatkowym, dopóty nie może powstać dochód podatkowy. Otrzymanego zwrotu nie można traktować w kategorii przychodu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 11 u.p.d.o.f., ponieważ w tej sytuacji nie następuje po stronie Wnioskodawcy (Kredytobiorców) żadne przysporzenie majątkowe.

Zwrot otrzymanej kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia się na podstawie art. 405 i art. 410 Kodeksu cywilnego (nienależne świadczenie) nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.

Kwotę otrzymaną przez Kredytobiorców na podstawie podpisanej z Bankiem ugody, należy traktować jako zwrot przez Bank środków, które w wyniku tejże ugody spowodowały odstąpienie przez Kredytobiorców od dochodzenia dalszych roszczeń wobec Banku z tytułu Umowy.

Wobec powyższego, skoro kwota, którą Kredytobiorcy otrzymali od Banku w wyniku zawartej ugody, mieści się w kwocie wpłaconej podczas spłaty kredytu mieszkaniowego, jej otrzymanie nie powoduje dodatkowego przysporzenia majątkowego, a wypłata ta jest zdaniem Wnioskodawcy neutralna podatkowo.

Ad. 2

Na początku Wnioskodawca chciałby stwierdzić, iż stanowisko przedstawione poniżej jest stanowiskiem hipotetycznym, które Wnioskodawca dopuszcza tylko w sytuacji, w której organ skarbowy nie uznałby podstawowego stanowiska Wnioskodawcy, zgodnie z którym kwota zwróconych środków pieniężnych przez Bank na podstawie ugody w wysokości 425.000,00 PLN nie będzie stanowić przychodu do opodatkowania.

Według Wnioskodawcy, jeżeli jakakolwiek kwota mogłaby podlegać opodatkowaniu, byłaby to kwota różnicy między kwotą zwróconą przez bank, tj. 425.000,00 PLN a nadpłatą kapitału dokonaną przez Kredytobiorców, czyli kwotą 108.807,38 PLN, co stanowiłoby przychód podatkowy o wartości 316.192,62 PLN.

Kosztami uzyskania przychodów (bez względu na ostateczną wysokość przychodu podatkowego) będą mogły być wszystkie wydatki związane z realizacją Umowy kredytowej oraz wszystkie koszty związane z przygotowaniem pozwu, prowadzeniem sprawy sądowej, rozmowami ugodowymi z Bankiem wraz z wynagrodzeniem dla kancelarii prawnej reprezentującej Kredytobiorców w czasie trwania sporu, za wyjątkiem tych wprost wymienionych w art. 23 Ustawy o PIT, którymi w opisanym przypadku były bezpośrednie spłaty pierwotnego kapitału.

Uzasadnienie

Jeśli z jakichś powodów kwota otrzymana z banku w związku „z rozliczeniem Umowy” zostałaby uznana jako przychód podatkowy, należy określić, z jakiego tytułu przedmiotowy przychód powstał.

Źródła przychodów opisane są w Rozdziale 2 Ustawy o podatku od osób fizycznych z 26 lipca 1991 r. (dalej Ustawa), w art. 10 punkty od 1 do 9, przy czym w artykułach od 1 do 8 są opisane specyficzne rodzaje przychodów, a pkt 9 dotyczy wszystkich innych niesklasyfikowanych wcześniej źródeł.

Owe „inne źródła” są częściowo dookreślone w art. 20 ust. 1. Niestety żadne źródło wymienione enumeratywnie w art. 20 ust. 1 nie dotyczy przypadku Wnioskodawcy. Powoduje to, że nie mogąc jednoznacznie przyporządkować zwróconej kwoty przez bank do żadnego ze źródeł przychodów wymienionych w Ustawie trzeba uznać, iż jedynym źródłem może być wskazanie „innego źródła”, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9.

Koszty uzyskania przychodów określa art. 22 Ustawy, który w pierwszym ustępie stwierdza, iż:

Powyższe wskazuje na konieczność bezpośredniego związku między kosztem a przychodem, co oznacza, że musiał istnieć wpływ wydatkowanych kwot na ostatecznie otrzymany zwrot z banku z tytułu rozliczenia Umowy. Takowy wpływ z oczywistych względów wiąże kwoty wcześniej wpłacone przez Wnioskodawcę (Kredytobiorców) z otrzymaną kwotą z banku, gdyż kwota zwrotu była obliczana przez bank jako wypadkowa właśnie uprzednio wpłaconych kwot, co widać np. na dokumencie „Proponowane ogólne warunki zawarcia ugody”.

Oczywiście pomimo takiego bezpośredniego powiązania, zgodnie z art.23 ust. 1 pkt 8 Ustawy, do kosztów uzyskania przychodu nie będą mogły być zaliczone wpłaty tytułem spłaty kapitału, a tylko wpłaty odsetek oraz wszelkiego rodzaju składek z tytułu ubezpieczenia kredytu. Bezpośredni związek pomiędzy kwotą uzyskaną przez Wnioskodawcę (Kredytobiorców) wynikającą z ugody sądowej mają również wszystkie wydatki poniesione w celu przygotowania pozwu, prowadzenia sprawy sądowej, rozmów ugodowych z Bankiem wraz z wynagrodzeniem dla kancelarii prawnej reprezentującej Wnioskodawcę (Kredytobiorców) w czasie trwania sporu, z prostego powodu polegającego na tym, że gdyby wydatki te nie zostały poniesione nie doszłoby w ogóle do ugody, a tym samym do otrzymania zwrotu z banku z tytułu rozliczenia Umowy.

Powyższe podejście oznaczałoby mniej więcej następujące wyliczenie dochodu podatkowego:

1. Przychód podatkowy – 316.192,62 PLN Z kwoty przekazanej przez Kredytobiorców w wysokości 722.280,29 PLN, kwota 583.997,38 stanowiła spłatę kapitału, a 138.282,91 PLN spłatę odsetek, a co za tym idzie Kredytobiorcy nadpłacili kapitał w wysokości 108.807,38 PLN, co było możliwe z racji walutowego charakteru kredytu. Otrzymana więc kwota w rozliczeniu, tj. 425.000,00 PLN pomniejszona o ww. nadpłatę, tj. 108.807,38 PLN, stanowiłaby przychód do opodatkowania.

2. Koszty uzyskania przychodu podatkowego – 219.192,62 PLN Do kosztów uzyskania przychodu podatkowego można by zaliczyć : zapłacone odsetki od kredytu w kwocie 138.282,91 PLN, składki z tytułu ubezpieczenia kredytu w kwocie 12.333,51 PLN, koszty pomocy prawnej kancelarii działającej w imieniu Kredytobiorców w procesie sądowym w kwocie 67.966,97 PLN, 609,23 PLN koszty pozostałe, np. koszty związane ze znalezieniem kancelarii prawnej, analizą ugody sądowej, koszty transportu na spotkania z pełnomocnikami Kredytobiorców, do Sądu, itp.

3. Dochód podatkowy – 97.000,00 PLN (różnica pomiędzy przychodem a kosztem podatkowym).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·      dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·      dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazał Pan, że na podstawie ugody doszło do wypłaty na Pana rzecz określonej kwoty. Powziął Pan wątpliwość, jakie mogą być dla Pana skutki podatkowe tej czynności.

Wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Jak wynika z opisu sprawy, w wyniku zawartej ugody otrzymał Pan zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy kredytu przekazał Pan na rzecz banku w ramach spłaty udzielonego kredytu.

W przypadku zwrotu uprzednio wpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymał Pan od banku taki zwrot, to otrzymana przez Pana kwota w ogóle nie stanowi przychodu. Tym samym – nie jest Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest więc prawidłowe.

Nie odniosłem się do pytania nr 2, ponieważ oczekiwał Pan odpowiedzi na to pytanie wyłącznie w sytuacji, gdyby z tytułu rozliczenia umowy kredytu i otrzymania od banku określonej kwoty powstał przychód podatkowy.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Wydając interpretacje indywidualną nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też, nie odniosłem się do kwot wskazanych we wniosku.

Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pana żony.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.