Skutki podatkowe zwrotu składek zdrowotnych pobranych od świadczeń emerytalnych wypłacanych z Polski.
Podatnik, będący rezydentką podatkową Niemiec, otrzymywał w latach 2018-2023 emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Polsce, od której pobierano składki zdrowotne. Ponieważ podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu w Niemczech, składki te zostały uznane za nienależnie pobrane i zwrócone 16 kwietnia 2024 r. przez Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem ZUS. ZUS potrącił podatek od…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
20 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani – na wezwanie – pismem z 26 lutego 2026 r. (data wpływu 4 marca 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
1. Zwrot nienależnie pobranych składek zdrowotnych dokonany w dniu 16 kwietnia 2024 r. dotyczył lat 2018-2023.
2. Składki zdrowotne odprowadzane w Polsce nie były przez Panią odliczane od podatku w Polsce w żadnym z lat, ponieważ jest Pani rezydentką podatkową Niemiec.
3. Podatek od kwoty zwrotu został potrącony przez ZUS/NFZ w momencie wypłaty zwrotu – nie doliczała Pani tej kwoty samodzielnie do dochodu w zeznaniu rocznym.
4. ZUS wykazał zwrot w PIT-11A, w części D, poz. 33 (Emerytury – świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego”).
Uzupełnienie opisu sprawy
W momencie dokonania zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne miała Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Niemczech i nadal je Pani posiada.
W latach 2018-2023 uzyskiwała Pani na terytorium Polski dochody z tytułu emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Składki zdrowotne były odprowadzane od dochodu z tytułu emerytury.
Zwrot składek nastąpił, ponieważ podlegała Pani ubezpieczeniu zdrowotnemu w Niemczech z tytułu zatrudnienia, a jednocześnie składki zdrowotne były pobierane również w Polsce od emerytury. W związku z tym, w Polsce pobrano składki nienależnie – mimo braku obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Zwrotu składek dokonał Narodowy Fundusz Zdrowia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie decyzji z 16 kwietnia 2024 r.
Dochody z tytułu emerytury były rozliczane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako płatnika podatku. Nie dokonywała Pani samodzielnych rozliczeń w tym zakresie. Kwota składek zdrowotnych była wykazywana przez ZUS w informacjach podatkowych w części dotyczącej odliczenia od podatku.
Jednocześnie wskazuje Pani, że od wypłacanej emerytury nie był faktycznie pobierany podatek dochodowy, gdyż świadczenie mieściło się w kwocie wolnej od podatku (zerowy próg podatkowy).
Pytanie
Czy w przedstawionym stanie faktycznym zwrot nienależnie pobranych składek zdrowotnych dokonany w 2024 r. uprzednio wykazywanych przez płatnika jako składki podlegające odliczeniu, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w Polsce?
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem, zwrot nienależnie pobranych składek zdrowotnych nie powinien podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w Polsce.
Zwrot ten nie stanowi realnego przysporzenia majątkowego, lecz jedynie zwrot świadczenia pobranego bez podstawy prawnej. Składki zostały pobrane w sytuacji, gdy podlegała Pani ubezpieczeniu zdrowotnemu w Niemczech i istniał obowiązek ich opłacania w Polsce.
Dodatkowo należy wskazać, że w okresie objętym sprawą od emerytury nie był faktycznie pobierany podatek dochodowy, gdyż świadczenie mieściło się w kwocie wolnej od podatku. W konsekwencji odliczenie składek zdrowotnych nie skutkowało realnym obniżeniem zobowiązania podatkowego.
W Pani ocenie, zwrot nienależnie pobranych składek nie powinien być traktowany jako dochód podlegający opodatkowaniu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
W myśl art. 3 ust. 1a ww. ustawy:
Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:
1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
W świetle art. 3 ust. 2a ww. ustawy:
Osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Z art. 4a ww. ustawy wynika, że:
Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy, czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast jeśli podatnik ma miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce płaci podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).
Jak wynika z opisu zdarzenia w momencie dokonania zwrotu składek na ubezpieczenie zdrowotne miała Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Niemczech i nadal je Pani posiada. Jest Pani rezydentką Niemiec. W latach 2018-2023 uzyskiwała Pani na terytorium Polski dochody z tytułu emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Od tej emerytury były pobierane składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zwrot nienależnie pobranych składek zdrowotnych został dokonany w dniu 16 kwietnia 2024 r. dotyczył lat 2018-2023. Podatek od kwoty zwrotu został potrącony przez ZUS/NFZ w momencie wypłaty zwrotu. ZUS wykazał zwrot w PIT-11A, w części D, poz. 33 (Emerytury – świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego”).
W konsekwencji uznać należy, że w przedstawionej we wniosku sytuacji w Polsce podlega Pani ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. opodatkowaniu podlegają jedynie Pani dochody (przychody) osiągane na terytorium Polski, z uwzględnieniem postanowień umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Zatem w przedmiotowej sprawie – oprócz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – zastosowanie znajdą również uregulowania zawarte w umowie z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku (Dz. U. z 2005 r. Nr 12 poz. 90).
Stosownie do art. 18 ust. 1 ww. umowy:
Emerytury i podobne świadczenia lub renty, otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z drugiego Umawiającego się Państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym pierwszym Państwie.
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 tejże umowy:
Bez względu na postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu płatności otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym Umawiającym się Państwie z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych drugiego Umawiającego się Państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym drugim Państwie.
Mając na uwadze zacytowane przepisy stwierdzić należy, że emerytura wypłacana Pani z ZUS, tj. z polskiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych podlega opodatkowaniu w Polsce.
Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:
Źródłami przychodów są stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta.
W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Stosownie do art. 12 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym przed 21 kwietnia 2023 r.:
Przez emeryturę lub rentę rozumie się łączną kwotę świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym kwoty emerytur kapitałowych wypłacanych na podstawie ustawy o emeryturach kapitałowych, wraz ze wzrostami i dodatkami, z wyłączeniem dodatków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz dodatków dla sierot zupełnych do rent rodzinnych.
W myśl art. 12 ust. 7 ww. ustawy – w brzmieniu obowiązującym od 21 kwietnia 2023 r.:
Przez emeryturę lub rentę rozumie się łączną kwotę świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym kwoty emerytur kapitałowych wypłacanych na podstawie ustawy o emeryturach kapitałowych, wraz ze wzrostami i dodatkami, z wyłączeniem dodatków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz dodatków dla sierot zupełnych do rent rodzinnych; rentą lub rentą rodzinną jest również świadczenie pieniężne, o którym mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (Dz.U. poz. 658).
Z art. 34 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu mającym zastosowanie do 31 grudnia 2024 r. wynika, że:
Organy rentowe są obowiązane jako płatnicy pobierać zaliczki miesięczne od wypłacanych bezpośrednio przez te organy emerytur i rent, świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz rodzicielskich świadczeń uzupełniających.
Art. 34 ust. 2, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r., stanowił, że:
Zaliczki, o których mowa w ust. 1, za miesiące od stycznia do grudnia, ustala się w sposób określony w art. 32 ust. 1-1e, odejmując kwotę obliczoną zgodnie z art. 32 ust. 3 miesięcznie. Przepis art. 27 ust. 1b pkt 2 stosuje się odpowiednio.
Na mocy art. 34 ust. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obowiązywał do 31 grudnia 2021 r.:
Zaliczkę obliczoną w sposób określony w ust. 2 zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b, pobranej w tym miesiącu przez organ rentowy ze środków podatnika.
Natomiast z art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obowiązywał do 31 stycznia 2021 r. wynikało, że:
Podatek dochodowy, obliczony zgodnie z art. 27 lub art. 30c, w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.) pobranej w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
‒ obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ustawy oraz składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Art. 27b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obowiązywał do 31 grudnia 2021 r. stanowił, że:
Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.
Przepis art. 27b został uchylony ustawą z 29 października 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2105), która weszła w życie 1 stycznia 2022 r.
Natomiast wedle art. 34 ust. 2 - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.:
Zaliczki, o których mowa w ust. 1, za miesiące od stycznia do grudnia, ustala się w sposób określony w art. 32 ust. 1-1c, odejmując kwotę obliczoną zgodnie z art. 32 ust. 3 miesięcznie.
Stosownie zaś do art. 34 ust. 2 – w brzmieniu mającym zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2023 r.:
Zaliczki, z wyjątkiem zaliczek od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, za miesiące od stycznia do grudnia oblicza się w sposób określony w art. 32 ust. 2 albo 3.
Z ww. przepisów wynika zatem, że organy rentowe – jako płatnicy – obowiązane są do pobierania zaliczek na podatek dochodowy m.in. od emerytur wypłacanych przez te organy. W stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. organy te były zobowiązane obliczoną zaliczkę zmniejszyć o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b, pobranej w danym miesiącu przez organ rentowy ze środków podatnika. Pomniejszenie to nie mogło jednak przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.
Z opisu sprawy wynika, że w latach 2018-2023 ZUS pobierał z Pani emerytury składkę zdrowotną, co było nieprawidłowe, ponieważ zgodnie z przepisami była Pani zobowiązana do opłacania składek zdrowotnych w Niemczech, gdzie miała i ma Pani miejsce stałego zamieszkania dla celów podatkowych. W związku z tym ZUS 16 kwietnia 2024 r. dokonał zwrotu tych składek.
Wobec powyższego należy odnieść się do art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym:
Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym.
Natomiast z art. 45 ust. 3a tej ustawy wynika, że:
Jeżeli podatnik, obliczając podatek należny, dokonał odliczeń od dochodu, podstawy obliczenia podatku lub podatku, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Jeśli składki na ubezpieczenie zdrowotne pobrane od Pani emerytury wypłacanej z Polski były wykazywane przez płatnika w deklaracji podatkowej PIT-40A w części dotyczącej odliczenia od podatku i zostały faktycznie odliczone od tego podatku, to mając na uwadze treść art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zeznaniu podatkowym za 2024 r., tj. w którym uzyskała Pani zwrot tych składek zobowiązana była Pani doliczyć do podatku kwoty uprzednio odliczone. Obowiązku doliczenia uprzednio odliczonych od podatku kwot nie sposób jednak utożsamiać – jak Pani to czyni – z naliczeniem podatku dochodowego od kwoty otrzymanego zwrotu.
Końcowo należy wskazać, że składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegały odliczeniu od podatku na podstawie art. 27b ust. 2 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.
Zatem Pani stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionych stanie faktycznym.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo