Interpretacja 0114-KDIP4-1.4012.179.2026.1.SK

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

13 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

„A.” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) jest spółką, której 100% udziałowcem jest Gmina Miasto (...) (dalej: „Gmina”).

Spółka podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: „podatek CIT”). Spółka jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: „podatek VAT”).

Nadrzędnym celem Spółki jest zaspokajanie potrzeb mieszkańców miasta w zakresie dostawy wody, odprowadzania i oczyszczania ścieków, a ponadto utrzymanie w należytym stanie technicznym całego posiadanego majątku.

Spółka jest właścicielem kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej służącej odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych.

Gmina, na podstawie Uchwały Rady Miasta (...), powierzyła Spółce zadanie własne polegające na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych z terenu Gminy. Następnie Gmina na podstawie umowy zawartej ze Spółką upoważniła ją do pobierania opłat za korzystanie z kanalizacji deszczowej i kanalizacji ogólnospławnej w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych na trenie Gminy oraz do ustalania cen za korzystanie z tych usług.

W konsekwencji powyższego, Spółka pobiera opłaty za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzenia opadów atmosferycznych do systemu kanalizacji należącego do Spółki. Wysokość opłat za dany rok ustalana jest Uchwałą Zarządu Spółki.

W celu ustalenia wysokości opłaty, Spółka dokonuje identyfikacji nieruchomości (klientów) korzystających z usług i na bieżąco podpisuje umowy na korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej.

Umowy zawierane są na podstawie złożonych przez klientów oświadczeń o sposobie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych, w których wskazują oni wielkości: powierzchnia dachu, powierzchnia utwardzona uszczelniona i powierzchnia utwardzona nieuszczelniona, z których wody opadowe/roztopowe są odprowadzane do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej Spółki.

W praktyce, w większości przypadków do zawarcia umów dochodzi po przedstawieniu klientowi projektu umowy uwzględniającego wielkość powierzchni spływu wyliczonej przez pracowników Spółki, zweryfikowanej/potwierdzonej przez klienta. Klient podpisując umowę akceptuje powierzchnię spływu na jego nieruchomości. Po podpisaniu umowy wystawiane są faktury w okresach jednomiesięcznych.

Część klientów odmawia podpisania umowy na świadczenie usług. Klient nie odpowiada na przesłany projekt umowy ani na pisma wzywające go do podpisania umowy lub złożenia oświadczenia o sposobie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych. W takim przypadku Spółka obciąża klienta opłatą za korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej w oparciu o własne pomiary powierzchni spływu.

Pomiary powierzchni spływu dokonywane są przy użyciu Systemu Informacji Geograficznej w oprogramowaniu (...). Identyfikacja nieruchomości korzystającej dokonywana jest na podstawie informacji z ksiąg wieczystych. Po określeniu wszystkich działek wchodzących w skład danej nieruchomości dla danej posesji nadawany jest identyfikator punktu rozliczeniowego pobrany z bazy danych klientów Spółki.

Analiza nieruchomości pod kątem faktu oraz zakresu korzystania z sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej dokonywana jest na podstawie map branżowych Spółki (głównie mapy kanalizacji deszczowej), geodezyjnej mapy numerycznej uzbrojenia terenu oraz budynków i działek, mapy kierunków spadku terenu (zarówno z powierzchni dachów, jak i utwardzeń), mapy kątów nachylenia terenu, ortofotomapy lotniczej oraz katastru miejskiego.

Gdy klient deklaruje, że nie korzysta z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej i wody opadowe i roztopowe zagospodarowuje we własnym zakresie, Spółka dokonuje sprawdzenia stanu faktycznego tj. przeprowadza wizję w terenie, w tym z wykorzystaniem dronu, zleca kontrolę specjalistycznym sprzętem np. poprzez zadymianie kanalizacji itp.

Opłata za korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej ustalana jest w oparciu o wielkość łącznej powierzchni spływu zredukowanej i stawki opłaty w jednomiesięcznym okresie obrachunkowym. Stawkę opłaty z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych określa Uchwała Zarządu Spółki i jest ona taka sama zarówno dla klientów, którzy podpisali ze Spółką umowę o korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, jak i dla klientów którzy korzystają z usług bezumownie.

Pytania

1) Czy bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług?

2) Czy Wnioskodawca powinien udokumentować bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych poprzez wystawienie faktury VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Ad. 1)

W ocenie Wnioskodawcy bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych stanowi czynność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 775), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT” opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:

a)  przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

b)  zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

c)  świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o VAT, odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

W świetle powołanych wyżej przepisów oraz dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, należy wskazać, że świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy jest wykonywane odpłatnie oraz gdy pomiędzy świadczącym usługę i jej beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. W opinii Spółki decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z rzeczy bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne.

Jeżeli bowiem okoliczności wskazują, że klienci z którymi nie zostały podpisane umowy nadal odprowadzają wody opadowe i roztopowe do systemu kanalizacji deszczowej, to w praktyce pomimo braku zawartej umowy z klientami, Spółka faktycznie świadczy na ich rzecz usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych z wykorzystaniem swojego systemu kanalizacji deszczowej.

Ponadto, zgodnie z § 28 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W przypadku natomiast budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

Na tej podstawie można argumentować, że zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych jest obowiązkiem właściciela nieruchomości. W praktyce zatem, poza nielicznymi wyjątkami właściciel nieruchomości jest zobowiązany do korzystania z sieci kanalizacji deszczowej.

Co więcej, Spółka jest w stanie zidentyfikować nieruchomość korzystającą z kanalizacji deszczowej, jak również określić jej powierzchnię i na tej podstawie ustalić opłatę za korzystanie z kanalizacji deszczowej. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, identyfikacja nieruchomości korzystającej oraz ustalenie powierzchni odprowadzania wód opadowych dokonywane są na podstawie analizy dokumentów urzędowych oraz map i innych narzędzi, które pozwalają na dokonanie precyzyjnych pomiarów. Natomiast wysokość stawki za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do kanalizacji stanowiącej własność Spółki jest taka sama dla wszystkich podmiotów zarówno tych posiadających zawarte umowy jak i dla tych, którzy umów o świadczenie usług nie podpisali. Opłata ustalana jest w oparciu o ustaloną powierzchnię z uwzględnieniem stawki określonej w Uchwale Zarządu Spółki.

Przepisy nie wymagają również zachowania określonej formy dla ważności umowy o świadczenie usług. W konsekwencji brak zawarcia umowy w formie pisemnej pozostaje bez znaczenia dla kwalifikacji podatkowej świadczonych usług, tj. zarówno odprowadzanie wód opadowych i roztopowych na podstawie umowy pisemnej jak i odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez takiej umowy wywołują te same skutki podatkowe.

Mając na uwadze powyższe, w opinii Spółki w przedmiotowej sytuacji wystąpił element wzajemności, wystarczający do uznania, że naliczona kwota za bezumowne korzystanie z sieci kanalizacyjnej jest wynagrodzeniem za odpłatne świadczenie usług opodatkowane podatkiem VAT.

Powyższe wnioski znajdują potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: „Dyrektor KIS”). Przykładem może być interpretacja Dyrektora KIS z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr 0114-KDIP4-1.4012.104.2024.1.MK, w której organ przyjął, że „Wynagrodzenie, którego obowiązkiem zapłaty obciążają Państwo klientów bezumownie korzystających z systemu kanalizacji deszczowej ustalone w sposób tożsamy jak dla podmiotów posiadających zawarte umowy, stanowi formę odpłatności za świadczenie usług polegających na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem VAT”.

Analogiczne stanowisko Dyrektor KIS zaprezentował w interpretacjach z dnia 30 marca 2021 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.989.2020.2.WN, z dnia 23 stycznia 2020 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.615.2019.2.PM oraz z dnia 7 listopada 2019 r. nr 0113-KDIPT1-3.4012.517.2019.2.MJ.

W związku z powyższym, bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w zamian za wynagrodzenie stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Ad. 2)

Wnioskodawca powinien udokumentować bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych poprzez wystawienie faktury VAT.

Zgodnie z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podatnik obowiązany jest wystawić fakturę dokumentującą dokonanie sprzedaży.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W opinii Spółki bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w zamian za wynagrodzenie, jako odpłatne świadczenie usług, stanowi sprzedaż w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy o VAT. Oznacza to, że Wnioskodawca jest zobowiązany do wystawienia faktury VAT dokumentującej bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, na rzecz podmiotu będącego podatnikiem podatku VAT.

Natomiast w przypadku, gdy podmiot nie jest podatnikiem podatku VAT, Spółka nie jest zobowiązana do wystawienia faktury VAT, niemniej jednak, przepisy ustawy o VAT nie zabraniają wystawienia w takim przypadku faktury.

Podatnik wykonuje usługę, wprawdzie bez zawartej umowy z klientem, jednakże za czynność tę żąda stosownej opłaty - wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z sieci kanalizacji deszczowej. W konsekwencji, w ocenie Spółki prawidłowe jest stanowisko, że opisana czynność podlega udokumentowaniu fakturą VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ), zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:

Art. 7 ust. 1 ustawy:

Art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby niebędące dostawą towarów. Na zachowanie to składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

Czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Pojęcie świadczenia – składającego się na istotę usługi – należy interpretować zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem. Jak wskazuje art. 353 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:

Pojęcie usługi zostało zdefiniowane bardzo szeroko. Powyższa definicja jest niewątpliwie szersza niż zakres tego pojęcia w potocznym jego rozumieniu. Taka konstrukcja definicji usług pozwala na objęcie zakresem przedmiotowym podatku VAT wszelkich transakcji wykonywanych w ramach działalności gospodarczej.

Ustawa nie definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

Kwestia „odpłatności” była niejednokrotnie rozpatrywana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyroku z 1 kwietnia 1982 r. w sprawie C-89/81 Hong-Kong Trade Development Council, TSUE stwierdził, że wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie.

Jak zauważył Trybunał w wyroku z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise:

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. w sprawie C‑154/80, które zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu – jak wskazał Trybunał – świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje także orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie Trybunał wskazał, że:

Zatem dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Z cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku VAT wynika, że przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu istotne jest określenie, czy wykonywano świadczenie i czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone.

O czynności dokonanej za wynagrodzeniem można mówić w sytuacji, gdy:

• istnieje ścisły związek pomiędzy wykonanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty na relacjach cywilnoprawnych pomiędzy podmiotami,
• wynagrodzenie może być wyrażone w pieniądzu,
• związek, o którym mowa powyżej ma charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że odpłatność następuje za dane świadczenie.

Tym samym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.

Zauważyć należy, że przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. Kwestię odszkodowania reguluje Kodeks cywilny.

Art. 471 Kodeksu cywilnego:

Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.

Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności:

• kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz
• deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).

Na gruncie stosunków cywilnoprawnych szkoda wynika z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika oraz istnienia adekwatnego związku przyczynowego między jego działaniem lub zaniechaniem a powstałą szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia, czy czynność bezumownego korzystania z rzeczy podlega opodatkowaniu, jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu, bądź wystąpienie przez jego właściciela na drogę sądową.

W przypadku, gdy osoba trzecia korzysta z rzeczy bez zgody jej właściciela zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem rzeczy i korzystającym bezumownie z tej rzeczy nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.

Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia – nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy korzystający z rzeczy użytkuje ją za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) – z różnych względów – toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy.

W tych okolicznościach wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z rzeczy bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem podatkiem VAT. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela rzeczy na jej użytkowanie przez dotychczasowego użytkownika – czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.

W sytuacji, gdy otrzymane środki będą stanowiły zapłatę za wykonanie określonych czynności, nawet jeśli w tym zakresie nie została zawarta odpowiednia umowa, czynności te będą stanowiły świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast w przypadku, gdy otrzymane świadczenie stanowi odszkodowanie, czynność w związku z którą zostało ono wypłacone nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Wskazali Państwo, że są właścicielem kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej służącej odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych. Pobierają Państwo opłaty za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej, służące do odprowadzenia opadów atmosferycznych do należącego do Państwa systemu kanalizacji. W celu ustalenia wysokości opłaty, dokonują Państwo identyfikacji nieruchomości (klientów), korzystających z usług i na bieżąco podpisują Państwo umowy na korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. Umowy zawierane są na podstawie złożonych przez klientów oświadczeń o sposobie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych, w których wskazują oni wielkości: powierzchnia dachu, powierzchnia utwardzona uszczelniona i powierzchnia utwardzona nieuszczelniona, z których wody opadowe/roztopowe są odprowadzane do Państwa sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej.

W praktyce, w większości przypadków do zawarcia umów dochodzi po przedstawieniu klientowi projektu umowy uwzględniającego wielkość powierzchni spływu, wyliczonej przez Państwa pracowników, zweryfikowanej/potwierdzonej przez klienta. Klient podpisując umowę akceptuje powierzchnię spływu na jego nieruchomości. Po podpisaniu umowy wystawiane są faktury w okresach jednomiesięcznych. Część klientów odmawia podpisania umowy na świadczenie usług. Klient nie odpowiada na przesłany projekt umowy ani na pisma wzywające go do podpisania umowy lub złożenia oświadczenia o sposobie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych. W takim przypadku obciążają Państwo klienta opłatą za korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej w oparciu o własne pomiary powierzchni spływu.

Pomiary powierzchni dokonywane są przy użyciu Systemu Informacji Geograficznej. Identyfikacja nieruchomości korzystającej dokonywana jest na podstawie informacji z ksiąg wieczystych. Po określeniu wszystkich działek wchodzących w skład danej nieruchomości dla danej posesji nadawany jest identyfikator punktu rozliczeniowego pobrany z Państwa bazy danych klientów. Analiza nieruchomości pod kątem faktu oraz zakresu korzystania z sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej dokonywana jest na podstawie m.in. Państwa map branżowych (głównie mapy kanalizacji deszczowej). Gdy klient deklaruje, że nie korzysta z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej i wody opadowe i roztopowe zagospodarowuje we własnym zakresie, dokonują Państwo sprawdzenia stanu faktycznego, tj. przeprowadzają wizję w terenie, w tym z wykorzystaniem dronu, zlecają kontrolę specjalistycznym sprzętem np. poprzez zadymianie kanalizacji itp.

Opłata za korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej ustalana jest w oparciu o wielkość łącznej powierzchni spływu zredukowanej i stawki opłaty w jednomiesięcznym okresie obrachunkowym. Stawkę opłaty z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych określa Uchwała Zarządu Spółki i jest ona taka sama zarówno dla klientów, którzy podpisali z Państwem umowę o korzystanie z kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, jak i dla klientów którzy korzystają z usług bezumownie.

Państwa wątpliwości dotyczą w pierwszej kolejności, kwestii czy bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji, które zostało dokonane bez zawarcia z Państwem pisemnej umowy stanowi czynność wymienioną w art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług i podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Świadczą Państwo na rzecz klientów usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji, wprawdzie bez zawartej umowy, jednak za ww. czynność żądają Państwo stosownej opłaty – wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z systemu kanalizacji. Bezumowne korzystanie z systemu kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej, za które żądają Państwo ekwiwalentu pieniężnego podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na tych samych zasadach, co świadczenie usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej dokonywane na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej. W kwestii opodatkowania podatkiem VAT nie ma znaczenia, czy świadczenie to odbywa się na podstawie zawartej umowy pisemnej czy też nie. Zarówno odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji na podstawie umowy pisemnej jak i odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji bez takiej umowy w okolicznościach wskazanych we wniosku wywołuje te same skutki podatkowe.

Wskazali Państwo, że stawkę opłaty z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych określa Uchwała Zarządu i jest ona taka sama zarówno dla klientów, którzy podpisali z Państwem umowy o świadczenie usług, jak i dla klientów którzy korzystają z usług bezumownie. Tym samym należną Państwu kwotę za bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, uznać należy za wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług polegających na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji. W tej sytuacji wystąpił konieczny element wzajemności, wystarczający do uznania, że uiszczona kwota za bezumowne odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji jest wynagrodzeniem za świadczoną usługę.

Wynagrodzenie, którego obowiązkiem zapłaty obciążają Państwo klientów bezumownie korzystających z systemu kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej ustalone w sposób tożsamy jak dla podmiotów posiadających zawarte umowy, stanowi formę odpłatności za świadczenie usług polegających na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą także kwestii, dokumentowania czynności bezumownego odprowadzania wód opadowych i roztopowych.

Art. 106b ust. 1 ustawy:

Art. 106b ust. 2 ustawy:

Art. 106b ust. 3 ustawy:

Art. 106i ust. 6 ustawy:

Art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy:

W załączniku nr 3 do ustawy o VAT wymienione zostały:

• w poz. 24 – usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych PKWiU 36.00.20.0,
• w poz. 25 – usługi związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem sieci wodociągowych PKWiU 36.00.30.0,
• w poz. 26 – usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków PKWiU ex 37.

Art. 2 pkt 22 ustawy:

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT.

Należy przy tym mieć na uwadze wynikające z art. 106b ust. 3 pkt 1 ustawy wyłączenie obowiązku wystawiania na żądanie nabywcy faktur dokumentujących czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy. Wyłączenie to odnosi się jednak tylko do sytuacji, gdy nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej (obowiązek wystawienia faktury dokumentującej takie czynności dla podatnika VAT wynika z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy).

Jak już wyżej wskazano, należna Państwu kwota za bezumowne korzystanie z systemu kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej stanowi wynagrodzenie za świadczenie usług z tytułu odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji. Oznacza to, że w sprawie dojdzie do sprzedaży w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy.

Skoro, pomimo braku zawartej umowy z klientami, świadczą Państwo na ich rzecz usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, to zobowiązani są Państwo przepisami prawa do wystawienia na rzecz klientów (będących podatnikami podatku VAT) faktury dokumentującej wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych.

Natomiast nie będą Państwo mieli obowiązku wystawienia faktury klientom – nie będącym podatnikami podatku VAT - na żądanie (nie są Państwo zobowiązani przepisami prawa do wystawienia na rzecz podmiotów niebędących podatnikami podatku VAT faktur, dokumentujących czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy). Niemniej jednak przepisy ustawy o VAT nie zabraniają jej wystawienia.

Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.