Zaniechanie poboru podatku i zwrotu kwoty dodatkowej.
Zainteresowana A.A. wraz z mężem B.B. w 2009 r. zaciągnęli kredyt hipoteczny indeksowany do CHF na zakup mieszkania z miejscem postojowym i pomieszczeniem gospodarczym. Po śmierci męża w 2019 r. spadek nabyli A.A. i ich małoletni syn C.C. Obecnie nieruchomość zamieszkuje matka zmarłego. Spłaty kredytu przekroczyły kwotę udzielonego kredytu. Zainteresowani planują zawrzeć z bankiem ugodę, na mocy…
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
16 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 16 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniliście go Państwo pismem z 10 maja 2026 r. (wpływ 10 maja 2026 r.).
Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1. Zainteresowana będąca stroną postępowania:
2. Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
Opis zdarzenia przyszłego (doprecyzowany w uzupełnieniu)
Zainteresowana będąca stroną postępowania 29 kwietnia 2009 r. wraz z mężem B.B. (PESEL: (…)) zawarła z (…) Bank z siedzibą w (…), REGON (…) (dalej "Bank") Umowę kredytu hipotecznego nr (…) (dalej "Umowa Kredytu").
W chwili zawarcia Umowy Kredytu Zainteresowana będąca stroną postępowania oraz jej mąż występowali jako współkredytobiorcy, określeni w treści Umowy Kredytu łącznie, jako Kredytobiorca.
(…) Bank (podmiot, z którym Zainteresowana będąca stroną postępowania wraz z mężem zawarła Umowę Kredytu) był bankiem działającym w Polsce na podstawie zezwolenia KNF i jako taki podlegał pełnemu nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym oraz był uprawniony do udzielania kredytów na podstawie ustaw regulujących działalność banków.
Na podstawie Umowy Kredytu Bank udzielił Zainteresowanej będącej stroną postępowania oraz jej mężowi kredytu w PLN, indeksowanego do waluty obcej CHF, z przeznaczeniem na: zakup lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…) wraz z przynależnym miejscem postojowym nr (…) oraz pomieszczeniem gospodarczym nr (…).
Dla kredytowanej nieruchomości, stanowiącej odrębny przedmiot własności lokal mieszkalny nr (…) położony w (…) wraz z przynależnym miejscem postojowym nr (…) oraz pomieszczeniem gospodarczym nr (…), Sąd Rejonowy (…), Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą nr (…).
Miejsce postojowe i pomieszczenie gospodarcze nie mają oddzielnej księgi wieczystej. W treści Księgi Wieczystej (…), jako oznaczenie nieruchomości wskazano LOKAL MIESZKALNY nr (…) położony w (…) wraz z następującymi pomieszczeniami przynależnymi: miejsce postojowe nr (…) o pow. 11,56m2 - 1, pom. gospodarcze nr (…) o pow. 2,74m2 - 1.
Zgodnie z Umową Kredytu zabezpieczenie kredytu stanowiła ustanowiona na kredytowanej nieruchomości hipoteka kaucyjna wpisana do Księgi Wieczystej nr (…) oraz cesja na Bank z umowy ubezpieczenia kredytowanej nieruchomości.
18 grudnia 2019 r. zmarł mąż Zainteresowanej będącej stroną postępowania - B.B., a spadek po nim na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, sporządzonego w Kancelarii Notarialnej w (…) przed notariuszem (…), w dniu 4 lutego 2020 r., Repertorium (…) na podstawie ustawy nabyli: Zainteresowana będąca stroną postępowania, w udziale wynoszącym 1/2 części oraz nieletni syn Zainteresowanej będącej stroną postępowania - C.C. (Zainteresowany niebędący stroną postępowania, PESEL (…)) w udziale wynoszącym 1/2 części.
Jako Spadkobiercy Zainteresowani nabyli prawa i obowiązki, jakie ciążyły na mężu Zainteresowanej będącej stroną postępowania (jako Współkredytobiorcy) w związku z zawartą przez niego (i przez Zainteresowaną będącą stroną postępowania) Umową Kredytową.
Kredytowaną nieruchomość od momentu zakupu do dnia dzisiejszego zamieszkuje wyłącznie mama zmarłego męża Zainteresowanej będącej stroną postępowania (stan cywilny: rozwiedziona).
Zgodnie z aktualną treścią Księgi Wieczystej (…):
1) jako oznaczenie nieruchomości wskazano LOKAL MIESZKALNY nr (…) położony w (…) wraz z następującymi pomieszczeniami przynależnymi: miejsce postojowe nr (…) pow. 11,56 m2 - 1, pom. gospodarcze nr (…) o pow. 2,74 m2-1;
2) właścicielami nieruchomości są A.A. (Zainteresowana będąca stroną postępowania - PESEL: (…)) z udziałem 3/4 oraz C.C. (syn Zainteresowanej będącej stroną postępowania - PESEL: (…)) z udziałem 1;
3) w dziale IV wpisana jest hipoteka umowna kaucyjna na rzecz (…) BANK stanowiąca zabezpieczenie UMOWA KREDYTU NR (…) Z DNIA 29-04-2009 R.
Dokonane dotychczas spłaty Kredytobiorców w wyniku wykonywania Umowy Kredytowej przekraczają kwotę udzielonego Kredytu.
Z uwagi na fakt, że Umowa Kredytowa zawiera postanowienia, które są podobne lub identyczne z postanowieniami uznawanymi przez sądy powszechne za postanowienia abuzywne (niedozwolone) (na podstawie art. 3851 i następnych Kodeksu cywilnego) albo nieważne (na podstawie ogólnych przepisów prawa polskiego), lub w odniesieniu do których kierowane są takie zarzuty, w tym przez organy administracji publicznej (w szczególności Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów), w najbliższych tygodniach Zainteresowana będąca stroną postępowania planuje w imieniu własnym i syna, jako jego przedstawiciel ustawowy, (zwanych dalej łącznie Kredytobiorcami) zawrzeć z Bankiem Umowę Ugody (dalej Ugoda), zgodnie z którą Bank m.in.:
Na kwotę umorzenia będzie składała się jedynie kwota pozostałego do spłaty kapitału Kredytu oraz kwota odsetek umownych od kapitału Kredytu (wartości zostaną podane w Ugodzie przez Bank według ksiąg Banku na dzień wskazany w Ugodzie jako dzień wyliczenia zadłużenia). Do kwoty umorzenia nie będą wliczanie żadne odsetki za opóźnienie oraz żadne inne opłaty (prowizje, ubezpieczenia, czy inne opłaty).
Ustalona w Ugodzie Kwota Zwrotu, którą Bank zwróci Kredytobiorcom, będzie pochodzić ze środków spłat dokonanych przez Kredytobiorców w związku z dotychczasowym wykonywaniem Umowy Kredytu (tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych). Kwota Zwrotu będzie niższa niż suma wszystkich dotychczasowych wpłat Kredytobiorców i stanowić będzie ok. 24% łącznej wysokości tych wpłat.
Ugoda nie wskazuje wprost, że Kwota Zwrotu stanowi kwotę nienależną Bankowi w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych. Zgodnie z zapisami Ugody, Kredytobiorcy wyrażają jedynie zgodę na zmianę Umowy Kredytu w taki sposób, że całkowite umorzenie zadłużenia wynikającego z Umowy Kredytu oraz zapłata Kwoty Zwrotu przez Bank będą skutkować wygaśnięciem Umowy Kredytu wskutek jej wykonania, a tym samym zakończeniem jakiegokolwiek stosunku prawnego pomiędzy Kredytobiorcą, a Bankiem w odniesieniu do Kredytu.
Strony Ugody oświadczą również, że nie będą zgłaszać względem siebie żadnych roszczeń związanych z wypłatą kwoty Kredytu ani z dotychczasowymi spłatami.
Wypłata/umorzenie na rzecz Zainteresowanej będącej stroną postępowania wynika z faktu, że od dnia zawarcia Umowy Kredytu była ona jednym z kredytobiorców oraz z faktu nabycia przez Zainteresowaną będącą stroną postępowania w drodze dziedziczenia 1 udziału w prawach i obowiązkach zmarłego męża Zainteresowanej będącej stroną postępowania wynikających z Umowy Kredytu. Wypłata/umorzenie na rzecz małoletniego syna Zainteresowanej będącej stroną postępowania wynika z nabycia przez niego w drodze dziedziczenia pozostałego 1 udziału w prawach i obowiązkach wynikających z Umowy Kredytu. Ugoda nie będzie określała, jaka część umorzenia lub Kwoty Zwrotu przypada na poszczególnych Kredytobiorców.
Bank uzależnia podpisanie Ugody od uzyskania przez Zainteresowana będąca stroną postępowania zgody sądu opiekuńczego na jej zawarcie. Ugoda zostanie podpisana niezwłocznie po uzyskaniu stosownej zgody sądu.
W wyniku zwolnienia z długu (umorzenia Kredytu) i wypłaty Kredytobiorcom przez Bank Kwoty Zwrotu może powstać po ich (Zainteresowanej będącej stroną postępowania i Zainteresowanego niebędącego stroną postępowania) stronie przychód, który może podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a przepisy prawa mogą nakładać na Bank obowiązek wypełnienia określonych obowiązków o charakterze podatkowym (np. sporządzenie informacji PIT-11).
Przy czym, uwzględniając treść Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm. dalej Rozporządzenie), Zainteresowana będąca stroną postępowania planuje złożyć w zawieranej z Bankiem Ugodzie oświadczenie, że chce skorzystać z zaniechania poboru podatku w związku ze spełnieniem warunków opisanych w Rozporządzeniu, jako że:
1. udzielony przez Bank Kredyt stanowi kredyt mieszkaniowy zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego;
2. na zabezpieczenie wykonania przez Kredytobiorców Umowy Kredytu została wpisana na rzecz Banku hipoteka;
3. przed podpisaniem takiego oświadczenia, Zainteresowana będąca stroną postępowania ani Zainteresowany niebędący stroną postępowania nie korzystali kiedykolwiek z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż określona w pkt 1 powyżej,
4. środki z Kredytu zostały zaciągnięte w pełnej kwocie na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość).
Pytania
1. Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym, w związku z planowanym zawarciem Ugody z Bankiem, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym powstanie:
a) wyłącznie od tej części zadłużenia Kredytobiorców wynikającego z Umowy Kredytu, która zostanie umorzona na podstawie Ugody, czy też
b) również od Kwoty Zwrotu, tj. od ustalonej z Bankiem w Ugodzie określonej kwoty, której zwrot pochodzić będzie z dokonanych dotychczas przez Kredytobiorców spłat w związku z wykonywaniem Umowy Kredytu?
2. Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym, w przypadku zakwalifikowania Kwoty Zwrotu, jako dochodu (przychodu) Kredytobiorców, dochód ten jako związany z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe mieści się w zakresie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.) i podlega zaniechaniu poboru podatku na podstawie tego Rozporządzenia, o ile spełnione są określone w nim warunki?
3. Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym, w związku z planowanym zawarciem Ugody z Bankiem Zainteresowani spełniają warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.) oraz czy w konsekwencji przysługuje im prawo (jako Kredytobiorcom) do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe na podstawie Rozporządzenia?
Stanowisko Zainteresowanych w sprawie
Ad. 1
Zdaniem Zainteresowanych, w opisanym zdarzeniu przyszłym, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym powstanie jedynie od części zadłużenia Kredytobiorców wynikającego z Umowy Kredytu, która zostanie umorzona na podstawie Ugody.
Kwota Zwrotu, którą Bank zobowiąże się wypłacić na podstawie Ugody, nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwota ta nie prowadzi bowiem do powstania po stronie Kredytobiorców realnego przysporzenia majątkowego. Zwrot obejmuje środki, które Kredytobiorcy wcześniej uiścili z własnego majątku w trakcie wykonywania Umowy Kredytu, a zatem jego otrzymanie nie powoduje zwiększenia ich aktywów, lecz jedynie przywraca stan majątkowy sprzed dokonania spłat.
Ad. 2
Zdaniem Zainteresowanych, w przypadku zakwalifikowania Kwoty Zwrotu, jako dochodu (przychodu) Kredytobiorców, dochód ten jako związany z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe mieści się w zakresie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.) i podlega zaniechaniu poboru podatku na podstawie tego Rozporządzenia, o ile spełnione zostaną warunki w nim określone.
Rozporządzenie Ministra Finansów obejmuje wszystkie dochody (przychody) związane z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, a nie wyłącznie umorzenie części zadłużenia. W konsekwencji, jeżeli Kwota Zwrotu zostałaby uznana za dochód (przychód) Kredytobiorców, to jako świadczenie pozostające w bezpośrednim związku z kredytem hipotecznym mieści się ona w zakresie przedmiotowym Rozporządzenia.
W rezultacie, w przypadku spełnienia warunków określonych w Rozporządzeniu, Kwota Zwrotu również podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego, tak jak inne dochody (przychody) związane z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Ad. 3
Zdaniem Zainteresowanych, w opisanym zdarzeniu przyszłym spełniają oni warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 z późn. zm.), a w konsekwencji Zainteresowanym przysługuje, jako Kredytobiorcom prawo do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
W szczególności:
1) udzielony przez Bank kredyt stanowi kredyt mieszkaniowy zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, tj. nabycie lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…) wraz z przynależnym miejscem postojowym nr (…) oraz pomieszczeniem gospodarczym nr (…), przeznaczonej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego (samotnej, rozwiedzionej mamy zmarłego męża Zainteresowanej będącej stroną postępowania);
2) ani Zainteresowana będąca stroną postępowania, ani Zainteresowany niebędący stroną postępowania nie korzystali wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż wskazana w pkt 1) powyżej;
3) Bank udzielający kredytu na podstawie Umowy Kredytu [(…) Bank z siedzibą w (…), REGON (…)] jest podmiotem podlegającym nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym i uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów;
4) kredyt udzielony na podstawie Umowy Kredytu został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na kredytowanej nieruchomości (hipoteka kaucyjna wpisana do księgi wieczystej nr (…));
5) kredyt został zaciągnięty w całości na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. na nabycie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, zgodnie z treścią księgi wieczystej nr (…).
W świetle powyższego, wszystkie przesłanki określone w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. zostały spełnione, co oznacza, że Zainteresowanym, jako Kredytobiorcom, przysługuje prawo do skorzystania z zaniechania poboru podatku dochodowego od dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
UZASADNIENIE PRAWNE
1. Podstawowe zasady opodatkowania definicja przychodu
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że warunkiem powstania przychodu jest realne, definitywne i trwałe przysporzenie majątkowe po stronie podatnika. Przychód musi prowadzić do zwiększenia aktywów podatnika lub zmniejszenia jego zobowiązań w sposób ostateczny.
W świetle powyższego, umorzenie części zadłużenia wynikającego z Umowy Kredytu stanowi co do zasady przychód podatkowy, ponieważ prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania Kredytobiorców wobec Banku.
Natomiast Kwota Zwrotu, obejmująca środki uprzednio wpłacone przez Kredytobiorców z ich własnego majątku, nie prowadzi do powstania realnego przysporzenia, lecz stanowi zwrot środków wcześniej uiszczonych. W konsekwencji nie spełnia definicji przychodu określonej w art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.
2. Charakter świadczeń zwrotnych brak nieodpłatnego świadczenia.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem z innych źródeł mogą być m.in. wartości otrzymanych nieodpłatnych świadczeń.
Aby świadczenie mogło zostać uznane za nieodpłatne, musi mieć charakter nieekwiwalentny, tj. podatnik musi otrzymać korzyść, za którą nie świadczy niczego w zamian.
Kwota Zwrotu nie spełnia tej przesłanki, ponieważ:
W konsekwencji Kwota Zwrotu nie może być kwalifikowana jako nieodpłatne świadczenie.
3. Korekta rozliczeń nie generuje przychodu
W interpretacjach indywidualnych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że korekta rozliczeń (np. zwrot nadpłaty, korekta ceny, zwrot wadium, zwrot kaucji) nie powoduje powstania przychodu, ponieważ nie prowadzi do powstania nowego przysporzenia, lecz przywraca stan majątkowy sprzed dokonania płatności.
Kwota Zwrotu w ramach Ugody ma charakter korekty ekonomicznego salda kredytu, a nie nowego świadczenia. Jest to wyrównanie nadpłaconych świadczeń, a nie dodatkowa korzyść.
4. Zastosowanie Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.
Zgodnie z § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, zaniechaniu poboru podatku podlegają: dochody (przychody) związane z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Rozporządzenie posługuje się szeroką kategorią dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym, nie ograniczając jej wyłącznie do umorzenia wierzytelności.
W konsekwencji, jeżeli Kwota Zwrotu zostałaby uznana za przychód podatkowy, to jako świadczenie pozostające w bezpośrednim związku z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe mieści się w zakresie przedmiotowym Rozporządzenia.
Zainteresowani spełniają wszystkie warunki określone w Rozporządzeniu, ponieważ:
W związku z powyższym, zarówno umorzenie części zadłużenia, jak i ewentualny przychód z tytułu Kwoty Zwrotu o ile zostałby uznany za przychód podatkowy podlegają zaniechaniu poboru podatku na podstawie Rozporządzenia.
5. Zasada in dubio pro tributario
Zgodnie z art. 2a Ordynacji podatkowej: Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.
W przypadku wątpliwości co do kwalifikacji Kwoty Zwrotu jako przychodu, należy przyjąć interpretację korzystniejszą dla podatnika, zwłaszcza że jest ona zgodna z zasadą opodatkowania wyłącznie realnych przysporzeń.
Podsumowanie:
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się - co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie - że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
W związku z tym, świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy,
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Państwu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Przejście majątku, a więc praw i obowiązków majątkowych zmarłego, na inne osoby fizyczne i prawne regulują przepisy Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.
§ 2. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej.
W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
Stosownie do art. 925 Kodeksu cywilnego:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Na mocy art. 1012 Kodeksu cywilnego:
Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.
Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
W myśl art. 1030 Kodeksu cywilnego:
Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku.
Zgodnie natomiast z art. 1031 § 1 Kodeksu cywilnego:
W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W tym miejscu wskazuję, że w literze a) przepisu art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymieniono: m.in. nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem. Zatem kredyt, o którym mowa we wniosku wypełnia przesłanki do uznania go za kredyt mieszkaniowy, o którym mowa w rozporządzeniu.
Należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia lokalu mieszkalnego, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy odwołać się do przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048).
Stosownie do art. 2 ust. 2 ww. ustawy:
Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.
Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 4 ww. ustawy:
Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej „pomieszczeniami przynależnymi”.
Z powyższego wynika, że do lokalu mieszkalnego mogą przynależeć inne pomieszczenia.
W sytuacji, gdy pomieszczenia są ściśle powiązane z lokalem mieszkalnym i nie stanowią odrębnej nieruchomości uregulowanej odrębną księgą wieczystą, wówczas można przyjąć, że jako całość stanowią lokal mieszkalny mieszczący się w katalogu wydatków, o którym mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, w świetle przepisów określających katalog wydatków sfinansowanych z kredytu mieszkaniowego objętych zaniechaniem poboru podatku dochodowego, nabycie lokalu mieszkalnego wraz z przynależnym do niego miejscem postojowym i pomieszczeniem gospodarczym spełnia ww. przesłankę.
Należy wskazać, że w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, zrezygnowano z wymogu zaciągnięcia kredytu na „własne” cele mieszkaniowe ze względu na fakt, że zabezpieczone hipotecznie kredyty na cele mieszkaniowe zaciągane były niejednokrotnie przez osoby blisko ze sobą spokrewnione (np. rodzice na rzecz dzieci, w tym w charakterze współkredytobiorców, bez zamiaru zamieszkiwania razem z dziećmi).
Zatem, zaniechanie poboru podatku od umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
W analizowanej sprawie wskazali Państwo, że kredyt został zaciągnięty przez Zainteresowaną będącą stroną postępowania i jej zmarłego męża w 2009 r. na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej polegającej na sfinansowaniu zakupu lokalu mieszkalnego wraz z przynależnym miejscem postojowym oraz pomieszczeniem gospodarczym. Kredytowaną nieruchomość od momentu zakupu do dnia dzisiejszego zamieszkuje wyłącznie mama zmarłego męża Zainteresowanej będącej stroną postępowania. Wskazali Państwo również, że miejsce postojowe i pomieszczenie gospodarcze nie mają oddzielnej księgi wieczystej. Ponadto, z przedstawionych przez Państwa informacji wynika, że kredyt był udzielony przez podmiot uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, kredyt był zabezpieczony hipotecznie i nie korzystaliście Państwo wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie.
Zatem wobec spełnienia przesłanek wynikających z omawianego Rozporządzenia - możecie Państwo skorzystać z zaniechania poboru podatku w odniesieniu do umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu zaciągniętego na sfinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego wraz z przynależnym miejscem postojowym oraz pomieszczeniem gospodarczym. Co za tym idzie - nie będziecie Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 i 3 jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu dodatkowej kwoty z tytułu nadpłaty kredytu
Jak stanowi art. 917 ustawy Kodeks cywilny:
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się natomiast w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem, kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Jak wynika z zacytowanych wyżej przepisów, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Odnosząc się do skutków podatkowych otrzymania wskazanej w ugodzie kwoty dodatkowej wyjaśniam, że zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Z opisu sprawy wynika, że na mocy planowanej ugody, bank dokona zwrotu kwoty 15 000 zł, która stanowi nadpłatę kredytu, którą kredytobiorca wpłacił uprzednio na poczet spłaty zadłużenia z tytułu umowy kredytowej.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że w związku z zawartą Ugodą Bank wypłaci Państwu Kwotę Zwrotu, tj. kwotę, której zwrot pochodzić będzie z dokonanych dotychczas przez Kredytobiorców spłat w związku z wykonywaniem Umowy Kredytu.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzam, że w analizowanej sprawie wypłata przez Bank przedmiotowej kwoty dodatkowej, o której mowa we wniosku, nie spowoduje u Państwa powstania przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji, nie będą Państwo mieli obowiązku zapłaty podatku dochodowego od wypłaconej przez Bank ww. kwoty.
Z uwagi na uznanie za prawidłowe Państwa stanowiska w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 1, organ odstąpił od udzielenia odpowiedzi na pytanie oznaczone nr 2. Stanowisko dotyczące pytania 2 było sformułowane warunkowo i oczekiwali Państwo na nie odpowiedzi wyłącznie, gdyby stanowisko w zakresie pytania nr 1 zostało ocenione jako nieprawidłowe, tj. gdyby organ uznał, że wypłata przez Bank kwoty dodatkowej spowoduje u Państwa powstanie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego czy kontrolnego. Przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.
Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku opis zdarzenia różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Państwa chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania
Pani A.A. (Zainteresowana będąca stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
albo
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo