Skutki podatkowe podpisania ugody z bankiem (zwrot kwoty i kosztów procesu).
Podatnik wraz z żoną zawarł w 2006 roku umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF na zakup mieszkania. W związku z klauzulami abuzywnymi w 2021 roku wnieśli pozew przeciwko bankowi. Bank zaproponował ugodę, na mocy której zwróci kwotę 109.976,52 zł oraz umorzy pozostałe zadłużenie. Podatnik wskazuje, że zwracana kwota jest niższa od łącznej sumy wpłat (ponad 227 tys. zł) i stanowi…
Interpretacja indywidualna - stanowisko części prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
28 kwietnia 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 8 czerwca 2026 r. - w odpowiedzi na wezwania. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
We wrześniu 2006 r. wraz z małżonką zawarł Pan umowę kredytu hipotecznego nr (…) waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego (CHF). Wraz z żoną macie Państwo małżeńską wspólność majątkową.
Kwota udzielonego kredytu: 172.500,00 zł, co według banku odpowiadało: 70.219,00 CHF - na okres 360 miesięcy (30 lat).
Cała kwota kredytu została przeznaczona na zakup mieszkania znajdującego się w (…).
Zabezpieczenie spłaty kredytu - ustanowienie hipoteki zwykłej i kaucyjnej na spółdzielczym własnościowym prawie do kredytowanej nieruchomości na rzecz banku.
Od momentu zakupu po dzień dzisiejszy, lokal jest przeznaczony wyłącznie do celów mieszkaniowych dla Państwa rodziny.
Mieszkanie nigdy nie było przedmiotem najmu osobom trzecim oraz nigdy nie była w nim prowadzona działalność gospodarcza.
W związku z klauzulami abuzywnymi, zawartymi w umowie, zdecydowaliście się Państwo pozwać bank w 2021 r.
W tym roku bank, na polecenie sądu, wystosował propozycję ugodową, a w ramach niej, na rzecz Kredytobiorców zostanie zwrócona kwota 109.976,52 zł, zostanie umorzone pozostałe do spłaty saldo kredytu oraz nastąpi zwrot kosztów procesu w wysokości 10.800,00 zł.
Bank poinformował Państwa, że w wyniku zwolnienia z długu (umorzenia) z tytułu zadłużenia i otrzymania dodatkowej kwoty, powstanie przychód podlegający opodatkowaniu, a Bank będzie zobowiązany do wystawienia PIT-11.
Wiecie Państwo, że od kwoty zwolnienia z długu (umorzenia wierzytelności), może zostać zaniechany pobór podatku, składacie wraz z żoną oświadczenie o spełnianiu warunków wynikających z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe:
- wierzytelność umorzona zgodnie z ugodą wynikała z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej i zabezpieczonego hipotecznie,
- zabezpieczenie w postaci hipoteki ustanowiono na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego,
- do dnia zawarcia ugody nie skorzystaliście Państwo z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zabezpieczonego hipotecznie, zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej niż określona w umowie kredytu będącej przedmiotem ugody.
Za spłatę kredytu odpowiadaliście Państwo solidarnie do pełnej jego wysokości. Podatek PIT rozliczacie wspólnie.
Zaproponowana w ugodzie kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczone tytułem spłaty kredytu. Nie ma być też wynagrodzeniem za odstąpienie przez Państwa od dochodzenia roszczeń wobec banku.
Uzupełnienie zdarzenia przyszłego
Przedmiotem Pana zapytania jest wyłącznie opodatkowanie zwrotu świadczenia nienależnego.
Zgodnie z umową z kancelarią adwokacką, zwrot kosztów procesu stanowi przychód kancelarii i to ona będzie zainteresowana rozliczeniem podatku od zwróconych kosztów procesu.
W związku z powyższym, interpretacja indywidualna w sprawie zwrotu kosztów procesu nie jest potrzebna.
Bank w treści ugody nie wskazuje jaki jest tytuł wypłaty. Uważa Pan, że jest to element strategii procesowej - bank nie może w trakcie trwającego procesu przyznać, że jest w posiadaniu kwot nienależnych.
Natomiast, analizując sporny stosunek umowny w ramach, którego zawierana jest ugoda, to jedynymi, prawdziwymi pieniędzmi w jego bilansie, są te, które przez 20 lat wpłacał Pan do banku. Jeśli więc ma być dokonany zwrot, to można go dokonać jedynie w ramach zwrotu kwot wpłaconych przez Pana. Dodatkowo zaznacza Pan, że wpłacone kwoty pochodzą z wynagrodzenia z umowy o pracę i jako takie zostały już opodatkowane PIT. Przy czym, zwracana jest zaledwie część wpłaconych środków, bo suma wpłat do banku wyniosła ponad 227 tys. zł.
Pytanie
Czy w przypadku zawarcia ugody i otrzymaniu przekazanego przez bank PIT-11, zawarte w nim kwoty zwrócone przez bank na podstawie ugody (kredyt frankowy), powinien Pan doliczyć do pozostałych przychodów osiągniętych w bieżącym roku podatkowym?
Pana stanowisko
Uważa Pan, że nie powinien Pan doliczać kwoty z ugody do pozostałych przychodów osiągniętych w roku podatkowym, a więc nie powinien być Pan obciążany podatkiem od tej kwoty.
Kwota otrzymana od Banku jest niczym innym, jak tylko zwrotem części środków nadpłaconych przez Państwa na rzecz Banku i należy traktować ją jako saldo rozliczeń między stronami, a nie jako dodatkowy przychód.
Ugoda z Bankiem jest dokonaniem wzajemnych rozliczeń stron umowy, tj. rozliczeniem tego co jest należne, z tym co do tej pory zostało zapłacone.
Z tytułu wzajemnych rozliczeń stron powstała nadpłata, którą Bank zwrócił. Wypłacona kwota nie jest Państwa przychodem, a stanowi jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków. Powyższe stanowisko wnosi Pan na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w szczególności art. 11 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazał Pan, że na podstawie ugody bank wypłaci Panu określoną kwotę. Powziął Pan wątpliwość, czy wypłata tej kwoty stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wypłata kwoty dodatkowej
Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pana skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty
Z opisu sprawy wynika, że Bank wystosował propozycję ugodową w ramach, której na rzecz Kredytobiorców zostanie zwrócona kwota 109.976,52 zł, Zaproponowana w ugodzie kwota nie stanowi przysporzenia ponad kwoty uiszczone tytułem spłaty kredytu. Nie ma być też wynagrodzeniem za odstąpienie przez Pana od dochodzenia roszczeń wobec banku. Wskazał Pan, że analizując sporny stosunek umowny w ramach, którego zawierana jest ugoda, to jedynymi, prawdziwymi pieniędzmi w jego bilansie, są te, które przez 20 lat wpłacał Pan do banku. Jeśli więc ma być dokonany zwrot, to można go dokonać jedynie w ramach zwrotu kwot wpłaconych przez Pana.
W przypadku zwrotu środków pieniężnych, które klient wcześniej wpłacał do Banku tytułem umowy kredytu - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Przyjmując, że otrzyma Pan od banku tytułem rozliczenia zwrot środków, które wcześniej wpłacał Pan w ramach wykonywania postanowień umowy kredytowej, to otrzymana przez Pana kwota nie będzie stanowiła przychodu.
Tym samym - nie będzie ciążył na Panu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu, W związku z tym, nie będzie Pan musiał doliczać kwoty z ugody do pozostałych przychodów osiągniętych w roku podatkowy.
Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Skoro stroną wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych jest Pan, to interpretacja nie wywołuje skutków podatkowych dla drugiego kredytobiorcy, tj. Pana żony.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo