Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.343.2026.2.BM

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 31 marca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Pozostaje Pani w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.

Wraz z mężem zawarła Pani z (…). umowę kredytu hipotecznego nr (…) indeksowanego do waluty CHF. Kredyt został udzielony w celu finansowania potrzeb mieszkaniowych Pani i Pani męża.

Na podstawie umowy bank wypłacił kapitał kredytu w kwocie 900.000,02 PLN.

W trakcie wykonywania umowy wraz z mężem dokonywała Pani spłat rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat związanych z kredytem, w tym składek ubezpieczeniowych oraz prowizji bankowych. Łączna wartość świadczeń spełnionych przez kredytobiorców wyniosła 689.461,04 PLN oraz 126.014,96 CHF, co po przeliczeniu według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego stanowi równowartość 1.272.784,29 PLN.

W związku z powzięciem wątpliwości co do ważności zawartej umowy kredytu wraz z mężem wniosła Pani przeciwko bankowi pozew o ustalenie nieważności umowy kredytu. Pozew został złożony w dniu 20 stycznia 2026 r. przed Sądem Okręgowym w (…), (…) Wydział Cywilny, a sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt (…).

W toku postępowania sądowego bank przedstawił kredytobiorcom propozycję polubownego zakończenia sporu poprzez zawarcie ugody. W dniu 18 lutego 2026 r. Pani oraz Pani mąż otrzymaliście od banku propozycję zawarcia ugody.

Zamierza Pani zawrzeć tę ugodę zgodnie z jej przedstawionym brzmieniem w celu zakończenia sporu sądowego oraz dokonania wzajemnego rozliczenia świadczeń stron wynikających z wykonywania umowy kredytu.

Zgodnie z treścią proponowanej ugody bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz kredytobiorców kwoty 372.784,27 PLN, stanowiącej różnicę pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez kredytobiorców, a kwotą kapitału kredytu wypłaconego przez bank.

Proponowana ugoda ma na celu ostateczne rozliczenie wzajemnych roszczeń stron wynikających z wykonywania umowy kredytu oraz zakończenie sporu sądowego. Wypłata dokonana przez bank na podstawie ugody będzie stanowiła element wzajemnego rozliczenia świadczeń stron spełnionych w związku z wykonywaniem umowy kredytu i pozostaje w bezpośrednim związku z roszczeniami dochodzonymi w postępowaniu sądowym.

Jednocześnie w treści proponowanej ugody nie zawarto wprost sformułowania o nieważności umowy kredytu. Ugoda pozostaje jednak w bezpośrednim związku z toczącym się postępowaniem sądowym dotyczącym nieważności tej umowy oraz roszczeniami wynikającymi z jej wykonywania.

Wskazuje Pani ponadto, że w § 4 proponowanej ugody bank poinformował kredytobiorców, iż w związku z zawieraną ugodą wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej dotyczącej skutków podatkowych takich ugód. W treści ugody wskazano, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, iż po stronie klienta nie powstaje przychód podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji po stronie banku nie powstaje obowiązek sporządzenia informacji PIT-11.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

W zakresie wyjaśnienia charakteru wypłaty kwoty 372.784,27 PLN, uprzejmie wskazuje Pani, co następuje.

Kwota ta wynika z ugody, która będzie zawarta z bankiem w związku z postępowaniem sądowym prowadzonym przed Sądem Okręgowym w (…) pod sygn. akt (…), dotyczącym roszczenia o stwierdzenie nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy kredytu. W szczególności wskazuje Pani, że wypłata ta stanowi zwrot środków wpłaconych wcześniej do banku, które w ugodzie zostały uznane za nienależne bankowi z uwagi na nieważność (trwałą bezskuteczność) umowy kredytu. Nienależność tych świadczeń wynika z faktu, że w przypadku uznania umowy za nieważną strony są zobowiązane do zwrotu wzajemnie spełnionych świadczeń, a bankowi przysługuje jedynie zwrot kwoty udostępnionego kapitału kredytu. Wszelkie świadczenia spełnione przez Panią ponad tę kwotę - w szczególności raty kapitałowo-odsetkowe, odsetki, prowizje oraz inne opłaty - nie znajdują podstawy prawnej i jako takie stanowią świadczenia nienależne.

W konsekwencji kwota 372.784,27 PLN stanowi zwrot tej części Pani świadczeń, która przekracza kwotę kapitału faktycznie otrzymanego od banku, i została w ugodzie rozliczona jako świadczenie nienależne bankowi.

Jak wskazano w treści ugody: „Klient wytoczył przeciwko Bankowi pozew indywidualny dotyczący stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy." oraz „Klient potwierdza, że przyjmuje do wiadomości skutki prawne z tytułu nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy (...)".

Zgodnie z postanowieniami ugody:

„Strony niniejszym oświadczają, że różnica pomiędzy Świadczeniem Klienta w wysokości 1.272.784,29 PLN, a Świadczeniem Banku w wysokości 900.000,02 PLN, wynosi 372.784,27 PLN." Oraz „Bank zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Klienta pozostałej kwoty, tj. 372.784,27 PLN."

Wypłata kwoty 372 784,27 PLN:

1.  wynika z rozliczenia wzajemnych świadczeń stron po uznaniu umowy kredytu za nieważną (trwale bezskuteczną),

2.  stanowi różnicę pomiędzy sumą świadczeń spełnionych przeze mnie na rzecz banku (raty kapitałowo-odsetkowe, składki i opłaty) a kwotą kapitału udostępnionego przez bank,

3.  ma charakter zwrotu części świadczeń spełnionych przeze mnie na rzecz banku, które - w związku z nieważnością umowy - zostały uznane za świadczenia nienależne.

Tym samym wypłata ta jest efektem kompleksowego rozliczenia stron nieważnej umowy kredytowej.

W konsekwencji wskazuje Pani, że zwrot kwoty 372.784,27 PLN stanowi zwrot świadczenia nienależnego i jako taki w Pani ocenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Pytanie

Czy kwota, którą otrzyma Pani od banku na podstawie ugody zawartej w związku ze sporem dotyczącym nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty CHF, stanowiąca rozliczenie świadczeń spełnionych przez strony w wykonaniu tej umowy, będzie stanowiła dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

Uzasadnienie stanowiska:

1. Brak definitywnego przysporzenia majątkowego

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodem są otrzymane pieniądze i wartości pieniężne powodujące definitywne przysporzenie majątkowe po stronie podatnika. W przedstawionej sytuacji wypłata dokonana przez bank nie powoduje trwałego przysporzenia majątkowego po Pani stronie, lecz stanowi jedynie rozliczenie świadczeń spełnionych wcześniej w wykonaniu umowy kredytu.

2. Zwrot świadczeń nienależnych

W Pani ocenie kwota, którą bank zobowiązuje się wypłacić na podstawie ugody, stanowi w istocie zwrot części świadczeń spełnionych wcześniej przez kredytobiorców w związku z wykonywaniem umowy kredytu. W przypadku nieważności umowy kredytu świadczenia spełnione przez strony mają charakter świadczeń nienależnych w rozumieniu art. 410 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

3. Restytucyjny charakter ugody

Ugoda ma na celu ostateczne rozliczenie wzajemnych roszczeń stron powstałych w związku z wykonywaniem umowy kredytu oraz zakończenie sporu sądowego. Wypłata środków przez bank stanowi element wzajemnego rozliczenia świadczeń stron i ma charakter restytucyjny - przywraca stan majątkowy sprzed wykonywania nieważnej umowy.

4. Ugoda nie tworzy nowego źródła przychodu

Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego ugoda polega na wzajemnych ustępstwach stron w celu zakończenia istniejącego sporu. Nie tworzy ona nowego stosunku prawnego ani nowego źródła przychodu, lecz odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa.

5. Brak podstaw do uznania wypłaty za przychód z innych źródeł

W konsekwencji wypłata środków wynikająca z ugody nie spełnia przesłanek uznania jej za przychód w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie prowadzi do powstania realnego przysporzenia majątkowego.

6. Stanowisko organów podatkowych

W praktyce interpretacyjnej organów podatkowych przyjmuje się, że zwrot środków stanowiących rozliczenie świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie powoduje powstania przychodu podatkowego po stronie kredytobiorcy. Również w treści proponowanej ugody bank wskazał, że w wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacji potwierdzono brak powstania przychodu podatkowego po stronie klienta oraz brak obowiązku sporządzenia informacji PIT-11.

W związku z powyższym, Pani zdaniem, kwota otrzymana od banku na podstawie ugody nie będzie stanowiła przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank wypłacił Pani określoną kwotę. Powzięła Pani wątpliwość, czy wypłata tej kwoty stanowi dla Pani przychód w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata określonej kwoty

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank

Jak wynika z opisu sprawy, bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz kredytobiorców kwoty 372.784,27 PLN, stanowiącej różnicę pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez kredytobiorców, a kwotą kapitału kredytu wypłaconego przez bank. Wypłata ta stanowi zwrot środków wpłaconych wcześniej do banku, które w ugodzie zostały uznane za nienależne bankowi z uwagi na nieważność (trwałą bezskuteczność) umowy kredytu.

Taka operacja nie spełnia więc celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorców nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymują oni z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorców neutralna podatkowo - po ich stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzyma Pani od banku zwrot nadpłaty, to otrzymana kwota nie będzie stanowić przychodu. Tym samym - nie będzie ciążył na Pani obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Zatem Pani stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), ul. (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.