Osoba fizyczna zaciągnęła kredyt hipoteczny w 2006 r. na budowę lokalu mieszkalnego, z dodatkowymi kosztami ubezpieczeń i opłat. Po spłacie części kredytu i procesie sądowym o unieważnienie umowy, planuje zawrzeć ugodę z bankiem w 2025 r., na mocy której bank umorzy…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest:
· prawidłowe – w zakresie braku skutków podatkowych z tytułu zwrotu nadpłaconych rat kredytowych i zwrotu kosztów procesu oraz możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku do umorzenia kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego;
· nieprawidłowe – w zakresie możliwości skorzystania z zaniechania poboru podatku do umorzenia kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na pokrycie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, pokrycie składek z tytułu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem i opłaty sądowej za wpis hipoteki.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
29 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 22 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 19 listopada 2025 r. (wpływ 26 listopada 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca, Pani A.A., zawarła z A. Bankiem z siedzibą w (…) (obecnie Bank B. z siedzibą w (…), dalej również „Bank”) w dniu 1 sierpnia 2006 r. Umowę Nr (…) o kredyt hipoteczny (dalej „Umowa”).
Kredyt ten, indeksowany w walucie obcej (CHF), został zaciągnięty celem finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego przez dewelopera, położonego w (…) przy ul. (…) (w umowie kredytu dokonano oznaczenia deweloperskiego, jest to nieruchomość przy ul. (…), w której Wnioskodawca mieszka).
Nieruchomość była wykorzystywana przez Wnioskodawcę w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, co więcej, Wnioskodawca dalej mieszka w kredytowanej nieruchomości. Cel ten nie miał żadnego związku z działalnością gospodarczą, czy zawodową Wnioskodawcy.
Wnioskodawczyni wskazuje, że bankiem, z którym zawarto umowę kredytu, był A. Bank z siedzibą w (…) (KRS (…)). W dacie zawarcia umowy podmiot ten prowadził działalność na podstawie ustawy Prawo bankowe i podlegał państwowemu nadzorowi właściwego organu, tj. Komisji Nadzoru Bankowego (następnie Komisji Nadzoru Finansowego).
Z dniem 27 lutego 2010 r. A. Bank został przejęty przez Bank B. z siedzibą w (…) (KRS (…)). Bank B. jest bankiem krajowym działającym na podstawie Prawa bankowego i pozostaje pod bieżącym nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego.
Wnioskodawczyni wskazuje, że kredyt został zabezpieczony hipoteką kaucyjną ustanowioną na kredytowanej nieruchomości (lokalu mieszkalnym). Ustanowienie hipoteki stanowiło warunek uruchomienia środków z kredytu.
Wnioskodawczyni wskazuje, że cel kredytu został określony w § 1 ust. 2 Umowy kredytu i brzmi następująco:
„Kredyt przeznaczony jest na pokrycie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego, zwanego dalej "Nieruchomością" opisanego szczegółowo w § 3 ust. 1 realizowanego przez Spółkę pod Firmą C. z siedzibą w (…), zwaną dalej „Inwestorem”, który zawarł z Kredytobiorcą umowę zobowiązującą Inwestora do wybudowania tego budynku oraz do ustanowienia - po zakończeniu budowy - odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia prawa do lokalu na Kredytobiorcę, zwaną dalej „Umową o Budowę”.
Całość środków wypłaconych z kredytu (po potrąceniach opisanych poniżej) została przeznaczona na sfinansowanie wskazanego celu umownego. W konsekwencji kredyt miał charakter stricte inwestycji mieszkaniowej na cele osobiste i pozostawał funkcjonalnie związany z budową lokalu mieszkalnego.
Jednocześnie w Umowie (§ 1 ust. 1) zastrzeżono pokrycie z kredytu określonych kosztów okołokredytowych, tj.:
· składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy w kwocie 3.050,40 zł,
· opłaty sądowej za wpis hipoteki w kwocie 200,00 zł oraz
· składek z tytułu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem w łącznej kwocie 2.033,60 zł.
Kwoty te w większości zostały potrącone przez bank z wypłacanego kredytu i nie były faktycznie postawione do dyspozycji Wnioskodawczyni. Mają one charakter kosztów niezbędnych do zawarcia i obsługi Umowy kredytu, a nie samodzielnego „celu” finansowania.
Wnioskodawczyni podkreśla, że warunki dotyczące wskazanych opłat zostały jednostronnie narzucone przez bank i nie podlegały negocjacjom.
Zagadnienia te stanowią przedmiot postępowania przed sądem powszechnym, o którym mowa we wniosku. W uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w (…) z 23 października 2023 r. (…) Sąd wskazał, iż:
„Jako rażąco naruszające równowagę kontraktową między stronami Sąd uznał następujące postanowienia: § 1 ust. 1, § 10 ust. 6 i § 17 ust. 2-4 umowy”, a ponadto zaakcentował brak negocjacji tych postanowień przez Wnioskodawczynię, co zostało wskazane jako jedna z przesłanek unieważnienia Umowy.
Mając na uwadze powyższe, należy przyjąć, że celem kredytu było wyłącznie finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego. Wymienione opłaty miały charakter uboczny (kosztowy), towarzyszący udzieleniu kredytu i same w sobie nie stanowiły celu finansowania.
Ponadto, Wnioskodawczym wskazuje, że 20 sierpnia 2007 r. zawarto aneks do Umowy kredytu z 6 sierpnia 2007 r., na mocy którego podwyższono kwotę wypłacanego kredytu do 270.647,01 PLN.
Cel przeznaczenia podwyższenia został w aneksie określony następująco:
Kwota, o którą Kredyt został podwyższony Aneksem z 6 sierpnia 2007 r. przeznaczona jest na pokrycie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego, zwanego dalej „Nieruchomością” opisanego szczegółowo w § 3 ust. 1, zwanej dalej „Nieruchomością”, realizowanego przez C. z siedzibą w (…), zwanej dalej „Inwestorem”, który zawarł z Kredytobiorcą umowę zobowiązującą Inwestora do wybudowania tego budynku oraz do ustanowienia - po zakończeniu budowy - odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia prawa do lokalu na Kredytobiorcę, zwaną dalej „Umową o Budowę”.
Wnioskodawczyni wyjaśnia, że chodzi o tę samą nieruchomość, do której odwołuje się Umowa kredyt. Podwyższona kwota służyła zatem wyłącznie finansowaniu tej samej inwestycji mieszkaniowej.
Kredyt został wypłacony w 8 transzach wypłacanych od 22 sierpnia 2006 r. do 19 września 2007 r. w kwocie 265.212,98 PLN, wierzytelność została ustalona w momencie wypłaty każdej transzy przez Bank na wysokość w kwocie 115.760,40 CHF.
Wnioskodawca nie zaciągał innego kredytu na budowę lokalu mieszkalnego przy ul. (…) w (…) ani kredyt udzielony na podstawie Umowy nie służył finansowaniu żadnej innej nieruchomości.
W związku z zakwestionowaniem przez Wnioskodawcę ważności Umowy wniósł on pozew do Sądu Okręgowego w (…).
Wyrokiem z 23 października 2023 r. Sąd Okręgowy w (…), sygn. akt (…) ustalił, że Umowa jest nieważna oraz zasądził od Banku na rzecz Wnioskodawcy 84.943,24 PLN oraz 44.233,68 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 października 2023 roku do dnia zapłaty.
Od tego wyroku Wnioskodawca wniósł apelację w zakresie zasądzonych odsetek, sprawa toczy się przed Sądem Apelacyjnym w (…) pod sygnaturą (…).
Do 18 listopada 2024 r. Wnioskodawca zapłacił z tytułu wykonywania umowy kwotę 58.409,56 CHF, które po przeliczeniu na PLN po kursie średnim NBP z każdego dnia spłaty wynosi 233.334,75 PLN oraz 83.671,32 PLN, łącznie 317.006,07 PLN, to jest kwotę o 51.793,09 PLN większą niż kwota udostępnionego kapitału (265.212,98 PLN).
29 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w (…) wydał postanowienie o zabezpieczeniu powództwa.
Na łączną kwotę spłat składa się 87.883,15 PLN uiszczone tytułem rat odsetkowych oraz 229.172,92 PLN uiszczone tytułem rat kapitałowych.
W związku z negocjacjami dotyczącymi wzajemnych rozliczeń Wnioskodawca planuje zawrzeć z Bankiem ugodę (dalej „Ugoda”), która ureguluje kwestię wzajemnych wierzytelności wynikających z Umowy. Porozumienie to przewiduje, że:
· Wnioskodawca zobowiązuje się do wycofania powództwa w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w (…);
· zgodnym zamiarem Stron jest również zaniechanie dochodzenia w przyszłości roszczeń w zakresie związanym z postanowieniami dotyczącymi zawarcia i wykonywania Umowy w walucie obcej w brzmieniu sprzed zawarcia Ugody,
· zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne rozstrzygnięcie sporu dotyczącego ważności Umowy lub niedozwolonego charakteru jej postanowień, a tym samym uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, jak również zakończenie sporu sądowego, o którym mowa wyżej,
· Kredytobiorca i Bank oświadczają, że kwota kredytu pozostała do spłaty wynosi 55.145,89 CHF, na którą to kwotę składają się:
· wartość Aktualnego Zadłużenia w PLN, po przeliczeniu go według średniego kursu CHF Narodowego Banku Polskiego opublikowanego w dniu 16.06.2025 (data sporządzenia projektu ugody, która jeszcze nie została zawarta) w wysokości 4,5317 PLN/CHF, wynosi łącznie: 249.904,63 PLN,
· celem dokonania wzajemnych rozliczeń Stron:
a. Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu i umarza zadłużenie Kredytobiorcy z tytułu Umowy w wysokości wskazanej powyżej (55.145,89 CHF tj. 249.904,63 PLN po przeliczeniu go według średniego kursu CHF Narodowego Banku Polskiego opublikowanego w dniu 16 czerwca 2025 r.);
b. Bank zobowiązuje się zapłacić na rzecz Kredytobiorcy kwotę 57.514,09 PLN.
W Ugodzie nie zostało wskazane, aby zawarta Umowa była nieważna.
Ugoda zawarta między Wnioskodawcą a Bankiem przewiduje, że Bank umorzy zadłużenie Wnioskodawcy wynikające z kredytu w kwocie 55.145,89 CHF (tj. 249.904,63 PLN po przeliczeniu go według średniego kursu CHF Narodowego Banku Polskiego opublikowanego w dniu 16 czerwca 2025 r.) oraz dodatkowo wypłaci mu kwotę 57.514,09 PLN.
Kwota 57.514,09 PLN wypłacona przez Bank w ramach zawartej Ugody stanowi zwrot kosztów postępowania sądowego oraz zwrot części nadpłaconych przez Wnioskodawcę rat kredytowych wynikających z Umowy, której ta Ugoda dotyczy.
Wysokość umorzenia oraz wypłacenia może ulec zmianie, w związku z dokonywanymi spłatami rat kapitałowo-odsetkowych (w takim wypadku kwota umorzenia ulegnie obniżeniu, a kwota wypłacona może ulec podwyższeniu), oraz zastosowaniu kursu NBP do przeliczeń z CHF na PLN z dnia podpisania ugody.
Wnioskodawczyni wskazuje jednak, że w żadnym wypadku kwota wypłacana na mocy Ugody nie będzie większa niż suma nadpłaty ponad kapitał, jaki Wnioskodawczyni dokonała oraz kosztów procesu jakie poniosła.
Wnioskodawczyni wskazuje, że kwota umorzonych wierzytelności dotyczy kredytu mieszkaniowego zaciągniętego wyłącznie na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej - budowy lokalu mieszkalnego w inwestycji deweloperskiej zlokalizowanej w (…) przy ul. (…). Kredyt ten nie finansował żadnej innej nieruchomości ani żadnych innych celów.
Wnioskodawczyni nie zaciągała też dodatkowych kredytów związanych z tą inwestycją. Umorzenie obejmuje wyłącznie pozostałe saldo tego jednego kredytu.
Wnioskodawczym nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu innego kredytu mieszkaniowego. Nie korzystała również z takiego zaniechania w żadnym innym przypadku, gdyż do tej pory nie doszło do umorzenia jakichkolwiek kwot na jej rzecz.
Wnioskodawczyni wskazuje, że, kwota wypłacona na podstawie ugody będzie miała charakter restytucyjny: obejmie zwrot kosztów postępowania sądowego oraz częściowy zwrot nadpłat dokonanych na rzecz Banku ponad wypłacony kapitał kredytu.
W toku wykonywania Umowy Wnioskodawczyni wpłaciła do Banku 317.006,07 PLN, podczas gdy wypłacony kapitał wyniósł 265.212,98 PLN. Oznacza to nadpłatę w wysokości 51.793.09 PLN. Ponadto Wnioskodawczyni poniosła koszty procesu w kwocie 11.817 PLN, zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z 23 października 2023 r. (…), jak również dalsze koszty związane z postępowaniem przed sądem drugiej instancji.
Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że całość środków wypłaconych Wnioskodawczyni w wykonaniu ugody stanowić będzie zwrot kwot wcześniej uiszczonych na rzecz Banku bądź wydatkowanych w związku z prowadzeniem sporu sądowego. Środki te nie będą stanowić nowego przysporzenia w majątku Wnioskodawczyni, lecz jedynie częściowy zwrot uprzednio poniesionych świadczeń i kosztów.
Wnioskodawczyni wskazuje, że szczegółowy charakter umorzonych kwot wskazanych powyżej jako „pozostałe odsetki, opłaty i koszty: 136,25 CHF.", wynika z obowiązkowego ubezpieczenia od ryzyka utraty stałego źródła dochodu.
Od zawarcia Umowy do wysokości spłat rat kapitałowo-odsetkowych doliczane są przez Bank „Opłaty Inne” w wysokości 27,25 CHF miesięcznie, co wynika z dokumentu - zaświadczenia o dokonanych spłatach kredytu, wydanego przez Bank na potrzeby powództwa wytoczonego przez Wnioskodawczynię. Są to opłaty wynikające z zawartej umowy ubezpieczenia. Należy zaznaczyć, iż kwota 136,25 CHF to pięciokrotność powyższej „Opłaty Inne”, a więc są to nieuiszczone jeszcze opłaty za powyższe ubezpieczenie za okres pięciu miesięcy, najprawdopodobniej do końca roku kalendarzowego w momencie sporządzenia projektu Ugody z Bankiem.
Wnioskodawczyni podkreśla, iż są to opłaty związane z obowiązkowym zabezpieczeniem kredytu.
Zgodnie z § 3 ust. 2 Umowy Kredytu:
Prawnym zabezpieczeniem spłaty Kredytu z uwzględnieniem postanowień § 12 jest:
a) hipoteka kaucyjna w złotych polskich do kwoty stanowiącej 170% kwoty kredytu określonej w § 1 ust 1, zwana dalej Hipoteką wpisana w Księdze Wieczystej prowadzonej dla Nieruchomości zgodnie z postanowieniami § 12,
b) weksel własny in blanco wraz z deklaracją wekslową do tego weksla, określony w § 12 ust. 7,
c) cesja na rzecz Banku wierzytelności z tytułu umowy ubezpieczenia Nieruchomości zgodnie z § 12 ust. 4 i 5,
d) ubezpieczenie, o którym mowa w § 13 ust. 9-16,
e) cesja wierzytelności należnych Kredytobiorcy z tytułu zwrotu opłat dokonanych na rzecz Inwestora.
Natomiast zgodnie z § 13 ust. 9-10 Umowy Kredytu:
9. Kredytobiorca zobowiązuje się w okresie pierwszego roku poczynając od wypłaty I transzy Kredytu do zawarcia umowy ubezpieczenia od ryzyka utraty stałego źródła dochodu do wysokości nie niższej niż 12-miesięczna suma Rat Kredytu i dokonania cesji praw z tytułu tej umowy na rzecz Banku do wskazanej powyżej wysokości z tym, że Kredytobiorca posiada prawo wyboru ubezpieczyciela.
10. W przypadku objęcia Kredytobiorcy ochroną ubezpieczeniową od ryzyka braku możliwości spłaty Kredytu na skutek utraty źródła dochodu w D. z siedzibą w (…) na warunkach określonych w ogólnych warunkach umowy stanowiących załącznik do niniejszej umowy, mają zastosowanie następujące postanowienia:
a) łączna suma ubezpieczenia wynosi 15.201,93 złotych polskich i zostanie przeliczona na walutę, do której indeksowany jest Kredyt według kursu kupna waluty Kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez A. Bank, obowiązującego w dniu dokonania wypłaty I transzy Kredytu przez Bank;
b) ubezpieczeniem objęte są następujące osoby: Pani A.A. w części sumy ubezpieczenia w kwocie 15.201,93 złotych polskich;
c) Kredytobiorca zobowiązuje się do pokrycia kosztów objęcia go ochroną ubezpieczeniową. W pierwszym roku wysokość tych kosztów wynosi 1,2% kwoty kredytu, kwota ta jest uwzględniona w kwocie kredytu zgodnie z zapisem § 1. W następnych latach koszt ten stanowi 5,5% sumy ubezpieczenia i jest płatny w 12 ratach miesięcznych i doliczony do raty odsetkowej lub Raty Kredytu po przeliczeniu na złote polskie według kursu sprzedaży waluty, do której jest indeksowany Kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez A. Bank, obowiązującego w dniu wpływu środków do Banku;
d) ochrona ubezpieczeniowa ustaje w przypadku całkowitej spłaty kredytu, powstania zaległości w płatnościach przekraczających wysokość dwóch Rat kredytu, wypowiedzenia umowy kredytu lub rezygnacji z ubezpieczenia;
e) przed upływem rocznego okresu ubezpieczenia Kredytobiorca może złożyć oświadczenie o dalszym korzystaniu z ochrony ubezpieczeniowej;
f) Kredytobiorca oświadcza, że otrzymał i akceptuje Ogólne Warunki Ubezpieczenia Kredytobiorców od ryzyka utraty stałego źródła dochodu wskutek utraty pracy, stanowiące załącznik do niniejszej Umowy Kredytu.
Tym samym Wnioskodawczyni wskazuje, że zgodnie z zapisami Umowy Kredytu została zobowiązana do zawarcia umowy ubezpieczenia od ryzyka utraty stałego źródła dochodu. Jak wskazano w § 13 ust. 10 lit. c) Umowy Kredytu, koszty tego ubezpieczenia doliczane są do rat kapitałowo-odsetkowych.
Wnioskodawczyni wskazuje, iż umorzenie w tym zakresie dotyczy kosztów niezbędnych do zawarcia umowy. Jak wynika z § 13 ust. 9 Umowy Kredytu, Kredytobiorca jest zobowiązany do zawarcia wyżej opisanej umowy ubezpieczenia, zaś zgodnie z § 3 ust. 2 lit. d) Umowy Kredytu, jest to jedno z zabezpieczeń umowy. Tym samym należy wskazać, że wykluczyć należy kwalifikację tych należności jako opłat o charakterze dodatkowym.
Wnioskodawczyni nie miała możliwości negocjacji tych zapisów umownych, wysokości ubezpieczenia czy kosztów ubezpieczenia doliczanych do rat kredytu. Ubezpieczenie to zostało narzucone i przedstawione jako warunek zawarcia umowy kredytu; ponadto, zgodnie z § 4 ust. 1 lit. c) Umowy Kredytu, przedstawienie cesji praw z polisy, o której mowa w § 13 ust. 9 Umowy Kredytu, było warunkiem wypłaty I transzy kredytu.
Z postanowień Ugody nie wynika wprost, aby Bank dokonywał ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych i na tej podstawie zwracał świadczenia nienależne. Jednocześnie Bank wskazuje w Ugodzie, że wypłacenie kwoty (oraz dokonanie umorzenia) będzie skutkować całkowitym rozliczeniem udzielonego kredytu oraz wygaśnięciem Umowy Kredytu.
W związku z tym Wnioskodawczyni wyjaśnia, że:
· nie wynika wprost z zapisów Ugody, iż wypłacona kwota jest „zwrotem środków, które zostały wpłacone przez Panią jako kredytobiorcę do banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) i innych opłat związanych z kredytem, a które w wyniku ponownego przeliczenia zobowiązań kredytowych według kursu waluty przyjętego w ugodzie stały się nienależne bankowi";
· wypłacona kwota stanowi zwrot części nadpłat dokonanych przez Wnioskodawczynię ponad wypłacony kapitał, przy czym Bank nie wskazuje podstawy dokonania tego zwrotu innej niż sformułowanie o „całkowitym rozliczeniu kredytu.
Wnioskodawczyni nie otrzymała od Banku żadnych dodatkowych informacji ponad te wynikające z treści Ugody.
Zawarcie ugody z bankiem jest planowane na 2025 r. W konsekwencji w tym samym roku bank dokona umorzenia części zadłużenia oraz wypłaci kwotę wskazaną we wniosku. Obie czynności zostaną zrealizowane po podpisaniu ugody, w terminach i na zasadach wynikających z jej postanowień (w tym ewentualnego harmonogramu). Na dzień sporządzenia niniejszego wniosku nie określono dat dziennych. Planowany rok realizacji to 2025. Data ta jednak może ulec zmianie, jednakże zawarcie ugody na pewno nastąpi przed 31 grudnia 2026 r.
Pytanie
Czy w związku z zawarciem Ugody pomiędzy Wnioskodawcą a Bankiem B. z siedzibą w (…), na mocy której Bank umorzy Wnioskodawcy część zadłużenia z tytułu kredytu hipotecznego po przeliczeniu na PLN według średniego kursu NBP oraz wypłaci Wnioskodawcy kwotę stanowiącą zwrot nadpłaty ponad kapitał udostępnionego kredytu oraz zwrot kosztów postępowania procesowego, po stronie Wnioskodawcy powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, kwota umorzonego długu po przeliczeniu na PLN według średniego kursu NBP, wynikająca z zawartej z Bankiem Ugody, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Wynika to z zastosowania § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. z 23 stycznia 2024 r. Dz. U. z 2024 r. poz. 102).
Natomiast środki pieniężne wypłacone Wnioskodawcy na mocy Ugody nie stanowią przychodu podatkowego w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym pozostają neutralne podatkowo.
Skutki podatkowe w zakresie kwot umorzonych
Zgodnie z § 1 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 102 ze zm. dalej również "Rozporządzenie ”).
Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
Powyższe zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ww. rozporządzenia.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że spełnia wszystkie warunki uprawniające do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, o którym mowa w§ 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów:
· przedmiotem zawartej Ugody jest umowa kredytu hipotecznego podpisana 1 sierpnia 2006 r. pomiędzy Wnioskodawcą a A. Bank z siedzibą w (…), obecnie B. Spółka Akcyjna z siedzibą w (…);
· celem zaciągniętego kredytu było wyłącznie nabycie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (…) w (…), w którym Wnioskodawca nieprzerwanie zamieszkuje. Zakup tej nieruchomości nie był związany z żadną działalnością gospodarczą ani zawodową - służył wyłącznie zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawcy oraz jego rodziny. W konsekwencji należy przyjąć, że kredyt został przeznaczony na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej;
· Wnioskodawca nie korzystał wcześniej z mechanizmu zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do jakiejkolwiek innej umorzonej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego - nie posiadał bowiem innych kredytów hipotecznych.
Mając powyższe na uwadze, Wnioskodawca wskazuje, że jego zdaniem nie istnieją przeszkody do zastosowania zaniechania poboru podatku dochodowego, o którym mowa w § 1 ust. 1 ww. Rozporządzenia.
W szczególności Wnioskodawca wskazuje, że umarzane kwoty wierzytelności innych niż rat kredytu, są związane z wydatkami Wnioskodawcy które były niezbędne do zawarcia Umowy kredytu oraz wypłaty kapitału co wynika wprost z treści Umowy kredytu.
Wnioskodawca jednocześnie zaznacza, że kwota umorzenia najprawdopodobniej zostanie w przyszłości ponownie przeliczona zgodnie z kursem NBP obowiązującym w dniu podpisania ugody. W związku z tym, kwota ta może ulec zmianie. Zdaniem Wnioskodawcy nie będzie to jednak miało wpływu na ważność ani skuteczność wydanej interpretacji indywidualnej.
Skutki podatkowe w zakresie kwot wypłaconych:
Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podlega jedynie taki przychód, który prowadzi do realnego przysporzenia majątkowego podatnika. W przypadku zwrotu kapitału, który uprzednio został wpłacony przez Wnioskodawcę na mocy umowy kredytowej, nie możemy mówić o uzyskaniu nowego dochodu. Środki te mają charakter zwrotu wpłat dokonanych wcześniej, co wyklucza je z kategorii przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 163):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Z przepisu tego wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei jest definiowany przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust, 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Z definicji przychodu można wywieść, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) - mają definitywny, a nie zwrotny charakter.
Natomiast instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Podkreślić należy, że otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Mając na względzie powyższe, należy wskazać, że kwoty wypłacone Wnioskodawcy przez Bank na podstawie zawartej Ugody stanowią wyłącznie zwrot środków pieniężnych uprzednio wpłaconych przez Wnioskodawcę w wykonaniu zawartej umowy kredytu hipotecznego, oraz kosztów postępowania sądowego. Nie są to środki uzyskane od Banku tytułem nowego świadczenia, lecz zwrot nadpłat, które powstały w wyniku niekorzystnych dla Wnioskodawcy warunków wykonania umowy kredytowej w jej pierwotnym brzmieniu (w szczególności związanych z indeksacją świadczeń do waluty obcej).
Kwoty te nie powodują zwiększenia majątku Wnioskodawcy, nie dochodzi bowiem do definitywnego, bezzwrotnego przysporzenia, które mogłoby być uznane za przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Brakuje bowiem istotnej cechy przychodu, jaką jest realny przyrost majątkowy po stronie podatnika.
Wypłata ta stanowi ekwiwalent poniesionych wcześniej kosztów własnych Wnioskodawcy, środków, które zostały przez niego wpłacone do Banku w związku ze spłatą rat kredytowych, oraz kosztów procesu w związku z kwestionowaniem Umowy kredytu przez Wnioskodawcę. Skoro zatem wypłacona przez Bank kwota mieści się w łącznej sumie uprzednich świadczeń spełnionych przez Wnioskodawcę (a więc również nie przewyższa otrzymanego od Banku kapitału kredytu), jej otrzymanie nie skutkuje uzyskaniem jakiejkolwiek dodatkowej korzyści ekonomicznej.
W konsekwencji należy uznać, że otrzymana przez Wnioskodawcę kwota nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, nie podlega klasyfikacji do źródła przychodów wskazanego w art. 10 ust. 1 pkt 9 tej ustawy („inne źródła"), a tym samym - nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wypłata ta jest neutralna podatkowo.
Interpretacja organów podatkowych i orzecznictwo:
W interpretacji indywidualnej z 6 marca 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.37.2024.2.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że zwrot środków pieniężnych wynikający z zawartej ugody, które wcześniej zostały przekazane na spłatę części rat kredytu hipotecznego, nie stanowi przyrostu majątku. Wynika to z faktu, że zwrot jest ekwiwalentem poniesionych wcześniej wydatków. W związku z tym wypłata tego zwrotu jest neutralna podatkowo na gruncie PIT.
Tożsame stanowisko organ zajął przykładowo również w piśmie z 18 kwietnia 2025 r. (sygn. 0115-KDIT1.4011.104.2025.2.DB).
Ponadto w interpretacji indywidualnej z 8 sierpnia 2024 r. (sygn. 0112-KDIL2- 1.4011.570.2024.3.DJ), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że kwota wypłacana w związku z ugodą zawieraną z bankiem jest neutralna podatkowo, ponieważ stanowi zwrot środków pieniężnych wpłaconych na rzecz banku na poczet kapitału oraz odsetek, spłacając raty kapitału. Organ podkreśla, że otrzymanie środków będących ekwiwalentem wydatków wcześniej poniesionych z własnych środków nie powoduje przyrostu w majątku i tym samym nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniem PIT.
Podobnie, w interpretacji indywidualnej z 26 lutego 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2- 1.4011.64.2025.1.MKA), Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że wypłata tzw. „kwoty dodatkowej" przez bank w ramach zawartej ugody, bez względu na podstawę jej otrzymania, która nie przekracza łącznej kwoty uprzednio wpłaconej przez kredytobiorcę na poczet spłaty kredytu mieszkaniowego, nie stanowi przysporzenia majątkowego. Organ wskazał, że skoro wypłacona kwota mieści się w nadpłaconych przez podatnika środkach ponad kwotę uzyskanego kapitału, jej otrzymanie nie prowadzi do powstania dochodu w rozumieniu ustawy o PIT. W konsekwencji, wypłata ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jest neutralna podatkowo.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazała Pani, że na podstawie ugody bank umorzy Pani zadłużenie oraz zwróci określoną kwotę i koszty procesu.
Powzięła Pani wątpliwość, jakie będą dla Pani skutki podatkowe z tytułu tych czynności.
Umorzenie wierzytelności
Instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy,
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Tym samym, umorzoną Pani kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku
Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1912):
1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot:
1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy:
a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz
b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej;
2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują:
1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału);
2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje;
3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń.
3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych:
1) jednego gospodarstwa domowego albo
2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Stosownie do § 4a tego rozporządzenia:
Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r.
Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia:
1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został:
1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz
2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz
3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1.
Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
- położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej;
2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw;
3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie;
4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pani skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności
Omawiane Rozporządzenie odwołuje się w swej treści do art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazując – że główną przesłanką do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w tym artykule.
Z opisu sprawy wynika, że kredyt został przez Panią zaciągnięty na finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego przez dewelopera, pokrycie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, opłaty sądowej za wpis hipoteki oraz pokrycie składek z tytułu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem.
Zgodnie z cytowanym powyżej artykułem, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest m.in. nabycie lokalu mieszkalnego.
Tym samym – w zakresie tej części kredytu, która została zaciągnięta na finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego przez dewelopera - spełniła Pani warunek określony w przepisie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na zakup lokalu niemieszkalnego. W tej części był to kredyt udzielony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze powyższe, umorzenie kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na finansowanie części budowy lokalu mieszkalnego przez dewelopera będzie korzystało z zaniechania poboru podatku.
Od tej części umorzenia nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
W tym zakresie Pani stanowisko jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kosztów ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem wskazuję, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” nie mogą z tego zaniechania skorzystać.
Poniesione koszty z tytułu ubezpieczeń nie będą stanowić kwoty wierzytelności, do której można zastosować przepisy o zaniechaniu poboru podatku.
Identyczna kwalifikacja, czyli brak możliwości zaniechania poboru podatku dochodowego, dotyczy umorzonej wierzytelności w części dotyczącej opłaty sądowej za wpis do hipoteki, ponieważ wydatek taki nie jest niezbędny do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego i nie został poniesiony na rzecz banku. Opłata za wpis hipoteki jest opłatą sądową i jest konieczna do ustanowienia zabezpieczenia na rzecz banku – nie jest to więc opłata warunkująca zawarcie umowy kredytowej.
Zatem umorzenie kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na pokrycie składki z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy, pokrycie składek z tytułu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia na wypadek całkowitej niezdolności do pracy spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem, jak również opłaty sądowej za wpis hipoteki nie może korzystać z zaniechania poboru podatku.
Kwota ta będzie stanowiła dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tym zakresie Pani stanowisko jest więc nieprawidłowe.
Wypłata określonej kwoty
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Pani skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty
Jak wynika z opisu sprawy, na podstawie zawartej ugody bank zwróci Pani nadpłacone przez Panią raty kredytowe wynikające z umowy kredytowej.
W przypadku zwrotu nadpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.
Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzyma Pani od banku taki zwrot, to otrzymana przez Panią kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym – nie będzie Pani zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu.
W tej kwestii Pani stanowisko jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu
Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego: (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z wniosku wynika, że na podstawie zawartej ugody otrzyma Pani od banku zwrot kosztów procesu.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
Mając na uwadze powyższe, zwrot poniesionych przez Panią kosztów procesu – do wysokości faktycznie poniesionych przez Panią wydatków – nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zatem w tej kwestii Pani stanowisko również jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Odnosząc się do powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo