Pani A.A. i jej małżonek, osoby fizyczne z nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce, zaciągnęli w 2008 roku kredyt hipoteczny w CHF na zakup lokalu mieszkalnego. W latach 2008-2024 korzystali z ulgi odsetkowej. W 2025 roku zawarli z bankiem ugodę, na mocy której kredyt został przeliczone na PLN z założeniem, jakby od początku był kredytem złotowym o określonych parametrach. Bank zwrócił im kwotę 51 000 zł, która według ugody pochodzi z wydatków poniesionych…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
13 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzupełniliście go Państwo pismem z 16 lutego 2026 r. oraz pismem z 9 marca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowana będąca stroną postępowania:
Pani A.A.
2) Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
Pan B.B.
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Jest Pani osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania w Polsce i podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób fizycznych („podatek PIT”).
Zainteresowanym nie będącym stroną postępowania jest Pani małżonek. Pani małżonek jest osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania w Polsce i podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku PIT.
Razem z mężem zaciągnęła Pani kredyt hipoteczny w banku (Bank) na podstawie umowy nr (…) z dnia 26 marca 2008 r. („Umowa”).
Bank udzielił kredytu przeznaczonego na realizację celu określonego w Umowie na zakup lokalu mieszkalnego („Kredyt”). Kwota w złotych w dniu wypłaty kredytu była przeliczona na CHF według kursu kupna z tabeli Banku. Bank wypłacił 306.300,00 złotych, co stanowiło równowartość 144.815,85 CHF.
Lokal mieszkalny służył zabezpieczeniu Pani potrzeb mieszkaniowych, Pani męża i rodziny. W mieszkaniu tym, nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza (nigdy nie była również zarejestrowana).
Na mocy art. 26b ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w latach 2002-2006 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz innych ustaw Dz. U. 217 poz. 1588 oraz z 2008 r. nr 209 poz. 316, w trakcie spłaty kredytu, tj. w latach 2008- 2024, razem z mężem korzystała Pani z ulgi odsetkowej (rozliczała się Pani wspólnie z małżonkiem).
W dniu 6 października 2025 r. (wraz z mężem) zawarła Pani ugodę do umowy kredytu nr (…) („Ugoda”).
Z Ugody wynika, że:
1. Kredytobiorca (Pani i Pani małżonek) stoi na stanowisku i jest świadomy, że podniesienie któregokolwiek z roszczeń mogłoby skutkować pozytywnym dla Kredytobiorcy orzeczeniem sądowym;
2. Bank stoi na stanowisku, że Umowa jest ważna i nie uznaje za zasadne roszczeń o uznanie postanowień Umowy za niewiążące na podstawie art. 3851 i nast. Kodeksu cywilnego lub stwierdzenie nieważności Umowy lub o zapłatę z ww. tytułów;
3. Zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne rozstrzygnięcie sporu dotyczącego ważności Umowy lub niedozwolonego charakteru jej postanowień (w rozumieniu art. 3851 Kodeksu cywilnego), a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania;
4. Kredytobiorca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), które zostały mu wyjaśnione, dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed podpisania Ugody;
5. W księgach rachunkowych Banku na dzień 6 października 2025 r. wysokość zadłużenia Kredytobiorcy z tytułu Umowy wynosiła 70.603,01 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia Ugody, zadłużenie Kredytobiorcy na ten dzień wynosiło 321.434,32 złotych.
6. Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską zgodnie z zasadami określonymi w niniejszej Ugodzie;
7. Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a) stanowił kredyt złotowy udzielony w kwocie 306.300,00 złotych;
b) oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredytu) oraz marży w wysokości 1,47 p.p.;
c) wysokość marży, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu); informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych” w arkuszu „Marża ponad śr. WIBOR-od 2005 r.” w kolumnie „Marża ponad średnią wartość WIBOR® 3M”,opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad średnią wartość WIBOR® dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych”;
d) pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e) kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f) z systemem spłat w ratach równych;
g) z zachowanym obecnym okresem kredytowania.
8. Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych kształtuje się następująco:
a) każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór - powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b) w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty;
9. Strony zgodnie ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 158.463,23 złotych. Strony zgodnie postanawiają o zmianie kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim w ten sposób, że Bank dokona zwrotu, który na dzień sporządzenia Ugody wynosi 51.000,00 złotych [„kwota zwrotu”]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
10. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie), na kwotę 321.434,32 złotych.
11. Bank dodatkowo zwraca Kredytobiorcy zwrot kosztów sądowych w wysokości 11.800,00 złotych.
W Ugodzie nie ma stwierdzenia, że umowa o kredyt waloryzowana kursem CHF była nieważna (trwale nieskuteczna). Ze względu na to, że Kredytobiorca wytoczył przeciwko Bankowi pozew indywidualny dotyczący stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy, to zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubownie rozstrzygnąć spór między stronami. Jak wskazano powyżej, sama treść Ugody nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia (przyznania się przez Bank), że Umowa jest nieważna, natomiast zawiera jednoznaczne wskazanie, że nieważność Umowy zapewne zostałaby stwierdzona przez Sąd w wyniku wydania w jej sprawie wyroku zgodnie z ugruntowaną w tym zakresie linią orzeczniczą. Już samo zaproponowanie Ugody można traktować jako swoiste "przyznanie", że Umowa zawierała klauzule abuzywne skutkujące jej nieważnością, która to nieważność mogłaby zostać potwierdzona przez Sąd, bowiem gdyby Bank uznawał, że Umowa jest ważna, to nie zaproponowałby Ugody.
Kredytobiorcy do dnia 10 listopada 2024 r. zapłacili do Banku kwotę 327.051,91 złotych.
Z Ugody nie wynika, że doszło do nadpłaty z tytułu spłat rat kredytowych lub odsetek.
Kredytobiorcy spełniali warunki, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm.).
Uzupełnienie
Zgodnie z zawartą umową kredytową wszyscy kredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości.
Bank zwróci koszty procesu w kwocie faktycznie poniesionej.
Na mocy art. 26b ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym w latach 2002-2006 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz innych ustaw Dz. U. 217 poz. 1588 oraz z 2008 r. nr 209 poz. 316, w trakcie spłaty kredytu, tj. w latach 2008- 2024, razem z mężem korzystała Pani z ulgi odsetkowej (rozliczała się Pani wspólnie z małżonkiem) i dokonywała Pani odliczenia od podstawy opodatkowania odsetek zapłaconych od kredytu hipotecznego zaciągniętego na cele mieszkaniowe.
Odsetki z tytułu ulgi odsetkowej nie zostały przez Państwa odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Ugoda nie wskazuje czy otrzymała Pani zwrot odsetek od kredytu, które odliczała Pani w ramach ulgi odsetkowej.
Dokładny zapis Ugody brzmi:
„Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a) owił kredyt złotowy udzielony w kwocie 306.300,00 złotych;
b) oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredy-tu) oraz marży w wysokości 1,47p.p.;
c) wysokość marży, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu); informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych” w arkuszu „Marża ponad śr. WIBOR-od2005 r.” w kolumnie „Marża ponad średnią wartość WIBOR® 3M”,opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad średnią wartość WIBOR® dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych”;
d) pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e) kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WI-BOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f) z systemem spłat w ratach równych;
g) z zachowanym obecnym okresem kredytowania. (...)
Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych kształtuje się następująco:
a) każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór - powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b) w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty;
Strony zgodnie ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 158.463,23 złotych. Strony zgodnie postanawiają o zmianie kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim w ten sposób, że Bank dokona zwrotu, który na dzień sporządzenia Ugody wynosi 51.000 złotych [„kwota zwrotu”]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie), na kwotę 321.434,32 złotych.”
Podtrzymuje Pani, że z Ugody nie wynika, że doszło do nadpłaty z tytułu spłat rat kredytowych lub odsetek.
Dokładny zapis Ugody brzmi:
„Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
a) stanowił kredyt złotowy udzielony w kwocie 306.300,00 złotych;
b) oprocentowany był na podstawie stopy referencyjnej WIBOR 3M obowiązującej na dzień roboczy poprzedzający dzień uruchomienia kredytu (pierwszej transzy kredy-tu) oraz marży w wysokości 1,47p.p.;
c) wysokość marży, o której mowa w pkt b, odpowiada wysokości marży kredytów mieszkaniowych ponad średnią wartość WIBOR dla miesiąca, w którym został uruchomiony kredyt (pierwsza transza kredytu); informacja o jej wysokości dla poszczególnych miesięcy dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych” w arkuszu „Marża ponad śr. WIBOR-od2005 r” w kolumnie „Marża ponad średnią wartość WIBOR® 3M”,opublikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad średnią wartość WIBOR® dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych ”;
d) pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR kończył się w dniu poprzedzającym dzień wymagalności trzeciej raty kredytu;
e) kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego WI-BOR 3M kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego;
f) z systemem spłat w ratach równych;
g) z zachowanym obecnym okresem kredytowania. (...)
Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych kształtuje się następująco:
a) każda dotychczasowa spłata raty kredytu zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych. Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór - powiększa kapitał do spłaty, od którego naliczane są kolejne odsetki;
b) w przypadku spłat dokonanych bezpośrednio w CHF, spłaty przeliczone zostaną w oparciu o średni kurs NBP z dnia poprzedzającego spłatę raty;
Strony zgodnie ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 158.463,23 złotych. Strony zgodnie postanawiają o zmianie kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim w ten sposób, że Bank dokona zwrotu, który na dzień sporządzenia Ugody wynosi 51.000 złotych [„kwota zwrotu”]. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie), na kwotę 321.434,32 złotych.”
Tak jak wskazano również we Wniosku w Ugodzie nie ma stwierdzenia, że umowa o kredyt waloryzowana kursem CHF była nieważna (trwale nieskuteczna). Ze względu na to, że wytoczyła Pani przeciwko Bankowi pozew indywidualny dotyczący stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) Umowy, to zamiarem Banku i Pani jest polubownie rozstrzygnąć spór między stronami. Jak wskazano powyżej, sama treść Ugody nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia (przyznania się przez Bank), że Umowa jest nieważna, natomiast zawiera jednoznaczne wskazanie, że nieważność Umowy zapewne zostałaby stwierdzona przez Sąd w wyniku wydania w jej sprawie wyroku zgodnie z ugruntowaną w tym zakresie linią orzeczniczą. Już samo zaproponowanie Ugody można traktować jako swoiste "przyznanie", że Umowa zawierała klauzule abuzywne skutkujące jej nieważnością, która to nieważność mogłaby zostać potwierdzona przez Sąd, bowiem gdyby Bank uznawał, że Umowa jest ważna, to nie zaproponowałby Ugody.
Pani zdaniem zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursów waluty przyjętych w ugodzie zostały uznane za nadpłatę kredytu jednak nie ma co do tego pewności stąd wniosek o interpretację.
W kolejnym uzupełnieniu wskazała Pani, że:
1) kwota 20.751,91 zł pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione z Pani środków na rzecz Banku. Pani zdaniem zatem nadwyżka ponad 20.751,91 zł jest jednak kwotą wynegocjowaną przez Państwa przy zawieraniu Ugody z Bankiem.
2) do wyliczenia kwoty zwrotu bank przyjął wszystkie środki wpłacane przez Państwa w czasie trwania umowy kredytowej, które zostały zaliczone na poczet spłaty kredytu, a zatem w zwrocie dokonanym przez Bank nie mieści się zwrot odsetek od kredytu, które zostały odliczone przez Państwa w ramach ulgi odsetkowej. Kwota zwrotu nie dotyczy więc odsetek, które zostały uwzględnione w ubiegłych latach w odliczeniu w ramach korzystania z ulgi odsetkowej.
Pytania
1. Czy prawidłowe jest Państwa stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymane od Banku pieniądze (kwota 51.000,00 złotych) nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który Pani i Pani małżonek mielibyście obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym?
2. Czy prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymany od Banku zwrot kosztów sądowych w wysokości 11.800,00 złotych nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który Pani ma obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym pod warunkiem, że zapłacone przez Panią koszty prawne udokumentowane fakturą VAT są wyższe niż 11.800,00 złotych?
3. Czy prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, zawarcie z Bankiem Ugody dotyczącej spłaty kredytu hipotecznego nie powoduje konieczności zwrotu ulgi odsetkowej, z której Pani i Pani małżonek korzystaliście spłacając kredyt w latach 2008-2024?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 i Ad. 2
Pani zdaniem, prawidłowe jest stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymane od Banku pieniądze (kwota 51.000,00 złotych) nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który Pani i Pani małżonek mieliby obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym.
Ponadto prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymany od Banku zwrot kosztów sądowych w wysokości 11.800,00 złotych nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który ma Pani obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym pod warunkiem, że zapłacone przez Panią koszty prawne udokumentowane fakturą VAT są wyższe niż 11.800,00 złotych.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o PIT:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o PIT:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem PIT podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o PIT można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Ustawa o PIT wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT "inne źródła".
W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o PIT:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w arii. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT sformułowania "w szczególności" wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2488 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
W stanie faktycznym Wniosku wskazała Pani, że Kredytobiorcy do dnia 10 listopada 2024 r. zapłacili do Banku kwotę 327.051,91 złotych. Kwota kredytu to 306.300 złotych. Kwota zwrotu dokonana przez Bank to 51.000,00 złotych.
W takim przypadku powstaje różnica w kwocie 30.248,09 złotych. Niemniej jednak w Ugodzie Bank wskazał, że Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
Dodatkowo Bank dokonał zwrotu kosztów sądowych w wysokości 11.800 złotych.
W związku z tym w Pani ocenie, po Pani stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem Ugody otrzymała Pani zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazała na rzecz banku w ramach spłaty rat udzielonego kredytu hipotecznego. Otrzymane środki nie mieszczą się w kwocie wpłacanej przez Panią podczas spłaty kredytu hipotecznego (wg Pani wyliczeń), niemniej jednak Bank wprost wskazał, że zwrot kwoty 51.000,00 złotych pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku, tak więc ich uzyskanie nie spowoduje faktycznego przyrostu u Pani.
Ta sama sytuacja będzie miała miejsce w sytuacji otrzymania zwrotu kosztów sądowych pod warunkiem, że wydatki poniesione przez Panią koszty prawne udokumentowane fakturą VAT są wyższe niż 11.800 złotych.
Tym samym, prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymane od Banku pieniądze (kwota 51.000,00) nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który Pani i Pani małżonek mielibyście obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym.
Ponadto prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, otrzymany od Banku zwrot kosztów sądowych w wysokości 11.800,00 złotych nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, który ma Pani obowiązek wykazać w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym pod warunkiem, że zapłacone przez Panią koszty prawne udokumentowane fakturą VAT są wyższe niż 11.800,00 złotych.
Ad. 3
Pani zdaniem, prawidłowe jest stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, zawarcie z Bankiem Ugody dotyczącej spłaty kredytu hipotecznego nie powoduje konieczności zwrotu ulgi odsetkowej, z której Pani i Pani małżonek korzystaliście spłacając kredyt w latach 2008-2024.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy o PIT:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Powołany art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:
Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
1) budową budynku mieszkalnego albo
2) wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo
3) zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo
4) nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.
Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2006 r. poz. 1588 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.
Podatnikowi, któremu w latach 2002-2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie oraz w ustawie wymienionej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.
Korzystała Pani z ulgi odsetkowej za lata 2008-2024. Dla oceny skutków podatkowych tej sytuacji istotne jest, czy w wyniku zawartej z Bankiem ugody, Bank zwrócił wartość odsetek, z którymi związane było prawo do korzystania z tej ulgi.
W przypadku zwrotu wartości odsetek, z którymi związane było prawo podatnika do korzystania z ulgi odsetkowej, ustawodawca przewidział rozwiązane dla tego rodzaju szczególnych sytuacji.
Stosownie do art. 45 ust. 3a ustawy o PIT:
Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Pani zdaniem, z Ugody zawartej z Bankiem nie wynika, że doszło do nadpłaty z tytułu spłat rat kredytowych lub odsetek. Po podpisaniu Ugody i rozliczeniu kredytu otrzymała Pani kwotę zwrotu. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku.
Pani zdaniem kwota zaproponowanego zwrotu nie dotyczy odsetek, które zostały uwzględnione w ubiegłych latach w odliczeniu w ramach korzystania z ulgi odsetkowej, zatem w związku z zawarciem Ugody z Bankiem nie zachodzi konieczność zwrotu tej ulgi.
Tym samym, prawidłowe jest Pani stanowisko, że w stanie faktycznym przedstawionym we Wniosku, zawarcie z Bankiem Ugody dotyczącej spłaty kredytu hipotecznego nie powoduje konieczności zwrotu ulgi odsetkowej, z której Pani i Pani małżonek korzystaliście spłacając kredyt w latach 2008- 2024.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy kwota otrzymana od banku w ramach ugody stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wypłata kwoty dodatkowej
Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Państwa skutki podatkowe z tytułu otrzymanej kwoty zwrotu od banku
W przypadku zwrotu wpłaconych wcześniej środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Jak wynika z opisu sprawy, bank w ramach ugody zwróci Państwu kwotę 51.000,00 zł. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz banku.
Zatem, skoro wypłacona Państwu kwota będzie zwrotem części zapłaconych przez Państwa rat kredytowo-odsetkowych to jej otrzymanie nie spowoduje uzyskania dodatkowej korzyści ekonomicznej. W wyniku tego zwrotu nie osiągną Państwo bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego, a więc zwrot ten nie będzie stanowił dla Państwa przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Tym samym ww. kwota nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i w konsekwencji nie będą Państwo zobowiązani do wykazania jej w zeznaniu podatkowym.
Państwa stanowisko w tej części jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu - jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
Zatem, po Państwa stronie nie powstanie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu zwrotu kosztów procesu, bowiem otrzymają Państwo zwrot tych kosztów w kwocie faktycznie przez Państwa poniesionych.
Wobec tego, że ww. zwrot nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to w konsekwencji nie będą Państwo zobowiązani do wykazywania go w zeznaniu podatkowym.
Państwa stanowisko w tej części jest prawidłowe.
Ulga odsetkowa
Odnosząc się natomiast do Państwa wątpliwości związanych z koniecznością dokonania zwrotu ulgi odsetkowej, w związku z zawarciem ugody z bankiem, wskazuję, że zasady dokonywania odliczeń wydatków poniesionych na spłatę odsetek od kredytu udzielonego podatnikowi na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych regulują przepisy art. 26b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r.
Powołany wyżej przepis art. 26b ust. 1 ustawy stanowi, że:
Od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1, odlicza się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, faktycznie poniesione w roku podatkowym wydatki na spłatę odsetek od kredytu (pożyczki) udzielonego podatnikowi, o którym mowa w art. 3 ust. 1, na sfinansowanie inwestycji mającej na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, związanej z:
1. budową budynku mieszkalnego albo
2. wniesieniem wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej na nabycie prawa do nowo budowanego budynku mieszkalnego albo lokalu mieszkalnego w takim budynku, albo
3. zakupem nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego w takim budynku od gminy albo od osoby, która wybudowała ten budynek w wykonywaniu działalności gospodarczej, albo
4. nadbudową lub rozbudową budynku na cele mieszkalne lub przebudową (przystosowaniem) budynku niemieszkalnego, jego części lub pomieszczenia niemieszkalnego na cele mieszkalne, w wyniku których powstanie samodzielne mieszkanie spełniające wymagania określone w przepisach prawa budowlanego.
W przepisie art. 26b ust. 4 pkt 1-2 ustawy ustawodawca określił wysokość dokonywanych odliczeń, gdyż są one limitowane.
Stosownie do art. 26b ust. 6 ww. ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5, mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku za rok podatkowy, w którym podatnik po raz pierwszy odlicza odsetki.
Natomiast w myśl art. 26b ust. 7 tej ustawy:
Odsetki, o których mowa w ust. 4, zapłacone przed rokiem określonym w ust. 5 mogą być odliczone od podstawy obliczenia podatku również w roku podatkowym bezpośrednio następującym po roku, w którym podatnik po raz pierwszy odliczył odsetki; w tym przypadku odliczeniu podlega wyłącznie różnica między sumą odsetek przypadających do odliczenia a kwotą odsetek faktycznie odliczonych w roku, w którym podatnik dokonał pierwszego odliczenia.
Zgodnie z art. 26b ust. 8 cytowanej ustawy:
Wydatki, o których mowa w ust. 1, dotyczą odsetek zapłaconych łącznie przez oboje małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu - odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w zeznaniach rocznych, bądź od dochodu każdego z małżonków, w proporcji wskazanej we wniosku, bądź od dochodu jednego z małżonków.
Pomimo uchylenia art. 26b ustawodawca zagwarantował korzystanie z ulgi odsetkowej w ramach praw nabytych.
Jak bowiem stanowi art. 9 ust. 1 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217 poz. 1588) - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.:
Podatnikowi, któremu w latach 2002 - 2006 został udzielony kredyt (pożyczka), o którym mowa w art. 26b ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2007 r., przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie prawo odliczania wydatków na spłatę odsetek od tego kredytu (pożyczki), do upływu terminu spłaty określonego w umowie o kredyt (pożyczkę) zawartej przed dniem 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2027 r.
Dla oceny skutków podatkowych Państwa sytuacji istotne jest to, czy w wyniku zawartej ugody, bank zwrócił Państwu wartość odsetek, z którymi związane było Państwa prawo do korzystania z tej ulgi.
Należy zauważyć, że wszelkiego rodzaju ulgi czy zwolnienia są odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości i powszechności opodatkowania, w sposób szczegółowy uregulowanymi w przepisach materialnego prawa podatkowego. Są one przywilejami, z których podatnik ma prawo, a nie obowiązek skorzystania. Zatem oceniając ciążące na nim obowiązki wynikające z zastosowania danej ulgi czy zwolnienia podatkowego należy dokonać ścisłej, literalnej wykładni przepisu regulującego daną ulgę czy zwolnienie. Ulga odsetkowa jest również niewątpliwie ulgą w rozumieniu Ordynacji podatkowej.
W przypadku stosowania tej ulgi - jeśli kwota odsetek podlegała odliczeniu, a następnie weszłaby w skład umorzonej wierzytelności - oznaczałoby to dwukrotne skorzystanie z ulgi - raz poprzez odliczenie zapłaconych odsetek od dochodu w ramach ulgi odsetkowej, drugi raz poprzez niezapłacenie podatku od kwoty umorzonej wierzytelności, w skład której weszły te odsetki.
W uzupełnieniu wskazali Państwo, że do wyliczenia kwoty zwrotu bank przyjął wszystkie środki wpłacone przez Państwa w czasie trwania umowy kredytowej, które zostały zaliczone na poczet spłaty kredytu.
Rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek, z którymi związana była ulga odsetkowa
Samo unieważnienie kredytu frankowego nie ma wpływu na rozmiar zobowiązania podatkowego w momencie składania wcześniejszych zeznań podatkowych. Dopiero wzajemne rozliczenia między bankiem i kredytobiorcą mogą mieć wpływ na zastosowanie ulgi odsetkowej.
W przypadku zwrotu tych odsetek, ustawodawca przewidział rozwiązane dla tego rodzaju, w szczególnych sytuacji.
Stosownie do art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Z powyższego wynika, że rozliczenie z tytułu zwrotu odsetek powinno być dokonane w zeznaniu składanym za ten rok, w którym dojdzie do zwrotu tych odsetek. Jednocześnie przepis ten wskazuje, że doliczenia dokonuje podatnik, który uprzednio odliczył zwrócone kwoty.
Skoro do wyliczenia kwoty zwrotu bank przyjął wszystkie środki wpłacone przez Państwa w czasie trwania umowy kredytowej, które zostały zaliczone na poczet spłaty kredytu, to nie można się zgodzić z Państwa stanowiskiem, że zaproponowana kwota zwrotu nie dotyczy odsetek, które zostały uwzględnione w ubiegłych latach w odliczeniu w ramach korzystania z ulgi odsetkowej.
Dlatego, w wyniku otrzymania od banku, w związku z zawartą ugodą, kwoty zwrotu, do której wyliczenia bank przyjął wszystkie środki wpłacone przez Państwa w czasie trwanie umowy kredytowej, będziecie Państwo zobowiązani do doliczenia zwróconych odsetek w wysokości uprzednio odliczonej przez Państwa, tj. tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej.
Powyższe oznacza, że w przypadku jeżeli, obliczając podatek należny, dokonali Państwo odliczeń od dochodu (podstawy obliczenia podatku lub podatku), a następnie otrzymali Państwo zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymają ten zwrot powinni Państwo doliczyć odpowiednio kwoty poprzednio odliczone. Zwróconą kwotę odsetek (tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej niezależnie od roku ich odliczenia) winni Państwo wykazać w zeznaniu rocznym.
Zatem, w przypadku otrzymania od banku w wyniku zawartej ugody kwoty zwrotu, będzie ciążył na Państwu obowiązek doliczenia zwróconych odsetek w wysokości uprzednio odliczonej przez Państwa, tj. tę część odsetek zwróconych przez bank, która była odliczana w ramach ulgi odsetkowej w latach 2008-2024.
Dodatkowo wskazuję, że kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych za lata wcześniejsze nie ma znaczenia dla rozliczenia przez Państwa ulgi odsetkowej, gdyż zobowiązanie podatkowe dotyczące rozliczenia z tytułu zwrotu odsetek, z którymi była związana ulga odsetkowa, powstanie dopiero w momencie otrzymania zwrotu odsetek.
W tej części Państwa stanowisko uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawiliście i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawiliście i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pani A.A. (Zainteresowana będąca stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo