Zaniechanie poboru podatku nie będzie miało zastosowania do kwoty zwrotu, gdyż wypłata przez Bank na rzecz Wnioskodawcy kwoty stanowiącej zwrot nadpłaconych środków będzie dla Wnioskodawcy neutralna podatkowo i nie spowoduje po Jego stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podatnik, osoba fizyczna, wraz z żoną nabył dwie sąsiadujące działki w latach 2007 i 2008, finansując je oddzielnymi kredytami hipotecznymi w walucie CHF. Pierwsza działka z domem w stanie surowym miała służyć celom mieszkaniowym, druga działka była przeznaczona na ogród i nie planowano na niej budowy. W 2025 roku bank zaproponował ugody umarzające oba kredyty i zwracające część nadpłaconych środków. Podatnik podpisał ugodę dla kredytu z…
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 12 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 12 lutego 2026 r. (wpływ 12 lutego 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
W ramach realizacji celu mieszkaniowego Pana rodziny, wraz z żoną nabyli Państwo do małżeńskiej wspólnoty majątkowej nieruchomość położoną w (…), przy ul. (…), przy czym transakcja ta została rozbita na dwie składowe transakcje:
1. Nieruchomość, która obejmowała działkę oraz dom w stanie surowym otwartym, finansowana kredytem hipotecznym z (…). (umowa z 13 lutego 2007 r. na kredyt w walucie CHF), który dodatkowo finansował dalszą budowę oraz prace wykończeniowe w środku domu zrealizowane w ciągu kolejnych lat.
2. Zakup przyległej działki finansowanej kredytem hipotecznym z (…) (umowa z 17 kwietnia 2008 r. na kredyt w walucie CHF) - w celu uzupełnienia nabytej nieruchomości o część „ogrodową” (nieprzewidziana do zabudowy jednak konieczna do zachowania odpowiednich proporcji łącznej nieruchomości).
Obie wymienione nieruchomości stanowią integralną nieruchomość, realizującą do chwili obecnej Państwa potrzebę mieszkaniową.
W październiku 2025 r. Bank (…) będący prawnym następcą (…), rozpoczął z Państwem mediacje w sprawie podpisania ugód dotyczących ww. umów kredytowych, których celem było przeliczenie kredytu na PLN. W wyniku negocjacji Podatnik otrzymali Państwo ofertę od (…) umorzenia obu kredytów oraz zwrotu nadpłaty w kwocie określonej w umowie ugody. W wyniku otrzymanej oferty, zdecydowali się Państwo na podpisanie ugody na kredyt wymieniony w pkt 1 oraz złożyli Państwo oświadczenie dotyczące spełnienia warunków do zaniechania poboru podatkowego od osób fizycznych. Jednakże z uwagi na Państwa wątpliwości dotyczące analogicznego oświadczenia dotyczącego kredytu opisanego w pkt 2, zdecydowali się Państwo na powstrzymanie od podpisania ugody w tym zakresie do czasu otrzymania indywidualnej interpretacji podatkowej w omawianym zakresie, traktując właśnie podpisanie ugody w zakresie tego kredytu jako zdarzenie przyszłe. Dodatkowo podkreśla Pan, że poza opisanymi powyżej propozycjami ugód, nie korzystał Pan wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona powyżej inwestycji mieszkaniowej.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
W dniu 7 listopada 2025 r. została zawarta ugoda z Bank (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) (który jest następca prawnym (…)) i w ramach tej ugody skorzystał Pan z zaniechania poboru podatku od kredytu zaciągniętego w dniu 13 lutego 2007 r.
Oba kredyty były udzielone przez ten sam bank, czyli (…)., którego prawnym następcą jest (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…). Zarówno (…) wówczas, jak i obecnie (…) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w (…) (zwany dalej „Bankiem”) to instytucje, których działalność podlegała/podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnione do udzielania kredytów na podstawie ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Oba kredyty zostały zabezpieczone hipotekami, które ustanowiono na nieruchomościach, których zakup był finansowany przez kredyty zaciągnięte odpowiednio 13 lutego 2007 r. oraz 17 kwietnia 2008 r.
Poniżej przekazuje Pan szczegółowe informacje w zakresie ww. nieruchomości:
Nieruchomość o numerze ewidencyjnym (…) (powierzchnia 464 m2), położona w (…) została zakupiona 15 lutego 2007 r. zgodnie z Aktem Notarialnym (repertorium A nr (…)).
Nieruchomość o numerze ewidencyjnym (…) (powierzchnia 245 m2), położona w (…) została zakupiona 17 kwietnia 2008 r. zgodnie z Aktem Notarialnym (repertorium (…)). Niniejsza nieruchomość jest przyległa do nieruchomości nr (…) i nie został przydzielony jej adres, ponieważ obie działki są ogrodzone, tworząc jedną posiadłość z domem i ogrodem pod adresem (…), (…).
Obie działki mają odrębne księgi wieczyste.
Kredyt z dnia 13 lutego 2007 r.
Zgodnie z par. 2, ust. 3 zawartej z Bankiem ugody, wysokość Państwa zadłużenia jako Kredytobiorcy po przeliczeniu na PLN, po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia ugody, wynosiła 577.557,52 PLN.
Zgodnie z par 2 ust. 9, Bank zwalnia Państwa jako Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenia) na powyższą kwotę. Ponadto w ugodzie Bank podaje jedynie pozostały kapitał do spłaty na dzień 7 listopada 2025 r. w wysokości 393.512,13 PLN, kwotę umorzenia (577.557,52), o której mowa powyżej oraz kwotę zwrotu w wysokości 85.000 PLN.
Kredyt z dnia 17 kwietnia 2008 r.
Niniejszym zwraca Pan uwagę, że o ile Bank przesłał propozycję ugody analogiczną do Ugody, która została zawarta w zakresie kredytu z 13 lutego 2007 r., to Podatnik ze względu na konieczność uzyskania indywidualnej interpretacji podatkowej, nie zdecydował się na zawarcie tej ugody z Bankiem. Dlatego też może Pan jedynie przedstawić zapisy proponowane przez Bank w zakresie kredytu z 17 kwietnia 2008 r. w ramach procesu mediacji.
Zgodnie z par. 2, ust. 3 proponowanej przez Bank ugody, wysokość Państwa zadłużenia jako Kredytobiorcy po przeliczeniu na PLN, po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień sporządzenia ugody, wynosiła 251.882,80 PLN.
Zgodnie z par 2 ust. 9 proponowanej przez Bank ugody, Bank zwalnia Państwa jako Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenia) na powyższą kwotę. Ponadto w ugodzie Bank podaje jedynie pozostały kapitał do spłaty na dzień 7 listopada 2025 w wysokości 98.315,20 PLN, kwotę umorzenia, o której mowa powyżej oraz kwotę zwrotu w wysokości 37.000 PLN
W przypadku gdy indywidualna interpretacja podatkowa potwierdzi Pana stanowisko, wówczas wystąpi Pan do Banku o przygotowanie projektu ugody z Bankiem o tożsamej treści. W obu powyższych przypadkach kwoty zwrotu nie przekraczają kwot stanowiących różnicę pomiędzy kwotami wpłaconymi tytułem rat kapitałowo-odsetkowych na poczet każdej z umów opisanych powyżej a kwotą kapitału otrzymanego do dyspozycji, stanowią jedynie częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych. Zgodnie z podpisaną i proponowaną ugodą nie zostaną wypłacone dodatkowe świadczenia.
Kredyt z dnia 13 lutego 2007 r.
Zgodnie z par. 2, ust. 8 zawartej Ugody, Bank dokona zwrotu kwoty 85.000 PLN. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku. Kwota w wysokości 85 tys. PLN została zwrócona Panu 25 listopada 2025 r. na Pana rachunek podany w ugodzie.
Kredyt z dnia 17 kwietnia 2008 r.
Zgodnie z proponowanym par. 2, ust. 8 ugody, Bank dokona zwrotu kwoty 37.000 PLN. Kwota zwrotu pochodzi z wydatków, które zostały uprzednio poniesione ze środków Kredytobiorcy na rzecz Banku. Tak jak już zostało to opisane powyżej, podpisanie ugody w zakresie kredytu z dnia 17 kwietnia 2008 r. zostało wstrzymane do czasu uzyskania indywidulnej interpretacji podatkowej.
W przypadku gdy indywidualna interpretacja podatkowa potwierdzi Pana stanowisko, wówczas wystąpi Pan do Banku o przygotowanie projektu ugody z Bankiem o tożsamej treści.
W obu powyższych przypadkach kwoty zwrotu nie przekraczają kwot stanowiących różnicę pomiędzy kwotami wpłaconymi tytułem rat kapitałowo-odsetkowych na poczet każdej z umów opisanych powyżej a kwotą kapitału otrzymanego do dyspozycji, stanowią jedynie częściowy zwrot rat kapitałowo-odsetkowych. Zgodnie z podpisaną i proponowaną ugodą nie zostaną wypłacone dodatkowe świadczenia.
Pytanie
Czy umorzenie kredytu opisanego w pkt 2 powyższego stanu faktycznego oraz wypłata dodatkowych świadczeń wynikających z propozycji ugody, a związanych z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania może korzystać z zaniechania poboru podatku na podstawie §1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. (Dz.U.2022.592)?
Pana stanowisko w sprawie
Dokonane w pkt 1 i 2 zakupy finansowane odrębnymi umowami kredytowymi dotyczyły de facto nabycia jednej nieruchomości mieszkalnej składającej się z budynku jednorodzinnego wraz z otaczającym go ogrodem (częścią niezabudowaną nieruchomości gruntowej), co jest naturalnym układem w przypadku zabudowy jednorodzinnej. Realizacja ta nie była jednak możliwa do zrealizowania w jednej transakcji chociażby z uwagi na odrębnych właścicieli każdej z nabywanych działek, ograniczoność środków własnych niezbędnych do wniesienia wkładu własnego itp. Niemniej jednak celem było stworzenie funkcjonalnie jednorodnej nieruchomości mieszkalnej, realizującej potrzeby mieszkaniowe Pana rodziny. Utrzymanie takiego kształtu integralnej nieruchomości do chwili obecnej potwierdza trwałość pierwotnej koncepcji. Mające zatem na uwadze, że oba kredyty dotyczą wyłącznie jednego celu mieszkaniowego oraz nie korzystali Państwo wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej, także kredyt opisany w pkt 2 przytoczonego stanu faktycznego będzie objęty zaniechaniem poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz od świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania. Przy tym bez znaczenia pozostaje fakt, że jest to kolejny (drugi) kredyt na finansowanie celu mieszkalnego - sytuacja zaciągnięcia więcej niż jednego kredytu została bowiem przewidziana w brzmieniu §1 ust. 1 p. 1 lit a przytoczonego rozporządzenia ("...a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego..."), gdzie akcent przesunięty jest na realizację „wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej", nie zaś na ilość zaciągniętych kredytów.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. o przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazał Pan, że na podstawie dwóch odrębnych ugód banki umorzą Panu zadłużenie dotyczące dwóch różnych kredytów hipotecznych. Należy zatem przeanalizować skutki podatkowe tej czynności.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Panu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętych kredytów należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Podkreślenia wymaga, że prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.
Zaniechanie poboru podatku, określone w omawianym Rozporządzeniu, obejmuje umorzone wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego (udzielonego przed dniem 15 stycznia 2015 r.) w przypadku gdy:
Zatem rozporządzenie to nie ogranicza liczby kredytów, z tytułu których dochodzi do umorzenia, a ogranicza liczbę inwestycji sfinansowanych kredytem (kredytami) - do jednej. Przy czym, przez jedną inwestycję mieszkaniową, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: jednego gospodarstwa domowego albo więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 o podatku od spadków i darowizn. Natomiast, przez jedno gospodarstwo domowe, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
Ponadto, z zaniechania można skorzystać tylko raz. Ewentualne wcześniejsze korzystanie przez podatnika z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na inną inwestycję, uniemożliwia skorzystanie kolejny raz z preferencji w postaci zaniechania poboru podatku.
Jak wynika z opisu zdarzenia - zamierza Pan podpisać dwie różne ugody dotyczące dwóch różnych kredytów zaciągniętych na różne nieruchomości.
Aby skorzystać z zaniechania poboru kredyt hipoteczny powinien zostać zaciągnięty na „jedną inwestycję mieszkaniową”, tj. powinny dotyczyć jednego i tego samego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości gruntowej przeznaczonej pod budowę budynku mieszkalnego.
W analizowanej sprawie należy stwierdzić, że nabycie przez Pana i Pana żonę, ze środków uzyskanych z kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r., działki przylegającej do Pana domu nie stanowi wydatku, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki te nie zostały wydatkowane na nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego. Grunt ten - jak Pan jednoznacznie wskazał - nie został nabyty w celu budowy na nim budynku mieszkalnego, lecz w celu uzupełnienia nabytej nieruchomości o część „ogrodową”.
Należy zatem uznać, że zaniechanie nie będzie dotyczyło kwoty umorzonej Pani wierzytelności, która będzie odpowiadała części kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r., w jakiej został on zaciągnięty i wydatkowany na zakup działki przeznaczonej na powiększenie terenu przylegającego do działki budowlanej, na której został wybudowany budynek mieszkalny. Grunt stanowiący działkę, na której znajduje się ogród nie spełnia „celu mieszkaniowego”, gdyż nie został przeznaczony pod budowę budynku mieszkalnego. Wobec przedstawionych okoliczności faktycznych - nie zostało spełnione kryterium faktycznego celu przeznaczenia działki pod budowę budynku mieszkalnego.
Wobec powyższego, umorzenie przez bank części kwoty kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r. na zakup działki, stanowi dla Pana przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń, klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Skoro kredyt w 2008 r. nie został zaciągnięty w celu nabycia gruntu pod budowę budynku mieszkalnego, zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe nie znajdzie zastosowania do przychodu związanego z umorzeniem ww. wierzytelności z tytułu tego kredytu.
W konsekwencji, będzie Pan zobowiązany do obliczenia oraz zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od umorzonej przez bank wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2008 r. w części zaciągniętego na zakup działki.
Wskazał Pan również, że na podstawie ugody bank zwróci Panu na Pana konto w ramach rozliczenia umowy kredytowej, kwotę która jest zwrotem części środków, które zostały wpłacone przez Pana do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych. Powziął Pan wątpliwość, jakie będą dla Pana skutki podatkowe tego zwrotu.
Wypłata określonej kwoty
Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty
Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie zawartej ugody bank wypłacił Panu kwotę, która jest zwrotem części środków, które zostały wpłacone przez Pana do banku tytułem spłaty rat kredytowo-odsetkowych.
W przypadku zwrotu uprzednio wpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymał Pan od banku taki zwrot, to otrzymana przez Pana kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu.
Tym samym - nie będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
Ponadto, wskazuję, że zaniechanie poboru podatku nie będzie miało zastosowania do kwoty zwrotu, gdyż wypłata przez Bank na Pana rzecz kwoty stanowiącej zwrot nadpłaconych środków będzie dla Pana neutralna podatkowo i nie spowoduje po Pana stronie powstania przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem w przypadku uzyskania przez Pana zwrotu kwoty nadpłaty - nie dojdzie do zaniechania poboru podatku dochodowego.
Pana stanowisko jest więc nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla Pana żony.
Wyjaśnić również należy, że wydając interpretacje indywidualną tutejszy Organ nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też nie odniosłem się do kwot wskazanych we wniosku.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), ul. (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo