Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z realizacją zadania polegającego na usunięciu i utylizacji odpadów niebezpiecznych.
Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Na jej terenie ujawniono nielegalne składowisko odpadów niebezpiecznych (ok. 60 Mg w pojemnikach mauzer, beczkach i na paletach), które są wysoce toksyczne, łatwopalne i zagrażają życiu, zdrowiu ludzi oraz środowisku. W związku z bezpośrednim zagrożeniem, Wójt Gminy wydał decyzję administracyjną na podstawie art. 26a ustawy o odpadach (tzw. wykonanie zastępcze), nakazującą udostępnienie terenu w celu usunięcia odpadów przez Gminę. Gmina planuje zlecić specjalistycznemu…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Gmina (...) (dalej: „Gmina” lub „Wnioskodawca") jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT). Na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, Gmina posiada osobowość prawną i wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, w tym zadania własne w zakresie m.in. ochrony środowiska i przyrody oraz utrzymania czystości i porządku.
Na terenie Gminy, na nieruchomości zlokalizowanej pod adresem (...) (działka ewidencyjna nr (...), obręb (...)), ujawniono nielegalne składowisko odpadów niebezpiecznych.
Zgromadzone tam materiały (szacunkowo 60 Mg) przechowywane są w 34 sztukach pojemników typu mauzer, 85 metalowych beczkach oraz na 7 paletach z pojemnikami z tworzywa sztucznego. Zgodnie z opinią biegłego, odpady te są wysoce toksyczne, łatwopalne i z uwagi na postępującą degradację opakowań stwarzają ogromne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi (w tym mieszkańców miejscowości (...)) oraz dla środowiska naturalnego, w tym pobliskiego (...) Parku Krajobrazowego.
W związku z bezpośrednim zagrożeniem, Wójt Gminy (...) wydał ostateczną decyzję nr (...) z dnia 2 lutego 2024 r. w trybie tzw. wykonania zastępczego na podstawie art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Decyzja ta nakazuje udostępnienie terenu w celu usunięcia z niego odpadów przez Gminę.
W celu sfinansowania tego wysoce kosztownego zadania (szacunkowy całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi ponad (...)zł), Gmina (...) ubiega się o dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w ramach programu priorytetowego nr 3.3 „(...)”.
W ramach inwestycji Gmina nabędzie, w drodze postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, usługi polegające na załadunku, transporcie i ostatecznym unieszkodliwieniu odpadów (m.in. w procesie D10) od specjalistycznego podmiotu zewnętrznego. Faktury za te usługi zostaną wystawione na Gminę (...).
Z tytułu usunięcia i utylizacji odpadów niebezpiecznych Gmina nie będzie uzyskiwała żadnych przychodów, nie będzie pobierać opłat od mieszkańców, a wykonane usługi nie będą przez Gminę w żaden sposób wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Gmina działa tu wyłącznie w sferze władztwa publicznego (imperium), realizując obowiązki nałożone ustawowo w celu ochrony życia i środowiska.
Pytanie
Czy w odniesieniu do wydatków związanych z realizacją Inwestycji, Gminie będzie przysługiwało prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT w całości lub w części?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Gminy, w odniesieniu do wydatków związanych z realizacją Inwestycji, nie przysługuje jej prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. Prawo to przysługuje podatnikowi o tyle, o ile nie zachodzą przesłanki negatywne, sprecyzowane w art. 88 ustawy o VAT. Dodatkowo prawo to przysługuje w pełnym zakresie, o ile nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 90 i 91 ustawy o VAT.
Tak, więc w celu dokonania oceny możliwości skorzystania z prawa do odliczenia, należy każdorazowo rozstrzygnąć, czy towary i usługi, przy zakupie których naliczono VAT:
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o VAT za podatników uznaje się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie natomiast z ust. 6 tej regulacji, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Zatem mając na uwadze, że usuwanie i unieszkodliwienie odpadów niebezpiecznych stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 26a ustawy o odpadach stanowi realizację zadania własnego Gminy (utrzymanie czystości, porządku oraz ochrona środowiska) i ma charakter czysto publicznoprawny, Gmina podejmuje działania interwencyjne jako organ władzy publicznej, a nie jako podmiot gospodarczy uczestniczący w obrocie rynkowym.
Co więcej, Gmina nie uzyska w związku z realizacją zadania żadnych przychodów, nie obciąży kosztami mieszkańców ani innych osób trzecich, co oznacza brak jakiegokolwiek związku poniesionych kosztów ze sprzedażą opodatkowaną VAT.
Tym samym, z uwagi na brak spełnienia podstawowej przesłanki pozytywnej warunkującej prawo do odliczenia, o której mowa w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, to jest braku wykorzystywania efektów Inwestycji do wykonywania czynności opodatkowanych, Gminie (...) nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia lub zwrotu podatku VAT z faktur dokumentujących nabycie usług usuwania i utylizacji odpadów. Poniesiony podatek VAT stanowi zatem dla Gminy wydatek niemożliwy do odzyskania na gruncie przepisów krajowych, co kwalifikuje go do objęcia dofinansowaniem ze środków NFOŚiGW.
Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 13 marca 2026 r., sygn. 0112-KDIL3.4012.57.2026.1.MBN oraz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 9 marca 2022 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.8.2022.2.MKA oraz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 5 grudnia 2025 r., 0112-KDIL1-3.4012.763.2025.1.AKR.
Reasumując, Gminie nie będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z realizacją Inwestycji.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje gdy:
Warunkiem, który daje podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.
Podatnik nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od nabywanych towarów i usług, których nie będzie wykorzystywał do wykonywania czynności opodatkowanych (czyli będzie wykorzystywał do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi).
Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Tylko podatnik podatku od towarów i usług, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ma prawo do odliczenia podatku.
Według art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Jak stanowi art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status. Są uznawane za podatników VAT, gdy wykonują czynności:
Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zatem jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itd., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Bowiem tylko w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662).
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej
3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.):
Ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Stosownie do art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach:
1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
Z kolei zgodnie z art. 26a ust. 1 - ust. 4 i ust. 6 ustawy o odpadach:
1. W przypadku gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi.
2. Właściwym organem w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest:
1) w przypadku terenów zamkniętych oraz nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi - regionalny dyrektor ochrony środowiska;
2) w przypadku gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wydaniem decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzeniem nieważności, uchyleniem lub wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami - organ właściwy do wydania tej decyzji;
3) w pozostałych przypadkach - wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
3. W celu wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ określa, w drodze decyzji skierowanej do władającego powierzchnią ziemi:
1) zakres i termin udostępnienia przez niego powierzchni ziemi, obiektów lub innych miejsc, w których znajdują się odpady;
2) zakres i sposób przeprowadzenia działań mających na celu usunięcie odpadów przez ten organ;
3) termin rozpoczęcia i zakończenia działań, o których mowa w pkt 2.
4. Decyzja, o której mowa w ust. 3, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Przepisów art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 i 803) nie stosuje się.
6. Właściwy organ żąda od posiadacza odpadów odpowiedzialnego za gospodarowanie odpadami zwrotu poniesionych przez siebie kosztów działań polegających na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Posiadacz odpadów jest obowiązany zwrócić te koszty w terminie 14 dni od dnia doręczenia żądania.
Z opisu sprawy wynika, że na terenie gminy, na nieruchomości zlokalizowanej pod adresem (...) (działka ewidencyjna nr (...), obręb (...)), ujawniono nielegalne składowisko odpadów niebezpiecznych. Zgromadzone tam materiały (szacunkowo 60 Mg) przechowywane są w 34 sztukach pojemników typu mauzer, 85 metalowych beczkach oraz na 7 paletach z pojemnikami z tworzywa sztucznego. Zgodnie z opinią biegłego, odpady te są wysoce toksyczne, łatwopalne i z uwagi na postępującą degradację opakowań stwarzają ogromne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi (w tym mieszkańców miejscowości (...)) oraz dla środowiska naturalnego, w tym pobliskiego (...) Parku Krajobrazowego.
Wójt Gminy (...) wydał ostateczną decyzję nr (...) z dnia 2 lutego 2024 r. w trybie tzw. wykonania zastępczego na podstawie art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Decyzja ta nakazuje udostępnienie terenu w celu usunięcia przez Państwa z niego odpadów.
W celu sfinansowania tego wysoce kosztownego zadania (szacunkowy całkowity koszt przedsięwzięcia wynosi ponad (...)zł), ubiegają się Państwo o dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW).
W ramach inwestycji nabędą Państwo, w drodze postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, usługi polegające na załadunku, transporcie i ostatecznym unieszkodliwieniu odpadów (m.in. w procesie D10) od specjalistycznego podmiotu zewnętrznego. Faktury za te usługi zostaną wystawione na Państwa.
Z tytułu usunięcia i utylizacji odpadów niebezpiecznych nie będą Państwo uzyskiwali żadnych przychodów, nie będą pobierać opłat od mieszkańców, a wykonane usługi nie będą przez Państwa w żaden sposób wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT. Działają tu Państwo wyłącznie w sferze władztwa publicznego (imperium), realizując obowiązki nałożone ustawowo w celu ochrony życia i środowiska.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT w całości lub w części do wydatków związanych z realizacją Inwestycji.
Rozliczenie podatku naliczonego na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, uwarunkowane jest tym, aby nabywane towary i usługi były wykorzystywane przez zarejestrowanego, czynnego podatnika podatku VAT w ramach działalności gospodarczej do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług.
W omawianej sprawie, warunek uprawniający do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego nie jest spełniony, ponieważ – jak wynika z opisu sprawy – usługi wykonane w ramach realizacji Inwestycji nie służą/nie będą służyły do wykonania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Ponadto − jak Państwo wskazali − z tytułu usunięcia i utylizacji odpadów niebezpiecznych nie będą Państwo uzyskiwali żadnych przychodów, nie będą pobierać opłat od mieszkańców. Realizują Państwo obowiązki nałożone ustawowo w celu ochrony życia i środowiska.
W konsekwencji nie jest spełniona podstawowa pozytywna przesłanka wskazana w art. 86 ust. 1 ustawy, warunkująca prawo do odliczenia podatku naliczonego, jaką jest związek dokonywanych zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.
Zatem nie mają/nie będą Państwo mieli prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakup towarów i usług w związku z realizacją Inwestycji polegającej na usunięciu i utylizacji odpadów niebezpiecznych, na którą uzyskają Państwo dofinansowanie z NFOŚiGW.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo