Podatnik wraz z współkredytobiorcą zaciągnął dwa kredyty hipoteczne na zakup i modernizację domu, które zostały później przewalutowane na franki szwajcarskie. Po spłacie części rat, podatnik wniósł pozew do sądu, który uznał umowy za nieważne z powodu klauzul niedozwolonych i zasądził zwrot spłaconych kwot. Bank odwołał się, ale strony prowadzą negocjacje…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 31 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 16 lutego 2026 r. oraz pismem z 16 marca 2026 r. – w odpowiedzi na wezwania.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Dnia 10 października 2006 roku AA i BB zawarli z poprzednikiem prawnym (…) Bank (…) Oddział w Polsce – (…) Oddział w Polsce umowę o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 10 października 2006 roku. Na jej podstawie Bank udzielił Kredytobiorcom kredyt w wysokości 200.000,00 złotych. Kredyt został przeznaczony na zakup domu jednorodzinnego w (…) (§ 2 ust. 2 Umowy). Kredyt został udzielony oraz wypłacony w złotych w wysokości 200.000,00 złotych zgodnie z postanowieniami § 5 ust. 1 Umowy.
Następnie dnia 22 lipca 2008 roku AA i BB zawarli z poprzednikiem prawnym (…) Bank (…) Oddział w Polsce – (…) Oddział w Polsce Aneks nr 1 do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…), na mocy którego Strony dokonały zmiany waluty kredytu oraz Umowę o kredyt hipoteczny nr (…). Zgodnie z § 2 Aneksu kwota kredytu została z dniem 22 lipca 2008 roku przewalutowana na CHF na podstawie kursu kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą na dwa dni robocze przed dniem realizacji zmiany waluty kredytu i po przewalutowaniu kapitał wynosił 102.583,45 CHF. Na podstawie drugiej Umowy Bank udzielił Kredytobiorcom kredyt w wysokości 60.000,00 złotych. Kredyt ten był indeksowany do franka szwajcarskiego. Kredyt został przeznaczony na modernizację, dowolny cel konsumpcyjny, spłatę innych kredytów i zobowiązań konsumpcyjnych (§ 2 ust. 2 Umowy). W rzeczywistości kredytobiorcy przeznaczyli kwotę kredytu w wysokości 60.000,00 złotych na ukończenie budowy domu, gdyż wcześniejszy kredyt nie wystarczył im na wykończenie nabytego domu jednorodzinnego. Kredyt został udzielony oraz wypłacony w złotych w wysokości 60.000,00 złotych zgodnie z postanowieniami § 5 ust. 1 Umowy. Zgodnie z § 7 ust. 4 zd. 1 i 3 Regulaminu w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej, wypłata kredytu następuje w złotych według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków z kredytu. Saldo zadłużenia z tytułu kredytu wyrażone jest w walucie obcej i obliczane jest według kursu stosowanego przy uruchomieniu kredytu.
Natomiast zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu raty kredytów podlegające spłacie były wyrażone w walucie obcej i w dniu wymagalności raty kredytu pobierane były z rachunku bankowego według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu. Jeśli dzień wymagalności raty kredytu przypadał na dzień wolny od pracy, stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec dnia ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty spłaty kredytu.
Kredyty były spłacane przez kredytobiorców, najpierw w złotych a następnie we frankach szwajcarskich. Kredyty nadal są spłacane przez Powodów.
Kredytobiorcy uiścili na dzień złożenia pozwu:
I. z tytułu umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 10 października 2006 roku aneksowanej Aneksem nr 1 od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku:
a) kwotę 59.093,80 złotych w okresie od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 22 sierpnia 2012 roku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych w złotych,
b) kwotę 47.469,32 franków szwajcarskich w okresie od dnia 23 sierpnia 2012 roku do dnia 27 marca 2024 roku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych we frankach szwajcarskich,
II. z tytułu umowy o kredyt hipoteczny nr (…) od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku:
a) kwotę 21.894,31 złotych w okresie od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 6 września 2012 roku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych w złotych,
b) kwotę 16.382,32 franków szwajcarskich w okresie od dnia 7 września 2012 roku do dnia 27 marca 2024 roku tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych we frankach szwajcarskich,
c) kwotę 540,00 złotych dnia 5 sierpnia 2008 roku tytułem opłaty przygotowawczej.
III. z tytułu obu wyżej wymienionych kwotę 3.402,00 złotych w okresie od dnia 5 sierpnia 2008 roku do dnia 29 października 2013 roku tytułem składek na ubezpieczenie od nieruchomości.
Środki z kredytów udzielonych na podstawie umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 10 października 2006 oraz umowę o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku zostały przeznaczone na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej tzn. domu jednorodzinnego położonego w (…) przy ul. (…). Kredytobiorcy nie skorzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej. Kredytobiorcy nieprzerwanie mieszkają w kredytowanej nieruchomości.
W 2024 roku kredytobiorcy wystąpili do banku z wezwaniem do zapłaty z uwagi na istnienie klauzul niedozwolonych w obu umowach kredytowych. Następnie kredytobiorcy wystąpili do Sądu Okręgowego (…) w (…), Wydziału Cywilnego z powództwem przeciwko (…) Bank (…), Oddział w Polsce z siedzibą w (…) o ustalenie, że Aneks nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) oraz Umowa o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku są w całości nieważne oraz o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powodów łącznie kwoty 59.093,80 (słownie: pięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt trzy 80/100) złotych oraz kwoty 47.469,32 (słownie: czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt dziewięć 32/100) franków szwajcarskich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Aneksu nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…), kwoty 21.894,31 (słownie: dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery 31/100) złotych oraz kwoty 16.382,32 (słownie: szesnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt dwa 32/100) franków szwajcarskich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 28 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz kwoty 3942,00 (słownie: trzy tysiące dziewięćset czterdzieści dwa 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu opłat około kredytowych od dnia 28 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…).
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 roku pod sygnaturą akt (…) Sąd Okręgowy (…), (…) w pkt:
I. ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny numer (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 18 lipca 2008 r. do umowy o kredyt hipoteczny nr (…) sporządzonej w dniu 10 października 2006 r. zawartych pomiędzy powodami BB i AA, a poprzednikiem prawnym pozwanego banku – (…) Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) z powodu nieważności,
II. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) łącznie na rzecz powodów BB i AA kwotę 59.093,80 zł (pięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt trzy złote i 80/100) i kwotę 47.469,32 CHF (czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt dziewięć franków szwajcarskich i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 21.894,31 zł (dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery złote i 31/100) i 16.382,32 CHF (szesnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt dwa frank szwajcarskie i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 3.942,00 zł (trzy tysiące dziewięćset czterdzieści dwa złote 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty,
III. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) na rzecz powodów BB i AA kwotę 11.834,00 zł (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.
Na dzień wydania wyroku kredytobiorcy nadpłacili kapitały obu kredytów łącznie o kwotę 140.126,61 złotych (kwota w CHF została przeliczona przez średni kurs NBP dla CHF z dnia wydania wyroku).
Bank od wyżej wymienionego wyroku złożył apelację. W celu definitywnego rozwiązania sporu kredytobiorcy zwrócili się do Banku z prośba o zawarcie ugody. W listopadzie 2025 r. AA i BB otrzymali od (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) dwa oddzielne projekty ugód.
Zgodnie z projektem ugody sądowej dotyczącej umowy kredytu nr (…) sporządzonej dnia 10 października 2006 r. Bank zaproponował kredytobiorcom następujące warunki:
1. Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską.
2. W księgach rachunkowych Banku na dzień 29 października 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 47.288,46 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia Ugody, zadłużenie Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 216.500,76 PLN.
3. Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a. stanowił kredyt Złotowy udzielony w kwocie 200.000,00 PLN;
b. oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredytu) oraz marży w wysokości 1,15 p.p.;
c. wysokość marży, o której mowa w pkt b, pierwotnie udzielonego kredytu w PLN c. nie uległa zmianie;
d. pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e. kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f. z systemem spłat w ratach równych.
4. Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w PLN kształtuje się następująco:
a. każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w PLN. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór -powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b. w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty.
5. Po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN, pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 30.310,60 PLN (słownie złotych: trzydzieści tysięcy trzysta dziesięć, 60/100).
6. Na skutek indywidualnych uzgodnień, Strony zgodnie postanawiają, że Kredyt udzielony na podstawie Umowy został w całości spłacony, a Bank dokona na rzecz Kredytobiorcy zwrotu kwoty, która na dzień sporządzenia Ugody wynosi 67.507,18 PLN [„kwota zwrotu"]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
7. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie), na kwotę 216.500,76 PLN. Kwota umorzenia stanowi kwotę wskazaną w ust. 2.
8. Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy kwoty nadpłaty, o której mowa w ust. 6 powyżej, w kwocie 67.507,18 PLN w terminie 30 dni od dnia zawarcia niniejszej Ugody.
Zgodnie z projektem ugody sądowej dotyczącej umowy kredytu nr (…) sporządzonej dnia 28 czerwca 2008 r. Bank zaproponował kredytobiorcom następujące warunki:
1. Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej Ugodzie.
2. W księgach rachunkowych Banku na dzień 29 października 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 17.367,54 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia Ugody, zadłużenie Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 79.513,81 PLN.
3. Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a. stanowił kredyt Złotowy udzielony w kwocie 60.000,00 PLN;
b. oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredytu) oraz marży w wysokości 1,95 p.p.;
c. wysokość marży, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu); informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" w arkuszu „Marża ponad śr. WIBOR- od 2005 r" w kolumnie „Marża ponad średnią wartość WIBOR® 3M",opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej (...) pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad średnią wartość WIBOR dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych";
d. pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e. kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f. z systemem spłat w ratach równych;
g. z zachowanym obecnym okresem kredytowania (data ostatecznej spłaty kredytu określona na dzień sporządzenia Ugody).
4. Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w PLN kształtuje się następująco:
a. każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w PLN. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór -powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b. w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty;
5. Po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN, Strony zgodnie ustalają, że Kredyt udzielony na podstawie Umowy został w całości spłacony, a po stronie Kredytobiorcy powstała nadpłata podlegająca zwrotowi, w wysokości 1.256,47 PLN (słownie złotych: tysiąc dwieście pięćdziesiąt sześć, 47/100).
6. Na skutek indywidualnych uzgodnień, Strony zgodnie postanawiają o zwiększeniu kwoty zwrotu na rzecz Kredytobiorcy, o której w ust. 8, do kwoty 26.700,59 PLN (słownie złotych: dwadzieścia sześć tysięcy siedemset, 59/100). [„kwota zwrotu"]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
7. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie), na kwotę 79.513,81 PLN. Kwota umorzenia stanowi kwotę wskazaną w ust. 2.
8. Bank zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy kwoty nadpłaty, o której mowa w ust. 9 powyżej, w kwocie 26.700,59 PLN w terminie 30 dni od dnia zawarcia niniejszej Ugody.
Na dzień wystąpienia o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej kredytobiorcy nie zawarli ugód o wskazanych powyżej treści. Kredytobiorcy wcześniej nie skorzystali z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.
Uzupełnienie
Kredyt został udzielony przez poprzednika prawnego (…) Bank (…) Oddział w Polsce – (…) tzn. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Zaciągnięte kredyty były kredytami hipotecznymi zaciągniętymi na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kredyt udzielony na podstawie umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 r. został przeznaczony na w całości na modernizację domu (remont domu).
Zgodnie z zawartymi umowami (…) i (…) (tzn. wszyscy kredytobiorcy) odpowiadali solidarnie za spłatę obu kredytów do pełnej wysokości.
Umorzenie kwot kredytów będzie dotyczyło wszystkich współkredytobiorców i skutkowało wygaśnięciem zobowiązania wobec banku w całości po stronie każdego ze współkredytobiorców odpowiadających solidarnie za dług.
Bank w treści ugody nie uwzględnił na co będzie składać się kwota umorzenia w przypadku obu kredytów, Bank wskazał w ugodach, że:
Jednocześnie zastrzegli Państwo, że jak otrzymają od Banku informację z czego składa się kwota umorzenia przekażą takową informację.
Kwoty zwrotu, tj. 67.507,18 złotych oraz 26.700,56 złotych zostaną wypłacone zgodnie z treściami ugód tytułem:
· „Po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN, Strony zgodnie ustalają, że Kredyt udzielony na podstawie Umowy został w całości spłacony, a po stronie Kredytobiorcy powstała nadpłata podlegająca zwrotowi, w wysokości 1.256,47 PLN (słownie złotych: tysiąc dwieście pięćdziesiąt sześć, 47/100). Na skutek indywidualnych uzgodnień, Strony zgodnie postanawiają o zwiększeniu kwoty zwrotu na rzecz Kredytobiorcy, o której w ust. 8, do kwoty 26.700,59 PLN (słownie złotych: dwadzieścia sześć tysięcy siedemset, 59/100). [„kwota zwrotu”]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.”
· „Po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN, pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 30.310,60 PLN (słownie złotych: trzydzieści tysięcy trzysta dziesięć, 60/100). Na skutek indywidualnych uzgodnień, Strony zgodnie postanawiają, że Kredyt udzielony na podstawie Umowy został w całości spłacony, a Bank dokona na rzecz Kredytobiorcy zwrotu kwoty, która na dzień sporządzenia Ugody wynosi 67.507,18 PLN [„kwota zwrotu”]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.”
· Należy jednak zaznaczyć, iż treść ugód w rzeczywistości jest konsekwencją wydania wyroku z dnia 26 listopada 2024 roku pod sygnaturą akt (…), który to Sąd Okręgowy (…) w (…), (…) w pkt:
I. ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny numer (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 18 lipca 2008 r. do umowy o kredyt hipoteczny nr (…) sporządzonej w dniu 10 października 2006 r. zawartych pomiędzy powodami BB i AA, a poprzednikiem prawnym pozwanego banku – (…) Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) z powodu nieważności,
II. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) łącznie na rzecz powodów BB i AA kwotę 59.093,80 zł (pięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt trzy złote i 80/100) i kwotę 47.469,32 CHF (czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt dziewięć franków szwajcarskich i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 21.894,31 zł (dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery złote i 31/100) i 16.382,32 CHF (szesnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt dwa frank szwajcarskie i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 3.942 zł (trzy tysiące dziewięćset czterdzieści dwa złote 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty,
III. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) na rzecz powodów BB i AA kwotę 11.834 zł (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty,
Celem zaciągnięcia kredytów było zaspokojenie celów mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego.
Oba kredyty zostały zabezpieczone hipoteką na kredytowanej nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w (…) przy ul. (…), działka (…), obręb (…), dla której Sąd Rejonowy w (…), (…) Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (…) (§ 7 ust. 1 pkt. 1) umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 10 października 2006 roku, § 7 ust. 1 pkt. 1) umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku).
Ugody z bankiem nie zostały jeszcze podpisane.
Oba kredyty zostały udzielone przez poprzednika prawnego (…) Bank (…) Oddział w Polsce – (…) tzn. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielenia kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów,
Na pytanie dotyczące tego, co będzie składało się na kwotę umorzenia wskazała Pani, że zostało skierowane pytanie do Banku w tym zakresie. Z Pani wiedzy wynika, że Bank przygotowuje odpowiedź na powyższe pytania. Wobec powyższego wnosi Pani o wydłużenie terminu na złożenie odpowiedzi w ww. zakresie o 14 dni.
Kwoty zwrotu, tj. 67.507,18 złotych oraz 26.700,56 złotych w rzeczywistości stanowią zwrot kwot uprzednio uiszczonych przez Panią i współkredytobiorcę na podstawie umów kredytów i ich zwrot następuje w związku ze stwierdzeniem nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny numer (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 18 lipca 2008 r. do umowy o kredyt hipoteczny nr (…) sporządzonej w dniu 10 października 2006 r. zawartych pomiędzy powodami BB i AA, a poprzednikiem prawnym pozwanego banku – (…) Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) z powodu nieważności i rozliczeniem Stron z tytułu wyroku Sądu Okręgowego (…) w (…), (…) Wydziału Cywilny z dnia 26 listopada 2024 roku pod sygnaturą akt (…).
Pytania
1. Czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego Pani (AA) będzie uprawniona do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz.U. z 2022 r. poz. 592), w odniesieniu do kwot umorzonego zadłużenia wynikającego z obu Ugód (odpowiednio 216.500,76 złotych oraz 79.513,81 złotych) jednocześnie, w sytuacji gdy oba kredyty zostały zaciągnięte na realizację jednej i tej samej inwestycji mieszkaniowej (zakup i remont domu jednorodzinnego), a Pani nie korzystała wcześniej z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do innego kredytu?
2. Czy kwota pieniężna otrzymana od Banku tytułem częściowego zwrotu spłaconych przez Panią rat kredytowych odpowiednio 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych, wynikające z przeliczenia obu kredytów zgodnie z metodą opisaną w projektach Ugód („jakby od daty zawarcia Umowy stanowiły kredyty złotowe”), stanowią dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też są one neutralne podatkowo jako zwrot nienależnie pobranych środków (świadczeń), które nie skutkują powstaniem przysporzenia majątkowego?
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytania oznaczone we wniosku Nr 2. W zakresie pytania Nr 1 zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 2
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą: dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy - Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).
W myśl art. 9 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów z wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega co do zasady każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności", wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Skutki podatkowe otrzymania kwoty stanowiącej zwrot uiszczonych kwot na rzecz Banku w związku z zaciągniętym kredytem.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Zgodnie z projektami ugód (…) Bank (…) Oddział w Polsce zobowiązuje się do zapłaty na rzecz kredytobiorców następujących kwot:
a) 67.507,18 złotych tytułem nadpłaty na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu nr (…),
b) 26.700,59 złotych tytułem nadpłaty na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu nr (…).
Należy zaznaczyć, że kredytobiorcy wytoczyli powództwo przeciw Bankowi (…) Oddział w Polsce ustalenie, że Aneks nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) oraz Umowa o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku są w całości nieważne oraz o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powodów łącznie kwoty 59.093,80 (słownie: pięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt trzy 80/100) złotych oraz kwoty 47.469,32 (słownie: czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt dziewięć 32/100) franków szwajcarskich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 26 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Aneksu nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…), kwoty 21.894,31 (słownie: dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery 31/100) złotych oraz kwoty 16.382,32 (słownie: szesnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt dwa 32/100) franków szwajcarskich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od dnia 28 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz kwoty 3.942,00 (słownie: trzy tysiące dziewięćset czterdzieści dwa 00/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu opłat okołokredytowych od dnia 28 czerwca 2008 roku do dnia 27 marca 2024 roku jako nienależnego świadczenia w związku z nieważnością Umowy o kredyt hipoteczny nr (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 22 lipca 2008 roku do Umowy o kredyt hipoteczny nr (…).
Wyrokiem z dnia 26 listopada 2024 roku pod sygnaturą akt (…) Sąd Okręgowy (…) w (…), (…)Wydział Cywilny w pkt:
I. ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny numer (…) z dnia 22 lipca 2008 roku oraz Aneksu nr 1 z dnia 18 lipca 2008 r. do umowy o kredyt hipoteczny nr (…) sporządzonej w dniu 10 października 2006 r. zawartych pomiędzy powodami BB i AA, a poprzednikiem prawnym pozwanego banku – (…) Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w (…) z powodu nieważności,
II. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) łącznie na rzecz powodów BB i AA kwotę 59.093,80 zł (pięćdziesiąt dziewięć tysięcy dziewięćdziesiąt trzy złote i 80/100) i kwotę 47.469,32 CHF (czterdzieści siedem tysięcy czterysta sześćdziesiąt dziewięć franków szwajcarskich i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 21.894,31 zł (dwadzieścia jeden tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt cztery złote i 31/100) i 16.382,32 CHF (szesnaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt dwa frank szwajcarskie i trzydzieści dwa centymy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty, oraz kwotę 3.942 zł (trzy tysiące dziewięćset czterdzieści dwa złote 00/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 3 maja 2024 r. do dnia zapłaty,
III. zasądził od pozwanego (…) Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) na rzecz powodów BB i AA kwotę 11.834 zł (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty.
W rzeczywistości wskazana we ugodach „nadpłata” w wysokości 67.507,18 złotych tytułem nadpłaty na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu nr (…) oraz 26.700,59 złotych tytułem nadpłaty na podstawie ugody dotyczącej umowy kredytu nr (…) jest to zwrot części nienależnie pobranych świadczeń. Dodatkowa kwota stanowi częściowy zwrot kwot przekraczających należną bankowi spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu. Na moment składania wniosku kredytobiorcy spłacili około 390.000 złotych. Natomiast kwota udzielonych kredytów przez Bank wynosiła 260.000 złotych.
Dodatkowa kwoty 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych stanowią częściowy zwrot kwot przekraczających należną bankowi spłatę zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu. Przedmiotowa kwota nie stanowi dla kredytobiorców przysporzenia ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty kredytu hipotecznego. Kwoty dodatkowe w wysokości 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych stanowią zwrot nadpłaconych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych, a więc stanowi zwrot wpłaconych przez kredytobiorców środków tytułem spłaty rat kredytu. Ponadto, kwoty 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych nie są wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń, lecz stanowi zwrot nadpłaconych przez kredytobiorców rat kapitałowo-odsetkowych.
Wobec powyższego, kwoty nadpłaconych kredytów hipotecznych, które zwróci Pani bank w związku z zawarciem ugód, nie będą stanowić dla Pani przychodu. Czynności te nie spowodują uzyskania przez Panią przysporzenia majątkowego, wzrostu Pani majątku. Otrzymane przez Panią kwoty 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych stanowią częściowe zwroty kwot przekraczających należne bankowi spłaty zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów, czyli jest to zwrot części nienależnie pobranych świadczeń. Przedmiotowe kwoty nie stanowią dla Pani przysporzenia ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty kredytów hipotecznych. Kwoty nadpłaty w wysokości 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych stanowią zwrot nadpłaconych przez Panią rat kapitałowo-odsetkowych, a więc stanowią zwrot wpłaconych przez Panią środków tytułem spłaty rat kredytu. Ponadto, kwoty 67.507,18 złotych oraz 26.700,59 złotych nie są wynagrodzeniem za odstąpienie od dochodzenia roszczeń. Zatem kwoty zwrócone Pani przez bank stanowiące nadpłatę nie będą Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie będzie skutkować po Pani stronie powstaniem obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Powzięła Pani wątpliwość, czy kwoty otrzymane od banku w ramach ugód będą stanowić przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wypłata kwoty dodatkowej
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pani skutki podatkowe z tytułu otrzymanych kwot zwrotu od banku
W przypadku zwrotu wpłaconych wcześniej środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Jak wynika z opisu sprawy, bank w ramach przedmiotowych ugód zwróci Pani kwoty 67.507,18 złotych oraz 26.700,56 złotych, które w rzeczywistości stanowią zwrot kwot uprzednio uiszczonych przez Panią i współkredytobiorcę na podstawie umów kredytów. Kwoty zwrotu pochodzą z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
Zatem w analizowanej sprawie po Pani stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem przedmiotowych ugód otrzyma Pani zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazała Pani na rzecz banku w ramach spłaty części rat udzielonych kredytów. A zatem otrzyma Pani środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Pani własnych środków. Kwoty otrzymane na podstawie ugód z bankiem nie spowodują więc faktycznego przyrostu w Pani majątku. Wypłaty ta będą dla Pani neutralne podatkowo.
Tym samym ww. kwoty nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Pani stanowisko w zakresie odpowiedzi na pytanie Nr 2 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Wskazać należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z czym, niniejsza interpretacja jest wiążąca dla Pani jako osoby występującej z wnioskiem, nie wywiera natomiast skutku prawnego dla innych osób (np. Pani męża).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo