Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.72.2026.2.BM

Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:

-   nieprawidłowe – w części dotyczącej zastosowania Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego do otrzymanych                  odsetek ustawowych za opóźnienie,

- prawidłowe – w pozostałym zakresie.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

21 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 10 lutego 2026 r. (wpływ 19 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.  Zainteresowana będąca stroną postępowania:

A.A.

2.  Zainteresowany niebędący stroną postępowania:

B.B.

Opis stanu faktycznego

1. W następstwie umowy kredytowej Bank (…) wypłacił Państwu kapitał kredytu w kwocie 507.862,55 PLN.

Dnia 26 czerwca 2006 r. zawarliście Państwo z Bankiem (…) umowę o kredyt hipoteczny (…) na „sfinansowanie przedpłat na poczet budowy i zakupu od dewelopera lokalu mieszkalnego (…) oraz udziału w prawie własności lokalu użytkowego (garażu wielostanowiskowego)” - nieruchomość położona (…). Umowa kredytowa była waloryzowana kursem CHF:

2. Umowa kredytowa została zawarta w ramach wspólności majątkowej.

3. Zakupione mieszkanie było przeznaczone na Państwa własne cele mieszkaniowe, byliście Państwo pod tym adresem zameldowani oraz była w nim zarejestrowana jednoosobowa działalność, nie była ona natomiast prowadzona pod tym adresem, a koszty kredytu (raty kapitałowo-odsetkowe) nie były rozliczane w koszt jednoosobowej działalności.

4.  W związku ze sprzedażą mieszkania (…) w dniu 5 maja 2020 roku całość zadłużenia z tytułu kredytu została spłacona.

5.  W stosunku do tej umowy prowadziliście Państwo spory sądowe z Bankiem (…), m.in.:

• W pozwie zbiorowym przeciwko (…) złożonym w dniu 10 grudnia 2010 roku i zgodnie z zakończonym prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w (…) Bank wypłacił Państwu kwotę 35.953,94 zł w dniu 8 grudnia 2020 r.
• W postępowaniu indywidualnym z Państwa powództwa z dnia 26 marca 2013 r. (zawieszonym na czas postępowania zbiorowego) i wznowionym w dniu 10 lutego 2021 r. i toczącym się przed Sądem Rejonowym (…), a następnie od 31 sierpnia 2023 r. toczącym się przed Sądem Apelacyjnym (…) oraz spór sądowy zawisły przed sądem Sądem Okręgowym (…) z powództwa Banku. Pozew indywidualny przeciwko (…) dotyczył stwierdzenia nieważności (trwałej bezskuteczności) umowy kredytowej.

W dniu 29 maja 2025 roku zawarliście Państwo z Bankiem (…) Ugodę (…), która potwierdzała Państwa następujące roszczenia:

1.  682.492,62 PLN - tytułem rat kapitałowo-odsetkowych (potwierdzone kwoty wpłacone przez Państwa na rzecz Banku);

2.  56.136,86 CHF - tytułem rat kapitałowo-odsetkowych (potwierdzone kwoty wpłacone przez Państwa na rzecz Banku);

3.  3.915,68 PLN - tytułem Ubezpieczenia Niskiego Wkładu Własnego (kwota wyszczególniona w umowie kredytowej i poniesiona przez Państwa na rzecz Banku w celu uruchomienia kredytu);

4.  4.570,76 PLN - tytułem opłaty i prowizji związanych z udzielonym kredytem (kwota wyszczególniona w umowie kredytowej i poniesiona przez Państwa na rzecz Banku w celu uruchomienia kredytu);

5.  206.236,47 PLN - tytułem ustalonych przez Strony części odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku tj. od 26 marca 2013 r. do dnia 11 kwietnia 2025 r.

Tym samym całość przysługujących Państwu roszczeń w stosunku do Banku o zapłatę wynosiła 897.215,53 PLN oraz 56.136,86 CHF, a więc łącznie roszczenie o zapłatę w wysokości 1.156.842,89 PLN (CHF przeliczony po średnim kursie z dn. 11 kwietnia 2025 r. według tabeli kursów średnich walut obcych NBP).

Strony potwierdziły również w ugodzie roszczenie Banku w stosunku do Państwa w związku z wykonaniem umowy kredytu w kwocie 507.862,55 PLN.

Na mocy ugody Strony dokonały potrącenia wskazanych wyżej Państwa roszczeń oraz Banku i wobec tego wierzytelności te umorzyły się nawzajem do wysokości niższej z nich (roszczenie Banku).

Na skutek tego potrącenia Bank wypłacił Państwu pozostałą kwotę roszczenia - kwota 648.980,34 PLN, a także Bank zwrócił Państwu koszty zastępstwa procesowego w kwocie 18.900 PLN (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) - wskazana kwota nie przekraczała maksymalnych kosztów zastępstwa procesowego.

Efektem ugody wzajemne roszczenia stron zostały wycofane z postępowań sądowych.

W ugodzie Bank poinformował Państwa również, że w związku z zawartą ugodą wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W zakresie stanu faktycznego powstałego w wyniku ugody Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydał interpretację podatkową i potwierdził, że po Państwa stronie nie powstaje przychód podatkowy, a w związku z tym na Banku nie ciąży obowiązek informacyjny - tj. przygotowania informacji PIT-11. Takiego PIT-u nie otrzymaliście Państwo więc od Banku.

Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego

Umowa kredytowa podpisana 26 czerwca 2006 r. z Bankiem (...) na zakup mieszkania oraz miejsca postojowego w garażu – nieruchomość położona (…). W tym mieszkaniu była zarejestrowana jednoosobowa działalność, ale nie była tam prowadzona. Mieszkanie przeznaczone na własne cele mieszkaniowe. Umowa kredytowa i zakup zawarte w ramach wspólności majątkowej.

W dniu 5 maja 2020 r. sprzedaliście Państwo mieszkanie, a kredyt został w całości spłacony. Równolegle do zamieszkiwania w tym mieszkaniu od 10 grudnia 2010 r. prowadziliście Państwo spory sądowe z Bankiem (…) w odniesieniu do kredytu (waloryzowany kursem CHF).

Finalnie wszystkie spory sądowe zakończyła podpisana przez Państwa ugoda w dniu 29 maja 2025 r. w ramach ugody Bank wypłacił Państwu kwotę 648.980,34 PLN, w tym:

- 438.173,11 PLN – zwrot wpłaconych do banku środków (z tytułu rat kredytowo-odsetkowych);

- 4.570,76 PLN – zwrot wpłaconego przez Państwa ubezpieczenia kredytu (wymóg na uruchomienie kredytu);

- 206.236,47 PLN – tytułem ustalonych przez Strony części odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych od dnia wpływu pozwu 26 marca 2013 r.;

- 18.900 PLN – zwrot części kosztów poniesionych przez Państwa na obsługę prawną pozwów (koszty zastępstwa procesowego).

Pytania

1. Czy zwrot z Banku z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych stanowi przychód w rozumieniu ustawy o PIT i czy podlega opodatkowaniu? A jeśli tak, czy korzysta ze zwolnienia zgodnie z Rozporządzeniem MF z dnia 11 marca 2022 r.?

2. Czy zwrot kosztów poniesionych w związku z uruchomieniem kredytu (ubezpieczenie) stanowi przychód w rozumieniu ustawy o PIT i czy podlega opodatkowaniu? A jeśli tak, czy podlega zwolnieniu zgodnie z Rozporządzeniem MF z dnia 11 marca 2022 r.?

3. Czy zwrot części kosztów poniesionych na obsługę prawną stanowi przychód w rozumieniu ustawy o PIT i czy podlega opodatkowaniu?

4. Czy wypłata odsetek za opóźnienie stanowi przychód podatkowy, a jeśli tak, czy korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie:

Ad. 1

W odniesieniu do zwrotu z tytułu wypłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, które w ramach ugody zostały uznane jako nienależne bankowi z powodu uznania umowy za nieważną i uzgodnionej wzajemnej kompensacji roszczeń – nie stanowią one przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, gdyż nie powodują przyrostu majątku, a jedynie przywracają stan sprzed nienależnego świadczenia. Jest to zwrot wzajemnych składników, które zostały nienależnie pobrane przez bank.

Ad. 2

W odniesieniu do zwrotu kosztów poniesionych w związku z uruchomieniem kredytu (koszt ubezpieczenia), które w ramach ugody zostały uznane jako nienależne bankowi z powodu uznania nieważności umowy i uzgodnionej wzajemnej kompensacji roszczeń – nie stanowią one przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, gdyż nie powodują przyrostu majątku, a jedynie przywracają stan sprzed nienależnego świadczenia.

Ad. 3

W odniesieniu do zwrotu części kosztów poniesionych na obsługę prawną – nie stanowią one przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, gdyż nie powodują przyrostu majątku, a jedynie wyrównanie wcześniejszego zmniejszenia Państwa majątku.

Ad. 4

W odniesieniu do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie, świadczenie to korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, ponieważ dotyczy świadczenia nie podlegającego opodatkowaniu.

Podsumowanie

Gdyby Organ uznał którekolwiek z ww. świadczeń jako przychód zastosowanie powinno mieć wtedy Rozporządzenie MF z dnia 11 marca 2022 r. (Dz. U. 2022, poz. 592), które przewiduje zaniechanie poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w tym od umorzonych wierzytelności obejmujących kapitał, odsetki, prowizje i opłaty.

Uzasadnienie stanowiska

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Zwrot środków nienależnie pobranych przez bank nie powoduje przyrostu majątku, a jedynie przywraca stan sprzed nienależnego świadczenia. Dodatkowo zwrot środków poniesionych na postępowanie sądowe dotyczące ustalenia nieważności umowy nie powoduje przyrostu majątku a jedynie zmniejsza koszty wydatkowane przez wnioskodawców na postępowanie sądowe. Odsetki ustawowe naliczone na podstawie art. 481 k.c. dotyczą świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu, co potwierdza art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT. Ponadto, Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 592) przewiduje zaniechanie poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, w tym od umorzonych wierzytelności obejmujących kapitał, odsetki, prowizje i opłaty.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;
• pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazali Państwo, że na podstawie zawartej ugody dojdzie do potrącenia i rozliczenia wzajemnych roszczeń, wypłaty odsetek oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Powzięli Państwo wątpliwość, czy będzie to skutkować zapłatą przez Państwa podatku dochodowego od osób fizycznych.

Rozliczenie wzajemnych roszczeń

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:

§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.

Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.

Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).

W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.

Państwa skutki podatkowe z tytułu rozliczenia roszczeń

Jak wynika z opisu sprawy, w wyniku ugody dojdzie do potrącenia Państwa roszczenia z roszczeniem Banku, a na skutek tej czynności Bank zwróci Państwu pozostałą kwotę przysługującego Państwu roszczenia.

Taki zwrot nie spełnia zatem celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu ponad roszczenie, które przysługiwało Bankowi.

Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Tym samym - nie ciąży na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

W tej kwestii Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu – jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.

Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:

Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:

Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.

W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:

Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Na podstawie art. 96 ww. ustawy:

Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).

W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:

Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 ze zm.):

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.

W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:

Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.

Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.

Z opisu sprawy wynika, że kwota zwrotu zastępstwa procesowego, wypłacona Państwu jest zwrotem części kosztów poniesionych przez Państwa na obsługę prawną pozwów.

Skoro kwota zwrotu stanowi zwrot poniesionych przez Państwa wydatków i nie przewyższa kosztów faktycznie przez Państwa poniesionych, to zwrot ten nie stanowi po Państwa stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Państwa stanowisko w ww. zakresie również jest prawidłowe.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skoro zwrot wpłaconych przez Państwa środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast nie sposób się zgodzić z Państwa stanowiskiem, że gdyby Organ uznał którekolwiek z ww. świadczeń jako przychód zastosowanie powinno mieć wtedy Rozporządzenie MF z dnia 11 marca 2022 r. (Dz. U. 2022, poz. 592), które przewiduje zaniechanie poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe w tym od umorzonych wierzytelności obejmujących kapitał, odsetki, prowizje i opłaty.

Jak wyjaśniono wcześniej wpłacone odsetki ustawowe stanowią dla Państwa przychód, który zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Natomiast do wypłaconych odsetek nie ma zastosowania Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego. Ww. rozporządzenie nie dotyczy wypłaconych świadczeń z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie.

Zatem Państwa stanowisko jest w tej części nieprawidłowe.

Nie dokonano natomiast oceny Państwa stanowiska co do powstania przychodu i zastosowania ww. Rozporządzenia do pozostałych świadczeń, gdyż oczekiwali Państwo takiej oceny, gdyby Organ uznał świadczenia te za przychód.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawiliście i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Przedmiotem interpretacji wydanej na podstawie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa jest sam przepis prawa. Istotą interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy prawidłowo postrzegają Państwo, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez Państwa stan faktyczny. W polskim systemie prawa podatkowego obowiązuje zasada samoobliczenia podatku. Wydanie interpretacji indywidualnej nie zwalnia podatnika z obowiązku obliczenia podstawy opodatkowania oraz zobowiązania podatkowego. Stąd też nie analizowałem przedstawionych przez Państwa kwot.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pani A.A. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.