Skutki podatkowe umorzenia kredytu (dwie inwestycje), zwrotu określonej kwoty i kosztów procesu oraz możliwości zaliczenia do KUP kosztów obsługi prawnej.
Podatniczka (A.A.) wraz z mężem zaciągnęła w 2004 r. kredyt hipoteczny na zakup mieszkania (Mieszkanie 1), a w 2007 r. drugi kredyt indeksowany do CHF (Kredyt 2) na zakup udziału w innym mieszkaniu (Mieszkanie 2) oraz spłatę pierwszego kredytu. Ze względu na powiększenie rodziny plany mieszkaniowe uległy zmianie, oba mieszkania wynajęto, a po latach (2025) zawarto ugodę z bankiem. Ugoda przewidywała umorzenie zadłużenia (312.862,59 zł), zwrot nadpłaconych…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 marca 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 19 marca 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 4 maja 2026 r. (wpływ 11 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni A.A. (dalej także jako „Podatnik”) jest osobą fizyczną, opodatkowaną od całości swoich dochodów na terenie Rzeczpospolitej Polskiej (polski rezydent podatkowy).
Przez cały okres, o którym mowa w niniejszym wniosku, Wnioskodawczyni pozostawała i pozostaje do dziś w związku małżeńskim z panem B.B., w którym funkcjonuje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej.
W 2004 r. Wnioskodawczyni wspólnie z mężem zaciągnęła w banku (…) kredyt hipoteczny w walucie polskiej (złoty polski) (dalej jako „Kredyt 1”).
Celem kredytu był zakup mieszkania położonego w (…) przy ulicy (…) (dalej jako „Mieszkanie 1”).
Mieszkanie 1 zostało nabyte 28 lipca 2004 r. do wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawczyni mieszkała w nim do listopada 2010 roku, spełniała w nim własne cele mieszkaniowe (cele jednego gospodarstwa domowego).
11 lipca 2007 r. Wnioskodawczyni wspólnie z mężem zaciągnęła w banku (…) Oddział w Polsce (KRS: …) kredyt hipoteczny indeksowany do waluty obcej CHF (dalej jako „Kredyt 2”).
Najważniejsze założenia Kredytu 2 były następujące:
a) Bank oddał do dyspozycji Wnioskodawczyni kwotę kredytu w wysokości 285.000,00 zł;
b) Kredyt 2 przeznaczony był na:
Należy wskazać, że spłata Kredytu 1 stanowiła około 10% wartości Kredytu 2, a blisko 90% wartości Kredytu 2 było przeznaczone na zakup udziału w Mieszkaniu 2;
c) Mieszkanie 2 położone jest w (…) przy ulicy (…);
d) jako zabezpieczenie spłaty Kredytu 2 ustanowiono hipotekę kaucyjną ustanowioną na rzecz banku na odrębnej własności lokalu, tj. na Mieszkaniu 1.
Mieszkanie 2 zostało nabyte do wspólności majątkowej małżeńskiej.
Powodem nabycia była chęć spełniania w Mieszkaniu 2 własnych celów mieszkaniowych, tj. celów jednego gospodarstwa domowego (Wnioskodawczyni nabyła Mieszkanie nr 2, by przeprowadzić się z (…) (okolice …) do (…), miasta rodzinnego). Pani A.A. bardzo zależało na przeprowadzce bliżej rodziców, z uwagi na fakt, że zarówno mama jak i tata są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności (1 i 2 grupa niepełnosprawności). Wnioskodawczyni z mężem nabyli udział 75% w Mieszkaniu 2, a siostra matki Wnioskodawczyni nabyła udział 25% w Mieszkaniu 2 (nie była ona stroną umowy Kredytu 2, swój udział nabyła za gotówkę, nigdy nie spełniała w Mieszkaniu 2 swych celów mieszkaniowych, jak również nie miała takich planów i nie uzyskiwała żadnych korzyści). Docelowo Wnioskodawczyni z mężem mieli odkupić udział od ciotki w czasie, kiedy pozwoli im na to sytuacja finansowa. W momencie zaciągania Kredytu 2 nie mieli zdolności kredytowej pozwalającej na nabycie 100% udziałów.
W trakcie budowy Mieszkania 2 zmieniła się sytuacja rodzinna Wnioskodawczyni. W momencie podpisania umowy Kredytu 2, Wnioskodawczyni posiadała 1 dziecko. W trakcie budowy Mieszkania nr 2, Wnioskodawczyni urodziło się 2 dziecko (2008 rok), a następnie w 2009 roku urodziło się 3 dziecko. Powiększenie się rodziny spowodowało, że Mieszkanie 2 okazało się nieadekwatne pod względem powierzchni i funkcjonalności. Z uwagi na nową sytuację rodzinną Wnioskodawczyni była więc zmuszona zmienić swoje plany mieszkaniowe i życiowe. Należy jednak wskazać, że Wnioskodawczyni była zameldowana w Mieszkaniu nr 2.
Wnioskodawczyni z mężem nie mieli możliwości finansowych nabycia większego mieszkania, a istniała konieczność zapewnienia odpowiednich warunków mieszkaniowych powiększonej rodzinie. Wnioskodawczyni z mężem zdecydowali się wynająć Mieszkanie 1 i Mieszkanie 2 na rzecz podmiotów trzecich (najemców) i uzyskane środki przeznaczyć na najem większego mieszkania, w którym zamieszkali z rodziną w grudniu 2010 r. Sytuacja finansowa, konieczność spłacania Kredytu 2 i utrzymanie dużej rodziny przymusiła Wnioskodawców do wynajmu lokalu dla siebie przez blisko 15 lat.
Po śmierci mamy Wnioskodawczyni (w grudniu 2020 r.) Wnioskodawcy porzucili pomysł przeprowadzki do (…) i w 2021 r. zdecydowali się sprzedać udziały w Mieszkaniu 2, co otworzyło perspektywę zakupu domu dla rodziny. W 2024 roku Wnioskodawcy kupili dla siebie dom w (…) pod (…).
27 października 2025 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem podpisała ugodę z bankiem do umowy Kredytu 2 (dalej jako „Ugoda”).
Najważniejsze postanowienia Ugody są następujące:
a) Zamiarem banku i kredytobiorcy jest polubowne rozstrzygnięcie sporu dotyczącego ważności umowy lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania.
b) Kredytobiorca dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od banku roszczeń wywodzonych z zarzutu nieważności umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień umowy - w zamian za rozliczenie dotychczasowego kredytu wynikającego z umowy na zasadach określonych w Ugodzie.
c) W księgach rachunkowych banku wysokość zadłużenia kredytobiorcy z tytułu umowy wynosiła 68.252,49 CHF (312.862,59 zł).
d) Strony dokonują zmiany waluty obcej zadłużenia określonej w umowie na walutę polską - zgodnie z zasadami określonymi w Ugodzie.
e) Strony ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN, pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) kredytobiorcy względem banku, na dzień sporządzenia Ugody, wynosi 155.840,15 zł. Strony postanawiają o zmianie tej kwoty w ten sposób, że bank dokona zwrotu, który na dzień sporządzenia Ugody wynosi 15.000,00 zł. Ponadto strony postanawiają o zwrocie przez bank kosztów procesu na rzecz kredytobiorcy w wysokości 11.800,00 zł. Łącznie bank zapłacił na rzecz kredytobiorcy kwotę 26.800,00 zł. Kwota zwrotu pochodziła z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków kredytobiorcy na rzecz banku.
f) Bank zwalnia kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie) na kwotę 312.862,59 zł.
Wnioskodawczyni nigdy wcześniej nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację inwestycji mieszkaniowej.
Niezależnie od powyższego, Wnioskodawczyni podpisała z firmą A. (NIP: …) umowę kompleksowej obsługi sprawy bankowej z 7 marca 2023 r., na podstawie której firma A. zobowiązała się powziąć czynności polegające na oszacowaniu i dochodzeniu roszczeń przysługujących Wnioskodawczyni od Banku w związku z umową Kredytu 2.
Na podstawie tej umowy, Wnioskodawca zapłacił na rzecz firmy A.:
Dodatkowo Wnioskodawczyni zawarła umowę zlecenia obsługi sprawy bankowej powiązanej z walutą obcą z firmą B. (NIP: …) z 7 marca 2023 r., na podstawie której firma B. zobowiązała się świadczyć usługi prawne na rzecz Wnioskodawczyni w zakresie dochodzenia roszczeń od Banku z tytułu umowy Kredytu 2 na drodze postępowania sądowego i egzekucyjnego.
Na podstawie tej umowy, Wnioskodawczyni zapłaciła na rzecz firmy B.:
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
W odniesieniu do kredytu z 2004 r.:
Kredyt ten został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Kredyt ten został zabezpieczony hipotecznie, na Mieszkaniu 1 ((…), ul. (…)).
Wszyscy kredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości.
W odniesieniu do kredytu z 2007 r.:
Kredyt ten został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Wszyscy kredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie, tj. do pełnej wysokości.
Środki pieniężne w kwocie 15.000,00 zł, które Bank zwrócił Wnioskodawczyni, to środki które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie stały się nienależne bankowi.
Wynagrodzenie dla firm A. i B. stanowi zapłatę za całość obsługi prawnej, bez podziału na poszczególne koszty.
Wyjaśnienie dotyczące kwoty zadłużenia:
Bank oddał do dyspozycji Wnioskodawczyni kwotę kredytu w wysokości 285.000,00 zł (miało to miejsce w 2007 r.).
Następnie przez te wszystkie lata Wnioskodawczyni spłacała kredyt. Mimo tego, w księgach rachunkowych banku wysokość zadłużenia kredytobiorcy na dzień 27 października 2025 r. z tytułu umowy wynosiła 68.252,49 CHF (312.862,59 zł po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia ugody). To właśnie kwota 312.862,59 zł, wynikająca z ww. obliczenia - została Wnioskodawczyni umorzona. Tak wynika z § 2 ust. 9 w zw. z ust. 3 Ugody. W Ugodzie Bank wskazał taką kwotę umorzenia, gdyż taka była na dzień 27 października 2025 r. wysokość zadłużenia kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu.
Dodatkowo Wnioskodawczyni wyjaśnia, że kwota zwrotu powstała w następujący sposób:
a) Wysokość zadłużenia Wnioskodawczyni na dzień 27 października 2025 r. wynosiła, jak wyżej wspomniano, 312.862,59 zł.
b) Strony dokonały zmiany waluty obcej zadłużenia na walutę polska, zgodnie z zasadami określonymi w ugodzie (opisane niżej). Zmiana waluty miała na celu wyłącznie uściślenie kwestii rozliczeniowych między Stronami ugody. Zgodnie z § 2 ust. 15 Ugody, zawarcie Ugody w tej formie nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego.
c) Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia do całkowitej spłaty kredytu Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy:
d) Warunki udzielenia kredytu w PLN, o którym mowa w lit. c) powyżej:
e) Rozliczenie dotychczasowych spłat w ramach kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w PLN kształtuje się następująco:
f) Strony zgodnie ustalają, że po zmianie waluty obcej kredytu na walutę PLN pozostałe do spłaty zadłużenie (kapitał) Kredytobiorcy względem Banku z tytułu Umowy, na dzień sporządzenia Ugody wynosi 155.840,15 PLN, Strony zgodnie postanawiają o zmianie kwoty, o której mowa w zdaniu poprzednim w ten sposób, że Bank dokona zwrotu, który na dzień sporządzenia Ugody wynosi 15.000,00 PLN.
Niezależnie od powyższego, jak wyżej wspomniano, Bank uznał, że umorzeniu podlegać ma kwota 312.862,59 zł, co wynika z § 2 ust. 9 w zw. z ust. 3 Ugody, a więc kwota sprzed przewalutowania kredytu na polskie złote i wynikająca z realnego zadłużenia w walucie CHF (68.252,49 CHF, czyli 312.862,59 zł po przeliczeniu na walutę polską po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia ugody).
Pytania
1. Czy otrzymanie przez Wnioskodawczynię od banku kwoty 26.800,00 zł rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych PIT?
2. Czy zwolnienie Wnioskodawczyni z długu przez bank (umorzenie zadłużenia) na kwotę 312.862,59 zł rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych PIT?
3. W przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, czy zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych PIT może mieć zastosowanie do tej części umorzonego zadłużenia, która została proporcjonalnie przeznaczona na zakup i wykończenie Mieszkania 2?
4. W przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, czy Wnioskodawczyni ma prawo zaliczyć w koszty uzyskania przychodów wydatki na rzecz firmy A. i firmy B., a co za tym idzie czy wskazane wydatki mogą pomniejszyć zobowiązanie podatkowe Wnioskodawczyni z tytułu umorzenia zadłużenia Wnioskodawcy przez bank?
Pani stanowisko w sprawie
Ad. 1
Zdaniem Wnioskodawczyni, otrzymanie przez Wnioskodawczynię od banku kwoty 26.800,00 zł nie rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązku zapłaty podatku.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT:
Źródłami przychodów są (…) inne źródła.
W myśl art. 20 ust. 1 ustawy o PIT:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Jak dowodzi użycie sformułowanie „w szczególności” definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. W związki z tym każde świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy o PIT, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Jednak w niniejszej sprawie otrzymana na podstawie Ugody kwota 26.800,00 zł mieści się w kwocie stanowiącej sumę spłat kredytu, jaką Wnioskodawczyni dokonała na rzecz banku. Potwierdza to fragment Ugody, zgodnie z którym „kwota zwrotu pochodziła z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków kredytobiorcy na rzecz banku".
Oznacza to, że kwota ta nie może stanowić przychodu podatkowego po stronie Wnioskodawczyni. U Wnioskodawczyni nie doszło do powstania przysporzenia majątkowego. W związku z zawarciem Ugody Wnioskodawczyni otrzymała zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazała na rzecz banku w ramach spłaty rat udzielonego kredytu. A zatem Wnioskodawczyni otrzymała środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z jej własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie Ugody z bankiem nie spowodowała więc faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawczyni.
Powyższe oznacza, że otrzymanie przez Wnioskodawczynię od banku kwoty 26.800,00 zł nie rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych PIT.
Podobnie m.in.:
a) Dyrektor KIS w interpretacji z 10 lutego 2025 r. 0115-KDIT1.4011.822.2024.1.JG:
Skoro zatem - jak Państwo wskazali - kwota 387 000 zł jest częściowym zwrotem wpłaconych rat kredytowych (mieści się w kwocie spłaconych bankowi rat) to kwota ta nie będzie stanowiła przychodu po Państwa stronie. W analizowanej sprawie po Państwa stronie nie dojdzie do powstania przysporzenia majątkowego. 14/ związku z zawarciem ugody otrzymają Państwo zwrot środków pieniężnych, które wcześniej na mocy umowy przekazali Państwo na rzecz banku w ramach spłaty rat udzielonego Państwu kredytu. A zatem otrzymają Państwo środki będące ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione z Państwa własnych środków. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w Państwa majątku.
b) Dyrektor KIS w interpretacji z 27 lutego 2025 r. 0112-KDIL2-1.4011.65.2025.2.MKA:
Wobec powyższego, skoro kwota, którą otrzymał Pan od banku w wyniku zawartej ugody, mieści się w kwocie wpłacanej przez Pana podczas spłaty kredytu hipotecznego jej otrzymanie nie powoduje po Pana stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłata ta będzie dla Pana neutralna podatkowo. Dlatego stwierdzam, że wypłacona przez bank w ramach ugody kwota, nie będzie stanowiła dla Pana przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku od tej kwoty.
Ad. 2
Zdaniem Wnioskodawczyni, zwolnienie Wnioskodawczyni z długu przez bank (umorzenie zadłużenia) na kwotę 312.862,59 zł nie rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych PIT.
W myśl § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe z dnia 11 marca 2022 r. (dalej jako „Rozporządzenie”):
Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.
Zgodnie z § 1 ust. 2 Rozporządzenia:
Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
W myśl § 4 Rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Nie ulega wątpliwości, iż całokształt stanu faktycznego oraz sama umowa (Kredyt 2), o której mowa w niniejszym wniosku - spełnia wszelkie warunki wskazane w Rozporządzeniu, które pozwalają na zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
W momencie zaciągania kredytu Wnioskodawcy działali wyłącznie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych swojej rodziny, a zmiana sposobu wykorzystania wynikała z obiektywnej zmiany sytuacji życiowej oraz rodzinnej, której nie mogli przewidzieć w chwili podejmowania decyzji o zakupie nieruchomości.
Przez wszystkie lata opisane we wniosku do dnia dzisiejszego Wnioskodawczyni oraz jej mąż uzyskiwali dochody z tytułu umów o pracę i nie prowadzili działalności gospodarczej.
Powyższe oznacza, że zwolnienie Wnioskodawczyni z długu przez bank (umorzenie zadłużenia) na kwotę 312.862,59 zł nie rodzi po stronie Wnioskodawczyni obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych PIT.
Ad. 3
Zdaniem Wnioskodawczyni, w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych PIT może mieć zastosowanie do tej części umorzonego zadłużenia, która została proporcjonalnie przeznaczona na zakup i wykończenie Mieszkania 2.
W myśl § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe z dnia 11 marca 2022 r. (dalej jako „Rozporządzenie”):
Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej.
Zgodnie z § 1 ust. 2 Rozporządzenia:
Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
W myśl § 4 Rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Nie ulega wątpliwości, iż stan faktyczny oraz sama umowa (Kredyt 2), o której mowa w niniejszym wniosku - spełnia warunki wskazane w Rozporządzeniu, które pozwalają na zastosowanie instytucji zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
W momencie zaciągania kredytu Wnioskodawcy działali wyłącznie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych swojej rodziny, a zmiana sposobu wykorzystania wynikała z obiektywnej zmiany sytuacji życiowej oraz rodzinnej, której nie mogli przewidzieć w chwili podejmowania decyzji o zakupie nieruchomości.
Przez wszystkie lata opisane we wniosku do dnia dzisiejszego Wnioskodawczyni oraz jej mąż uzyskiwali dochody z tytułu umów o pracę i nie prowadzili działalności gospodarczej.
Nawet jeśli przyjąć, że konsolidacja obejmująca spłatę wcześniejszego kredytu mieszkaniowego (Kredytu 1) nie kwalifikuje się w pełni do zaniechania poboru podatku, to zaniechanie poboru podatku powinno mieć zastosowanie przynajmniej do głównej części Kredytu 2, która była przeznaczona na zakup Mieszkania 2, do którego rodzina miała się przeprowadzić.
Powyższe oznacza, że w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych PIT może mieć zastosowanie do tej części umorzonego zadłużenia, która została proporcjonalnie przeznaczona na zakup i wykończenie Mieszkania 2.
Ad. 4
Zdaniem Wnioskodawczyni, w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, Wnioskodawczyni ma prawo zaliczyć w koszty uzyskania przychodów wydatki na rzecz firmy A. i firmy B., a co za tym idzie wskazane wydatki mogą pomniejszyć zobowiązanie podatkowe Wnioskodawczyni z tytułu umorzenia zadłużenia Wnioskodawczyni przez bank.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT:
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Wskazać należy, że aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:
Nie ma wątpliwości, iż w niniejszej sprawie spełnione są wszystkie warunki, o których mowa powyżej.
To oznacza, że w przypadku uznania stanowiska Wnioskodawczyni na pytanie nr 2 za nieprawidłowe, Wnioskodawczyni ma prawo zaliczyć w koszty uzyskania przychodów wydatki na rzecz firmy A. i firmy B., a co za tym idzie wskazane wydatki mogą pomniejszyć zobowiązanie podatkowe Wnioskodawczyni z tytułu umorzenia zadłużenia Wnioskodawczyni przez bank.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank umorzył Pani zadłużenie i wypłacił określoną kwotę i zwrócił koszty procesu.
Wypłata określonej kwoty
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty określonej przez bank
Wskazała Pani, że bank dokona na Pani rzecz zwrotu środków pieniężnych w kwocie 15.000,00 zł, które zostały przez Panią wpłacone tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie stały się nienależne bankowi.
W przypadku zwrotu takich środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymała Pani od banku taki zwrot, to otrzymana przez Panią kwota nie stanowi przychodu. Tym samym – nie ciąży na Pani obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Pani stanowisko w zakresie pytania nr 1 w kwestii braku obowiązku zapłaty podatku od kwoty zwrotu jest więc prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że bank dokonał zwrotu kosztów procesu w kwocie 11.800,00 zł – które jak wskazała Pani – pochodziły z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków kredytobiorcy na rzecz banku.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda, jednakże nie można zgodzić się z Pani stanowiskiem, że cała kwota zwrotu, tj. 26.800,00 zł, na którą składał się zarówno zwrot środków w kwocie 15.000,00 zł, jak i zwrot kosztów procesu w kwocie 11.800,00 zł „pochodziła z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków kredytobiorcy na rzecz banku”.
Należy bowiem rozgraniczyć kwoty faktycznie poniesione na rzecz banku tytułem spłaty zaciągniętego kredytu od kwoty kosztów procesu, które zostały poniesione tytułem dochodzenia roszczeń związanych z umową kredytową.
W kwestii wskazania, że koszty procesu wliczają się do kwoty zwrotu środków uprzednio wpłaconych na rzecz banku jest więc nieprawidłowe.
Jednakże mając na uwadze cytowane przepisy, zwrot kosztów procesu nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu ww. kosztów nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Mając na uwadze powyższe, skoro otrzymała Pani zwrot kosztów procesu, który nie przekracza kosztów faktycznie przez Panią poniesionych – to zwrot ten nie stanowi przychodu i tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem w kwestii braku opodatkowania zwrotu kosztów procesu Pani stanowisko jest prawidłowe.
Umorzenie wierzytelności
Odrębną kwestią jest umorzenie wierzytelności, które następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy Kodeks cywilny:
Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie).
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Podkreślenia wymaga, że prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.
Zaniechanie poboru podatku, określone w omawianym Rozporządzeniu, obejmuje umorzone wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego (udzielonego przed dniem 15 stycznia 2015 r.) w przypadku gdy:
Z powołanego rozporządzenia Ministra Finansów wynika wprost, że zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na jego podstawie ma zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym wierzytelności, które dotyczą tylko jednej inwestycji mieszkaniowej.
Z przedstawionych przez Panią informacji wynika, że kredyt, do którego zawarła Pani ugodę, został zaciągnięty na:
Skoro kredyt ten dotyczył dwóch różnych inwestycji mieszkaniowych, tj. lokalu mieszkalnego w (…) i lokalu mieszkalnego w (…), zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe znajdzie zastosowanie do przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu tego kredytu tylko w odniesieniu do jednej inwestycji mieszkaniowej – według Pani wyboru.
Zatem Pani stanowisko w zakresie pytania nr 2 uznałem za nieprawidłowe, gdyż nie może Pani skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do całej kwoty umorzenia.
W zależności od inwestycji mieszkaniowej, co do której zamierza Pani skorzystać z zaniechania poboru podatku, zaniechanie poboru podatku w związku z umorzeniem przez bank części wierzytelności z tytułu kredytu hipotetycznego będzie miało zastosowanie jedynie do tej części umorzenia wierzytelności, która odpowiada wartości kredytu, jaka służyła pokryciu kosztów tej inwestycji, natomiast nie będzie miała zastosowania do tej części umorzonego długu, która dotyczy drugiej inwestycji mieszkaniowej.
Zatem zgodnie z Pani wyborem - może Pani skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do kwoty umorzenia w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na zakup i wykończenie mieszkania w (…).
W zakresie pytania nr 3 Pani stanowisko jest więc prawidłowe.
Koszty uzyskania przychodu
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Kosztami uzyskania przychodu są zatem wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z uzyskanymi przychodami. Z oceny związku z uzyskanym przychodem powinno wynikać, że poniesiony wydatek obiektywnie mógł się przyczynić do osiągnięcia przychodów z danego źródła. Przy czym związek przyczynowy między poniesieniem wydatku a osiągnięciem przychodu bądź zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła należy oceniać indywidualnie w stosunku do każdego wydatku. Aby zatem wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu, powinien, w myśl powołanego przepisu, spełniać łącznie następujące warunki:
Koszty poniesione w celu uzyskania przychodów to te, które zostały poniesione z zamiarem uzyskania przychodu.
Ten zamiar (cel) musi być, po pierwsze – obiektywnie realny, po drugie – istniejące okoliczności faktyczne muszą wskazywać na to, że dany wydatek w istocie mógł podatnikowi pozwolić na przewidywanie osiągnięcia przychodu. Natomiast koszty ponoszone w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu, to wydatki mające na celu ochronę źródła przychodu tak, by źródło to istniało w stanie niepogorszonym.
Koszty uzyskania przychodów nie są kosztami uzyskania jakichkolwiek przychodów, lecz zawsze związane są z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a nie jakiekolwiek przychody. Koszty uzyskania przychodu są zatem ściśle i funkcjonalnie przyporządkowane do danego źródła przychodów. Aby bowiem w ogóle mogło dojść do powstania kosztu uzyskania przychodu, podatnik musi ponieść faktyczny wydatek (ekonomiczny ciężar) związany ze zdarzeniem prawnym mającym wpływ na uzyskanie przychodu lub zachowanie bądź zabezpieczenie źródła przychodu.
Stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 31 tej ustawy:
Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kosztów uzyskania przychodów ze źródeł przychodów znajdujących się na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, jeżeli dochody z tych źródeł w ogóle nie podlegają opodatkowaniu albo są zwolnione od podatku dochodowego.
Z informacji przedstawionych przez Panią wynika, że koszty wynagrodzenia za obsługę prawną dla wskazanych przez Panią firm stanowiły zapłatę za całość obsługi prawnej, bez podziału na poszczególne koszty.
Koszty te zostały poniesione na obsługę prawną związaną z:
Wskazała Pani również, że zapłaciła Pani jednej z firm kwotę tytułem przyznanego przez sąd zwrotu przez bank kosztów procesu.
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.
Co do zasady zwrot kosztów procesu nie rodzi obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu ww. kosztów nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Zauważam, że z opisu sprawy wynika, że koszty wynagrodzenia firm zostały poniesione przez Panią nie tylko w celu uzyskania umorzenia wierzytelności kredytowej, które to umorzenie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, ale również związanego z umorzeniem części wierzytelności, w stosunku do której znajduje zastosowanie zaniechanie poboru podatku.
Mając na uwadze brzmienie art. 23 ust. 1 pkt 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – kosztem mógłby być tylko przychód podlegający opodatkowaniu.
Oznacza to, że do kosztów uzyskania przychodów nie może zostać zaliczona cała kwota wynagrodzenia dla firm prowadzących na Pani rzecz obsługę prawną, ponieważ wydatek ten był poniesiony nie tylko w celu uzyskania świadczenia podlegającego opodatkowaniu, ale również świadczenia, wobec którego znajduje zastosowanie zaniechanie poboru podatku, jak również świadczenia, które w ogóle nie stanowi Pani przychodu.
Mając na uwadze powyższe – do kosztów uzyskania przychodu może Pani zaliczyć tylko wydatki poniesione tytułem wynagrodzenia na rzecz firm, w części, w jakiej uzyskała Pani przychód z tytułu umorzenia wierzytelności kredytowych, wobec których nie znajduje zastosowania rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Natomiast, nie może Pani zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych tytułem wynagrodzenia, w części, w jakiej wydatki te dotyczą uzyskania przychodu z tytułu umorzenia wierzytelności kredytowej, wobec której znajduje zastosowanie Rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Ponadto, jak wcześniej wskazano – zwrócona przez bank kwota w ogóle nie stanowi dla Pani przychodu, wobec czego wydatki poniesione na wynagrodzenie dla firm w części dotyczącej zwrotu również nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu, ponieważ takiego przychodu Pani nie osiągnęła.
Podobnie z kosztami procesu – jeśli otrzymała Pani zwrot w kwocie faktycznie przez Panią poniesionej, to zwrot taki nie stanowi przychodu, a skoro nie stanowi przychodu, to jego zapłata na rzecz firmy za obsługę prawną nie może być kosztem.
Pani stanowisko w zakresie pytania nr 4 uznałem więc za nieprawidłowe, gdyż nie może Pani zaliczyć w koszty uzyskania przychodów całości wydatków poniesionych na rzecz reprezentujących Panią firm.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pani, to ta interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pani męża.
Wyjaśnić również należy, że wydając interpretacje indywidualną tutejszy Organ nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też nie odniosłem się do kwot wskazanych we wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo