Interpretacja 0114-KDIP4-1.4012.122.2026.1.PS

Interpretacja indywidualna
– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 lutego 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego

Gmina (…) (dalej: „Wnioskodawca” lub „Gmina”) jest jednostką samorządu terytorialnego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.; dalej: „ustawa o samorządzie gminnym”), zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Poszczególne zadania własne Gminy przewidziane w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, jak i zadania zlecone przez jednostki samorządu terytorialnego, są w ramach Gminy wykonywane przez samorządowe jednostki budżetowe Gminy oraz urząd obsługujący Gminę (dalej: „Urząd Gminy”). Urząd Gminy wraz z samorządowymi jednostkami budżetowymi Gminy traktowane są jako jeden podatnik VAT, którym jest Gmina.

Wykonując wskazane wyżej zadania, Gmina działa zarówno w charakterze organu władzy publicznej, jak i na podstawie stosunków o charakterze cywilnoprawnym, stanowiących co do zasady działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT (objętą opodatkowaniem według właściwych stawek VAT lub zwolnioną od VAT). Jednym z obszarów działania Gminy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie są zadania z zakresu kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Mając na uwadze powyższe, Gmina zdecydowała się na realizację inwestycji pn. „(…)” (dalej: „Inwestycja”). W ramach przedmiotowej Inwestycji Gmina wybudowała budynek parterowy o powierzchni całkowitej 901,9 m² i użytkowej 782,18 m² przeznaczony na wypożyczalnię książek dla dorosłych i dzieci, czytelnię oraz magazyn książek (dalej: „Biblioteka”). W budynku Biblioteki, poza wymienionymi wyżej pomieszczeniami, znajdują się również klimatyzowane sale konferencyjne oraz pomieszczenia biurowo-administracyjne z zapleczem socjalno-sanitarnym. Budynek Biblioteki został przyłączony do miejskiej sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej oraz sieci ciepłowniczej. Ponadto, w obiekcie zainstalowano system sygnalizacji pożarowej oraz system monitoringu obejmujący zarówno przestrzenie wewnętrzne, jak i zewnętrzne.

Wnioskodawca wskazuje, że wartość realizowanej Inwestycji wyniosła (...) zł brutto, co w przeliczeniu na kwotę netto daje (...) zł. Wydatki poniesione przez Gminę na budowę budynku Biblioteki (dalej: „wydatki inwestycyjne”) zostały sfinansowane ze środków własnych Gminy (w kwocie (...) zł brutto) oraz z otrzymanego przez Gminę dofinansowania ze środków zewnętrznych pochodzących z Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych (w kwocie (...) zł brutto) oraz ze środków pochodzących ze Starostwa Powiatowego (w kwocie (...) zł brutto). Wszelkie wydatki inwestycyjne zostały udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na Gminę przez wykonawców prac.

W dniu 16 stycznia 2025 r. Gmina uzyskała decyzję o pozwoleniu na użytkowanie budynku Biblioteki, stwierdzającą zgodność wykonanych robót z projektem budowlanym, co – zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.) – uprawniało Gminę do rozpoczęcia użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Jednocześnie, w dniu 3 lutego 2025 r. Gmina otrzymała dokument WT, potwierdzający zwiększenie wartości środka trwałego (Biblioteki) na skutek przeprowadzonych prac inwestycyjnych. Od marca 2025 r. w budynku Biblioteki funkcjonuje filia dziecięca, natomiast w maju 2025 r. otwarto również filię dla dorosłych.

Po zakończeniu Inwestycji, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej, Gmina odpłatnie udostępniła budynek Biblioteki na rzecz samorządowej instytucji kultury – N. (dalej: „Dzierżawca”). N. została powołana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.; dalej: „ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej”), a jej działalność statutowa obejmuje realizację zadań w zakresie kultury. N. posiada odpowiednie zasoby kadrowe, organizacyjne i doświadczenie w zarządzaniu obiektami kultury. Decyzja o odpłatnym udostępnieniu budynku Biblioteki N. została podjęta przez Gminę w oparciu o kompleksową analizę funkcjonalną i organizacyjną, której celem było zapewnienie efektywnego wykorzystania nowo powstałej infrastruktury oraz maksymalnej dostępności usług kulturalnych dla mieszkańców. Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że w dniu 27 marca 2025 r. Rada Miejska w (…) podjęła uchwałę nr I w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie przez Burmistrza Miasta i Gminy (…) umowy dzierżawy z N. w trybie bezprzetargowym, zgodnie z treścią art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Jak wskazano powyżej, N. stanowi instytucję kultury powołaną zgodnie z regulacjami ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. W związku z powyższym między Gminą a N. występują powiązania organizacyjne wynikające z ww. przepisów. Gmina jest również zobowiązana jako organizator instytucji kultury do zapewnienia N. środków finansowych na prowadzenie działalności kulturalnej i realizacja tego zobowiązania odbywa się poprzez udzielanie tej jednostce corocznej dotacji finansowej. Pomimo wymienionych wyżej powiązań, N. stanowi samodzielną i niezależną organizacyjnie jednostkę. N.posiada własny statut, decyzyjne prawo w zakresie prowadzonej działalności kulturalnej oraz odrębny od Gminy budżet. W ramach prowadzonej działalności N. samodzielnie gospodaruje przydzielonym i nabytym mieniem oraz prowadzi samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków. Gmina, poza zapewnianiem finansowania w formie dotacji, może również udzielać niewiążących wskazówek w zakresie planowania strategii czy realizacji zadań publicznych przez N.. Gmina nie ma jednak prawa bezpośredniego ingerowania w zarządzanie i prowadzenie działalności kulturalnej przez N. Gmina nie posiada również udziałów w N. - samorządowe instytucje kultury nie są bowiem spółkami kapitałowymi, a zatem nie mają akcji ani udziałów w rozumieniu prawa spółek handlowych.

Umowa dzierżawy między Gminą a N. została pierwotnie zawarta na czas oznaczony, tj. od dnia 17 stycznia 2025 r. do dnia 31 marca 2025 r. Z tytułu świadczenia usługi udostępniania budynku Biblioteki na podstawie ww. umowy, Gmina pobierała od Dzierżawcy wynagrodzenie w wysokości 10.000 złotych, płatne miesięcznie. Jednocześnie, wynagrodzenie płatne za okres od dnia 17 stycznia do dnia 31 stycznia 2025 r. zostało ustalone proporcjonalnie do długości trwania umowy za ten miesiąc.

Następnie, po uzyskaniu stosownej zgody Rady Gminy, od dnia 24 kwietnia 2025 r., Gmina zawarła z N. nową umowę udostępnienia (dalej: „Umowa”), na podstawie której odpłatnie udostępniła N. budynek Biblioteki na okres pięciu lat, tj. do dnia 23 kwietnia 2030 r. Z tytułu świadczenia usługi udostępniania budynku Biblioteki na podstawie ww. Umowy, Gmina pobiera od Dzierżawcy wynagrodzenie w wysokości (...) złotych netto, płatne miesięczne. Jednocześnie, Wnioskodawca w najbliższym czasie zamierza – na podstawie stosownego aneksu do ww. Umowy - dostosować wysokość miesięcznego wynagrodzenia do poziomu odpowiadającego stawce amortyzacyjnej dla nieruchomości, tj. co najmniej 2,5% w skali roku. Ustalona kwota wynagrodzenia co do zasady będzie kwotą stałą, jednak strony będą miały na uwadze ewentualną zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie i będą dążyły do tego, by warunki wynagrodzenia odzwierciedlały taką zmianę. Obroty z tytułu odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki są/będą wykazywane w deklaracjach zbiorczych Gminy. Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że Umowa udostępnienia zostanie przedłużona na kolejny okres wynoszący co najmniej 5 lat.

Ponadto, Wnioskodawca wskazuje, że za okres przejściowy trwający od dnia 1 kwietnia do dnia 23 kwietnia 2025 r., w którym Gmina nie miała zawartej pisemnej umowy z N., zaś budynek Biblioteki był nieprzerwanie użytkowany przez N., Gmina obciążyła N. opłatą z tytułu bezumownego korzystania z budynku Biblioteki. Wartość świadczenia została określona w wysokości równej wynagrodzeniu umownemu, proporcjonalnie do okresu trwania bezumownego korzystania. Gmina rozliczyła przedmiotowe świadczenie przy zastosowaniu podstawowej stawki VAT.

Kalkulacja wynagrodzenia na podstawie Umowy została poczyniona w ramach świadomej polityki finansowej Gminy, z uwzględnieniem uwarunkowań rynkowych. Kalkulując wysokość wynagrodzenia, Gmina wzięła pod uwagę szereg czynników, w tym w szczególności obowiązujące na lokalnym rynku stawki czynszu za wynajem powierzchni, wysokość nakładów poniesionych w związku z realizacją Inwestycji, okres zwrotu Inwestycji oraz stawkę amortyzacji rocznej Inwestycji. Wnioskodawca podkreśla, że kalkulacja wynagrodzenia uwzględnia specyfikę działalności objętej Umową. Określona wysokość wynagrodzenia nie będzie zatem odbiegać od praktyki powszechnie przyjętej w tym obszarze przez inne jednostki samorządu terytorialnego. Ustalona kwota wynagrodzenia będzie stanowić dla Gminy stabilne i regularne źródło dochodu, otrzymywane systematycznie w długim horyzoncie czasowym, co pozwoli na realizację przyszłych zadań inwestycyjnych, zapewniając jednocześnie rentowność Inwestycji.

W ocenie Wnioskodawcy, sposób kalkulacji wynagrodzenia będzie zatem uwzględniać specyfikę działalności objętej umową dzierżawy. Wysokość czynszu nie będzie odbiegać od praktyki powszechnie przyjętej w tym obszarze przez inne jednostki samorządu terytorialnego, a w rezultacie – w ocenie Gminy – wynagrodzenie należne Gminie z tytułu odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki będzie odzwierciedlało wartość rynkową.

Wnioskodawca wskazuje, że dla budynku Biblioteki powstałego w wyniku realizacji Inwestycji Gmina zamierza co do zasady stosować standardową stawkę amortyzacji właściwą dla budynków niemieszkalnych w wysokości 2,5%. Ponadto, działania podejmowane w przedmiotowym obszarze realizują długofalowe cele Gminy. W związku z tym ustalona wysokość czynszu pozwoli Wnioskodawcy na odzyskanie poniesionych nakładów inwestycyjnych w odpowiednio długim horyzoncie czasowym, uzasadnionym okresem faktycznego wykorzystania wybudowanego środka trwałego. Ustalona kwota czynszu dzierżawnego, przy założeniu jej niezmienności, pozwoliłaby na zwrot poniesionych nakładów inwestycyjnych w okresie około 40 lat.

Jednocześnie, należy podkreślić, że wskazana kwota czynszu co do zasady będzie miała charakter stały, jednakże strony umowy przewidują możliwość jej dostosowania w przypadku istotnych zmian siły nabywczej pieniądza. Tego rodzaju podejście ma na celu zapewnienie, aby warunki wynagrodzenia odzwierciedlały realia ekonomiczne oraz umożliwiały utrzymanie rentowności inwestycji w długim horyzoncie czasowym.

Co istotne, przedmiotowa Inwestycja realizowana jest w ramach wieloletniego planu rozwoju, a jej celem jest przede wszystkim realizacja zadań własnych z zakresu kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, w sposób najbardziej efektywny finansowo i organizacyjnie.

Wnioskodawca informuje, że roczny czynsz dzierżawny należny Gminie z tytułu udostępnienia Biblioteki został pierwotnie ustalony na poziomie (...) zł brutto, natomiast na podstawie aneksu do ww. Umowy, który Gmina zamierza wkrótce zawrzeć ze Spółką, wysokość rocznego czynszu dzierżawnego wyniesie (...) zł brutto. Całkowity koszt realizacji Inwestycji wyniósł (...) zł brutto, z czego (...) zł brutto stanowiło dofinansowanie zewnętrzne, a (...) zł wkład własny Gminy. W związku z powyższym, relacja rocznego czynszu dzierżawnego do poniesionych nakładów inwestycyjnych będzie się kształtować po zawarciu aneksu na poziomie 2,54%.

Wnioskodawca wskazuje, że przewidziany obrót z tytułu odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki będzie istotnym elementem uwzględnianym w planowaniu budżetowym Gminy. Planowany dochód roczny Gminy (ogółem) na 2025 r. (według projektu uchwały Rady Miejskiej w (…) w sprawie uchwalenia budżetu Gminy (…) na rok 2025) wynosi około (...) złotych brutto. Natomiast planowane dochody własne Gminy na 2025 r. (według projektu uchwały Rady Miejskiej w (…) w sprawie uchwalenia budżetu Gminy (…) na rok 2025) wynoszą (...) złote brutto. Wnioskodawca wskazuje, że wynagrodzenie za odpłatne udostępnianie budynku Biblioteki będzie stanowić stabilne i regularne źródło dochodu, otrzymywane systematycznie w długim horyzoncie czasowym, co pozwoli na realizację przyszłych zadań inwestycyjnych, zapewniając jednocześnie rentowność Inwestycji.

Wnioskodawca wskazuje, że świadczenie pomiędzy Wnioskodawcą a N. będzie ekwiwalentne. Przez „ekwiwalentność świadczenia” należy bowiem rozumieć, iż otrzymane wynagrodzenie z tytułu odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki będzie równoważne z wykonaniem świadczenia wzajemnego przez podmiot otrzymujący te wynagrodzenie. W umowie o świadczenie ekwiwalentne każda ze stron jest jednocześnie dłużnikiem i wierzycielem drugiej strony, a otrzymywane świadczenie jest odpowiednikiem świadczenia zwrotnie realizowanego. W analizowanym zdarzeniu przyszłym okoliczność, że rozliczenie następuje w ramach dwustronnej umowy odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki zawartej między Gminą a N. potwierdza, że wypłata wynagrodzenia ma ekwiwalentny charakter w stosunku do świadczenia, za które jest wypłacane.

Wnioskodawca zaznacza, że przedmiotowa Inwestycja stanowi element działalności Gminy w zakresie odpłatnego wykorzystania nieruchomości znajdujących się w zasobach gminnych. Oznacza to, że opisana Inwestycja od początku była realizowana przez Gminę z intencją późniejszego odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki samorządowej instytucji kultury – N. Zgodnie z wiedzą Wnioskodawcy, Dzierżawca zamierza wykorzystywać budynek Biblioteki do realizacji działalności kulturalnej, w tym m.in. prowadzenia biblioteki i czytelni oraz organizowania konferencji i spotkań w specjalnie przystosowanych pomieszczeniach konferencyjnych dla podmiotów zainteresowanych. N. jako instytucja kultury będzie realizował z wykorzystaniem budynku Biblioteki zadania własne Gminy zgodnie z treścią swojego statutu (w szczególności par. 6 statutu) w zakresie m.in.:

‒        organizacji kameralnych przeglądów zespołów ludowych dla dzieci i dorosłych (co do zasady nieodpłatnie, z możliwością pobierania ewentualnego wpisowego),

‒        organizacji wystaw plastycznych dzieci i młodzieży w ramach warsztatów plastycznych (co do zasady nieodpłatnie),

‒        organizacji zajęć wakacyjnych dla dzieci z terenu Gminy (po uiszczeniu wpisowego),

‒        prowadzenia warsztatów z zakresu kultury oraz kursów instruktażowo-metodycznych, w tym języków obcych (odpłatnie),

‒        wynajmu sali konferencyjnej na szkolenia oraz inne spotkania, w zależności od zapotrzebowania (odpłatnie).

Co istotne, przewidziany obrót z tytułu udostępniania budynku Biblioteki jest elementem uwzględnionym w planowaniu budżetowym Gminy.

Niejako na marginesie Wnioskodawca wskazuje, że P. (dalej: „P”) stanowi instytucję kultury powołaną zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.). Organizatorem P jest Gmina (…). W związku z powyższym między Gminą a P występują powiązania organizacyjne wynikające z ww. przepisów. Gmina jest również zobowiązana jako organizator instytucji kultury, do zapewnienia P środków finansowych na prowadzenie działalności kulturalnej i realizacja tego zobowiązania odbywa się poprzez udzielanie tej jednostce corocznej dotacji finansowej. Pomimo wymienionych wyżej powiązań, P stanowi samodzielną i niezależną organizacyjnie jednostkę. P posiada własny statut, decyzyjne prawo w zakresie prowadzonej działalności kulturalnej oraz odrębny od Gminy budżet. W ramach prowadzonej działalności P samodzielnie gospodaruje przydzielonym i nabytym mieniem oraz prowadzi samodzielną gospodarkę finansową w ramach posiadanych środków. Gmina, poza zapewnianiem finansowania w formie dotacji, może również udzielać niewiążących wskazówek w zakresie planowania strategii czy realizacji zadań publicznych przez P. Gmina nie ma jednak prawa bezpośredniego ingerowania w zarządzanie i prowadzenie działalności kulturalnej przez P.

Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że bezpośredni nadzór nad działalnością P sprawuje Burmistrz Miasta i Gminy (…), a w części dotyczącej realizacji zadań powiatowej biblioteki publicznej - Zarząd Powiatu (…). Nadzór merytoryczny nad P. sprawuje z kolei (…). Wnioskodawca podkreśla, że pomimo wskazanego nadzoru, pomiędzy P a wymienionymi organami oraz instytucją sprawującą nadzór merytoryczny nie występują powiązania osobowe. P zachowuje również pełną samodzielność organizacyjną, co oznacza brak bezpośrednich powiązań organizacyjnych wykraczających poza zakres funkcji nadzorczej i wynikających z niej zależności. Gmina nie posiada również udziałów w P - samorządowe instytucje kultury nie są bowiem spółkami kapitałowymi, a zatem nie mają akcji ani udziałów w rozumieniu prawa spółek handlowych.

Wnioskodawca wskazuje, że obecne wykorzystywanie budynku Biblioteki przez P odbywa się na podstawie umowy użyczenia zawartej z N., który dzierżawi przedmiotowy obiekt od Gminy. Umowa ta została zawarta na czas określony i ma charakter tymczasowy — obowiązuje do momentu formalnego połączenia obu instytucji kultury w jedną jednostkę organizacyjną.

Zgodnie z przyjętymi założeniami, docelowo całość działalności bibliotecznej zostanie przejęta przez N., a P zostanie zlikwidowana. Do czasu zakończenia procesu integracji, w celu zapewnienia ciągłości świadczenia usług bibliotecznych dla mieszkańców, N. nieodpłatnie udostępnia P część pomieszczeń w budynku Biblioteki na podstawie zawartej umowy użyczenia.

Wnioskodawca wskazuje, że P jako instytucja kultury realizuje z wykorzystaniem budynku Biblioteki zadania własne Gminy w zakresie kultury, w tym bibliotek gminnych, zgodnie z treścią swojego statutu (par. 5 i 6 statutu). Wnioskodawca wskazuje, że P. jest główną biblioteką Gminy oraz Powiatu (…) i służy rozwijaniu i zaspokajaniu potrzeb czytelniczych i informacyjnych mieszkańców Powiatu, upowszechnianiu wiedzy i nauki, rozwojowi kultury, dba o sprawne funkcjonowanie sieci bibliotecznej i systemu informacyjnego na terenie Powiatu. Do podstawowych zadań P. należy m.in. zakup, gromadzenie i przechowywanie materiałów bibliotecznych, udostępnianie zbiorów bibliotecznych na miejscu, wypożyczanie do domu, prowadzenie wypożyczeń międzybibliotecznych, prowadzenie działalności informacyjno-bibliograficznej, a także popularyzacja książek, czytelnictwa i innych dziedzin kultury i sztuki.

Wnioskodawca podkreśla, że Inwestycja, o której mowa we Wniosku, służy oraz w przyszłości będzie służyć Wnioskodawcy wyłącznie do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Cały budynek Biblioteki stanowi bowiem przedmiot umowy udostępnienia, tj. jest wykorzystywany przez Gminę wyłącznie do odpłatnego świadczenia usługi udostępnienia.

Z kolei Dzierżawca wykorzystuje i będzie wykorzystywał budynek Biblioteki głównie do realizacji zadań z zakresu działalności kulturalnej.

Wnioskodawca wskazuje, że w czasie trwania umowy dzierżawy koszty utrzymania w odpowiednim stanie technicznym budynku Biblioteki będzie ponosić N., natomiast odpisów amortyzacyjnych od budynku Biblioteki na zasadach przewidzianych w art. 16a-16m ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm.) będzie dokonywać Gmina działająca za pośrednictwem Urzędu Miasta i Gminy.

Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że jednostki organizacyjne Gminy będą korzystały z Inwestycji odpłatnie na podstawie wystawionej faktury VAT zgodnie z ustalonym cennikiem według obowiązujących taryf.

Pytania

1.    Czy w przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym czynność odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki do N. na podstawie pisemnej umowy dzierżawy stanowi/będzie stanowić odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT?

2.    Czy w przedstawionym stanie faktycznym opłata otrzymana za okres bezumownego korzystania z budynku Biblioteki przez Gminę stanowiła wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT?

3.    Czy w przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Gminie przysługuje/będzie przysługiwać pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków inwestycyjnych poniesionych na realizację Inwestycji?

Państwa stanowisko w sprawie

1.    W przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym czynność odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki do N. będzie stanowić odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT.

2.    W przedstawionym stanie faktycznym opłata otrzymana za okres bezumownego korzystania z budynku Biblioteki przez Gminę stanowiła wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT.

3.    W przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym, w świetle art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, Gminie przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków inwestycyjnych poniesionych na realizację Inwestycji.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy odnośnie pytania 1:

Wnioskodawca wskazuje, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Za dostawę towarów zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, rozumieć należy przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stosownie zaś do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

1)    przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej,

2)    zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji,

3)    świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy zatem rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Konstrukcja taka jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania, jednej z podstawowych zasad unijnego systemu podatku od wartości dodanej.

Jednocześnie, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem (por. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: „NSA”) z dnia 29 października 2015 r., sygn. I FSK 1352/14; wyrok NSA z dnia 26 lipca 2019 r., sygn. I FSK 1889/15; wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”) z dnia 3 marca 1994 r., sygn. C-16/93), dla uznania danego świadczenia za odpłatną usługę podlegającą opodatkowaniu VAT, konieczne jest spełnienie następujących warunków:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie),
• występuje stosunek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, obejmujący świadczenie wzajemne,
• wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługę wykonaną na rzecz usługobiorcy (istnieje bezpośredni związek pomiędzy usługą a wynagrodzeniem).

Przechodząc do analizy przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, w ocenie Wnioskodawcy, nie powinno budzić wątpliwości, że między stronami transakcji (Wnioskodawcą a N.) istnieje/będzie istniał stosunek prawny (umowa udostępnienia budynku Biblioteki). Istnieje/będzie istniała także wzajemność świadczeń. Zasadniczo, w przypadku tego typu umowy, podstawowym świadczeniem jest/będzie oddanie przez Wnioskodawcę N. budynku Biblioteki do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony. Po stronie Wnioskodawcy występuje/wystąpi natomiast wynagrodzenie pozostające w bezpośrednim związku z wykonywanym przez niego świadczeniem. Ponadto, w analizowanym stanie faktycznym realizowane przez Wnioskodawcę na rzecz N. świadczenie - z punktu widzenia ustawy o VAT – skutkuje/będzie skutkować powstaniem korzyści po stronie N. w postaci możliwości korzystania z budynku Biblioteki w sposób określony w umowie udostępnienia.

W związku z powyższym, zdaniem Wnioskodawcy, udostępnienie budynku Biblioteki na rzecz N. spełnia i będzie spełniało przesłanki do uznania go za opodatkowane VAT jako odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.

Niemniej jednak, aby przyjąć, iż dana czynność podlegała opodatkowaniu VAT koniecznym jest stwierdzenie, iż jest ona wykonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika VAT.

W tym miejscu należy wskazać, iż w myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza, według art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Stosownie natomiast do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego, na gruncie podatku od towarów i usług, występować mogą w dwoistym charakterze: podmiotów niebędących podatnikami, gdy jako organy władzy publicznej realizują zadania nałożone na nich odrębnymi przepisami prawa, oraz podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.

Uznać zatem należy, że jednostki samorządu terytorialnego nie posiadają statusu podatnika VAT w przypadku, gdy wykonują czynności w roli organu władzy publicznej lub urzędu obsługującego ten organ, w zakresie realizowanych zadań nałożonych na nie odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały powołane.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy o samorządzie, do zadań własnych gminy należą zadania z zakresu kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Jak zostało natomiast wskazane w opisie stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, cały budynek Biblioteki jest udostępniony N. na podstawie podpisanej umowy cywilnoprawnej.

Podsumowując, Gmina, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek opisaną w stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym czynność udostępnienia budynku Biblioteki, działa/będzie działała w charakterze podatnika podatku VAT.

W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym należało przyjąć, że udostępnienie budynku Biblioteki do N. stanowi/będzie stanowić odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy odnośnie pytania 2:

Z treści powołanego w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy odnośnie pytania 1 przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT).

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie, przy czym przepisy ustawy o VAT nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa TSUE przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów ustawy o VAT bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Wobec powyższych rozważań, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Zauważyć należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania, zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.

Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą, musi istnieć związek przyczynowy. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.; dalej: „Kodeks cywilny”) rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).

Zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Zarówno ustawa o VAT, jak i przepisy wykonawcze do niej nie definiują również podjęcia „bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy”. Kwestie związane z bezumownym korzystaniem z cudzej rzeczy regulują przepisy art. 222, art. 224, art. 225 oraz art. 674 Kodeksu cywilnego.

Na podstawie art. 222 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

Stosownie natomiast do art. 224 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

W oparciu natomiast o art. 225 Kodeksu cywilnego, obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Z wymienionych wyżej regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa przeciwko samoistnemu posiadaczowi w złej wierze jest on zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić wartość tych, które zużył.

Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego (art. 230 Kodeksu cywilnego). W myśl powołanego wyżej przepisu, przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.

O tym, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości lub gruntu podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy o VAT, decydować muszą w każdym przypadku konkretne okoliczności.

Zauważyć należy, że z cytowanych wyżej przepisów ustawy o VAT wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.

Analiza wymienionych wyżej przepisów ustawy prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą.

Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia czy czynność podlega opodatkowaniu jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu.

W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy po zakończeniu umowy dotychczasowy najemca (dzierżawca) nadal użytkuje nieruchomość za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) - z różnych względów - toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy. Uwzględnić w takim przypadku należy, że na mocy art. 674 Kodeksu cywilnego, jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzecz za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu „bezumownego” korzystania z rzeczy stanowi wynagrodzenie za świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy o VAT podlega opodatkowaniu VAT.

W konsekwencji należy stwierdzić, że decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości po zakończeniu stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumiane, milczące przedłużenie umowy najmu lub dzierżawy - czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.

Zatem stwierdzić należy, że w zakresie w jakim otrzymana należność stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę podlega ona opodatkowaniu VAT, w sytuacji zaś, gdy otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to nie podlega ono regulacjom ustawy o VAT, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego, w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 23 kwietnia 2025 r., w którym Gmina nie miała zawartej pisemnej umowy z N., budynek Biblioteki był nieprzerwanie użytkowany przez N. Gmina nie podejmowała działań ukierunkowanych na odzyskanie bezprawnie zajmowanej nieruchomości oraz tolerowała istniejącą sytuację, a następnie obciążyła N. opłatą z tytułu bezumownego korzystania z budynku Biblioteki. Wartość świadczenia została określona w wysokości równej wynagrodzeniu umownemu, proporcjonalnie do okresu trwania bezumownego korzystania.

W analizowanym przypadku, w ocenie Wnioskodawcy, mamy więc do czynienia z sytuacją, w której użytkowanie budynku Biblioteki przez N. odbywało się za domniemaną, dorozumianą zgodą Gminy. Wobec powyższego, należy uznać, że w okresie bezumownego korzystania przez N. z budynku Biblioteki Gmina świadczyła usługę w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, która ze względu na swój odpłatny charakter podlegała opodatkowaniu VAT w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy o VAT. Kwota należna wynikająca z wystawionej za ten okres faktury za korzystanie z budynku Biblioteki bez tytułu prawnego i bez zgody właściciela (Gminy) stanowiła w rzeczywistości wynagrodzenie za świadczoną usługę, dającą wypłacającemu wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z nieruchomości w oznaczonym zakresie.

W konsekwencji, w przedstawionym stanie faktycznym, opłata otrzymana za okres bezumownego korzystania z budynku Biblioteki przez Gminę stanowiła wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegające opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy odnośnie pytania 3:

Na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W myśl art. 86 ust. 2 ustawy, kwotę podatku naliczonego stanowi, co do zasady, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Jak wynika więc z powyższych regulacji, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch warunków, tj.:

1)    Odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług

Jak zostało wskazane w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy odnośnie pytania 1, przez podatnika VAT należy rozumieć podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą, która to działalność zasadniczo powinna być wykonywana w sposób zorganizowany, ciągły i dla celów zarobkowych (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT).

Z powyższego wynika zatem, iż jednym z warunków uznania określonej aktywności za działalność gospodarczą jest jej zorganizowany charakter. Ponadto, działalnością gospodarczą będzie tylko taka aktywność, która wykonywana jest zawodowo, w sposób profesjonalny. Tym samym, dokonywanie określonych czynności poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Jednocześnie, stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Jak zostało wskazane w opisie stanu faktycznego, cały budynek Biblioteki będzie przekazany N. poprzez podpisanie umowy cywilnoprawnej.

Podsumowując, Gmina, wykonując we własnym imieniu i na własny rachunek opisaną w stanie faktycznym czynność udostępniania, będzie działała w charakterze podatnika podatku VAT. Tym samym, spełniony zostanie pierwszy ze wskazanych powyżej warunków.

2)    Towary i usługi, w związku z nabyciem których podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a więc w szczególności takich, w wyniku których rozliczany jest VAT należny

Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wyklucza to zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi. Jak bowiem zostało już wcześniej wskazane, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wyłącznie w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego, pod warunkiem zarówno spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, jak też niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten wskazuje bowiem listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W ocenie Gminy, w opisanej w stanie faktycznym sytuacji, spełnione zostaną wszystkie wskazane powyżej warunki dotyczące odliczenia VAT. Po zakończeniu Inwestycji, budynek Biblioteki, będący własnością Gminy, został w całości udostępniony N. w drodze odpłatnej umowy udostępnienia. Udostępnienie to stanowi, w ocenie Wnioskodawcy, czynność podlegającą opodatkowaniu VAT. Tym samym, Inwestycja jest przez Gminę w pełni wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych VAT, a Gmina jest w stanie bezpośrednio przypisać poniesione wydatki na jej realizację do prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej.

Ponadto, jak Gmina wskazała w opisie stanu faktycznego, Gmina pobiera od Dzierżawcy wynagrodzenie ustalone o kryteria rynkowe. Kalkulując wysokość czynszu, Gmina wzięła pod uwagę szereg czynników, w tym w szczególności obowiązujące na lokalnym rynku stawki czynszu za wynajem powierzchni, wysokość nakładów poniesionych w związku z realizacją Inwestycji, okres zwrotu Inwestycji oraz stawkę amortyzacji rocznej Inwestycji. Sposób kalkulacji czynszu uwzględnia także specyfikę działalności objętej umową dzierżawy. Określona wysokość czynszu nie odbiega zatem od praktyki powszechnie przyjętej w tym obszarze przez inne jednostki samorządu terytorialnego, a w rezultacie – w ocenie Gminy – wynagrodzenie należne Gminie z tytułu odpłatnego udostępniania budynku Biblioteki będzie odzwierciedlało wartość rynkową. Ustalona kwota wynagrodzenia będzie stanowić dla Gminy stabilne i regularne źródło dochodu, otrzymywane systematycznie w długim horyzoncie czasowym, co pozwoli na realizację przyszłych zadań inwestycyjnych, zapewniając jednocześnie rentowność Inwestycji.

Wnioskodawca wskazuje, że dla budynku Biblioteki powstałego w wyniku realizacji Inwestycji Gmina zamierza co do zasady stosować standardową stawkę amortyzacji właściwą dla budynków niemieszkalnych w wysokości 2,5%.

Roczny czynsz dzierżawny należny Gminie z tytułu udostępnienia Biblioteki został pierwotnie ustalony na poziomie (...) zł brutto, natomiast na podstawie aneksu do ww. Umowy, który Gmina zamierza wkrótce zawrzeć ze Spółką, wysokość rocznego czynszu dzierżawnego wyniesie (...) zł brutto. Całkowity koszt realizacji Inwestycji wyniósł (...) zł brutto, z czego (...) zł brutto stanowiło dofinansowanie zewnętrzne, a (...) zł wkład własny Gminy. W związku z powyższym, relacja rocznego czynszu dzierżawnego do poniesionych nakładów inwestycyjnych będzie się kształtować po zawarciu aneksu na poziomie 2,54%.

Jednocześnie, w czasie trwania umowy dzierżawy koszty utrzymania w odpowiednim stanie technicznym budynku Biblioteki ponosi i będzie ponosić N. Odpisów amortyzacyjnych od budynku Biblioteki na zasadach przewidzianych w art. 16a-16m ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm.) dokonuje i będzie dokonywać Gmina działająca za pośrednictwem Urzędu Miasta i Gminy.

Jednocześnie poniesione przez Gminę wydatki nie mieszczą się w katalogu wydatków pozbawionych prawa do odliczenia, wskazanym w art. 88 ustawy o VAT.

Powyższe prowadzi więc do wniosku, że towary i usługi nabywane w celu realizacji Inwestycji są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, a w rezultacie drugi z warunków również należy uznać za spełniony. Wnioskodawcy przysługuje więc prawo do odliczenia całości podatku naliczonego w odniesieniu do wydatków poniesionych na realizację Inwestycji.

Gmina pragnie podkreślić, że prawo do odliczenia podatku od wydatków inwestycyjnych dokonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z odpłatnym udostępnieniem/najmem/dzierżawą obiektów gminnych potwierdzają organy podatkowe oraz sądy administracyjne w wydawanych interpretacjach indywidualnych i wyrokach.

Przykładowo, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. 0114-KDIP4-1.4012.299.2020.1.MK, wskazał, że: „Analiza rozpatrywanej sprawy wskazuje, że zakupy które będą dokonywane w ramach ponoszenia wydatków, tj. dotyczących modernizacji sali oddanej w odpłatną umowę dzierżawy (...) Bibliotece Publicznej, służyć będą działalności generującej podatek należny, czyli pozostaną w związku z czynnościami opodatkowanymi. W konsekwencji z uwagi na spełnienie podstawowej pozytywnej przesłanki warunkującej prawo do odliczenia podatku naliczonego, jaką jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, Gminie stosownie do zapisów art. 86 ust. 1 ustawy, będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wykazanego w fakturach dokumentujących wydatki związane z przedmiotową salą, pod warunkiem niezaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 88 ustawy”.

Podobne stanowisko zaprezentowano w interpretacji indywidualnej z dnia 22 marca 2023 r., sygn. 0461-ITPP1.4512.691.2016.14.S.DP, zgodnie z którą: „Z opisu sprawy wynika, że realizowali Państwo inwestycję obejmującą m.in. budowę budynku Amfiteatru, z zamiarem wykorzystania tego budynku do czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Nie odliczyli Państwo podatku naliczonego od wydatków poniesionych na budowę Amfiteatru. W 2007 r. inwestycja została nieodpłatnie przekazana na podstawie umowy użyczenia na rzecz Gminnego Ośrodka Kultury. Zamierzają Państwo wydzierżawić budynek Amfiteatru na rzecz GOK. Po wydzierżawieniu planują Państwo ponosić wydatki związane z utrzymaniem przedmiotu dzierżawy. Jak wskazano powyżej, dzierżawa ta stanowić będzie usługę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Należy zatem przyjąć, że na skutek dzierżawy nastąpi zmiana przeznaczenia Amfiteatru - a zatem także towarów i usług nabytych do realizacji Inwestycji - a w konsekwencji zmieni się również prawo do odliczenia podatku naliczonego. (...) Zatem należy się z Państwem zgodzić, że w zakresie poniesionych w 2007 r. wydatków na budowę Amfiteatru (prowadzących do powstania środka trwałego o wartości początkowej większej niż 15.000 zł), mając na uwadze konieczność zastosowania 10-letniej korekty w związku ze zmianą sposobu wykorzystania przedmiotowej infrastruktury od 2016 r., będą Państwo uprawnieni do odliczenia 1/10 kwoty VAT naliczonego od tych wydatków”.

Tożsame stanowisko zostało zaprezentowane również w interpretacji indywidualnej z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. 0112-KDIL1-1.4012.214.2022.2.MB, w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że: „Usługi nabyte w związku z przebudową budynku (...) będą wykorzystywane przez Gminę wyłącznie do czynności opodatkowanych podatkiem VAT, gdyż cały budynek zostanie wynajęty Bibliotece publicznej. Mając na uwadze powołane przepisy w kontekście przedstawionego opisu sprawy należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie warunki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, będą spełnione, ponieważ Gmina działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, a Biblioteka będzie wykorzystywana przez Gminę do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. (...) Podsumowując, prawidłowe jest stanowisko Gminy, że mogą Państwo dokonać odliczenia podatku naliczonego na fakturach zakupu związanych z realizacją ww. inwestycji, biorąc pod uwagę, że całość budynku zostanie wynajęta jednostce kulturalnej – Bibliotece” oraz z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4012.186.2018.2.MC, w myśl której: „(…) co do zasady - oddanie nieruchomości w dzierżawę stanowi czynność odpłatną i podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W tym miejscu należy zauważyć, że czynność odpłatnego udostępniania Muzeum na podstawie zawartej umowy dzierżawy w celu prowadzenia działalności kulturalnej stanowić będzie dla Miasta czynność opodatkowaną, niekorzystającą ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ustawy uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W omawianej sprawie warunki uprawniające do odliczenia podatku naliczonego będą spełnione, gdyż Wnioskodawca jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT, a nabyte towary i usługi w związku z realizacją Inwestycji w ramach projektu będą wykorzystywane przez Wnioskodawcę do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że po zakończeniu budowy Muzeum, zostanie ono oddane w odpłatną dzierżawę na rzecz Muzeum, która to czynność będzie opodatkowana podatkiem VAT. Zamiar wykorzystania Muzeum do czynności opodatkowanych VAT w postaci świadczenia usług dzierżawy tej infrastruktury na rzecz instytucji kultury, Miasto powzięło od początku realizacji Inwestycji, a ostateczną decyzję o wyborze takiego rozwiązania podjęło w sierpniu 2017 r. (…) Podsumowując, Miastu przysługuje prawo do odliczenia całości podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych w okresie kiedy Miasto rozważało różne sposoby realizacji Inwestycji oraz zarządzania Muzeum (w tym w szczególności od wydatków na dokumentację projektową)”.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków inwestycyjnych dokonywanych przez jednostki samorządu terytorialnego w związku z dzierżawą podobnych obiektów potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: „NSA”) w wyroku z dnia 17 maja 2022 r., sygn. I FSK 81/19, w którym Sąd wskazał, że: „Z zaprezentowanego w sprawie stanu faktycznego wynika, że koszty budowy amfiteatru zawierały także podatek VAT, którego jednak Gmina nie odliczyła, bo nie była do tego uprawniona, gdyż nie wykorzystywała tej inwestycji do celów działalności opodatkowanej, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy VAT. Natomiast, planowana dzierżawa amfiteatru na rzecz odrębnego od Gminy podatnika, stanowi odpłatne świadczenie usługi na terenie kraju, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy VAT, a więc amfiteatr będzie wykorzystywany do celów działalności opodatkowanej. W takiej sytuacji, w świetle interpretacji zaprezentowanej w powyższym wyroku przez TSUE, uprawni to tym samym Skarżącą Gminę do odliczenia podatku naliczonego przez korektę podatku naliczonego w odniesieniu do wydatków inwestycyjnych poniesionych na budowę amfiteatru, jeżeli przy jego pomocy będzie wykonywać czynności opodatkowane”.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wnioskodawcy, Gminie przysługuje prawo do odliczenia całej kwoty VAT od wydatków inwestycyjnych poniesionych na przebudowę budynku Biblioteki, którego powierzchnia jest w całości przedmiotem odpłatnego udostępnienia ze względu na fakt, iż Gmina wykorzystuje i będzie wykorzystywała ten budynek wyłącznie w celu odpłatnego udostępniania na rzecz N., a więc do czynności opodatkowanych VAT.

Mając na uwadze powyższe, Gmina wnosi o potwierdzenie prawidłowości przedstawionego stanowiska.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) zwanej dalej „ustawą”:

Art. 7 ust. 1 ustawy:

Art. 8 ust. 1 ustawy:

Ustawa o podatku od towarów i usług zalicza do grona usług każde świadczenie niebędące dostawą towarów.

Przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, który zakłada istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.

Z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT jedynie wtedy, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie.

Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Jednak nie każda czynność, stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonana przez podatnika.

Art. 15 ust. 1 ustawy:

Art. 15 ust. 2 ustawy:

Art. 15 ust. 6 ustawy:

Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status. Są uznawane za podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności:

•      inne niż te, które mieszczą się w ramach ich zadań, oraz

•      mieszczące się w ramach ich zadań, ale wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych.

Wyłączenie organów władzy publicznej z kategorii podatnika ma charakter podmiotowo-przedmiotowy.

Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).

Art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:

Art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Zdecydowali się Państwo na realizację inwestycji pn. „(…)”. W ramach Inwestycji wybudowali Państwo budynek parterowy o powierzchni całkowitej 901,9 m² i użytkowej 782,18 m² przeznaczony na wypożyczalnię książek dla dorosłych i dzieci, czytelnię oraz magazyn książek (Biblioteka). Po zakończeniu Inwestycji, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej, odpłatnie udostępnili Państwo budynek Biblioteki na rzecz samorządowej instytucji kultury - N. Umowa dzierżawy między Gminą a N. została pierwotnie zawarta na czas oznaczony, tj. od dnia 17 stycznia 2025 r. do dnia 31 marca 2025 r. Następnie od dnia 24 kwietnia 2025 r., zawarli Państwo z N. nową umowę udostępnienia, na podstawie której odpłatnie udostępnili Państwo N. budynek Biblioteki na okres pięciu lat, tj. do dnia 23 kwietnia 2030 r. Z tytułu świadczenia usługi udostępniania budynku Biblioteki na podstawie ww. Umowy, pobierają Państwo od Dzierżawcy wynagrodzenie w wysokości (...) złotych netto, płatne miesięczne. Umowa udostępnienia zostanie przedłużona na kolejny okres wynoszący co najmniej 5 lat. Za okres przejściowy trwający od dnia 1 kwietnia do dnia 23 kwietnia 2025 r., w którym nie mieli Państwo zawartej pisemnej umowy z N., zaś budynek Biblioteki był nieprzerwanie użytkowany przez N., obciążyli Państwo N. opłatą z tytułu bezumownego korzystania z budynku Biblioteki. Wartość świadczenia została określona w wysokości równej wynagrodzeniu umownemu, proporcjonalnie do okresu trwania bezumownego korzystania. Roczny czynsz dzierżawny należny Państwu z tytułu udostępnienia Biblioteki został pierwotnie ustalony na poziomie (...) zł brutto, natomiast na podstawie aneksu do ww. Umowy, który zamierzają Państwo wkrótce zawrzeć ze Spółką, wysokość rocznego czynszu dzierżawnego wyniesie (...) zł brutto. Całkowity koszt realizacji Inwestycji wyniósł (...) zł brutto, z czego (...) zł brutto stanowiło dofinansowanie zewnętrzne, a (...) zł Państwa wkład własny. W związku z powyższym, relacja rocznego czynszu dzierżawnego do poniesionych nakładów inwestycyjnych będzie się kształtować po zawarciu aneksu na poziomie 2,54%. Inwestycja służy oraz w przyszłości będzie służyć Państwu wyłącznie do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT. Cały budynek Biblioteki stanowi bowiem przedmiot umowy udostępnienia, tj. jest wykorzystywany przez Państwa wyłącznie do odpłatnego świadczenia usługi udostępnienia. Jednocześnie, Państwa jednostki organizacyjne będą korzystały z Inwestycji odpłatnie na podstawie wystawionej faktury zgodnie z ustalonym cennikiem według obowiązujących taryf.

W pierwszej kolejności mają Państwo wątpliwości, czy czynność odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki do N. stanowi/będzie stanowić odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.

Art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym”:

Umowa dzierżawy jest umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną. Odpowiednikiem świadczenia wydzierżawiającego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania i pobierania pożytków, jest świadczenie dzierżawcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Umowa dzierżawy jest umową cywilnoprawną, która nakłada na strony – zarówno wydzierżawiającego, jak i dzierżawcę – określone przepisami obowiązki. Umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie przedmiotu dzierżawy przez dzierżawcę.

W odniesieniu do dzierżawy budynku nie działają / nie będą Państwo działali jako organ władzy publicznej i nie mogą / nie będą Państwo mogli skorzystać z wyłączenia z opodatkowania, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy.

Wykonując cywilnoprawną umowę dzierżawy, występują Państwo w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Czynność odpłatnego udostępnienia Budynku Biblioteki  na rzecz N. stanowi / będzie stanowić usługę, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy.

Ani przepisy ustawy ani też rozporządzeń wykonawczych do ustawy nie przewidują zwolnienia od podatku dla usługi polegającej na dzierżawie majątku na rzecz zewnętrznych podmiotów, za którą jest pobierane wynagrodzenie, w związku z czym usługa ta nie korzysta ze zwolnienia od podatku VAT.

Zatem czynność odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki do N. na podstawie pisemnej umowy dzierżawy stanowi/będzie stanowić odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Mają Państwo również wątpliwości, czy opłata otrzymana przez Państwa za okres bezumownego korzystania z budynku Biblioteki stanowiła wynagrodzenie za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Kwestie bezumownego korzystania z cudzej rzeczy regulują przepisy Kodeksu cywilnego.

Art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

Art. 225 Kodeksu cywilnego:

Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa – przeciwko samoistnemu posiadaczowi w złej wierze – jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić wartość tych, które zużył.

Art. 336 Kodeksu cywilnego:

O tym, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości lub gruntu podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, decydować muszą w każdym przypadku konkretne okoliczności.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.

Zatem istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy usługą i otrzymaną zapłatą.

Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia czy czynność podlega opodatkowaniu jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu.

W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.

Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z nieruchomości użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy. W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jej użytkowanie przez dotychczasowego użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.

W analizowanej sprawie kluczowe jest ustalenie, czy w zaistniałej sytuacji wyrażali Państwo zgodę (również dorozumianą) na korzystanie z nieruchomości stanowiącej Państwa własność oraz czy podjęli Państwo jakiekolwiek kroki celem odzyskania tej nieruchomości, w przypadku braku takiej zgody (umowy).

Opis sprawy wskazuje, że dzierżawca korzystał z budynku Biblioteki za Państwa zgodą i ten stan rzeczy był przez Państwa akceptowany. Umowa dzierżawy została pierwotnie zawarta na czas oznaczony, tj. od dnia 17 stycznia 2025 r. do dnia 31 marca 2025 r. Następnie, po uzyskaniu stosownej zgody Rady Gminy, od dnia 24 kwietnia 2025 r., zawarli Państwo z N. nową umowę udostępnienia, na podstawie której odpłatnie udostępnili Państwo N. budynek Biblioteki. W okresie przejściowym, trwającym od dnia 1 kwietnia do dnia 23 kwietnia 2025 r. nie mieli Państwo zawartej pisemnej umowy z N., zaś budynek Biblioteki był nieprzerwanie użytkowany przez N..

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, uznać należy, że tolerowali Państwo sytuację zajmowania nieruchomości przez Dzierżawcę. Zatem użytkowanie budynku Biblioteki przez Dzierżawcę odbywało się za Państwa zgodą na korzystanie z budynku Biblioteki ze względu na okres przejściowy pomiędzy zawartymi dwoma umowami dzierżawy.

W konsekwencji opłata otrzymana przez Państwa za korzystanie przez N. z budynku Biblioteki w okresie 1 kwietnia 2025 r. – 23 kwietnia 2025 r. stanowiła wynagrodzenie za świadczenie usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą również prawa do odliczenia całości podatku VAT naliczonego z tytułu wydatków inwestycyjnych poniesionych na realizację Inwestycji.

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy:

Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:

‒     odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług, oraz

‒     towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Przedstawiona zasada wyklucza możliwość obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeśli związany jest z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych (czyli zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi).

Prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części przysługuje podatnikowi pod warunkiem spełnienia przez niego przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy, oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Podstawowym warunkiem, który uprawnia do odliczenia podatku naliczonego, jest związek nabywanych towarów i usług ze sprzedażą generującą podatek należny.

W przedmiotowej sprawie są/będą spełnione przesłanki, o których mowa w art. 86 ust. 1 ustawy, które warunkują prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT oraz Inwestycja, jest/będzie przez Państwa wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. czynności odpłatnego udostępnienia budynku Biblioteki na podstawie umowy dzierżawy.

Zatem przysługuje/będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków inwestycyjnych poniesionych na realizację Inwestycji. Odliczenie jest/będzie możliwe pod warunkiem, że nie zaistnieją przesłanki negatywne zawarte w art. 88 ustawy.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).

Interpretację wydano na podstawie przedstawionego we wniosku opisu okoliczności sprawy, w szczególności w interpretacji przyjęto Państwa opis sprawy dotyczący kalkulacji wysokości czynszu dzierżawnego, a także, że aneksem jego wysokość zostanie odpowiednio zwiększona i relacja rocznego czynszu dzierżawnego do poniesionych nakładów inwestycyjnych będzie się kształtować po zawarciu aneksu na poziomie 2,54%. Zatem w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie ustalone, że wysokość wynagrodzenia za świadczenie usług na podstawie umowy dzierżawy odbiega od realiów rynkowych i skalkulowana jest na zbyt niskim poziomie lub też że Inwestycja nie jest wykorzystywana wyłącznie do czynności opodatkowanych (a np. do realizacji zadań własnych gminy), interpretacja nie wywoła skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.