Interpretacja 0114-KDIP3-2.4011.912.2025.2.MN

Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 7 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 3 listopada 2025 r. (wpływ 7 listopada 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

24 września 2025 r. podpisała Pani z Bankiem (…) umowę ugody do kredytu we frankach szwajcarskich.

Bank sam zgłosił się do Pani z propozycją zawarcia ugody i określił warunki jej zawarcia.

Podczas mediacji okazało się, że nie ma Pani wpływu na zamieszczone w niej zapisy.

Rozumie Pani, że bank w obawie przed utratą wiarygodności i reputacji w oczach klientów nie może sobie pozwolić na pewne sformułowania, ale konsekwencje tego ponosi zwykły obywatel. Oczywiście alternatywą jest udanie się do sądu, ale wydłuża to bardzo procedurę, obciąża sądy i generuje kolejne, niebagatelne koszty (adwokat, kolejne raty kredytu).

W efekcie podpisania umowy ugody z Bankiem wypłacono Pani tzw. dodatkowe środki (44.000,00 PLN), od których jest Pani zobowiązana zapłacić podatek. Kwota ta stanowi nadpłacone przez Panią raty zaciągniętego kredytu.

Pani zdaniem, zwrot nadpłaconego kapitału nie jest dochodem, lecz jedynie wyrównaniem stanu majątkowego, co oznacza, że jest neutralny podatkowo.

Niestety, Pani sugestia polegająca na wpisaniu do umowy ugody słowa zwrot (środków), spotkała się z kategoryczną odmową. Co do zasady ugoda powinna usunąć nieprawidłowości wynikające z zapisów niezgodnych z prawem, a nie generować przysporzenie.

Uzupełnienie opisu stanu faktycznego

10 marca 2006 roku zaciągnęła Pani kredyt w (…), obecnie – (…), na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Służy ona zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych. Nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Kredyt był kredytem hipotecznym w walucie wymienialnej (CHF).

24 września bieżącego roku zawarła Pani z Bankiem ugodę, która jest wynikiem mediacji. Miała ona na celu usunięcie wad prawnych umowy oraz dokonanie wzajemnego rozliczenia świadczeń.

Kupując swoje pierwsze mieszkanie w wieku 50-ciu lat, musiała Pani do wkładu własnego dopożyczyć 215.000,00 PLN.

Potwierdza to akt notarialny z 13 marca 2006 roku, Repetytorium A (…), paragraf 3.2.

W roku 2006 równowartością 215.000,00 PLN było 91.372,72 CHF. Kredyt został przewalutowany, a w wyniku tego przeliczenia, suma wpłaconych rat przekroczyła kwotę udostępnionego przez Bank kapitału w przeliczeniu na PLN.

Bank zwolnił Panią z długu (umorzył zadłużenie) w zakresie kwoty 118.696,67 PLN i zobowiązał się wypłacić kwotę 44.000,00 PLN.

W ugodzie Bank wskazał, że Pani jako kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w wyniku zwolnienia z długu (umorzenia) z tytułu zadłużenia wobec Banku i otrzymania kwoty 44.000,00 PLN, po Pani stronie powstaje przychód podlegający opodatkowaniu, a Bank będzie zobowiązany do wypełniania ciążących na nim obowiązków informacyjnych, tj. sporządzenie informacji PIT-11.

W dodatkowych oświadczeniach do ugody Bank pouczył Panią, że w zakresie kwoty umorzenia może Pani skorzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Ponieważ spełniła Pani przesłanki przedmiotowego zwolnienia podatkowego, skorzystała Pani z niego.

Pytanie

Czy wypłata tych środków skutkuje po Pani stronie powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?

Pani stanowisko w sprawie

Wypłacona przez Bank kwota pieniężna, nazywana przez Bank „dodatkowymi środkami”, w istocie stanowi zwrot nienależnie pobranych przez Bank nadpłat.

Wspomniana kwota rozliczenia umowy, pozostawała w dyspozycji Banku na skutek spłaty rat kapitałowo - odsetkowych. Bank dokonał jej wypłaty dobrowolnie ze środków mu wcześniej wpłaconych.

Otrzymana kwota ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do definitywnego, realnego przysporzenia majątkowego, ponieważ Bank jedynie zwraca Pani własne pieniądze. Dodatkowa kwota obejmuje jedynie część dokonanej nadpłaty ponad nominalną wartość kapitału wypłaconego mi przez Bank. Tak zwana „dodatkowa kwota” nie spełnia definicji przychodu w myśl art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Opodatkowaniu podlega dochód (przychód), a nie zwrot własnych środków.

W wyniku ugody, strony uznały, że umowa kredytu ma wadliwy charakter, a rozliczenie Stron z ugody jest definitywne.

Otrzymane środki stanowią zwrot nadpłaconych, nienależnych Bankowi świadczeń, a nie nowe, definitywne przysporzenie majątkowe.

Wypłacona kwota jest elementem wzajemnego rozliczenia, które miało na celu uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z pierwotnej, wadliwej umowy kredytowej. Kwota ta jest w istocie zwrotem nadpłaconych rat, które przekraczały wartość faktycznie udostępnionego przez Bank kapitału kredytu i wynika z przeliczenia na PLN i potraktowania kredytu jako złotowego od początku.

Podkreśla Pani, że samo otrzymanie i spłata kapitału kredytu jest neutralna podatkowo. Otrzymanie zwrotu kwot przekraczających ten kapitał jest jedynie wyrównaniem nienależnie uiszczonych kwot. Orzecznictwo sądowe, w przypadku wadliwości umowy kredytowej (klauzule abuzywne), nakazuje traktować wypłaty jako zwrot świadczeń nienależnych, co nie generuje przychodu. Nawet jeśli ugoda zawarta z Bankiem nie prowadzi do formalnego unieważnienia, jej cel i ekonomiczny skutek są podobne do rozliczenia nieważnej umowy - strony mają zwrócić sobie wzajemnie świadczenia.

Otrzymana kwota jest realizacją tego zwrotu. W efekcie ugody Pani majątek nie powiększył się w sposób, który podlegałby opodatkowaniu PIT, a jedynie został przywrócony do stanu prawidłowego sprzed zawarcia wadliwej umowy (art. 11 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1138 ze zm.).

Przypomina Pani, że kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej i służy zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych. Nieruchomość nie była i nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodu mogą być tzw. „inne źródła” (pkt 9), jednakże w niniejszym przypadku nie dochodzi do rzeczywistego wzbogacenia majątkowego po Pani stronie, a jedynie do zwrotu części nienależnie pobranych środków przez Bank. Wypłata „dodatkowej kwoty” służy jedynie przywróceniu równowagi ekonomicznej pomiędzy Stronami umowy i skorygowaniu jej wcześniejszych, wadliwych postanowień, w tym klauzul abuzywnych.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

• dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz
• dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·      pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank zwrócił Pani nienależnie pobrane nadpłaty.

Powzięła Pani wątpliwość, jakie będą dla Pani skutki podatkowe tego zwrotu.

Wypłata określonej kwoty

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071):

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty

Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie zawartej ugody bank wypłacił Pani „dodatkowe środki”, które w istocie stanowiły zwrot nienależnie pobranych nadpłat i które pozostawały w dyspozycji banku na skutek spłaty rat kapitałowo-odsetkowych.

W przypadku zwrotu uprzednio wpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Skoro więc otrzyma Pani od banku taki zwrot, to otrzymana przez Panią kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu.

Tym samym – nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.

Zatem Pani stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Wyjaśnić również należy, że wydając interpretacje indywidualną tutejszy Organ nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym. Dlatego też nie odniosłem się do kwot wskazanych we wniosku.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.