Podatniczka, matka dwojga dzieci, rozwiodła się w 2023 roku. Od września 2021 roku mieszka z dziećmi samodzielnie, sprawując faktyczną i wyłączną opiekę. Ojciec dzieci płaci alimenty na córkę i opłaca czesne za studia syna, ale nie uczestniczy w wychowaniu ani nie ponosi innych kosztów. W latach 2022-2024 dzieci mieszkały z podatniczką, a ona wykonywała władzę rodzicielską,…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 22 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 23 lutego 2026 r. (wpływ 25 lutego 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
W październiku 2025 roku skontaktował się z Panią telefonicznie przedstawiciel właściwego dla Pani Urzędu Skarbowego w (…), informując Panią, że Urząd Skarbowy wszczął wobec Pani czynności sprawdzające, mające na celu ustalenie, czy należnie wypłacono Pani w latach 2022 i 2023 ulgę prorodzinną na dwoje Pani dzieci. Powodem czynności miało być dokonanie rozpoznania, że o wspomnianą ulgę wnioskował w tych latach także ojciec dzieci, Pani były mąż, B.B., z którym rozwiodła się Pani 4 grudnia 2023 roku.
Poproszono Panią wówczas o szczegółowe opisanie Pani sytuacji osobistej, która miała uzasadnić prawo do ulgi, co niezwłocznie Pani uczyniła, załączając dodatkowo kopie: porozumienia rodzicielskiego dotyczącego małoletniej wówczas córki, orzeczenia o rozwodzie, decyzji o zmianie nazwiska, skany legitymacji studenckiej pełnoletniego syna. W korespondencji mailowej z przedstawicielem US w (…) dostarczyła Pani wszystkie informacje o jakie została Pani poproszona.
Pani sytuacja przedstawia się następująco: 1 września 2021 roku rozstała się Pani z mężem, B.B., i wyprowadziła się Pani z zajmowanej wspólnie kwatery służbowej (oboje jesteście żołnierzami zawodowymi) i zamieszkała Pani w wynajmowanym mieszkaniu w (…).
Mimo, że nie zamierzała Pani utrudniać dzieciom kontaktów z ojcem, to kontakty te właściwie ustały z dniem przeprowadzki, ponieważ córka zdecydowała, że nie życzy sobie kontaktu (od tamtej pory widziała się z ojcem raz, gdy złożył jednorazową wizytę w wynajmowanym przez Panią mieszkaniu). Z pełnoletnim synem ojciec spotkał się w okresie minionych pięciu lat ledwie kilka razy, na rozmowę. Syn wielokrotnie informował Panią, że te spotkania są dla niego niekomfortowe, ale za każdym razem ulegał presji ojca. Nigdy w umowie ustnie, ani w zawartym w styczniu 2023 roku porozumieniu nie ustaliliście opieki naprzemiennej, a o ewentualnych kontaktach dzieci z ojcem miały decydować one.
Od momentu rozstania (wrzesień 2021 roku) to Pani sprawuje faktyczną i wyłączną opiekę nad dziećmi. Koszty, jakie ponosi ojciec, to: alimenty na rzecz córki, (...), ustalone na kwotę 2.000,00 PLN oraz opłacanie czesnego na studia syna przelewem na konto uczelni (syn studiuje stacjonarnie) od października do czerwca, wynoszące początkowo 1.350,00 PLN, a obecnie 1.480,00 PLN. W miesiącach wolnych od czesnego syn nie otrzymuje od ojca żadnych środków. Poza alimentami na córkę oraz opłacaniem czesnego ojciec nie ponosi innych kosztów związanych z utrzymaniem dzieci.
Nie zabiera dzieci nigdy do siebie (w ubiegłym roku ponownie się ożenił). Nie zabiera dzieci na weekendy, ferie ani wakacje - nigdy tego nie zaproponował, choć wyjeżdża rekreacyjnie kilka razy w roku, głównie za granicę. Odmówił partycypowania w pokryciu kosztów m. in. egzaminu CEA, do którego córka przystąpiła z zamiarem podjęcia studiów na politechnice w języku angielskim (720,00 PLN), uzasadniając odmowę argumentem, że nie są to koszty edukacji obligatoryjnej. Nie ponosi kosztów leczenie i profilaktyki, ponieważ zgodnie z postanowieniami zawartymi w porozumieniu rodzicielskim jest zobowiązany do pokrycia ich połowy tylko wówczas, jeśli w skali miesiąca przekroczą 500,00 PLN, co się dotychczas zdarzyło jedynie raz.
Od 2022 roku rozlicza Pani PIT samodzielnie, jako matka samotnie wychowująca dzieci (upewniła się Pani, że ma do tego prawo) i od tamtego czasu pobierała Pani 100% ulgi na dzieci, ponieważ przez myśl Pani nawet nie przeszło, że ojciec dzieci również uzurpuje sobie do niej prawo. Zakładała Pani każdorazowo, że ulga należy się rodzicowi, który sprawuje faktyczną i jak wspomniała Pani wyżej, wyłączną opiekę nad dziećmi.
Przedstawiciel US oznajmił Pani, że powinniście porozumieć się w tej kwestii, ale jest to niemożliwe, ponieważ nie kontaktuje się Pani z mężem, gdyż próby dowiadywania się o sposób jego rozliczeń dotyczących wspólnych dzieci udaremniał, odpowiadając, że cyt.: "nie udziela takich informacji osobom postronnym".
Nieliczne w ubiegłych latach osobiste, kilkunastominutowe rozmowy ojca z synem od niespełna roku całkowicie ustały, ponieważ przebywa na placówce zagranicznej (…), gdzie ma pozostać co najmniej trzy lata.
Przedstawiciel US przyznał, że samo płacenie alimentów nie uprawnia ojca dzieci do pobierania 50% ulgi prorodzinnej, jeśli nie uczestniczy w żaden inny sposób w wychowaniu dzieci, a mimo to czynności sprawdzające zakończył orzeczeniem, że cyt.: "biorąc pod uwagę liczne interpretacje, w Państwa sytuacji każdemu przysługiwało 50% ulgi na dziecko".
Nie została Pani poinformowana, jakich konkretnie przepisów te liczne interpretacje dotyczą i nie otrzymała Pani uzasadnienia, dlaczego, mimo przedstawionych szczegółowych wyjaśnień, dlaczego wybrano akurat tę interpretację, która jest dla Pani, matki samotnie wychowującej, najmniej korzystne.
Została Pani wezwana do złożenia korekty PIT i tym samym zwrotu rzekomo nienależnej Pani ulgi. Uważa Pani to za głęboko niesprawiedliwe, krzywdzące i rozczarowujące. Dlaczego to Pani ma zwracać to, co ojciec dzieci wyłudził?
Przedstawiciel US 14 listopada ubiegłego roku najpierw poinformował Panią, że "w celu wyjaśnienia prawidłowości stosowania odliczeń z tytułu ulgi na dzieci, będzie ustalać dalsze fakty we współpracy z US właściwym dla Pana B.B.", po czym przyznał, że właściwy urząd nie podjął żadnych kroków wyjaśniających.
Wnioskuje Pani z tego, że ktoś uznał, że najwygodniej, najsprawniej i najprościej odebrać niesłusznie wypłaconą ulgę matce faktycznie wychowującej dzieci, której się ta ulga zasadnie przysługuje.
Jest Pani żołnierzem w stopniu (…) z miesięcznym uposażeniem wynoszącym obecnie (…) zł, z czego połowę pochłania kredyt hipoteczny. B.B. jest (…), którego miesięczne dochody wraz z dodatkiem zagranicznym przekraczają (…) zł (łatwo to sprawdzić). Nie miał żadnego prawa ubiegać się w ubiegłych latach o choćby połowę ulgi, a to Panią US próbuje pociągnąć do odpowiedzialności za jego nieuczciwość. Nie może się Pani zgodzić ze stanowiskiem US, gdyż w Pani ocenie pozostaje ono w sprzeczności z przepisami prawa podatkowego oraz z ich utrwaloną wykładnią, zgodnie z którą decydujące znaczenie ma faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej i rzeczywiste wychowywanie dziecka, a nie samo formalne posiadanie tej władzy, ani samo płacenie alimentów.
Uzupełnienie stanu faktycznego
W latach 2022-2024 uzyskiwała Pani dochody z tytułu umowy o pracę. Jest Pani żołnierzem zawodowym.
W latach 2022-2024 nie prowadziła Pani działalności gospodarczej.
Orzeczenie sądu o rozwodzie uprawomocniło się 4 grudnia 2023 roku.
Daty urodzenia Pani dzieci: (...) - 23 września 2003 roku, (...) 10 kwietnia 2007 roku.
W latach 2022-2024 Pani dzieci nie uzyskiwały dochodów, czyli nie miały w stosunku do nich zastosowania przepisy - art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym z wyjątkiem najmu prywatnego, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dn. 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
W latach 2022-2024 Pani dzieci nie zostały umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Żadne z Pani dzieci nie posiada statusu osoby niepełnosprawnej.
Zgodnie z Porozumieniem rozwodzących się małżonków, zawartym 20 stycznia 2023 roku, ustalono, że dzieci pozostają przy Pani („miejscem pobytu będzie każdoczesne miejsce zamieszkania matki”), a Pani sprawuje władzę rodzicielską, tj. nie ustalono opieki naprzemiennej (od momentu wyprowadzki w dniu 1 września 2021 ze wspólnego mieszkania, dzieci mieszkają wyłącznie z Panią).
W latach 2022-2024 miejsce zamieszkania dzieci było takie samo, jak Pani miejsce zamieszkania, tj. od 1 września 2021 roku do 31 marca 2024 roku na ul. (…) w (…) (wynajem), a od 1 kwietnia 2024 roku na ul. (…) w (…) (mieszkanie zakupione przez Panią po zaciągnięciu kredytu), gdzie mieszka Pani wraz z dziećmi do chwili obecnej.
W latach 2022-2024 posiadała Pani władzę rodzicielską względem dzieci.
W latach 2022-2024 wykonywała Pani względem dzieci władzę rodzicielską, tj. wykonywała Pani obowiązki dzięki, którym dzieci wychowywane były w sposób zapewniający im prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny i sprawowałam Pani faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmowała się Pani wychowywaniem dzieci, podejmowała Pani istotne decyzje dotyczące zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (zabezpieczała Pani wszystkie ich potrzeby bytowe, edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne i emocjonalne).
W latach 2022-2024 ojciec dzieci nie sprawował względem dzieci władzy rodzicielskiej, tj. nie wykonywał tych obowiązków, które wymieniła Pani w punkcie wyżej.
Nie ustaliła Pani z ojcem dzieci proporcji, według których dokona Pani odliczenia ulgi prorodzinnej za lata 2022-2024, ponieważ było dla Pani oczywiste, że z chwilą wyprowadzki wraz z dziećmi ulga powinna przysługiwać Pani, tym bardziej, że próby porozumienia się z ojcem dzieci odnośnie przysługujących świadczeń (np. oboje jesteście Państwo żołnierzami i tylko jednemu z Państwa przysługuje ekwiwalent urlopowy na dzieci) kończyła się niepowodzeniem, gdyż ojciec dzieci próbę uzyskania informacji kwitował, cyt. „nie udzielam takich informacji osobom postronnym”. Nie zostało w tej kwestii zawarte porozumienie.
W latach 2022-2024 syn był pełnoletni - pełnoletność uzyskał 23 września 2021 roku.
Pełnoletni syn nie otrzymywał zasiłku pielęgnacyjnego ani renty socjalnej.
Pełnoletni syn w latach 2022-2024 uczył się kolejno w Liceum Ogólnokształcącym (w latach 2021/22 w kl. IV), następnie na uczelni wyższej w trybie stacjonarnym.
Pani pełnoletni syn nie uzyskiwał w latach 2022-2024 dochodów podlegających opodatkowaniu.
Jeśli utrzymywanie mieszkających z Panią, uczących się dzieci, które nie zarabiają, można rozumieć jako wypełnianie obowiązku alimentacyjnego, to tak, wykonywała Pani ten obowiązek.
Ojciec dzieci płacił alimenty na córkę (...) (2000 PLN) ustalone we wspomnianym wyżej Porozumieniu rozwodzących się małżonków oraz opłacał czesne za studia syna (1350 PLN przelewane bezpośrednio na konto uczelni), przy czym w okresie wolnym od nauki syn nie otrzymywał od ojca żadnych pieniędzy (alimenty na syna nie zostały ustalone sądownie; na mocy ustnego porozumienia ojca z synem ojciec opłaca wyłącznie czesne za szkołę). Płacenie alimentów na córkę oraz uiszczanie opłaty za studia to jedyne obowiązki realizowane przez ojca dzieci.
Żadne z Pani dzieci w latach 2022-2024 nie wstąpiło w związek małżeński.
Pytanie
Czy w opisanym stanie faktycznym miała Pani prawo do skorzystania z 100% ulgi prorodzinnej na dzieci za lata podatkowe 2022, 2023 i 2024, na podstawie art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo że ojciec dzieci formalnie posiada władzę rodzicielską, lecz nie sprawuje faktycznej opieki ani nie uczestniczy w ich wychowaniu, a jedynie płaci alimenty?
Pani stanowisko w sprawie
Pani zdaniem, w opisanym stanie faktycznym (nie ustalono formalnie ani faktycznie opieki naprzemiennej, ani nie doszło do porozumienia w sprawie ulgi) przysługuje Pani prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej za wskazane lata podatkowe.
Zgodnie z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ulga prorodzinna przysługuje podatnikowi, który wykonuje faktyczną władzę rodzicielską i z którym dzieci zamieszkują.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z art. 27f ust. 1 ww. ustawy:
Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:
1) wykonywał władzę rodzicielską;
2) pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3) sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Jak stanowi art. 27f ust. 2 ww. ustawy:
Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:
1) jednego małoletniego dziecka - kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4c i 4g, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2) dwojga małoletnich dzieci - kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3) trojga i więcej małoletnich dzieci - kwota:
a) 92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
b) 166,67 zł na trzecie dziecko,
c) 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.
Stosownie do art. 27f ust. 2a omawianej ustawy:
Za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a oraz art. 30c ust. 2 pkt 2.
W świetle art. 27f ust. 2b omawianej ustawy:
Odliczenie, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lub 3, przysługuje podatnikowi określonemu w ust. 1, który co najmniej przez jeden dzień roku podatkowego wykonywał władzę, pełnił funkcję lub sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do więcej niż jednego dziecka.
Art. 27f ust. 2c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Odliczenie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:
a) na podstawie orzeczenia sądu zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;
b) wstąpiło w związek małżeński.
Z art. 27f ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że:
W przypadku gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza, pełniona funkcja lub sprawowana opieka, o których mowa w ust. 1, każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 kwoty obliczonej zgodnie z ust. 2 za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem.
Z kolei, w myśl art. 27f ust. 4 ww. ustawy:
Odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę podatnicy mogą odliczyć od podatku w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia między podatnikami, którzy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji (piecza naprzemienna), lub gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim - kwotę tę podatnicy odliczają w częściach równych. W pozostałych przypadkach odliczenie w wysokości 100% stosuje podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Stosownie zaś do art. 26 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071):
§ 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.
§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.
W myśl art. 27f ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:
1) odpis aktu urodzenia dziecka;
2) zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3) odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4) zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
Zgodnie z art. 27f ust. 6 ww. ustawy:
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4c pkt 2 i 3, z uwzględnieniem art. 6 ust. 4e i 8, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Przystępując do analizy przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego należy podkreślić, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Ulga prorodzinna przysługuje na dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie, jeżeli dzieci te nie uzyskały przychodów/dochodów w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej (z wyjątkiem przewidzianym ustawą).
Ulga przysługuje pod warunkiem:
1) nieuzyskiwania przez dziecko przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego;
2) niepodlegania przez dziecko opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zgodnie zatem z ogólną zasadą wynikającą z art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, warunkiem zastosowania przez rodzica ulgi na małoletnie dziecko jest wykonywanie w stosunku do tego dziecka władzy rodzicielskiej.
W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 93 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236 ze zm.).
Z art. 92 ww. ustawy wynika, że:
Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską.
Zgodnie z art. 93 § 1 ww. ustawy:
Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
Stosownie do art. 95 § 1 ww. ustawy:
Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.
W myśl art. 97 § 1 przytoczonego Kodeksu:
Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania.
Podkreślić należy, że korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Jak wynika z art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ulga na małoletnie dzieci przysługuje rodzicom, jeżeli wykonują władzę rodzicielską. Wobec tego samo posiadanie władzy rodzicielskiej jest niewystarczające do zastosowania przedmiotowej preferencji. Dla nabycia prawa do ulgi konieczne jest zarówno posiadanie przez rodzica władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem, jak i jej faktyczne wykonywanie, czyli wykonywanie wszystkich obowiązków, dzięki którym dziecko wychowywane jest w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój, w szczególności sprawowanie faktycznej pieczy nad dzieckiem i jego wychowywanie, troszczenie się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka, a więc zapewnienie/zabezpieczenie wszystkich potrzeb dziecka od bytowych po edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne i emocjonalne. Przy czym przez wychowywanie należy rozumieć zapewnianie stałej opieki, prowadzącej do uzyskania pełnego rozwoju fizycznego i psychicznego. Chodzi zatem o aktywne uczestniczenie w wychowywaniu dziecka i realny wpływ na rozwój jego osobowości. Realizacja prawa wykonywania władzy rodzicielskiej może następować przykładowo poprzez osobiste kontakty z nauczycielami, interesowanie się stanem zdrowia dziecka i pomoc w jego leczeniu, zapewnianie wsparcia w nauce, interesowanie się sposobem spędzania wolnego czasu.
W sytuacji, gdy tylko jeden z rodziców wykonuje władzę rodzicielską w stosunku do małoletniego dziecka, nie ma zastosowania zasada, zgodnie z którą przysługującą rodzicom kwotę ulgi na dziecko rodzice dziecka mogą odliczyć w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Sposób podziału ulgi pomiędzy rodziców dziecka jest bowiem zagadnieniem wtórnym wobec samego prawa do ulgi.
W konsekwencji, przysługiwanie odliczenia obojgu rodzicom w kwotach równych lub dowolnej proporcji przez nich ustalonej może mieć miejsce tylko wówczas, gdy oboje rodzice wykonują władzę rodzicielską.
Wykonywanie władzy rodzicielskiej należy zatem odnieść do konkretnych okoliczności faktycznych, w oparciu o zachowania i konkretną aktywność rodziców wobec dziecka.
Wykonywanie obowiązku alimentacyjnego, czyli fakt płacenia alimentów na dzieci, czy też sporadyczne spotkania z dziećmi, nie są rozstrzygające dla uznania, że rodzic wykonuje władzę rodzicielską. Obowiązek alimentacyjny jest bowiem niezależny od władzy rodzicielskiej, a wiec spoczywa także na rodzicach, którzy zostali pozbawieni tej władzy.
Reasumując, ulga na małoletnie dzieci przysługuje rodzicom, jeżeli wykonują władzę rodzicielską. Ponadto, w myśl art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwotę przysługującej ulgi mogą odliczyć od podatku w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia między podatnikami, którzy zgodnie z rozstrzygnięciem sądu wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem po rozwodzie lub w trakcie separacji (piecza naprzemienna), lub gdy miejsce zamieszkania dziecka jest takie samo jak miejsce zamieszkania obojga rodziców - kwotę tę podatnicy odliczają w częściach równych. W pozostałych przypadkach odliczenie w wysokości 100% stosuje podatnik, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Co istotne, ww. przepis wskazuje jedynie na podział przysługującej rodzicom ulgi prorodzinnej i nie pozbawia on samego prawa do odliczenia. Prawo do ulgi - przy spełnieniu pozostałych przesłanek - przysługuje zatem na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego podatnik wykonywał władzę rodzicielską.
Prawo do dokonania odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługuje również na dzieci pełnoletnie, które otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną oraz pełnoletnie, które się uczą lub studiują do ukończenia 25. roku życia z uwzględnieniem limitu dochodu, który mogą osiągnąć.
Warunkiem zastosowania przez podatnika ulgi na pełnoletnie dzieci jest utrzymywanie ich w związku z wykonywaniem ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Obowiązek alimentacyjny względem dzieci pełnoletnich, o których mowa w art. 27f ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że:
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Istotą tak określonego obowiązku jest to, że jedna strona ma prawo dostarczania tak wskazanych środków, a druga osoba ma obowiązek je dostarczyć. Dostarczanie środków utrzymania to zaspokajanie normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków, itp. Dostarczanie środków wychowania obejmuje natomiast powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury, itp.
Art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi natomiast, że:
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Co ważne, jeżeli oboje rodzice utrzymują pełnoletnie dziecko, tzn. wypełniają swoje obowiązki alimentacyjne, wówczas decyzję o sposobie podziału przysługującej kwoty ustawodawca pozostawił rodzicom, zaznaczając, że kwota ulgi na dziecko dotyczy łącznie ich obojga i mogą oni odliczyć ją w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. W przypadku braku porozumienia między rodzicami, którzy wypełniają swoje obowiązki alimentacyjne, ulga przysługuje każdemu z rodziców w częściach równych.
Z treści wniosku wynika, że 1 września 2021 roku rozstała się Pani z mężem i wyprowadziła się Pani z zajmowanej wspólnie kwatery służbowej i zamieszkała Pani w wynajmowanym mieszkaniu. Mimo, że nie zamierzała Pani utrudniać dzieciom kontaktów z ojcem, to kontakty te właściwie ustały z dniem przeprowadzki, ponieważ córka zdecydowała, że nie życzy sobie kontaktu (od tamtej pory widziała się z ojcem raz, gdy złożył jednorazową wizytę w wynajmowanym przez Panią mieszkaniu). Nigdy w umowie ustnie, ani w zawartym w styczniu 2023 roku porozumieniu nie ustaliliście opieki naprzemiennej, a o ewentualnych kontaktach dzieci z ojcem miały decydować one. Od momentu rozstania (wrzesień 2021 roku) to Pani sprawuje faktyczną i wyłączną opiekę nad dziećmi. Koszty, jakie ponosi ojciec, to: alimenty na rzecz córki, (...) ustalone na kwotę 2.000,00 PLN oraz opłacanie czesnego na studia syna przelewem na konto uczelni (syn studiuje stacjonarnie) od października do czerwca, wynoszące początkowo 1.350,00 PLN, a obecnie 1.480,00 PLN. W miesiącach wolnych od czesnego syn nie otrzymuje od ojca żadnych środków. Poza alimentami na córkę oraz opłacaniem czesnego ojciec nie ponosi innych kosztów związanych z utrzymaniem dzieci. Ojciec nie zabiera dzieci nigdy do siebie, nie zabiera na weekendy, ferie ani wakacje - nigdy tego nie zaproponował, choć wyjeżdża rekreacyjnie kilka razy w roku, głównie za granicę. Nie ponosi kosztów leczenie i profilaktyki, ponieważ zgodnie z postanowieniami zawartymi w porozumieniu rodzicielskim jest zobowiązany do pokrycia ich połowy tylko wówczas, jeśli w skali miesiąca przekroczą 500,00 PLN, co się dotychczas zdarzyło jedynie raz. W latach 2022-2024 miejsce zamieszkania dzieci było takie samo, jak Pani miejsce zamieszkania. W latach 2022-2024 wykonywała Pani względem dzieci władzę rodzicielską, tj. wykonywała Pani obowiązki dzięki, którym dzieci wychowywane były w sposób zapewniający im prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny i sprawowałam Pani faktyczną pieczę nad dziećmi i ich majątkiem, zajmowała się Pani wychowywaniem dzieci, podejmowała Pani istotne decyzje dotyczące zdrowia, rozwoju oraz wychowania dzieci (zabezpieczała Pani wszystkie ich potrzeby bytowe, edukacyjne, rozwojowe, zdrowotne i emocjonalne).W latach 2022-2024 ojciec dzieci nie sprawował względem dzieci władzy rodzicielskiej, tj. nie wykonywał tych obowiązków, które wymieniła Pani w punkcie wyżej. Nie ustaliła Pani z ojcem dzieci proporcji, według których dokona Pani odliczenia ulgi prorodzinnej za lata 2022-2024. Nie zostało w tej kwestii zawarte porozumienie.
Pani wątpliwości dotyczą tego czy miała Pani prawo do skorzystania z 100% ulgi prorodzinnej na dzieci za lata podatkowe 2022, 2023 i 2024, na podstawie art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo że ojciec dzieci formalnie posiada władzę rodzicielską, lecz nie sprawuje faktycznej opieki ani nie uczestniczy w ich wychowaniu, a jedynie płaci alimenty.
Wyjaśnić należy, że odliczenia ulgi z tytułu wychowywania małoletniego dziecka dokonuje ten z rodziców, który wykonuje w stosunku do niego władzę rodzicielską. W przypadku, gdy tylko jeden z rodziców wykonuje władzę rodzicielską w stosunku do małoletniego dziecka, to rodzicowi temu przysługuje prawo do odliczenia ulgi w pełnej wysokości limitu określonego na te dziecko. Samo dysponowanie prawem wykonywania władzy rodzicielskiej nie jest wystarczające do skorzystania z ulgi na dzieci. Jeżeli rodzic dziecka pomimo posiadania praw rodzicielskich nie zajmuje się dzieckiem, a jego kontakty z dzieckiem są sporadyczne, nie wykazuje żadnego zainteresowania jego wychowaniem i nie ponosi żadnych kosztów jego utrzymania poza zasądzonymi alimentami, jego władza rodzicielska jest jedynie formalna. Samo płacenie alimentów na małoletnie dziecko oraz sporadyczne kontakty z nim nie są bowiem wystarczające dla przyjęcia, że również ojciec taką władzę wykonuje.
Odnosząc się do możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej za lata 2022-2024 na małoletnią córkę wskazuję, że skoro w tych latach Pani córka mieszkała z Panią i to Pani wykonywała władzę rodzicielską nad córką oraz między Panią a ojcem córki nigdy nie było ustaleń, co do sposobu rozliczania ulgi, to w odniesieniu do Pani małoletniej córki, przysługuje Pani prawo do tej ulgi w pełnej wysokości, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za ww. lata.
Zatem Pani stanowisko w tej części jest prawidłowe.
W kwestii natomiast możliwości skorzystania przez Panią z ulgi prorodzinnej na pełnoletniego syna, zauważyć należy, że jak wskazano wyżej - jednym z wymogów warunkujących dokonywanie odliczeń w ramach omawianej ulgi jest utrzymywanie pełnoletniego dziecka w związku z wykonywaniem, nawet przymusowo, obowiązku alimentacyjnego.
Z treści wniosku wynika, że Pani pełnoletni syn w latach 2022-2024 uczył się kolejno w Liceum Ogólnokształcącym (w latach 2021/22 w kl. IV), następnie na uczelni wyższej w trybie stacjonarnym. Syn nie uzyskiwał w latach 2022-2024 dochodów podlegających opodatkowaniu. Jeśli utrzymywanie mieszkających z Panią, uczących się dzieci, które nie zarabiają, można rozumieć jako wypełnianie obowiązku alimentacyjnego, to tak, wykonywała Pani ten obowiązek. Ojciec natomiast opłacał czesne za studia syna (1350 PLN przelewane bezpośrednio na konto uczelni), przy czym w okresie wolnym od nauki syn nie otrzymywał od ojca żadnych pieniędzy (alimenty na syna nie zostały ustalone sądownie; na mocy ustnego porozumienia ojca z synem ojciec opłaca wyłącznie czesne za szkołę). Płacenie opłaty za studia to jedyne obowiązki realizowane przez ojca.
Zatem, za miesiące w latach 2022-2024, w których ojciec nie opłacał czesnego za szkołę, prawo do odliczenia 100% kwoty ulgi prorodzinnej na pełnoletniego syna przysługiwało wyłącznie Pani. Wobec pełnoletniego syna to wyłącznie Pani pełniła obowiązek alimentacyjny w tych miesiącach.
Pani stanowisko w ww. zakresie jest prawidłowe.
Natomiast, za miesiące w latach 2022-2024, w których ojciec opłacał czesne za szkołę, prawo do ulgi prorodzinnej przysługiwało obojgu rodzicom, tj. Pani i ojcu pełnoletniego syna. W tych miesiącach obowiązek alimentacyjny był pełniony przez obojga rodziców.
Wobec tego, w związku z brakiem porozumienia między rodzicami, za miesiące w latach 2022-2024 r., w których ojciec opłacał czesne za szkołę, przysługuje Pani na pełnoletniego syna prawo odliczenia 50% kwoty ulgi.
Zatem Pani stanowisko w ww. zakresie jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo