Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.502.2026.2.MT

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

29 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 21 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniliście go Państwo pismem z 28 maja 2026 r. (wpływ 3 czerwca 2026 r.).

Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1)  Zainteresowany będący stroną postępowania:

• A.A.

2)  Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

• B.A.

Opis zdarzenia przyszłego

Zainteresowani, Pan A.A. oraz Pani B.A., zawarli z (...) S.A. (od 2013 r. (...) S.A., dalej również „Bank”) z siedzibą w (…) umowę o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych „(…)" waloryzowany kursem CHF nr (…) z dnia 8 września 2008 r. (dalej również „Umowa”). Kredyt ten, w wysokości 455.000,00 PLN waloryzowany kursem CHF, został zaciągnięty celem finansowania przedpłat na poczet budowy i zakupu od Inwestora Zastępczego lokalu mieszkalnego nr (…) oraz udziału wynoszącego 20/250 części we współwłasności lokalu niemieszkalnego garażu wielostanowiskowego, wraz z prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego nr (…) i schowka gospodarczego nr (…), położonych w (…) przy ul. (…), refinansowania nakładów poniesionych w związku z zakupem przedmiotowych nieruchomości oraz finansowania opłat okołokredytowych. Finansowana nieruchomość do dzisiaj pozostaje własnością Zainteresowanych.

Zainteresowani dochodzili swoich praw jako członkowie grupy w sprawie zainicjowanej pozwem Miejskiego Rzecznika Konsumentów w (…). W dniu 6 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w (…), 1 Wydział Cywilny, sygn. akt (…), wydał wyrok, w którym ustalił nieważność umów kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego (CHF) zawartych przez Bank z członkami grupy (w tym Umowy nr (…) z 8 września 2008 r. zawartej przez Zainteresowanych). Apelację od powyższego wyroku wniósł Bank, jednak Sąd Apelacyjny w (…), Wydział Cywilny, wyrokiem z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt (…), oddalił apelację Banku, uznając prawomocnie nieważność przedmiotowych umów, wobec czego wyrok Sądu I instancji stał się prawomocny.

Na podstawie prawomocnego wyroku sądu (ustalającego nieważność umowy) oraz w związku z negocjacjami dotyczącymi wzajemnych rozliczeń, Zainteresowani planują zawrzeć z Bankiem porozumienie kompensacyjne, które regulować będzie kwestię wzajemnych wierzytelności wynikających z nieważnej (trwale bezskutecznej) umowy kredytowej. Projekt tego porozumienia przewiduje, że:

Łączna wierzytelność Zainteresowanych wobec Banku wynosi 723.656,77 PLN. Składają się na nią następujące roszczenia o zapłatę należności uiszczonych w wykonaniu Umowy (nieobjętych bezpośrednio wyrokiem), w wysokości:

• 194.870,10 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego.
• 87.507,80 CHF tytułem zwrotu świadczenia nienależnego.
• 113.123,08 PLN tytułem części odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczeń.
• 10.800,00 PLN odpowiadającej kosztom zastępstwa procesowego na rzecz Klienta.

Kwoty spłaty dokonane w CHF zostały przeliczone na PLN po średnim kursie CHF z dnia 19 lutego 2026 r., to jest w dniu przygotowania projektu porozumienia, wynoszącym 4,6266 PLN, według Tabeli kursów średnich walut obcych publikowanej przez Narodowy Bank Polski.

Łączna wierzytelność Banku wobec Zainteresowanych wynosi 455.000,01 PLN z tytułu zwrotu wypłaconego przez Bank w wykonaniu Umowy kapitału.

Porozumienie kompensacyjne przewiduje, że obie strony dokonają potrącenia wzajemnych wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej, to jest do kwoty 455.000,01 PLN. W wyniku tego potrącenia Bank został zobowiązany do zapłaty na rzecz Zainteresowanych kwoty 268.656,76 PLN, którą zobowiązał się uiścić w terminie 30 dni od daty zawarcia porozumienia. Ponadto, porozumienie to przewiduje, że strony zrzekają się praw do dochodzenia od siebie jakichkolwiek dalszych roszczeń pozostających w związku z nieważnością (trwałą bezskutecznością) Umowy.

Uzupełnienie i doprecyzowanie zdarzenia przyszłego

Zainteresowani wskazali, że umowę kredytu zawarto z (...) S.A. z siedzibą w (…), wpisanym do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS (…). W dacie zawarcia Umowy bank ten prowadził działalność na podstawie ustawy Prawo bankowe i podlegał państwowemu nadzorowi właściwego organu, tj. Komisji Nadzoru Finansowego. Obecnie stroną Umowy jest (...) S.A. (dalej „Bank"). Wskazać należy, że bank jest tą samą osobą prawną co pierwotny kredytodawca (nie doszło do następstwa prawnego, a jedynie do zmiany firmy banku w listopadzie 2013 r.). (...) S.A. z siedzibą w (…) jest bankiem krajowym, działającym na podstawie Prawa bankowego, zarejestrowanym pod numerem KRS (…) i pozostającym pod bieżącym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.

Zgodnie z Umową o kredyt hipoteczny wszyscy kredytobiorcy odpowiadają za spłatę kredytu solidarnie do pełnej wysokości długu.

Zainteresowani pozostają w związku małżeński od czasu sprzed zawarcia Umowy kredytu hipotecznego, tj. byli małżeństwem przed 8 września 2008 r. Ustawowa wspólność majątkowa trwa więc od momentu przed zawarciem Umowy kredytu hipotecznego.

Zainteresowani planują zawarcie takiego porozumienia. Porozumienie nie zostało jeszcze zawarte. Wniosek dotyczy zdarzenia przyszłego. Takie porozumienie ewentualnie zostanie zawarte po otrzymaniu interpretacji będącej przedmiotem niniejszego wniosku.

Na podstawie ww. porozumienia bank wypłaci wskazaną we wniosku kwotę łącznie na rzecz Zainteresowanych.

Kwota, którą Bank zobowiązał się wypłacić Zainteresowanym na podstawie porozumienia kompensacyjnego, stanowi nadwyżkę wierzytelności przysługującej Zainteresowanym wobec Banku ponad wierzytelność Banku wobec Zainteresowanych z tytułu zwrotu kapitału kredytu.

Kwota ta nie stanowi odrębnego świadczenia przyznanego Zainteresowanym przez Bank, lecz jest wynikiem rozliczenia wzajemnych wierzytelności stron po stwierdzeniu nieważności Umowy kredytu. Innymi słowy, kwota 268.656,76 PLN odpowiada tej części wierzytelności Zainteresowanych, która pozostała po potrąceniu jej z wierzytelnością Banku w wysokości 455.000,01 PLN.

Na wierzytelność Zainteresowanych wobec Banku składają się przede wszystkim kwoty wpłacone przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, tj. kwoty uiszczone tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych. Są to wskazane we wniosku kwoty:

1. 194.870,10 PLN tytułem zwrotu świadczenia nienależnego,

2. 87.507,80 CHF tytułem zwrotu świadczenia nienależnego.

Kwoty te stanowią środki wcześniej wpłacone przez Zainteresowanych do Banku w wykonaniu Umowy kredytu, która następnie została prawomocnie uznana za nieważną. Nie są to zatem środki wynikające z ponownego przeliczenia ważnej i obowiązującej umowy kredytu według kursów przyjętych w ugodzie. W niniejszej sprawie nie dochodzi bowiem do przewalutowania kredytu, zmiany mechanizmu rozliczenia rat ani ustalenia nadpłaty w ramach nadal obowiązującej umowy. Umowa kredytu została prawomocnie uznana za nieważną, wobec czego strony dokonują wyłącznie rozliczenia świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.

W konsekwencji kwoty 194.870,10 PLN oraz 87.507,80 CHF należy kwalifikować jako zwrot środków wpłaconych wcześniej przez Zainteresowanych do Banku, które w związku z nieważnością Umowy kredytu stanowią świadczenia nienależne.

Na wierzytelność Zainteresowanych składają się również odsetki ustawowe za opóźnienie w łącznej kwocie 113.123,08 PLN. Odsetki te zostały naliczone od kwot stanowiących świadczenia nienależne spełnione przez Zainteresowanych na rzecz Banku. Bank był wzywany do zwrotu tych świadczeń zarówno przed wytoczeniem powództwa, jak i w toku postępowania. Odsetki te dotyczą zatem opóźnienia Banku w zwrocie świadczeń nienależnych spełnionych przez Wnioskodawców w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu.

Ponadto do wierzytelności Zainteresowanych zaliczona została kwota 10.800,00 PLN odpowiadająca kosztom zastępstwa procesowego zasądzonym na rzecz Zainteresowanych wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) w sprawie o sygn. akt (…). Jednocześnie Zainteresowani wskazują, że kwota ta nie odpowiada pełnym, faktycznie poniesionym przez nich kosztom obsługi prawnej związanej z dochodzeniem roszczeń wynikających z nieważnej Umowy kredytu.

Podsumowując, kwota 268.656,76 PLN, którą Bank zobowiązał się wypłacić Zainteresowanym, stanowi pozostałą po potrąceniu część wierzytelności Zainteresowanych wobec Banku. Wierzytelność ta obejmuje zwrot świadczeń nienależnych spełnionych przez Zainteresowanych w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od tych świadczeń oraz kwotę odpowiadającą zasądzonym kosztom zastępstwa procesowego.

Porozumienie kompensacyjne nie kreuje po stronie Zainteresowanych nowego przysporzenia majątkowego. Jego celem jest jedynie techniczne i ugodowe rozliczenie skutków prawomocnie stwierdzonej nieważności Umowy kredytu, poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności stron i wypłatę Zainteresowanym nadwyżki przysługującej im wierzytelności.

Pytanie

Czy kwota otrzymana przez Zainteresowanych na podstawie porozumienia kompensacyjnego zawartego z (...) S.A., wynikająca z potrącenia wzajemnych wierzytelności stron, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Stanowisko Zainteresowanych w sprawie

Zdaniem Zainteresowanych, kwota otrzymana od (...) S.A. na podstawie porozumienia kompensacyjnego nie powinna być opodatkowana podatkiem PIT, ponieważ stanowi świadczenie restytucyjne, którego celem jest przywrócenie stanu majątkowego sprzed zawarcia nieważnej umowy kredytowej. Zainteresowani nie uzyskują zatem nowego przysporzenia majątkowego, lecz odzyskują wpłacone wcześniej środki. W związku z tym, że zwrot ten nie prowadzi do wzrostu wartości majątku, nie powinien być traktowany jako przychód w rozumieniu ustawy o PIT. Dodatkowo, odsetki będące przedmiotem rozliczenia z bankiem podlegają zwolnieniu przedmiotowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Uzasadnienie stanowiska Zainteresowanych

Podstawy prawne dotyczące opodatkowania świadczeń restytucyjnych - brak przysporzenia majątkowego.

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej „ustawa o PIT”), opodatkowaniu podlega jedynie taki przychód, który prowadzi do realnego przysporzenia majątkowego podatnika. W przypadku zwrotu kapitału, który uprzednio został wpłacony przez Zainteresowanych na mocy nieważnej umowy kredytowej, mówimy o świadczeniu restytucyjnym, a nie o uzyskaniu nowego dochodu. Środki te mają charakter zwrotu wpłat dokonanych wcześniej, co wyklucza je z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

1) dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

2) dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy - Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Orzecznictwo sądowe oraz stanowiska organów podatkowych wyraźnie wskazują, że środki zwracane w ramach restytucji nie stanowią nowego przysporzenia. W wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt II FSK 100/19) sąd jednoznacznie stwierdził, że zwrot środków w ramach rozliczeń z tytułu nieważności umowy nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ celem takiego zwrotu jest przywrócenie poprzedniego stanu majątkowego stron.

Art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT precyzuje, że opodatkowaniu podlegają jedynie te przychody, które skutkują rzeczywistym wzrostem majątku podatnika. Zgodnie z wykładnią przepisów, opodatkowaniu podlega wyłącznie realne przysporzenie, które zwiększa wartość majątku podatnika i prowadzi do uzyskania przez niego korzyści. W sytuacji, gdy dochodzi do unieważnienia umowy, zwrot środków nie jest przysporzeniem majątkowym, lecz jedynie restytucją - przywróceniem stanu majątkowego sprzed dokonania czynności prawnej, która została uznana za nieważną. Z tego względu, uzyskane przez Zainteresowanych środki, które zostały wpłacone bankowi na podstawie nieważnej umowy, nie powinny być traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu.

Charakter świadczenia jako restytucyjnego

Świadczenia restytucyjne mają na celu przywrócenie stanu majątkowego do sytuacji sprzed zawarcia nieważnej umowy. W omawianym przypadku, Zainteresowani otrzymują zwrot środków wpłaconych na podstawie umowy kredytowej, która została uznana za nieważną. Oznacza to, że otrzymana kwota nie stanowi nowego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie zwrot nienależnie pobranych środków. W związku z tym, nie można uznać jej za przychód podlegający opodatkowaniu.

Skutki rozliczenia z bankiem z tytułu unieważnienia kredytu

Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu 1 instancji, umowa kredytowa Zainteresowanych została unieważniona, a co za tym idzie strony jedynie dokonały rozliczenia nienależnie pobranych świadczeń. Żadna ze stron nie otrzymała zatem przysporzenia majątkowego. Skoro zatem doszło do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, zwrot nie stanowi świadczenia pieniężnego podlegającego opodatkowaniu.

W przypadku zwrotu świadczenia na podstawie nieważnej umowy kredytowej klient otrzymuje bowiem z powrotem swój kapitał - zwrot zapłaconych Bankowi kwot. Nie ma zatem podstaw, aby zwrócone kwoty uznać za dochód podlegający opodatkowaniu. Dla celów podatkowych zwrot taki jest obojętny podatkowo.

Charakter porozumienia kompensacyjnego

Zawarcie porozumienia kompensacyjnego między Zainteresowanymi a bankiem w ramach potrącenia wzajemnych wierzytelności nie zmienia restytucyjnego charakteru tych środków. Celem porozumienia było jedynie rozliczenie świadczeń wynikających z nieważnej umowy kredytowej, a więc nie może ono prowadzić do uznania otrzymanych środków za przychód podatkowy.

Skutki podatkowe zwrotu kwoty z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powyższy przepis zwalnia zatem z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odsetki które zaliczone zostały na poczet wierzytelności Zainteresowanych, która to została potrącona z wierzytelnością Banku naliczane były od świadczeń nienależnych, które jak wskazano już powyżej nie stanowią przysporzenia majątkowego i tym samym nie powinny być opodatkowane podatkiem dochodowym od osób Fizycznych.

Interpretacja organów podatkowych i orzecznictwo

W interpretacji indywidualnej z dnia 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że zwrot środków pieniężnych wynikający z zawartej ugody, które wcześniej zostały przekazane na spłatę części rat kredytu hipotecznego, nie stanowi przyrostu majątku. Wynika to z faktu, że zwrot jest ekwiwalentem poniesionych wcześniej wydatków. W związku z tym wypłata tego zwrotu jest neutralna podatkowo na gruncie PIT.

Ponadto w interpretacji indywidualnej z dnia 4 lipca 2024 r. (sygn. 0114-KDIP3-2.4011.411.2024.2.AC), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że świadczenia restytucyjne wynikające z unieważnienia umowy kredytowej nie stanowią przychodu podatkowego, gdyż ich celem jest przywrócenie stanu majątkowego podatnika sprzed zawarcia nieważnej umowy.

Podobnie, w interpretacji indywidualnej z dnia 30 lipca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3.DJ), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że zwrot przez bank części kwoty uiszczonej tytułem spłaty kredytu mieszkaniowego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu. W interpretacji tej podkreślono, że zwrot środków przez bank w wyniku unieważnienia umowy kredytowej ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do powstania przychodu podatkowego.

Zainteresowani podkreślają, że przedmiotem niniejszego wniosku jest porozumienie kompensacyjne regulujące wzajemne należności stron w związku z prawomocnym stwierdzeniem nieważności umowy kredytu hipotecznego. Nieważność Umowy została ustalona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w (…).

Wierzytelność Zainteresowanych wobec Banku obejmuje zwrot świadczeń nienależnych pobranych przez Bank od kredytobiorców, tj. rat kapitałowo-odsetkowych wpłacanych przez Zainteresowanych w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu. Wierzytelność ta obejmuje również odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od tych kwot oraz zasądzone minimalne koszty zastępstwa procesowego.

Z kolei wierzytelność Banku wobec Zainteresowanych obejmuje zwrot kwoty wypłaconego kapitału kredytu.

Na podstawie porozumienia kompensacyjnego dojdzie do potrącenia wzajemnych wierzytelności stron. Po dokonaniu kompensacji na rzecz Zainteresowanych pozostanie do wypłaty kwota stanowiąca nadwyżkę ich wierzytelności wobec Banku ponad wierzytelność Banku wobec Zainteresowanych.

W ocenie Zainteresowanych kwota ta nie stanowi nowego przysporzenia majątkowego. Jest ona wyłącznie elementem rozliczenia skutków prawomocnie stwierdzonej nieważności Umowy kredytu. W konsekwencji, w zakresie w jakim kwota ta odpowiada zwrotowi świadczeń nienależnych spełnionych przez Zainteresowanych na rzecz Banku, nie powinna stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie odsetki ustawowe za opóźnienie, naliczone od świadczeń nienależnych niepodlegających opodatkowaniu, korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Mając na względzie powyższe, należy uznać stanowisko Zainteresowanych za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy:

Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się - co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie - że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Źródła przychodów

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

W związku z tym, świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł.

Z informacji przedstawionych przez Państwa wynika, że:

1. zawarli Państwo umowę kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem CHF;

2. wnieśli państwo do sądu pozew przeciwko bankowi dotyczący ważności umowy;

3. zdecydowali się Państwo zawrzeć z bankiem ugodę.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłacone na podstawie ugody kwoty będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń i wypłata określonej kwoty

Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.

Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty

Z opisu sprawy wynika, że na podstawie Ugody z Bankiem otrzymają Państwo kwotę stanowiącą m.in. częściowy zwrot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych zakwalifikowanych w Ugodzie jako świadczenie nienależne

Zatem wskazać należy, że w przypadku zwrotu wcześniej wpłacanych środków pieniężnych tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzymają Państwo od Banku zwrot środków pieniężnych z tytułu wpłaconych przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych, to otrzymany przez Państwa zwrot nie będzie stanowić przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Odsetki za zwłokę w wypłacie świadczeń stanowią - co do zasady - przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Wypłacona przez bank kwota stanowiąca odsetki ustawowe, będzie stanowiła dla Państwa przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skoro w wyniku umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności i zwrot wynikający z rozliczenia wzajemnych roszczeń nie wystąpi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. ustawy Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa procesowego) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Z wniosku wynika, że otrzymają Państwo zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Kwota ta nie odpowiada pełnym, faktycznie poniesionym przez Państwa kosztom obsługi prawnej związanej z dochodzeniem roszczeń wynikających z nieważnej Umowy kredytowej.

W takim wypadku kwota ta będzie stanowiła jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków - nie będzie więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego będzie obojętna podatkowo.

W konsekwencji zwrot kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez Państwa nie będzie stanowił dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z tego powodu nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Zatem Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

W odniesieniu do powołanych przez państwa interpretacji indywidualnych oraz wyroku sądowego stwierdzić należy, że są one rozstrzygnięciami wydanymi w konkretnych sprawach, określonych stanach faktycznych/zdarzeniach przyszłych i tylko do nich się odnoszących.

Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego czy kontrolnego. Przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.

Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.

Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku opis zdarzenia różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Państwa chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622).

Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).

Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA),

albo

• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.

Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.