Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej oraz brak opodatkowania dofinansowania, które Gmina otrzymała na realizację ww. projektu.
Gmina, jednostka samorządu terytorialnego, przystąpiła do projektu współfinansowanego z funduszy unijnych polegającego na zakupie i montażu magazynów energii dla instalacji OZE w budynkach użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych. Projekt jest realizowany w ramach zadań publicznych gminy, a dofinansowanie stanowi 85% kosztów…
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest:
8 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 1 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który w zakresie budynków użyteczności publicznej dotyczy:
Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwania – pismami:
Treść wniosku jest następująca:
Gmina (…) jest jednostką samorządu terytorialnego funkcjonującą w oparciu o ustawę o samorządzie gminnym. Posiada osobowość prawną i wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Gmina jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (VAT). W ramach swojej działalności realizuje szereg czynności opodatkowanych, zwolnionych oraz niepodlegających VAT.
Gmina (dalej Gmina) jako jednostka samorządu terytorialnego w dniu 22 kwietnia 2024 roku złożyła wniosek przystąpienia do udziału w projekcie „(…)” realizowanego w ramach (...) 2021-2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (…) dla działania: „Odnawialne źródła energii”.
Projekt będzie realizowany na obszarze województwa (…) w powiecie (…), w Gminie wiejskiej (…). Projekt swoim zasięgiem obejmuje cały obszar Gminy.
Gmina przystępując do realizacji projektu, wypełnia swoje ustawowe zadania. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153) Gminy wykonują zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, do zakresu działania gminy należą wszelkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, sprawy ochrony środowiska i przyrody należą do zadań własnych Gminy.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) w art. 403 ust. 2 w związku z art. 400a ust. 1 pkt 2, 5, 8, 9, 15, 16, 21-25, 29, 31, 32 i 38-42 określa zadania własne Gminy, do których należy finansowanie ochrony środowiska:
Wnioskodawcą projektu, podmiotem odpowiedzialnym za wdrożenie przedsięwzięcia oraz stroną umowy o dofinansowanie i beneficjentem środków jest Gmina. Projekt realizowany będzie w formule projektu parasolowego, a wnioskodawca przed dniem złożenia wniosku zrealizował projekty parasolowe:
1) projekt parasolowy pn. „(…)” w ramach RPO (…) 2014-2020, Działanie 4.3 Redukcja emisji zanieczyszczeń powietrza. Umowa o dofinansowanie nr (…) z dnia 28 maja 2020 r. Całkowita wartość Projektu (…) PLN Projekt zakończony. Zakres projektu: w budynkach mieszkalnych wymieniono nieekologiczne piece na kotły na biomasę – (...) i piece gazowe – (...), i zainstalowano panele fotowoltaiczne – (...). W budynkach użyteczności publicznej: wymiana pieca i termomodernizacja (Szkoła Podstawowa w (…)), wymiana pieca i instalacja paneli PV (Szkoła Podstawowa w (…), Szkoła Podstawowa w (…) i Urząd Gminy),
2) projekt parasolowy pn. „(…)” w ramach RPO (…) 2014-2020, Działanie 4.1 Odnawialne źródła energii (OZE). Umowa o dofinansowanie nr (…) z dnia 24 sierpnia 2017 r. Całkowita wartość Projektu (…) PLN. Projekt zakończony. W ramach projektu zainstalowano OZE, tj. (...) kolektorów słonecznych w budynkach mieszkalnych, (...) kotłów na biomasę w budynkach mieszkalnych, (...) instalacje fotowoltaiczne w budynkach użyteczności publicznej (szkoły). Łącznie, w instalacje OZE zostało wyposażonych (...) budynków mieszkalnych, w tym (...) mieszkańców oraz (...) szkoły,
Projekty wspólnie tworzą spójny system działań, który przyczynia się do osiągnięcia podobnych celów i rezultatów. Wzajemne uzupełnianie się tych projektów zwiększa ich efektywność oraz pozwala na osiągnięcie synergii, co przekłada się na korzyści dla społeczności lokalnej. Podobieństwo celów projektów oraz ich wspólny wpływa na poprawę jakości życia, ochronę środowiska i zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców, świadczą o wysokim stopniu komplementarności pomiędzy nimi. Cel szczegółowy (...) 2021-2027 dla działania (...) to „Wspieranie energii odnawialnej zgodnie z dyrektywą (UE) 2018/2001, w tym określonymi w niej kryteriami zrównoważonego rozwoju”. Opisane projekty mają na celu realizację spójnej wizji zrównoważonego rozwoju, której realizacja odbywa się przez komplementarne inicjatywy, tj. wspieranie energii odnawialnej.
Celem projektu „(…)” jest zakup i montaż magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE. Zaplanowano montaż magazynów energii dla (...) budynków mieszkalnych oraz dla (...) budynków użyteczności publicznej, tj. Urząd Gminy (…), Świetlica (…), Szkoła Podstawowa w A., Szkoła Podstawowa w B., Szkoła Podstawowa w C., Szkoła Podstawowa w D., Szkoła Podstawowa w E., Szkoła Podstawowa w F., Szkoła Podstawowa w G.
Pojemność magazynów energii zainstalowanych w ramach projektu jest dostosowana do mocy urządzeń OZE i nie przekracza 1,5 krotności mocy OZE, którego energią będzie zasilany magazyn. Urządzenia będą wykorzystywane tylko na potrzeby własne obiektu, w którym zostaną zainstalowane.
Moce magazynów energii przewidziane do dofinansowania wynoszą nie więcej niż 1 MWe, przy czym w przypadku magazynów realizowanych w ramach instalacji OZE ich moc nie przekracza sumarycznej mocy wszystkich jednostek wytwórczych wchodzących w skład tej instalacji. Projekt obejmuje rozwiązania z zakresu systemu zarządzania energią, rozumiane jako zwiększenie autokonsumpcji energii na każdym obiekcie, w którym instalowany jest magazyn energii, poprzez zastosowanie urządzeń i oprogramowania, którego zadaniem jest:
Wraz z dynamicznym rozwojem wykorzystania odnawialnych źródeł energii wśród mieszkańców Gminy i coraz większym zapotrzebowaniem na energię elektryczną, pojawia się również coraz większa potrzeba skutecznego magazynowania i zarządzania energią. Magazyny energii stanowią w tym segmencie kluczowy element przyszłościowej energetyki, pozwalając na gromadzenie i wykorzystywanie nadmiaru energii, a także dostarczanie jej w momencie wzmożonego zapotrzebowania. Potrzeba wielu magazynów wynika z wysokiej dynamiki OZE. Magazyny energii pozwolą na skuteczne wykorzystanie energii z OZE, takiej jak energia słoneczna, nawet w momencie, gdy warunki atmosferyczne nie pozwalają na wytwarzanie energii. To kluczowy element w realizacji celów zrównoważonego rozwoju i walki ze zmianami klimatycznymi.
Projekt wpisuje się w cel szczegółowy EFRR/FS.CP2.II - Wspieranie energii odnawialnej zgodnie z dyrektywą (UE) 2018/2001, w tym określonymi w niej kryteriami zrównoważonego rozwoju.
Projekt realizowany w formule „(...)”.
Realizację projektu zaplanowano do (...) 2026 r.
Powstały majątek będzie własnością Gminy.
Gmina zobowiązuje się do przestrzegania wszystkich warunków dot. trwałości projektu.
W ramach zadania zrealizowane zostały działania:
1. Przygotowanie Studium Wykonalności - zawiera pogłębione analizy otoczenia planowanej inwestycji oraz założenia i cele samego projektu.
2. Program Funkcjonalno-Użytkowy - czynności związane z opracowaniem dokumentacji zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego.
Do zrealizowania pozostały:
3. Inspektor Nadzoru Inwestorskiego - czynności zawodowe obejmujące kompleksowy i profesjonalny monitoring inwestycyjny, w tym bieżącą kontrolę przebiegu realizacji inwestycji, nadzór nad odbiorem technicznym, rozliczenia z wykonawcami. Nadzór inwestorski jest niezbędny do zapewnienia prawidłowego przebiegu realizacji prac budowlanych.
4. Dokumentacja przetargowa - czynności związane z przygotowaniem opisu przedmiotu zamówienia i przeprowadzeniem procedur przetargowych.
Zadanie dotyczy zakupu i montażu magazynów energii dla (...) budynków mieszkalnych oraz dla (...) budynków użyteczności publicznej, tj. Urząd Gminy (…), Świetlica (…), Szkoła Podstawowa w A., Szkoła Podstawowa w B., Szkoła Podstawowa w C., Szkoła Podstawowa w D., Szkoła Podstawowa w E., Szkoła Podstawowa w F., Szkoła Podstawowa w G.
Zakres rzeczowy zadania obejmuje następujące działania:
W projekcie przewiduje się koszty pośrednie, w ramach których zostaną poniesione koszty na informację i promocję, koordynatora projektu, koszty personelu obsługowego (obsługa kadrowa, finansowa, administracyjna, obsługa prawna, w tym dotycząca zamówień) na potrzeby funkcjonowania jednostki, oraz pozostałe zgodne z Katalogiem kosztów pośrednich.
W dniu 10 lipca 2025 roku Gmina podpisała umowę o dofinansowanie z Województwem (…) w sprawie współpracy przy realizacji projektu pod nazwą „(…)” realizowanego w ramach (...) 2021-2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (…) dla działania: „Odnawialne źródła energii”, która określa prawa i obowiązki stron biorących udział w projekcie, oraz zasady, tryb i warunki realizacji projektu i rozliczenia otrzymanej pomocy finansowej. Inwestycja wpisuje się w działania na rzecz wykorzystania odnawialnych źródeł energii, co pozwoli na efektywne gromadzenie energii i uniezależnienie się od zewnętrznych dostawców.
Całkowita wartość realizacji zadania wynosi (…) złotych.
Wartość udzielonej Beneficjentowi, tj. Gminie przez Województwo pomocy finansowej na dofinansowanie projektu pod nazwą „(…)” zostanie udzielona w kwocie nieprzekraczającej (…) złotych, co stanowi 85% całkowitej wartości kosztów kwalifikowalnych zadania. Kwota (…) stanowi minimalny wkład własny, po udzieleniu pomocy finansowej przez województwo i wynosi 15,00% całkowitej wartości kosztów kwalifikowalnych realizowanego zadania.
Beneficjent zobowiązany jest zapewnić środki finansowe na pokrycie wkładu własnego z tytułu kosztów kwalifikowalnych oraz kosztów niekwalifikowalnych.
Właściciele budynków mieszkalnych biorących udział w projekcie, dla których zaplanowano zakup i montaż magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE, pokryją koszty w zależności od pojemności magazynu energii zainstalowanego w ramach projektu dostosowanego do mocy urządzeń OZE, w wysokości nieprzekraczającej 15% całkowitej wartości kosztów realizowanego zadania.
Gmina otrzymując dotację, w całości przeznaczy ją na sfinansowanie instalacji magazynów energii, których pozostanie właścicielem, ale z których faktycznie, na podstawie stosownej umowy, korzystać będą mieszkańcy.
Dofinansowanie w części przeznaczonej na koszty wspólne realizacji projektu (prace przygotowawcze i realizacyjne, działania edukacyjne) pokryją jedynie faktycznie poniesione wydatki i nie będą stanowić wynagrodzenia dla Wnioskodawcy.
Gmina nie będzie pobierała od mieszkańców żadnego wynagrodzenia, tak w okresie realizacji projektu, jak i jego eksploatacji (np. opłaty z tytułu uczestnictwa w projekcie, opłaty z tytułu korzystania z magazynów energii, zapłata z tytułu przeniesienia własności instalacji po okresie trwałości, itp.).
Mieszkańcy będą co najwyżej zobligowani do wniesienia środków przeznaczonych na pokrycie wkładu własnego do projektu, odpowiadającego wysokości niepokrytej środkami (...) (tj. mieszkańcy będą zobligowani do wniesienia środków na pokrycie 15% wkładu własnego w ramach kosztów kwalifikowanych zakupu instalacji).
Gmina nie uzyska również korzyści z tytułu rozliczenia podatku VAT.
Energia elektryczna magazynowana w urządzeniach zainstalowanych w ramach projektu będzie zużywana wyłącznie na potrzeby własne gospodarstw domowych (cele socjalno-bytowe) i nie będzie wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej oraz działalności gospodarczej.
Wpłaty od mieszkańców na podstawie umowy między Gminą a mieszkańcem, zostaną pobrane przed rozpoczęciem realizacji inwestycji i będą stanowić ostateczne potwierdzenie ich udziału w projekcie. Dokonane wpłaty mieszkańców będą miały charakter obowiązkowy i warunkujący wykonanie usługi. Niedokonanie wpłaty w określonym terminie spowoduje rozwiązanie umowy i wyłączenie mieszkańca z udziału w projekcie. Mieszkaniec dokonując wpłaty w określonej przez Gminę kwocie, wyraża zgodę na uczestnictwo w projekcie: „(…)”.
Poza tą wpłatą Gmina nie pobierze od mieszkańca innych wpłat, w tym za przeniesienie prawa własności magazynów energii na mieszkańca po upływie okresu trwałości projektu ani też za ich użytkowanie.
Celem zakupu i montażu magazynów energii w ramach projektu: „(...)” nie jest stałe i zorganizowane wykonywanie działalności Gminy w celach zarobkowych na warunkach, w jakich wykonują ją podmioty gospodarcze, lecz interes społeczny.
Wydatki poniesione na realizację projektu pod nazwą „(...)” zostaną udokumentowane fakturami VAT wystawionymi na Gminę (ze wskazaniem Gminy jako nabywcy).
W ramach realizacji projektu pod nazwą „(...)” współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach priorytetu „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii” programu Fundusze Europejskie dla (...) 2021-2027, umowy zostaną podpisane pomiędzy:
Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego – pismo z 9 stycznia 2026 r.
W budynkach użyteczności publicznej, które obejmuje wniosek tj.:
a) Urząd Gminy (...) – brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
b) Świetlica (...) – brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
c) Szkoła Podstawowa w A. – brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
d) Szkoła podstawowa w B. – nieodpłatna umowa użyczenia ze Stowarzyszeniem (...), przedmiotem użyczenia jest prowadzenie działalności edukacyjnej, tj. prowadzenie Niepublicznej Szkoły Podstawowej; biorący w użyczenie dokonuje wpłat miesięcznych na rzecz Gminy w wysokości (...) brutto za wywóz nieczystości płynnych jako refundacja kosztów poniesionych przez Gminę. Umowa zawarta do 31 sierpnia 2028 r., poza tym brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
e) Szkoła Podstawowa w C:
f) Szkoła podstawowa w D. – brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
g) Szkoła podstawowa w E. – nieodpłatna umowa użyczenia z Stowarzyszeniem (...), przedmiotem użyczenia jest prowadzenie działalności edukacyjnej tj. prowadzenie szkoły ponadpodstawowej, biorący w użyczenie ponosi zryczałtowane koszty utrzymania użyczonych pomieszczeń na rzecz PSP w E., jako refundacja kosztów poniesionych przez PSP w E., umowa zawarta do 31 sierpnia 2026 r. , poza tym brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
h) Szkoła podstawowa w F. – umowa najmu ze Spółką sp. z o.o., której przedmiotem jest najem pomieszczenia w powierzchni 4,20 m2, z przeznaczeniem na instalację sprzętu telekomunikacyjnego. Czynsz najmu wynosi (...) brutto miesięcznie na rzecz PSP w F. Wzrost czynszu podlega tylko corocznej waloryzacji o wskaźnik inflacji za miniony rok ogłoszony przez Prezesa GUS, umowa zawarta do 31 grudnia 2027 r., poza tym brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od podatku;
i) Szkoła Podstawowa w G. – brak wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług niekorzystających ze zwolnienia od [podatku].
Wydatki poniesione w ramach projektu „(...)” przyporządkowane będą wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT.
Dofinansowanie otrzymane na realizację projektu, nie wpłynie na cenę usług świadczonych w budynkach dwóch szkół.
Pytania
1. Czy Gminie (...) będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakup towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE na budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021- 2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii”?
2. Czy otrzymane przez Gminę (...) dofinansowanie na realizację projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021- 2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii”, powinno zostać opodatkowane podatkiem VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności
Gmina, w świetle art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153), wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Na podstawie art. 6 ust. 1 tej ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w szczególności zadania własne obejmują sprawy:
pkt 1. ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
pkt 3. wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
pkt 5. ochrony zdrowia.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług, przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Natomiast art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podstawą opodatkowania z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art.32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Stosownie do treści art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775), w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W świetle wskazanej regulacji prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przysługuje przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek - nabywcą towarów i usług jest podatnik VAT, oraz nabywane towary i usługi są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
Zgodnie z przepisem art. 86 ust. 2 pkt. 1 kwotę podatku naliczonego stanowi: suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
a) nabycia towarów i usług
b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
Na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT - nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług wyłącznie w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny i są wykonywane na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
W zakresie zadań własnych nałożonych na gminę na podstawie odrębnych przepisów, nie występują jako podatnicy podatku VAT.
Według art. 8 ust. 2a ustawy o VAT, w przypadku, gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie).
Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa o VAT zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT. Wskazać również należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia, odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. Zatem czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Ponadto opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny. Zatem pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (np. w postaci świadczenia wzajemnego).
Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w dyrektywie 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 z późn. zm.). zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”. Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w Dyrektywie 2006/112/WE są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej „TSUE”).
Kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć TSUE. W dorobku orzecznictwa TSUE przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane.
Na gruncie przepisów ustawy o VAT bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. Przepisy nie określają formy zapłaty, zatem wynagrodzenie (zapłata) może mieć postać zarówno świadczenia pieniężnego, jak i rzeczowego (określonego w naturze), np. w przypadku dostawy towaru w zamian za świadczenie usługi czy też w sytuacji zamiany towarów bądź usług.
Reasumując, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Jednocześnie, aby dana czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Na mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE. L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 z późn. zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Przepis ten wyjaśnia, że wykorzystywanie własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych w sposób ciągły, należy w szczególności uznać za działalność gospodarczą.
Mając na uwadze przedstawioną na wstępie analizę przepisów podatkowych w pierwszej kolejności konieczne jest rozstrzygnięcie, czy zakup i montaż magazynów energii na budynkach użyteczności publicznej, oraz na budynkach mieszkalnych mieszkańców – tj. osób fizycznych niewykonujących działalności gospodarczej – przez Gminę będzie dokonywana w ramach działalności gospodarczej zdefiniowanej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
W dniu 30 marca 2023 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał orzeczenia w dwóch sprawach związanych z projektami prowadzonymi przez Jednostki Samorządu Terytorialnego (JST), na realizację których otrzymują dofinansowania ze środków zewnętrznych: w sprawie C-612/21 dotyczącej montażu systemów odnawialnych źródeł energii na nieruchomościach mieszkańców, oraz sprawie C-616/21 dotyczącej usuwania azbestu z nieruchomości mieszkańców. TSUE wydanymi orzeczeniami rozstrzygnął kwestie w zakresie opodatkowania podatkiem VAT dotacji na realizację inwestycji w OZE i usuwanie azbestu w sprawach dotyczących realizacji projektów, w których samorząd wybiera wykonawcę prac i nadzoruje ich przebieg jako inwestor, pokrywając poniesione koszty z zewnętrznego dofinansowania i ewentualnych wpłat od mieszkańców, na których nieruchomościach realizowane są prace. Trybunał wskazał, że realizując zadania we wskazanych obszarach JST nie wykonuje działalności gospodarczej, co oznacza, iż czynności wykonywane przez JST nie podlegają opodatkowaniu VAT. W sprawie C‑612/21 dotyczącej montażu systemów odnawialnych źródeł energii na nieruchomościach mieszkańców TSUE przesądził, że realizując tego typu projekty JST nie wykonuje działalności gospodarczej, a w efekcie podejmowane przez nią czynności nie podlegają opodatkowaniu VAT. Orzeczeniem tym TSUE przychylił się do wyrażonego w listopadzie 2022 r. stanowiska rzecznik generalnej. W wyroku w sprawie C-616/21 TSUE także przychylił się do stanowiska wyrażonego przez rzecznik generalną i wskazał, że realizując projekty w zakresie usuwania azbestu z nieruchomości mieszkańców JST nie wykonują działalności gospodarczej, a podejmowane przez nie czynności nie podlegają opodatkowaniu VAT. Kluczowe pytanie dotyczyło tego czy realizowany projekt jest związany z działalnością gospodarczą, czy działalnością publiczną Gminy.
Art. 29a ust. 1 ustawy o VAT nie rozstrzyga czy chodzi o dotacje z funduszy unijnych, czy z funduszy centralnych polskich. Żeby można było opodatkować dotację w przypadku przedsiębiorcy czy spółki musi być spełniony jeden warunek, a mianowicie taki, czy otrzymana dotacja ma wpływ na cenę, natomiast w przypadku Gminy muszą być spełnione dwa warunki: czynność, na którą przeznaczona jest dotacja, musi byś realizowana w ramach działalności gospodarczej i otrzymana dotacja ma wpływ na cenę. Jeżeli celem zadania, projektu, na realizację którego Gmina otrzymała dotację, jest ochrona środowiska, wg tezy wyroków TSUE z dnia 30 marca 2023 roku, Gmina nie wykonuje działalności gospodarczej, a w efekcie podejmowane przez nią czynności nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.
Celem Gminy jest jednorazowa realizacja zadania polegającego na zakupie i montażu magazynów energii na budynkach użyteczności publicznej i budynkach mieszkalnych należących do mieszkańców nie prowadzących w tych budynkach działalności gospodarczej. Mieszkańcy sfinansują jedynie niewielką część kosztów ww. projektu. Zatem działania Gminy w analizowanym przypadku odbiegają od wzorca przeciętnego przedsiębiorcy, którego głównym celem byłoby dążenie do maksymalizacji zysku, przy jednoczesnej minimalizacji strat. Gmina nie ma możliwości realizacji projektu „(...)” z osiąganiem dochodu, przez co Gmina nie spełnia przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej, na którą zwrócił uwagę TSUE w ww. wyrokach z dnia 30 marca 2023 r. Zasadniczym celem realizacji projektu „(...)” jest realizacja zadań własnych Gminy w zakresie ochrony środowiska i przyrody, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną, oraz ochrona zdrowia.
Spełnione są ponadto pozostałe przesłanki uznania czynności w ramach realizacji ww. projektu za nieopodatkowane, wynikające z ww. wyroku TSUE, tj.: wola mieszkańców przeprowadzenia na ich rzecz zadania, skorzystanie z usług podmiotu trzeciego w celu wykonania zadania oraz uzyskanie dofinansowania na realizację ww. projektu. W związku z powyższym powołując się na przytoczone wyroki TSUE w sprawie C-612/21 i C-616/21 z dnia 30 marca 2023 roku, zdaniem Gminy należy analogicznie uznać że: Gmina realizując projekt „(...)” realizowany w ramach (...) 2021-2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii” nie jest związana z działalnością gospodarczą Gminy podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, a z działalnością publiczną Gminy polegającą na wykonywaniu zadań własnych w zakresie ochrony środowiska i zapewnienia bezpieczeństwa swoim mieszkańcom.
Reasumując, zdaniem Gminy:
ad 1
Gminie nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakupy towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE. Na budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021-2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii”, gdyż projekt realizowany jest w ramach działalności publicznej wynikającej z realizacji zadań własnych Gminy, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.
ad 2
Otrzymane przez Gminę dofinansowanie/dotacja celowa na realizację projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021-2027, priorytet „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...) dla działania: „Odnawialne źródła energii” nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku, jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.
Art. 86 ust. 2 pkt 1 lit a ustawy:
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje, gdy:
Art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Organy władzy publicznej mają na gruncie podatku od towarów i usług szczególny status. Są uznawane za podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności:
Jeśli organ władzy publicznej podejmuje realizację zadań jako podmiot prawa publicznego, wówczas nie jest podatnikiem VAT, nawet jeśli pobiera należności, opłaty lub składki. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności – czy są to czynności publicznoprawne czy cywilnoprawne.
Rolę gminy szczegółowo określa ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.).
Art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
Gmina działa w charakterze podatnika podatku VAT, gdy wykonuje we własnym imieniu i na własny rachunek czynności spełniające definicję działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy.
Z art. 86. ust. 1 ustawy wynika, że odliczyć można w całości podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wykluczona jest możliwość odliczania podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych – czyli gdy są wykorzystywane do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających opodatkowaniu.
Odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony, są wykorzystywane do realizacji czynności opodatkowanych. Przy odliczeniu częściowym pomija się tę część podatku, w jakiej zakupione towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności nieopodatkowanych podatkiem VAT. Podatnik ma obowiązek dokonania tzw. alokacji podatku, czyli określić, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu. Obowiązkiem podatnika jest przypisanie konkretnych wydatków do tego rodzaju sprzedaży, z którym są związane.
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje pod warunkiem, że:
Generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego uzupełniają regulacje zawarte m.in. w art. 86 ust. 2a ustawy i następne oraz art. 90 ustawy.
Art. 86 ust. 2a ustawy:
W przypadku nabycia towarów i usług wykorzystywanych zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych towarów i usług w całości do działalności gospodarczej podatnika nie jest możliwe, kwotę podatku naliczonego, o której mowa w ust. 2, oblicza się zgodnie ze sposobem określenia zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej, zwanym dalej „sposobem określenia proporcji”. Sposób określenia proporcji powinien najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć.
Art. 86 ust. 2b ustawy:
Sposób określenia proporcji najbardziej odpowiada specyfice wykonywanej przez podatnika działalności i dokonywanych przez niego nabyć, jeżeli:
1) zapewnia dokonanie obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do części kwoty podatku naliczonego proporcjonalnie przypadającej na wykonywane w ramach działalności gospodarczej czynności opodatkowane oraz
2) obiektywnie odzwierciedla część wydatków przypadającą odpowiednio na działalność gospodarczą oraz na cele inne niż działalność gospodarcza, z wyjątkiem celów osobistych, do których ma zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2, oraz celów, o których mowa w art. 8 ust. 5 – w przypadku, o którym mowa w tym przepisie, gdy przypisanie tych wydatków w całości do działalności gospodarczej nie jest możliwe.
Art. 86 ust. 2d ustawy:
W celu obliczenia kwoty podatku naliczonego w przypadku, o którym mowa w ust. 2a, przyjmuje się dane za poprzedni rok podatkowy.
Art. 86 ust. 2g ustawy:
Proporcję określa się procentowo w stosunku rocznym. Proporcję tę zaokrągla się w górę do najbliższej liczby całkowitej. Przepisy art. 90 ust. 5, 6, 9a, 10 i 10c-10g stosuje się odpowiednio.
Art. 86 ust. 2h ustawy:
W przypadku gdy podatnik, dla którego sposób określenia proporcji wskazują przepisy wydane na podstawie ust. 22, uzna, że wskazany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ust. 22 sposób określenia proporcji nie będzie najbardziej odpowiadać specyfice wykonywanej przez niego działalności i dokonywanych przez niego nabyć, może zastosować inny bardziej reprezentatywny sposób określenia proporcji.
Art. 86 ust. 22 ustawy:
Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, określić w przypadku niektórych podatników sposób określenia proporcji uznany za najbardziej odpowiadający specyfice wykonywanej przez tych podatników działalności i dokonywanych przez nich nabyć oraz wskazać dane, na podstawie których jest obliczana kwota podatku naliczonego z wykorzystaniem tego sposobu określenia proporcji, uwzględniając specyfikę prowadzenia działalności przez niektórych podatników i uwarunkowania obrotu gospodarczego.
Na podstawie powyższej delegacji, zostało wydane rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu określania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej w przypadku niektórych podatników (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 999), zwane dalej rozporządzeniem. Podatnikami, do których odnoszą się przepisy zawarte w rozporządzeniu, są jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, państwowe instytucje kultury, uczelnie publiczne, instytuty badawcze.
Dla jednostek samorządu terytorialnego takich jak gmina nie ustala się jednego sposobu określenia proporcji (prewspółczynnika) dla całej jednostki (gminy) jako osoby prawnej, tylko odrębne sposoby (prewspółczynniki) dla poszczególnych jej jednostek organizacyjnych.
§ 2 pkt 8 rozporządzenia:
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o jednostkach organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego – rozumie się przez to:
a) urząd obsługujący jednostkę samorządu terytorialnego,
b) jednostkę budżetową,
c) zakład budżetowy.
§ 3 ust. 1 rozporządzenia:
W przypadku jednostki samorządu terytorialnego sposób określenia proporcji ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.
Art. 86 ust. 2a ustawy odnosi się do sytuacji, gdy podatnik nabywa towary i usługi, przeznaczone do wykorzystywania zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza (z określonymi wyjątkami, które przepis ten wskazuje). Natomiast gdy podatnik w ramach działalności gospodarczej wykonuje czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług oraz zwolnione z opodatkowania, powinien stosować uregulowania zawarte w art. 90 ustawy. Stanowią one uzupełnienie przepisów art. 86 ustawy.
Jeśli zakupy są bezpośrednio związane z działalnością opodatkowaną, podatnik, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, odlicza podatek naliczony w całości. Natomiast, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy (tzw. prewspółczynnik) oraz – w przypadku wystąpienia także czynności zwolnionych od podatku – w art. 90 ust. 2 i 3 ustawy.
Art. 90 ust. 1 ustawy:
W stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
Art. 90 ust. 2 ustawy:
Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.
Art. 90 ust. 10 ustawy:
W przypadku gdy proporcja określona zgodnie z ust. 2-8:
1) przekroczyła 98% oraz kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu, wynikająca z zastosowania tej proporcji, w skali roku, była mniejsza niż 10 000 zł - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 100%;
2) nie przekroczyła 2% - podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0%.
Art. 90 ust. 10a ustawy:
W przypadku jednostki samorządu terytorialnego proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego. Przepisy ust. 3-6 i 8-10 stosuje się odpowiednio.
Art. 90 ust. 10b ustawy:
Przez jednostki organizacyjne jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 10a, rozumie się:
1) utworzone przez jednostkę samorządu terytorialnego samorządową jednostkę budżetową lub samorządowy zakład budżetowy;
2) urząd gminy, starostwo powiatowe, urząd marszałkowski.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo jednostką samorządu terytorialnego i zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. W ramach swojej działalności wykonują Państwo czynności opodatkowane, zwolnione oraz niepodlegające VAT.
Przystąpili Państwo do udziału w projekcie pn. „(...)”. Celem projektu jest zakup i montaż magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE. Zaplanowano montaż magazynów energii dla (...) budynków mieszkalnych oraz dla (...) budynków użyteczności publicznej, którymi są: Urząd Gminy w, Świetlica (...), Szkoła Podstawowa w A., Szkoła Podstawowa w B., Szkoła Podstawowa w C., Szkoła Podstawowa w D., Szkoła Podstawowa w E., Szkoła Podstawowa w F., Szkoła Podstawowa w G.
Państwa wątpliwości dotyczą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakup towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)”.
Wskazali Państwo, że w niektórych budynkach użyteczności publicznej, które objęli Państwo wnioskiem, wykonują Państwo czynności opodatkowane (najem), zaś w innych – czynności podlegające opodatkowaniu nie są wykonywane.
Jak wskazano powyżej, w przypadku jednostek samorządu terytorialnego zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego rozpatruje się w odniesieniu do poszczególnych jednostek organizacyjnych – urzędu gminy, jednostek budżetowych i zakładów budżetowych.
Wydatki poniesione w ramach projektu „(...)” powinni Państwo przyporządkować do poszczególnych jednostek organizacyjnych, w których zarządzie znajdują się budynki objęte wnioskiem.
W przypadku budynków, w których nie wykonują Państwo czynności opodatkowanych, nie będzie spełniona podstawowa pozytywna przesłanka, uprawniająca do odliczenia podatku naliczonego – czyli związek nabywanych towarów i usług z czynnościami opodatkowanymi, o którym mowa w art. 86 ust. 1 ustawy. W takiej sytuacji nie będzie Państwu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakup towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021- 2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...)” dla działania: „Odnawialne źródła energii”.
Natomiast w przypadku budynków, w których wykonują Państwo czynności opodatkowane (najem), gdy nie będą Państwo mogli dokonać alokacji podatku naliczonego odrębnie do czynności opodatkowanych i niepodlegających opodatkowaniu, będzie Państwu przysługiwało częściowe prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków dotyczących tych budynków przy zastosowaniu prewspółczynnika właściwego dla jednostki organizacyjnej, w której zarządzie znajduje się dany budynek.
Jak wskazano wyżej, jeżeli proporcja nie przekroczy 2% podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0% i nie dokonywać odliczeń podatku naliczonego, co wynika z art. 90 ust. 10 pkt 2 ustawy. Zasada ta – na mocy art. 86 ust. 2g ustawy – ma również zastosowanie do proporcji, o której mowa w art. 86 ust. 2a ustawy (prewspółczynnika). Nie oznacza to jednak, że wskaźnik (prewspółczynnik) poniżej 2% pozbawia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego z zastosowaniem wyliczonej proporcji. W takiej sytuacji podatnik ma prawo wyboru, czy będzie odliczał podatek naliczony w oparciu o wyliczoną proporcję, czy też zrezygnuje z tego prawa i nie będzie go odliczał.
Jeżeli prewspółczynnik jednostki organizacyjnej, w której zarządzie znajduje się budynek objęty wnioskiem, nie przekracza 2%, mogą Państwo wybrać, czy odliczać podatek naliczony z zastosowaniem odpowiedniego wskaźnika, czy też rezygnują Państwo z prawa do odliczenia. Nie oznacza to jednak, że nie mają Państwo prawa do odliczenia podatku naliczonego z zastosowaniem wyliczonej proporcji.
A zatem w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazanego na fakturach dokumentujących zakup towarów i usług związanych z zakupem i montażem magazynów energii działających wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021- 2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...)” dla działania: „Odnawialne źródła energii”, Państwa stanowisko:
Sformułowali Państwo również wątpliwości dotyczące opodatkowania otrzymanego przez Państwa dofinansowania na realizację projektu „(...)”.
Art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Art. 29a ust. 6 ustawy:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Podstawę opodatkowania w podatku od towarów i usług stanowi więc wynagrodzenie, które dostawca lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu dostawy towarów albo świadczenia usług. Wynagrodzenie to oznacza wartość rzeczywiście otrzymaną (lub która ma być otrzymana) w konkretnym przypadku.
Samo otrzymanie jakiejkolwiek zapłaty lub dofinansowania (dotacji, dopłaty, subwencji) nie stanowi żadnej czynności ani zdarzenia opodatkowanego. Jeżeli czynność, za którą wnoszona jest opłata lub do której jest przyznawana dopłata, nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, to zapłata / dopłata do tej czynności nie stanowi elementu ceny oraz nie może być włączona do podstawy opodatkowania.
Aby ustalić, czy dane dotacje (subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze) są, czy też nie są opodatkowane, należy przeanalizować szczegółowe warunki ich przyznawania, określające cele dofinansowania.
Dotacja, dofinansowanie, subwencja stanowi podstawę opodatkowania, gdy jest dokonywana w celu sfinansowania konkretnej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast dotacje, których nie można powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem VAT, nie stanowią podstawy opodatkowania w rozumieniu art. 29a ust. 1 ustawy.
Włączenie do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze ma miejsce tylko wówczas, gdy jest to dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana bezpośrednio z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. Nie jest więc podstawą opodatkowania ogólna dotacja (subwencja, inna dopłata o podobnym charakterze) uzyskana przez podatnika, niezwiązana z dostawą towaru lub świadczeniem usługi. W przypadku natomiast, gdy podatnik otrzyma dofinansowanie, które będzie związane z dostawą lub świadczeniem usług, jako pokrycie części lub całości ceny konkretnego świadczenia lub rekompensatę z tytułu wykonania określonego świadczenia po cenach obniżonych, płatność taka będzie zaliczana do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Zatem podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług zwiększa się tylko o takie dotacje, które w sposób bezwzględny i bezpośredni są związane z daną dostawą towarów lub świadczeniem usług. Jeżeli jednak taki bezpośredni związek nie występuje, dofinansowanie ogólne – na pokrycie kosztów działalności nie zwiększa podstawy opodatkowania, a tym samym nie podlega opodatkowaniu.
Opodatkowanie subwencji (dotacji) stanowi wyjątek od zasad ogólnych wspólnego systemu VAT. Nie wszystkie dotacje stanowią element podstawy opodatkowania VAT – opodatkowaniu podlegają jedynie takie, które bezpośrednio wpływają na cenę transakcji. Natomiast inne dotacje nie wchodzą do podstawy opodatkowania, a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Z opisu sprawy wynika, że podpisali Państwo umowę z Województwem (...) w sprawie współpracy przy realizacji projektu pod nazwą „(...)”, która w szczególności określa zasady, tryb i warunki realizacji projektu i rozliczenia otrzymanej pomocy finansowej. Otrzymają Państwo pomoc finansową stanowiącą 85% całkowitej wartości kosztów kwalifikowalnych zadania.
Z opisu sprawy wynika, że wydatki, poniesione przez Państwa na zakup i montaż magazynów energii dla budynków użyteczności publicznej w ramach projektu „(...)”, przyporządkowane będą wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, a dofinansowanie otrzymane na realizację projektu nie wpłynie na cenę usług świadczonych w budynkach dwóch szkół.
Skoro zatem dofinansowanie nie będzie miało bezpośredniego wpływu na cenę usług, to należy uznać, że jest to dofinansowanie ogólne do Państwa działalności, niezwiązane z konkretnymi dostawami towarów ani świadczeniem usług.
W takiej sytuacji należy uznać, że otrzymane przez Państwa dofinansowanie na realizację projektu „(...)” realizowanego w ramach (...) 2021- 2027, priorytet: „Fundusze Europejskie na zielony rozwój (...)” dla działania: „Odnawialne źródła energii”, w części dotyczącej budynków użyteczności publicznej, jako niedające się powiązać z konkretnymi czynnościami podlegającymi opodatkowaniu, nie stanowi podstawy opodatkowania, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy, i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 w odniesieniu do budynków użyteczności publicznej jest prawidłowe.
Jak wskazałem powyżej, interpretacja dotyczy Państwa wątpliwości, sformułowanych we wniosku z 1 grudnia 2025 r., wyłącznie w odniesieniu do zakupu i montażu magazynów energii dla budynków użyteczności publicznej. W zakresie zakupu i montażu magazynów energii dla mieszkańców 5 lutego 2026 r. zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie znak 0114-KDIP4-1.4012.749.2025.1.DP.
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili, i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Wydając interpretację jako element opisu sprawy przyjąłem, że magazyny energii będą działać wyłącznie na potrzeby istniejących instalacji OZE i będą wykorzystywane tylko na potrzeby własne obiektu, w którym zostaną zainstalowane, wydatki poniesione w ramach projektu „(...) przyporządkowane będą wyłącznie do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT, a otrzymane dofinansowanie nie wpłynie na cenę usług świadczonych w budynkach użyteczności publicznej.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem stanu faktycznego. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. Jeśli w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo