Prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków przeznaczonych na realizację inwestycji w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni na nieruchomościach mieszkańców gminy.
Gmina (czynny podatnik VAT) realizuje projekt budowy 60 przydomowych oczyszczalni ścieków dla mieszkańców. Projekt dzieli się na dwa etapy: etap projektowy (dokumentacja projektowa) oraz etap realizacji (roboty budowlane i nadzór). W etapie projektowym Gmina zleciła wykonanie dokumentacji projektowej, a następnie odsprzedała ją mieszkańcom za 100% wartości. Etap realizacji jest współfinansowany ze środków publicznych (75% dofinansowania), mieszkańcy ponoszą niewielką…
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków dotyczących opracowania dokumentacji projektowej oraz prawidłowe w zakresie braku prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków dotyczących robót budowlanych i nadzoru.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
23 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 16 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków przeznaczonych na realizację inwestycji w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni na nieruchomościach mieszkańców gminy.
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 27 maja 2026 r. (wpływ 1 czerwca 2026 r.).
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Gmina (…) będąca czynnym podatnikiem VAT (NIP (…)) realizuje zadanie inwestycyjne pn. „(…)” jako zadanie własne gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt. 3 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.). W ramach zadania wykonane zostanie (…) szt. oczyszczalni przydomowych dla mieszkańców Gminy. Gmina złożyła wniosek do Samorządu Województwa (…) o dofinansowanie ze środków Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027. We wniosku ujęto planowane wydatki za roboty i nadzór w kwocie brutto. Poziom planowanego dofinansowania wynosi 74,99%. Wniosek jest na etapie weryfikacji. W ramach zadania można wyodrębnić:
1. Etap projektowy - nie ujęty we wniosku o dofinansowania (…)
Gmina (…) zleciła wykonanie dokumentacji projektowej uprawnionemu podmiotowi. Na podstawie umowy Gmina (…) zleciła wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej wraz z uzyskaniem niezbędnych uzgodnień. Wedle umowy pomiędzy Gminą i Projektantem, wynagrodzenie za wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla jednej lokalizacji wynosi X zł brutto. Wartość umowy wyniosła (…) brutto (X zł x (…) szt. projektów). W umowie przewidziano dwie transze płatności: pierwsza w kwocie (…) zł po opracowaniu dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla zleconych lokalizacji i druga transza w kwocie (…) zł po otrzymaniu wystawionych przez starostwo (…) zaświadczeń o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu do budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Dokumentacja została wykonana i odebrana. Gmina (…) zawarła umowy z właścicielami nieruchomości (Współfinansujący) na wykonanie dokumentacji projektowej przydomowych oczyszczalni ścieków dla poszczególnych nieruchomości ((…) szt.). Zgodnie z zapisami umowy § (…) Współfinansujący pokrywa koszt dokumentacji w kwocie X zł brutto. Gmina (…) wypłaciła Projektantowi należne wynagrodzenie oraz wystawiła faktury VAT właścicielom nieruchomości (Współfinansującym). Gmina (…) ujęła fakturę dokumentującą pierwszą transzę płatności w kwocie (…) zł za wykonanie I części umowy w rozliczeniu VAT za m-c grudzień 2025 roku i planuje ująć fakturę za drugą transzę w kwocie (…) zł w rozliczeniu VAT za m-c kwiecień 2026 roku. Na podstawie umowy o współfinansowanie, po wykonaniu dokumentacji Gmina (…) wystawiła (…) szt. faktur na kwotę X zł i ujęła podatek VAT w deklaracji VAT-7 za m-c marzec 2026 roku.
Gmina (…) pokryła ponadto ze środków własnych koszty wynikające z opłat skarbowych uzgodnień ww. dokumentacji.
2. Etap realizacji inwestycji - robót budowlanych i nadzoru - ujęty we wniosku o dofinansowanie (…):
Gmina (…) wystąpiła z wnioskiem o refundację poniesionych kosztów w wysokości do 75% wartości kosztów kwalifikowanych (kosztów inwestycyjnych robót budowlanych i nadzoru autorskiego). Ostateczna wartość inwestycji zostanie ustalona na etapie przetargu. Gmina (…) zabezpieczyła środki finansowe na realizację inwestycji w celu częściowej partycypacji w kosztach. Zakłada się, że właściciele nieruchomości/użytkownicy jednorazowo poniosą część kosztów wynikających z realizacji robót budowlanych. Na realizację budowy przydomowych oczyszczalni ścieków z właścicielami nieruchomości zostaną sporządzone odrębne umowy na współfinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków oraz umowa użyczenia zrealizowanej już przydomowej oczyszczalni.
Przedmioty operacji (przydomowe oczyszczalnie ścieków (…) szt.) stanowić będą własność gminy przez okres trwałości projektu, tj. okres 5 lat od dnia otrzymania ostatniej płatności, którą to płatność gmina otrzyma z tytułu zwrotu przypadającej jej części dotacji wypłaconej przez Samorząd Województwa (…). Po tym okresie Gmina przekaże odpowiednim dokumentem przekazania oczyszczalnie na rzecz poszczególnych odbiorców ostatecznych, właścicieli nieruchomości. Na okres trwałości Gmina (…) zawrze z właścicielami nieruchomości umowy użyczenia. Usługi polegające na wywozie nieczystości ciekłych ze zbiorników bezodpływowych oraz osadu z przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy świadczy A. Sp. z o. o. w (…) posiadający niezbędne uprawnienia. W związku z tym, Gmina (…) nie będzie świadczyć usług związanych z eksploatacją przydomowych oczyszczalni ścieków i nie osiągnie z tego tytułu stałego dochodu.
Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Struktura udziału procentowego poszczególnych źródeł finansowania inwestycji, dotyczącej budowy przydomowych oczyszczalni ścieków.
1. Dokumentacja projektowo-kosztorysowa.
a. Zgodnie z podpisaną umową pomiędzy Gminą (…) a Firmą projektowo-usługową „(…)”, wynagrodzenie za wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla jednej lokalizacji wyniosło X zł brutto. Rozliczenie za wykonaną usługę w wysokości (…) zł brutto ((…) szt. kompletnych x X zł brutto) pierwotnie poniosła Gmina (…).
b. Całkowity koszt wykonania dokumentacji projektowo-kosztorysowej został ostatecznie poniesiony przez użytkowników przydomowych oczyszczalni ścieków/właścicieli nieruchomości na podstawie umowy pomiędzy Gminą (…) i Współfinansującym.
2. Wykonanie robót budowlanych polegających na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków wraz z usługą nadzoru inwestorskiego zostanie wykonane na zlecenie Gminy (…).
a. Podane źródła finansowania realizacji robót budowlanych operacji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków w różnych lokalizacjach są orientacyjne i mogą ulec zmianie po ogłoszeniu i rozstrzygnięciu postępowania przetargowego oraz po zakończeniu robót budowalnych. Dofinansowanie w ramach Umowy o przyznaniu pomocy w ramach interwencji (…) Infrastruktura na (…) - obszar (…) (…).
Kwota przyznanej pomocy, na podstawie złożonego wniosku o przyznanie pomocy oraz na warunkach określonych w umowie, w formie refundacji części faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowalnych, na podstawie złożonego wniosku o przyznanie pomocy oraz na warunkach określonych w umowie, w wysokości (…) zł (słownie złotych: (…)), w tym ze środków EFRROW (…) zł (słownie złotych: (…)) oraz (…) zł (słownie złotych: (…)) ze środków budżetu państwa, co stanowi nie więcej niż 75% i nie mniej niż 30% kosztów kwalifikowalnych operacji.
b. Gmina (…) ze środków własnych pokryje koszty związane z budową przydomowych oczyszczalni ścieków w wysokości min. 25% wartości realizacji inwestycji, a następnie Właściciele/Współwłaściciele/Użytkownicy nieruchomości, na których planowana jest realizacja przedsięwzięcia, będą partycypować w tych kosztach na podstawie odrębnych umów, poprzez zapłatę Gminie (…) kwoty do 2.000,00 zł dla każdej lokalizacji operacji.
Sposób wyłonienia mieszkańców do udziału w inwestycji
Przed przystąpieniem do realizacji inwestycji polegającej na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy (…), do mieszkańców gminy została wystosowana informacja o możliwości składania deklaracji chęci uczestnictwa w programie budowy POŚ. Zainteresowani mieszkańcy, których nieruchomość nie ma możliwości podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej i znajduje się poza granicami aglomeracji (…), do (…) maja 2025 zgłaszali chęć udziału w programie i zostali zakwalifikowani do udziału w inwestycji.
Sposób realizacji inwestycji.
Aby zrealizować inwestycję polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy (…) konieczne będzie przeprowadzenie postępowania przetargowego. Na jego podstawie zostanie wyłoniony wykonawca realizujący roboty budowlane. Dodatkowo Gmina (…) przewiduje zlecenie usługi inspektora nadzoru inwestorskiego czuwającego nad prawidłową realizacją przedsięwzięcia i zastosowaniem materiałów zgodnych z przepisami prawa, w szczególności z normą (…).
Pytania
1. Czy Gmina (…) jako czynny podatnik VAT realizując zadanie inwestycyjne pn. „(…)” polegające na budowie (…) szt. przydomowych oczyszczalni ścieków, w tym opracowanie dokumentacji projektowej ma prawo obniżyć podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktury za opracowanie dokumentacji projektowej?
2. Czy Gmina (…) jako czynny podatnik VAT realizując zadanie inwestycyjne pn. „(…)” polegające na budowie (…) szt. przydomowych oczyszczalni ścieków ma prawo obniżyć podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur za roboty budowlane i za nadzór?
Państwa stanowisko w sprawie
Realizacja przez Gminę (…) jako czynnego podatnika VAT inwestycji pn. „(…)” polegającej m.in. na opracowaniu dokumentacji projektowej, wykonaniu robót i nadzoru należy do zadań własnych gminy, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).
1. Gmina (…) opracowała dokumentację na wykonanie (…) szt. przyłączy i następnie „odsprzedała” tę dokumentację mieszkańcom za 100% jej wartości. Sprzedaż została udokumentowana fakturami wystawionymi na mieszkańców Gminy, a podatek VAT wykazany w deklaracji VAT-7 za m-c marzec 2026 roku. Zakup dokumentacji w części został ujęty w deklaracji VAT za m-c grudzień 2025 roku. Pozostała wartość zakupu dokumentacji planowana jest do ujęcia w deklaracji VAT-7 za m-c kwiecień 2026 roku. Zgodnie z art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonania czynności opodatkowanych podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, którą stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. W związku z powyższym, Gmina (…) stoi na stanowisku, iż mogła i może obniżyć podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur za opracowanie dokumentacji w ramach zadania „(…)”.
2. Gmina (…) planuje wykonać roboty i nadzór w ramach realizowanego zadania inwestycyjnego pn. „(…)”. Prace wykonają wykonawcy wyłonieni w przetargu. Po wykonaniu przydomowych oczyszczalni ścieków Gmina (…) nie będzie świadczyć usług związanych z eksploatacją przydomowych oczyszczalni ścieków i nie osiągnie z tego tytułu stałego dochodu. Wskazane usługi na terenie gminy świadczy A. Sp. z o. o w (…). W związku z tym, Gmina (…) stoi na stanowisku, iż nie może obniżyć podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur za roboty i nadzór w ramach zadania „(…)” gdyż nie spełni przesłanki zawartej w art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.) – zwanej dalej „ustawą” lub „ustawą o VAT”:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług,
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Z przywołanych przepisów wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, a towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Przedstawiona wyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT lub/i niepodlegających temu podatkowi.
Ustawodawca przyznał podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Formułując w art. 86 ust. 1 ustawy warunek związku ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczające jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Przy czym związek dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą może mieć charakter pośredni lub bezpośredni.
O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy nabywane towary służą, np. dalszej odsprzedaży (towary handlowe) lub też nabywane towary i usługi są niezbędne do wytworzenia towarów lub usług będących przedmiotem dostawy. Bezpośrednio wiążą się więc z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. Natomiast pośredni związek nabywanych towarów i usług z działalnością przedsiębiorcy występuje wówczas, gdy ponoszone wydatki wiążą się z całokształtem funkcjonowania przedsiębiorstwa – mają pośredni związek z działalnością gospodarczą, a tym samym z osiąganym przez podatnika obrotem opodatkowanym. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają chociażby pośredni związek z działalnością podmiotu, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług, a powstaniem obrotu. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług nie przyczynia się bezpośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika, np. poprzez ich odsprzedaż, lecz poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości, przyczynia się do generowania przez podmiot obrotu.
Aby stwierdzić, czy podatnikowi podatku od towarów i usług przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy zbadać związek ponoszonych wydatków z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi, przy czym związek ten musi mieć charakter niewątpliwy. Podatnik musi wykazać związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).
Ponadto, aby podmiot mógł skorzystać z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z dokonanym nabyciem towarów i usług, powinien spełnić przesłanki umożliwiające uznanie go – dla tej czynności – za podatnika podatku od towarów i usług, działającego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Przepis ten stwierdza, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.
Wskazali Państwo, że realizują zadanie inwestycyjne pn. „(…)” (Projekt), w ramach zadania wykonane zostanie (…) szt. oczyszczalni przydomowych (POŚ) dla mieszkańców Gminy. Złożyli Państwo wniosek do Samorządu Województwa (…) o dofinansowanie ze środków Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027. Poziom planowanego dofinansowania wynosi 74,99%. Wniosek jest na etapie weryfikacji.
W ramach zadania można wyodrębnić:
1. Etap Projektowy - nie ujęty we wniosku o dofinansowanie:
Zlecili Państwo wykonanie dokumentacji projektowej uprawnionemu podmiotowi. Na podstawie umowy zlecili Państwo wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej wraz z uzyskaniem niezbędnych uzgodnień. Wedle umowy pomiędzy Państwem i Projektantem, wynagrodzenie za wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla jednej lokalizacji wynosi X zł brutto. Dokumentacja została wykonana i odebrana.
Zawarli Państwo umowy z właścicielami nieruchomości (Współfinansujący) na wykonanie dokumentacji projektowej przydomowych oczyszczalni ścieków dla poszczególnych nieruchomości (60 szt.). Zgodnie z zapisami umowy Współfinansujący pokrywa koszt dokumentacji w kwocie Y zł brutto. Wpłacili Państwo Projektantowi należne wynagrodzenie oraz wystawili faktury właścicielom nieruchomości (Współfinansującym).
2. Etap realizacji inwestycji - robót budowlanych i nadzoru - ujęty we wniosku o dofinansowanie:
Wystąpili Państwo z wnioskiem o refundację poniesionych kosztów w wysokości do 75% wartości kosztów kwalifikowanych (kosztów inwestycyjnych robót budowlanych i nadzoru autorskiego). Ostateczna wartość inwestycji zostanie ustalona na etapie przetargu. Zakłada się, że właściciele nieruchomości/użytkownicy jednorazowo poniosą część kosztów wynikających z realizacji robót budowlanych. Na realizację budowy przydomowych oczyszczalni ścieków z właścicielami nieruchomości zostaną sporządzone odrębne umowy na współfinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków oraz umowa użyczenia zrealizowanej już przydomowej oczyszczalni.
Ze środków własnych pokryją Państwo koszty związane z budową przydomowych oczyszczalni ścieków w wysokości min. 25% wartości realizacji inwestycji, a następnie Właściciele/Współwłaściciele/Użytkownicy nieruchomości, na których planowana jest realizacja przedsięwzięcia, będą partycypować w tych kosztach na podstawie odrębnych umów, poprzez zapłatę kwoty do Y zł dla każdej lokalizacji operacji.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków ((…) szt.) stanowić będą własność gminy przez okres trwałości projektu. Po tym okresie Przekażą Państwo odpowiednim dokumentem przekazania oczyszczalnie na rzecz poszczególnych odbiorców ostatecznych, właścicieli nieruchomości. Na okres trwałości Zawrą Państwo z właścicielami nieruchomości umowy użyczenia.
Aby zrealizować inwestycję polegającą na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie Gminy konieczne będzie przeprowadzenie postępowania przetargowego. Na jego podstawie zostanie wyłoniony wykonawca realizujący roboty budowlane.
Mają Państwo wątpliwości odnośnie prawa do obniżenia kwot podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury za opracowanie dokumentacji projektowej oraz prawa do obniżenia kwot podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur za roboty budowlane i za nadzór.
Jak już wskazano, podstawowym warunkiem, którego spełnienie należy analizować w aspekcie prawa do odliczenia podatku VAT, jest związek dokonywanych nabyć towarów i usług ze sprzedażą uprawniającą do dokonywania takiego odliczenia, czyli sprzedażą generującą podatek należny. Zatem w celu stwierdzenia, czy będzie przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego, należy określić czy czynności, w związku z którymi dokonują Państwo zakupów towarów i usług, tj. czynności budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy, będą wykonywane w ramach prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy.
Art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Art. 8 ust. 2a ustawy:
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy. Muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
Przy czym oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Z powołanego wyżej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 ustawy).
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Przepisy nie określają formy zapłaty, zatem wynagrodzenie (zapłata) może mieć postać zarówno świadczenia pieniężnego, jak i rzeczowego (określonego w naturze), np. w przypadku dostawy towaru w zamian za świadczenie usługi, czy też w sytuacji zamiany towarów bądź usług.
Zatem, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy podatku od towarów i usług, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Jak już wskazano, aby dana czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, wykonującym określone czynności w ramach działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Analizując charakter podejmowanych przez Państwa działań warto wskazać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 30 marca 2023 r. w sprawie C-612/21 – Gmina O. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej.
W wyroku tym TSUE wskazał, że:
„(…), aby czynności dokonywane przez gminę w ramach promowania odnawialnych źródeł energii były objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/112, powinny one, po pierwsze, stanowić dostawę lub świadczenie usług, które gmina ta wykonuje odpłatnie na rzecz swoich mieszkańców w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) i c) tej dyrektywy, a po drugie, być dokonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rzeczonej dyrektywy, tak aby owa gmina działała również w charakterze podatnika”. (pkt 24)
Trybunał zwrócił uwagę na istotne elementy stanu faktycznego, które zaistniały w sprawie będącej przedmiotem ww. postępowania:
„W tym względzie, po pierwsze, należy zauważyć, że podczas gdy przedsiębiorca dąży do stałego osiągania dochodu (zob. podobnie wyrok z dnia 20 stycznia 2021 r., AJFP Sibiu i DGRFP Braãov, C‑655/19, EU:C:2021:40, pkt 27–29 i przytoczone tam orzecznictwo), gmina O. wskazała we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, jak wynika z postanowienia odsyłającego, że nie zamierza świadczyć regularnie usług instalacji systemów OZE i nie zatrudnia ani nie zamierza zatrudniać pracowników w tym celu, co odróżnia niniejszą sprawę od spraw, w których świadczenia gminne miały charakter trwały. (pkt 36)
Po drugie, z informacji przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że gmina O. wydaje się ograniczać do zaproponowania swoim mieszkańcom będącym właścicielami nieruchomości, którzy mogą być zainteresowani systemami OZE, w ramach programu regionalnego mającego na celu umożliwienie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, dostarczenia i zainstalowania u nich tych systemów OZE za pośrednictwem przedsiębiorstwa wybranego w wyniku przetargu, w zamian za ich udział nieprzekraczający 25% kosztów podlegających dofinansowaniu związanych z tą dostawą i z tą instalacją, podczas gdy owa gmina płaci danemu przedsiębiorstwu wynagrodzenie za te same dostawę i instalację po cenie rynkowej. (pkt 37)
Tymczasem Trybunał miał już okazję orzec, że jeżeli gmina odzyskuje – w drodze otrzymywanych przez nią wkładów – jedynie niewielką część poniesionych przez siebie kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych, taka różnica między tymi kosztami a kwotami otrzymanymi w zamian za oferowane usługi może sugerować, że wkłady te należy raczej uznać za opłatę aniżeli wynagrodzenie (zob. podobnie wyrok z dnia 12 maja 2016 r., Gemeente Borsele i Staatssecretaris van Financiën, C‑520/14, EU:C:2016:334, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo). W konsekwencji nawet biorąc pod uwagę płatności przyznane gminie O. przez dane województwo, które wynoszą 75 % kosztów podlegających dofinansowaniu, suma kwot otrzymanych od zainteresowanych właścicieli z jednej strony i od owego województwa z drugiej strony pozostaje strukturalnie niższa od łącznych kosztów faktycznie poniesionych przez tę gminę, jak wskazano w pkt 31 niniejszego wyroku, co nie odpowiada podejściu, jakie przyjąłby w danym wypadku instalator systemów OZE, który przy ustalaniu swoich cen starałby się zawrzeć w nich swoje koszty i osiągnąć marżę zysku. Natomiast wspomniana gmina ponosi jedynie ryzyko strat, nie mając perspektywy zysku. (pkt 38)
Po trzecie, nie wydaje się ekonomicznie opłacalne, aby taki instalator systemów OZE obciążał odbiorców swoich dostaw towarów i świadczenia usług jedynie najwyżej jedną czwartą poniesionych przez siebie kosztów, oczekując jednocześnie rekompensaty w postaci dofinansowania za zasadniczą część pozostałych trzech czwartych tych kosztów. Taki mechanizm nie tylko stawiałby jego przepływy pieniężne w sytuacji strukturalnie deficytowej, ale ponadto stwarzałby nietypowy stopień niepewności dla podatnika, ponieważ kwestia, czy i w jakim zakresie osoba trzecia zwróci tak istotną część poniesionych kosztów, pozostaje faktycznie otwarta do czasu podjęcia przez tę osobę trzecią decyzji, co następuje po tym, jak sporne transakcje zostaną dokonane”. (pkt 39)
Na podstawie powyższej analizy TSUE doszedł do wniosku, że:
„W konsekwencji nie wydaje się, z zastrzeżeniem dokonania weryfikacji przez sąd odsyłający, by gmina O. wykonywała w niniejszym przypadku działalność o charakterze gospodarczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112. (pkt 40)
Ponieważ gmina O., w świetle powyższych rozważań, nie wykonuje działalności wchodzącej w zakres stosowania dyrektywy 2006/112, nie jest konieczne ustalenie, czy działalność ta byłaby również wyłączona z tego zakresu stosowania na podstawie art. 13 ust. 1 tej dyrektywy”. (pkt 41)
Ostatecznie Trybunał orzekł, że:
„(…) art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że dostawy towarów i świadczenia usług podlegających opodatkowaniu VAT nie stanowi dostarczenie i zainstalowanie przez gminę, za pośrednictwem przedsiębiorstwa, systemów OZE na rzecz jej mieszkańców będących właścicielami nieruchomości, którzy wyrazili wolę wyposażenia tych nieruchomości w takie systemy, jeżeli taka działalność nie ma na celu osiągania stałego dochodu i skutkuje jedynie zapłatą przez tych mieszkańców kwot pokrywających najwyżej jedną czwartą poniesionych kosztów, a pozostała część jest finansowana ze środków publicznych”. (pkt 42)
Rozpatrując Państwa wątpliwości należy uwzględnić ww. wyrok w sprawie C-612/21, zgodnie z którym dla określenia czy czynności wykonywane przez Państwa będą realizowane w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy, kluczowe jest przeanalizowanie realizowanej inwestycji pod kątem ewentualnego opodatkowania w świetle przesłanek w nim wskazanych, tj.:
· brak zarobkowego charakteru podejmowanych czynności – czynność nie ma na celu osiągnięcia stałego dochodu,
· brak równorzędnego (albo jakiegokolwiek) ekwiwalentu ekonomicznego ze strony ostatecznego beneficjenta inwestycji (mieszkańca Gminy),
· zgoda mieszkańca na wykonanie usługi na jego nieruchomości,
· uzyskanie dofinansowania ze środków publicznych,
· zlecenie zrealizowania inwestycji wyspecjalizowanemu podmiotowi trzeciemu.
W analizowanej sprawie ww. przesłanki będą spełnione.
Wskazali Państwo, że dofinansowanie inwestycji POŚ wyniesie ok. 75% kosztów inwestycyjnych robót budowlanych i nadzoru autorskiego. Zatem przeważająca część inwestycji finansowana będzie ze środków publicznych, tj. złożyli Państwo wniosek do Samorządu Województwa (…) o dofinansowanie ze środków Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027.
Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków nie ma na celu osiągnięcia przez Państwa zysku ani prowadzenia działalności gospodarczej. POŚ zostaną pobudowane na terenach, na których nie ma możliwości podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej. Nie będą Państwo świadczyć usług związanych z eksploatacją przydomowych oczyszczalni ścieków i nie osiągną z tego tytułu stałego dochodu.
Udział mieszkańców w realizacji Projektu ma charakter dobrowolny. Do mieszkańców gminy została wystosowana informacja o możliwości składania deklaracji chęci uczestnictwa w programie budowy POŚ.
Głównie to mieszkańcy (użytkownicy POŚ), a nie Państwo, osiągną korzyść z budowy na ich rzecz POŚ, ponieważ poprawią się warunki ich życia.
Realizacja inwestycji będzie odbywać się na nieruchomościach stanowiących własność mieszkańców gminy. Na realizację budowy przydomowych oczyszczalni ścieków z właścicielami nieruchomości zostaną sporządzone odrębne umowy na współfinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków oraz umowa użyczenia zrealizowanej już przydomowej oczyszczalni.
Inwestycja zostanie zrealizowana przez wykonawcę wyłonionego na podstawie postępowania przetargowego.
Podsumowując, w analizowanej sprawie należy stwierdzić, że skoro:
- inwestycja będzie służyć głównie poprawie warunków życia mieszkańców gminy,
- czynności wykonywane przez Państwa polegające na budowie przydomowych oczyszczalni ścieków nie będą miały charakteru zarobkowego,
- inwestycja będzie realizowana przez wykonawcę wyłonionego na podstawie postępowania przetargowego,
- po upływie okresu trwałości projektu przekażą Państwo odpowiednim dokumentem przekazania oczyszczalnie na rzecz poszczególnych odbiorców ostatecznych, właścicieli nieruchomości,
- wkład własny mieszkańców wyniesie Y zł, co stanowi niewielką część wartości inwestycji,
- koszty inwestycji w znaczącej części będą finansowane z otrzymanego dofinansowania, tj. ze środków publicznych (dofinansowania),
to w świetle stanowiska TSUE przedstawionego w ww. wyroku C-612/21, budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach mieszkańców gminy w ramach realizacji opisanego Projektu nie stanowi/nie będzie stanowiła świadczenia usług na rzecz mieszkańców i tym samym czynności wykonywane przez Państwa na rzecz mieszkańców, nie są/nie będą wykonywane w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a Państwo nie występują/nie będą występowali w charakterze podatnika w myśl art. 15 ust. 1 ustawy realizując te czynności. Zatem czynności te nie podlegają/nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Skoro realizacja inwestycji w zakresie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach mieszkańców, które po okresie trwałości Projektu zostaną nieodpłatnie przekazane mieszkańcom, nie jest/nie będzie wiązała się z wykonywaniem przez Państwa działalności gospodarczej, to nie będzie Państwu również przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupionych towarów i usług związanych z realizacją Projektu.
Pomimo, że umowy z właścicielami nieruchomości na opracowanie dokumentacji projektowej przydomowych oczyszczalni ścieków dla poszczególnych nieruchomości zawarli Państwo oddzielne to wykonanie dokumentacji projektowej dotyczy tego samego Projektu.
Skoro opracowanie dokumentacji projektowej dotyczy wykonania przydomowych oczyszczalni ścieków na nieruchomościach mieszkańców, dokumentacja ta również nie służy/nie będzie służyła wykonywaniu przez Państwa działalności gospodarczej.
Zatem w zakresie wydatków dotyczących realizacji inwestycji nie zostaną spełnione przesłanki wskazane w art. 86 ust. 1 ustawy warunkujące prawo do odliczenia podatku naliczonego. Nabywane na potrzeby realizacji Projektu dotyczącego budowy przydomowych oczyszczalni ścieków towary i usług nie są/nie będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
W konsekwencji nie przysługuje/nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wszystkich wydatków dotyczących realizacji Projektu zarówno od etapu 1 polegającego na wykonaniu dokumentacji projektowej oraz etapu 2 dotyczącego robót budowlanych i nadzoru.
Państwa stanowisko jest nieprawidłowe w zakresie pytania nr 1 oraz prawidłowe w zakresie pytania nr 2.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo