Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.334.2026.3.MG

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 marca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 9 kwietnia 2026 r. (wpływ 10 kwietnia 2026 r.), pismem z 15 kwietnia 2026 r. oraz pismem z 4 maja 2026 r.– w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

W dniu 12 maja 2003 r., B.B. oraz A.B. zawarli z X. Spółka Akcyjna z siedzibą w (…) (aktualnie Y. S.A.) umowę nr (…) kredytu na indywidualne budownictwo mieszkaniowe w walucie wymienialnej. Kredyt został udzielony w kwocie 65.000,00 CHF na budowę budynku mieszkalnego.

Całość kredytu została wypłacona w 6 transzach, na rachunek kredytobiorców.

W dniu 8 lutego 2023 r., zmarła A.B. Spadek z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nabyli B.B.,C.B., Pan, E.B., F.B.

Od dnia zawarcia umowy do kwietnia 2025 r., kredytobiorcy spłacili na rzecz Banku kwotę w wysokości około 328.247,88 zł.

Pomiędzy kredytobiorcami a Bankiem powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i całej Umowy oraz jej ważności. W dniu 13 czerwca 2024 r., kredytobiorcy wystąpili do banku z reklamacją oraz wezwaniem do zapłaty.

W dniu 9 maja 2025 r., kredytobiorcy (B.B.,C.B. i Pan) zawarli z bankiem Y. S.A. ugodę pozasądową zawartą w wyniku mediacji przeprowadzonych w Centrum Mediacji Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego. Zamiarem banku i kredytobiorców było polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej.

Strony zawarły ugodę o następującej treści:

( (W) Ugody) w księgach rachunkowych Banku na dzień 08.05.2025 r., wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 8.282,34 CHF, w tym kapitał bieżący (nie wymagalny) 8.028,00 CHF, kapitał przeterminowany (wymagalny) 223,00 CHF, odsetki zapadłe niespłacone (wymagalne 31,34 CHF, odsetki zapadłe podwyższone (wymagalne) 0,00 CHF. Co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień zawarcia Ugody, zadłużenie Kredytobiorców na dzień zawarcia Ugody wynosi 37.901,64 PLN. Na kwotę składa się kwota 36.737,73 zł kapitału bieżącego (nie wymagalny), kwota 1.020,49 zł kapitału przeterminowanego (wymagalny), kwota 143,42 zł odsetek zapadłych niespłaconych (wymagalnych), kwota 0,00 zł odsetek zapadłych podwyższonych (wymagalnych).

(2.2.1 Ugody) Strony zgodnie postanawiają, że kwota zadłużenia z tytułu Umowy, wynosząca 8.282,34 CHF będzie przeliczona na walutę polską po średnim kursie walut obcych ogłaszanym przez NBP ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia Ugody.

(2.2.2 Ugody) Strony zgodnie postanawiają, że po przeliczeniu zostanie dokonane umorzenie zadłużenia z tytułu kredytu, o którym mowa w pkt 2.1.

(4 Ugody) Strony zgodnie oświadczają, że Ugoda prowadzi do definitywnego uchylenia sporu dotyczącego ważności Umowy, jej bezskuteczności lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z treści postanowień Umowy lub z wykonania świadczeń z Umowy - w brzmieniu sprzed zmian Umowy dokonanej niniejszą Ugodą. W związku z tym strony nie będą występować względem siebie z takimi roszczeniami, a przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym w szczególności zwolnienie Kredytobiorców z długu, o którym mowa w pkt 3 Ugody, w pełni wyczerpują wzajemne roszczenia Stron w tym zakresie.

(3.1 Ugody) Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 37.901,64 PLN - na ww. kwotę składa się kwota 36.737,73 zł kapitału bieżącego (nie wymagalny), kwota 1.020,49 zł kapitału przeterminowanego (wymagalny), kwota 143,42 zł odsetek zapadłych niespłaconych (wymagalnych), kwota 0,00 zł odsetek zapadłych podwyższonych (wymagalnych).Kredytobiorca oświadcza, że to ww. zwolnienie z długu przyjmuje.

(3.2 Ugody) Strony postanawiają, że Bank dodatkowo wypłaci Kredytobiorcy kwotę 139.000,00 PLN, w związku z rozliczeniem Umowy na rachunek bankowy nr (nr rachunku kredytobiorcy) w terminie miesiąca od dnia zawarcia Ugody.

(6.1 Ugody) Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z długu (umorzenia) z tytułu zadłużenia Kredytobiorcy wobec Banku i otrzymania kwoty, o której mowa w pkt 3.2 Ugody, u Kredytobiorcy powstaje przychód podlegający opodatkowaniu, a Bank będzie zobowiązany do wypełniania ciążących na nim obowiązków informacyjnych (tj. sporządzenie informacji PIT- 11).

6.2 Od kwoty zwolnienia z długu (umorzenia wierzytelności) z tytułu zadłużenia Kredytobiorcy wobec Banku może zostać zaniechany pobór podatku jeśli: (i) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej na wydatki wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, (ii) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz (iii) Kredytobiorca nie skorzystał z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.

Nigdy wcześniej nie korzystał Pan z zaniechania poboru podatku z tytułu umorzenia jakichkolwiek zobowiązań.

Kredytowana nieruchomość, w której do chwili obecnej Pan mieszka, wykorzystywane jest od początku w celach mieszkaniowych. Cele kredytu nie mają związku z działalnością gospodarczą czy zawodową. Kredyt nie służył również finansowaniu żadnej innej nieruchomości oraz nie był wynajmowany.

Środki pieniężne w wysokości 139.000,00 zł wpłacone przez Bank stanowią zwrot części środków uprzednio spłaconych przez kredytobiorców Bankowi w wyniku realizacji umowy kredytowej, z uwzględnieniem wartości udostępnionego kapitału.

Kwota powyższa stanowi zwrot części środków wpłaconych przez kredytobiorców do Banku tytułem spłaty kapitału, które stały się nienależne Bankowi w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązania kredytowego. Środki te stanowią zwrot nadpłaconego przez kredytobiorców bankowi kapitału.

Uzupełnienie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Kredyt będący przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej został udzielony przez X. Spółka Akcyjna (obecnie po fuzjach i przekształceniach działający jako Y. S.A.). X. S.A. w momencie zawierania umowy, jak i przez cały okres jej trwania, był podmiotem podlegającym nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym.

Bank ten jest i był instytucją kredytową działającą na podstawie ustawy Prawo bankowe oraz innych odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania banków w Polsce. Jako bank komercyjny posiadał on pełne uprawnienie do udzielania kredytów, w tym kredytów hipotecznych na cele mieszkaniowe.

Jako spadkobierca zmarłej A.B., która była współkredytobiorcą solidarnym wraz z Pana ojcem B.B., odpowiada Pan za spłatę kredytu solidarnie z pozostałymi kredytobiorcami oraz współspadkobiercami.

W odpowiedzi na pytanie o zapisy w umowie kredytu dotyczące obowiązku uregulowania zobowiązania przez spadkobierców, wyjaśnił Pan, że:

Przedmiotowa umowa kredytu nie zawierała dedykowanego zapisu powtarzającego zasady sukcesji długów, jednakże obowiązek uregulowania kredytu przez spadkobierców wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, które mają moc wiążącą niezależnie od treści samej umowy.

Na mocy Aktu Poświadczenia Dziedziczenia, wstąpił Pan w sytuację prawną dłużnika. Bank, jako wierzyciel, nie musi powoływać się na zapisy umowne, aby dochodzić roszczeń od spadkobierców, gdyż legitymację taką dają mu przepisy o dziedziczeniu.

Środki z przedmiotowego kredytu hipotecznego zostały w całości przeznaczone na cele mieszkaniowe wymienione w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a konkretnie na: budowę budynku mieszkalnego.

Przedmiotowy kredyt został zaciągnięty przez Pana rodziców (pierwotnych kredytobiorców) w celu zaspokojenia ich własnych potrzeb mieszkaniowych. Inwestycja ta stanowiła ich centrum życiowe, a środki z kredytu zostały wydatkowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z dokumentacją kredytową oraz stanem faktycznym, kredyt spełnia definicję kredytu mieszkaniowego w rozumieniu przepisów rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku, gdyż został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT.

Jedynym celem zaciągnięcia przedmiotowego kredytu było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego, tj. wspólnego gospodarstwa domowego Pana rodziców (pierwotnych kredytobiorców).

Przedmiotowy kredyt zaciągnięty w X. S.A. został przeznaczony na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej.

Kredyt został zabezpieczony hipoteką umowną zwykłą na nieruchomości zabudowanej objętej księgą wieczystą Nr (…) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w (…) Wydział Ksiąg Wieczystych.

W odpowiedzi na pytanie organu dotyczące treści reklamacji oraz wezwania do zapłaty z dnia 13 czerwca 2024 r., wyjaśnił Pan, że:

·      Reklamacja dotyczyła wadliwości prawnej umowy kredytu hipotecznego zawartej z X. S.A. Podatnicy zakwestionowali zawarte w umowie mechanizmy indeksacji/denominacji kursowej, wskazując, że zawierają one niedozwolone postanowienia umowne (tzw. klauzule abuzywne). W reklamacji podniesiono, że umowa jest w całości nieważna, ponieważ bank jednostronnie i arbitralnie kształtował kursy walut, co prowadziło do rażącego naruszenia interesów konsumentów.

·      Wezwanie do zapłaty było bezpośrednią konsekwencją uznania umowy za nieważną. Podatnicy wezwali Bank do zwrotu wszystkich kwot wpłaconych na rzecz Banku w toku wykonywania nieważnej umowy (tj. rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji i składek ubezpieczeniowych) w oparciu o przepisy o nienależnym świadczeniu (art. 410 w zw. z art. 405 Kodeksu cywilnego).

Reklamacja i wezwanie stanowiły formalne rozpoczęcie sporu prawnego z Bankiem, którego finałem było zawarcie ugody. Działania te miały na celu doprowadzenie do sytuacji, w której nieważna umowa przestaje wiązać strony, a wzajemne rozliczenia zostają uregulowane zgodnie z aktualnym orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego dotyczącym kredytów frankowych.

Przeciwko bankowi nie zostało wniesione powództwo do sądu powszechnego. Strony zdecydowały się na polubowne rozwiązanie sporu w drodze mediacji przed Centrum Mediacji przy Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), co zakończyło się zawarciem pozasądowej ugody. Odnosząc się do podstawy roszczeń będących przedmiotem mediacji i ugody, wyjaśnił Pan, że:

·      W toku mediacji zgłoszone zostały roszczenia wynikające bezpośrednio z sytuacji prawnej pierwotnych kredytobiorców (moich rodziców). Dotyczyły one wadliwości samej umowy kredytowej, która została sformułowana przez Bank w sposób naruszający przepisy prawa.

·      Roszczenia te wynikają z czynności dokonanych w dacie zawarcia umowy, a konkretnie z:

• Wprowadzenia do umowy przez Bank niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) dotyczących mechanizmu indeksacji/denominacji kursowej.
• Nietransparentnego określenia zasad przeliczania kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych, co miało miejsce w momencie podpisywania umowy pierwotnej.

·      Przystąpienie spadkobierców do ugody nie wynikało z powstania "nowych" roszczeń po śmierci Pana mamy, lecz z faktu dziedziczenia praw i obowiązków po zmarłej współkredytobiorczyni (sukcesja uniwersalna). Jako spadkobiercy "weszliście w buty" dłużnika i wierzyciela względem Banku w zakresie, w jakim umowa ta była wadliwa od samego początku.

Z uwagi na występującą miedzy współkredytobiorcami i spadkobiercami solidarność, sukcesje i brak działu spadku w ugodzie wskazano jedną łączną kwotę zwrotu nadpłaty należną im łącznie.

Podstawą prawną nabycia przez Pana uprawnienia do otrzymania części nadpłaty kredytu jest wejście w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy.

Na mocy Aktu Poświadczenia Dziedziczenia z dnia 22 marca 2022 repertorium A numer (…), nabył Pan spadek w udziale 3/16 po A.B. i wstąpił Pan w sytuację prawną spadkodawcy.

Wypłata nie wynika z żadnej innej czynności prawnej.

W treści ugody zawartej z Bankiem nie określono kwotowego ani procentowego podziału kwoty umorzenia na poszczególnych dłużników. Kwota umorzenia została wskazana jako jedna, globalna suma dotycząca całości zadłużenia wynikającego z przedmiotowej umowy kredytowej.

Na kwotę umorzenia w wysokości 37.901,64 zł zgodnie z ugodą składa się: 36.737,73 zł kapitału bieżącego niewymagalnego, kwota 1.020,49 zł kapitału wymagalnego, kwota 143,42 zł odsetek zapadłych niespłaconych.

Pytanie

Czy w związku z zawarciem Ugody pomiędzy Panem a Bankiem Y. S.A. na mocy której Bank umorzył Panu (oraz pozostałym kredytobiorcom) część zadłużenia w kwocie 37.901.64 zł oraz wypłacił Panu (oraz pozostałym kredytobiorcom/spadkobiercom) kwotę dodatkową w wysokości łącznej 139.000,00 zł, po Pana stronie (oraz pozostałych kredytobiorców/spadkobierców) powstał przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pana stanowisko

Pana zdaniem, z tytułu umorzenia powstaje przychód, który będzie korzystał z zaniechania poboru podatku dochodowego, który będzie korzystał z rozporządzenia Ministra Finansów.

W Pana ocenie, kwota umorzonego długu w kwocie 37.901.64 zł, wynikająca z zawartej z Bankiem Ugody, nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm., dalej również "Rozporządzenie"):

Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:

a)  kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz

b)  osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.

Z kolei zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:

1)  udzielony przed 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz

2)  zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz

3)  zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Uważa Pan, że spełnia Pan wszystkie warunki uprawniające do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, o którym mowa w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów.

Przedmiotem zawartej Ugody jest bowiem umowa kredytu hipotecznego podpisana 12 maja 2003 r. pomiędzy B.B. oraz A.B. z bankiem X. Spółka Akcyjna z siedzibą w (…) (aktualnie Y. S.A.) umowę nr (…).

W dniu 8 lutego 2023 r., zmarła A.B. Spadek z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia nabyli B.B.,C.B., Pan, E.B., F.B.

Celem zaciągniętego kredytu było wyłącznie budowa budynku mieszkalnego, w którym nieprzerwanie Pan zamieszkuje. W tej nieruchomości nie była prowadzona działalność gospodarcza ani zawodowa - służy wyłącznie zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. W konsekwencji należy przyjąć, że kredyt został przeznaczony na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.

Nie korzystał Pan wcześniej z mechanizmu zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do jakiejkolwiek innej umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.

Mając powyższe na uwadze, Pana zdaniem nie istnieją przeszkody do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, o którym mowa w § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Skutki podatkowe w zakresie wypłaconej kwoty dodatkowej:

W Pana ocenie (oraz pozostałych kredytobiorców/spadkobierców) środki pieniężne wypłacone w łącznej kwocie 139.000,00 zł na mocy Ugody stanowiące dodatkową kwotę nie stanowią przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym pozostają neutralne podatkowo. Kwota, którą zobowiązał się wypłacić na podstawie Ugody Bank stanowi zwrot na rzecz kredytobiorców/spadkobierców kwot nienależnie zapłaconych na rzecz Banku rat w ramach spłaty kredytu. Otrzymanie tej kwoty nie spowoduje dodatkowego przysporzenia majątkowego.

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podlega jedynie taki przychód, który prowadzi do realnego przysporzenia majątkowego podatnika. W przypadku zwrotu kapitału, który uprzednio został wpłacony przez kredytobiorców na mocy umowy kredytowej, nie można mówić o uzyskaniu nowego dochodu. Środki te mają charakter zwrotu wpłat dokonanych wcześniej, co wyklucza je z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 163), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.

Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy źródłem przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) - mają definitywny, a nie zwrotny charakter.

Natomiast instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.

Mając na względzie powyższe, należy wskazać, że kwota dodatkowa wypłacona Panu (oraz pozostałym kredytobiorcom/spadkobiercom) przez Bank na podstawie zawartej Ugody stanowi wyłącznie zwrot środków pieniężnych uprzednio wpłaconych przez kredytobiorców w wykonaniu zawartej umowy kredytu hipotecznego.

Kwoty te nie powodują zwiększenia majątku - nie dochodzi bowiem do definitywnego, bezzwrotnego przysporzenia, które mogłoby być uznane za przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Brakuje bowiem istotnej cechy przychodu, jaką jest realny przyrost majątkowy po stronie podatnika. Wypłata ta stanowi ekwiwalent poniesionych wcześniej kosztów własnych - środków, które zostały przez kredytobiorców wpłacone do Banku w związku ze spłatą rat kredytowych. Skoro zatem wypłacona przez Bank kwota mieści się w łącznej sumie uprzednich świadczeń spełnionych przez kredytobiorców (a więc również nie przewyższa otrzymanego od Banku kapitału kredytu), jej otrzymanie nie skutkuje uzyskaniem jakiejkolwiek dodatkowej korzyści ekonomicznej.

W konsekwencji należy uznać, że otrzymana przez kredytobiorców kwota dodatkowa w wysokości łącznej 139.000,00 zł nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, nie podlega klasyfikacji do źródła przychodów wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy ("inne źródła"), a tym samym - nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wypłata ta jest neutralna podatkowo.

Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w dotychczasowej linii orzecznictwa Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, np. w interpretacji indywidualnej z 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), w interpretacji indywidualnej z 8 sierpnia 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.570.2024.3.DJ) czy też w interpretacji indywidualnej z 26 lutego 2025 r. (sygn.0112-KDIL2-1.4011.64.2025.1.MKA).

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

•     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

•     pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że:

1.  w 2003 r. Pana rodzice zawarli umowę kredytu hipotecznego na budowę budynku mieszkalnego;

2.  w 2023 r. zmarła Pana mama, a spadek po niej nabyli z dobrodziejstwem inwentarza na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia Pan oraz B.B., C.B., E.B., F.B.

3.  w 2025 r. kredytobiorcy (Pan, B.B., C.B.) zawarli z bankiem ugodę pozasądową dotyczącą kredytu zaciągniętego przez Pana rodziców,

4.  na mocy zawartej ugody bank umorzył część niespłaconego zadłużenia i zwrócił nadpłatę wynikającą z przewalutowania kredytu.

Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowe powyższych czynności.

Zgodnie z art. 922 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 925 ww. Kodeksu:

Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej.

Na mocy art. 1012 Kodeksu cywilnego:

Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 1030 ww. Kodeksu:

Zgodnie natomiast z art. 1031 Kodeksu cywilnego:

Umorzenie wierzytelności

Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

W przedstawionych przez Pana okolicznościach sprawy, zmiana dłużnika nastąpiła z mocy prawa, gdyż z chwilą otwarcia spadku - w drodze sukcesji - wstąpił Pan we wszelkie prawa majątkowe spadkodawcy (swojej matki) przysługujące Jej w chwili śmierci, a zatem również te wynikające z umowy kredytowej.

Odnosząc się zatem do umorzenia części niespłaconego zobowiązania kredytowego wskazuję, że umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmuje, powoduje, że zobowiązanie wygasa.

Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy - Kodeks cywilny:

Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa, tj. by umorzył zobowiązanie bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Zwolnienie z długu należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem skutkuje ono wygaśnięciem zobowiązania. Samo zrzeczenie się wierzyciela aktem jednostronnym nie wystarcza do zwolnienia z długu.

Tak więc, dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, zawartego układu, czy poprzez oświadczenie, umowę). Wierzytelność będzie umorzona wówczas, gdy wierzyciel uzyska wiadomość od dłużnika, że przyjął on (dłużnik) zwolnienie z długu.

Konsekwencją charakteru umowy o zwolnienie z długu jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Na skuteczne zwolnienie z długu, w myśl art. 508 Kodeksu cywilnego, składają się dwa elementy:

1) oświadczenie woli wierzyciela o umorzeniu zobowiązania,

2) akceptacja tego oświadczenia przez dłużnika.

Przy czym wskazuje się, że zwolnienie z długu może odnosić się do wierzytelności istniejących. Dopuszczalne jest także zwolnienie z długu przyszłego.

Z art. 373 ww. ustawy - Kodeks cywilny wynika również, że:

Z zacytowanych przepisów wynika, że w przypadku zobowiązań solidarnych zwolnienie z długu jednego z dłużników nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania. Zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych nie ma więc skutku względem współdłużników. Regulacja ta oznacza, że mimo iż zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności odnoszą skutek wobec dłużnika, którego dotyczą, współdłużnicy ponoszą nadal solidarną odpowiedzialność wobec wierzyciela za cały dług, a dłużnik zwolniony z długu lub wobec którego wierzyciel zrzekł się solidarności jest nadal zobowiązany do pokrycia przypadającego nań udziału w długu wobec współdłużnika, który spełnił świadczenie. Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie solidarne trwa nadal, z tą tylko różnicą, że wierzyciel nie może domagać się jego wykonania od podmiotu, który został z tego zobowiązania zwolniony. Nie oznacza to jednak, że zobowiązanie takie nie może zostać wykonane. Stosunek zobowiązaniowy trwa bowiem nadal.

Wobec powyższego, gdy zwolnienie z długu dotyczy wszystkich współkredytobiorców i skutkuje wygaśnięciem zobowiązania wobec banku w całości po stronie każdego ze współkredytobiorów odpowiadających solidarnie za dług, w tym współkredytobiorcy, który nie nabywa przedmiotu kredytowania, dochodzi do uzyskania korzyści majątkowej, gdyż zostaje on zwolniony z obowiązku zapłaty wynikającego z umowy kredytowej zobowiązania, przez co nie dochodzi do uszczuplenia jego majątku.

Skoro jako dłużnik banku podpisał Pan ugodę, na mocy której bank umorzył część niespłaconego zobowiązania, to umorzoną Panu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Poprawność powyższego stanowiska potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2633/10, w którym Sąd wskazał, że:

Zaniechanie poboru podatku

Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):

Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:

Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:

Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:

Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:

1.  kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;

2.  kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;

3.  kredyt był zabezpieczony hipotecznie;

4.  kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.

Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności

Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z przedstawionych przez Pana informacji wynika, że:

• kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw,
• kredyt był zabezpieczony hipotecznie,
• kredyt został zaciągnięty na cel mieszkaniowy - budowę budynku mieszkalnego.

Kredyt ten spełnia zatem definicję kredytu mieszkaniowego określoną w omawianym Rozporządzeniu.

Ponadto, wskazał Pan również, że nie korzystał Pan wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie.

Zatem wobec spełnienia przesłanek wynikających z omawianego Rozporządzenia – będzie Pan mógł skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego na budowę budynku mieszkalnego. Co za tym idzie - nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe.

Zwrot dodatkowej kwoty

Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank

Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie ugody otrzymał Pan zwrot nadpłaty wynikającej z ponownego przeliczenia zobowiązania kredytowego. Środki te stanowią zwrot nadpłaconego przez kredytobiorców bankowi kapitału.

Taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem bank zwraca nadpłacone środki, które wcześniej zostały wpłacone tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymał Pan od banku zwrot nadpłaty, to otrzymana przez Pana kwota nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będzie na Panu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

W tej kwestii Pana stanowisko również jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla pozostałych spadkobierców.

W odniesieniu do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych, stwierdzam, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania, ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego, czy też zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pan do interpretacji.

·     Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.