Spółka z o.o. prowadzi działalność wytwarzania energii elektrycznej z OZE i podlega poleceniom operatora systemu elektroenergetycznego (A.) dotyczącym ograniczenia produkcji, za co przysługuje jej rekompensata finansowa. Spółka składa wniosek o rekompensatę, ale na tym etapie nie zna jej wysokości…
Interpretacja indywidualna - stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
18 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 16 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.
Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wnioskodawca jest czynnym i zarejestrowanym podatnikiem VAT w Polsce i należy do międzynarodowej grupy kapitałowej specjalizującej się w działalności z obszaru odnawialnych źródeł energii.
Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu i sprzedaży energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.
Wnioskodawca jest właścicielem instalacji odnawialnych źródeł energii („OZE”), tj. farmy fotowoltaicznej produkującej energię elektryczną („jednostka wytwórcza”), która następnie wprowadzana jest do systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego danego operatora, z którym Wnioskodawcę łączy umowa o dystrybucję energii elektrycznej.
A. („A.”) wydają polecenia wyłączenia albo zmniejszenia mocy farm wiatrowych lub fotowoltaicznych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego, czego konsekwencją jest zaniżanie wytwarzania energii elektrycznej w tych farmach (dalej: „Polecenia”). Polecenia są wydawane na podstawie art. 9c ust. 7a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (dalej „Prawo energetyczne”), z uwzględnieniem art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw.
W konsekwencji, Spółka jako wytwórca energii elektrycznej musi ograniczać produkcję energii. Spółka nie ma możliwości odmowy wykonania Polecenia.
Z tego tytułu Spółce, jako właścicielowi jednostki wytwórczej zgodnie z art. 9c ust. 7a Prawa energetycznego przysługuje prawo do otrzymania rekompensaty finansowej („Rekompensata”), o której mowa w art. 13 ust. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 roku w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej.
Rekompensata jest należna Spółce z tytułu niewyprodukowania energii elektrycznej w ilości, w jakiej zostałaby ona wyprodukowana i dostarczona w przypadku niewydania Polecenia przez A. Spółka nie dostarczając pełnej ilości do odbiorcy nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Dlatego też Rekompensata ma zrekompensować Spółce utracone zyski ze sprzedaży energii elektrycznej. Rekompensatę oblicza się na podstawie szacowanej niewyprodukowanej energii elektrycznej w danym okresie i cen obowiązujących w tym okresie na rynku bilansującym.
W celu uzyskania Rekompensaty właściciel jednostki wytwórczej zobowiązany jest do złożenia wniosku o jej wypłatę do A. będącym podmiotem właściwym do realizacji tego obowiązku. Wzór wniosku udostępniony jest na oficjalnej stronie internetowej A. Zgodnie z informacjami publikowanymi przez A., wniosek powinien zawierać komplet danych niezbędnych do ustalenia oraz wypłaty Rekompensaty, w tym w szczególności: dane identyfikacyjne właściciela instalacji, parametry techniczne jednostki wytwórczej oraz informacje umożliwiające określenie ilości i wartości energii elektrycznej niewytworzonej w danej instalacji.
Na dzień złożenia wniosku Spółka nie posiada wiedzy co do wysokości ewentualnej Rekompensaty ani pewności, czy wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie. Spółka nie dokonuje samodzielnych kalkulacji kwoty Rekompensaty, gdyż nie dysponuje danymi wymaganymi do jej obliczenia. Informacja o przyznaniu Rekompensaty oraz jej wysokość przekazywana jest Spółce od A. w formie rozliczenia („Informacja Rozliczeniowa”), co następuje zazwyczaj po upływie co najmniej kilku miesięcy od wykonania Polecenia oraz złożenia wniosku o wypłatę Rekompensaty.
Informacja Rozliczeniowa zawiera również wytyczne wskazujące na kolejne kroki, które należy wykonać, aby otrzymać Rekompensatę w wysokości wskazanej w Informacji Rozliczeniowej.
Zgodnie z powyższymi warunkami w celu otrzymania Rekompensaty Spółka powinna złożyć do A. prawidłowo wystawiony dokument księgowy (rozliczeniowy) oraz oświadczenie o akceptacji wysokości Rekompensaty („Oświadczenie”), w którym potwierdza, że akceptuje wysokość (kwotę) rekompensaty finansowej wskazanej w Informacji Rozliczeniowej oraz oświadcza, że zapłata tej kwoty rekompensaty wyczerpuje roszczenia Wnioskodawcy z tytułu redysponowania.
Zgodnie z informacjami przedstawionymi w Informacji Rozliczeniowej złożenie Oświadczenia jest traktowane jako zawarcie umowy (w drodze wymiany zgodnych oświadczeń).
Spółka składa Oświadczenie w formie dokumentowej za pośrednictwem portalu do składania wniosków o rekompensaty (WOZE).
Jednocześnie Spółce przysługuje prawo do złożenia reklamacji w terminie 21 dni od daty otrzymania Informacji Rozliczeniowej.
Wnioskodawca wskazuje, że sytuacje związane z wykonaniem Poleceń, a co za tym idzie otrzymywaniem Rekompensat występowały już dotychczas (zaistniały stan faktyczny) oraz będą występowały w przyszłości (zdarzenie przyszłe).
Pytania
1. Czy obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstały w związku z przyznaną Spółce Rekompensatą należy rozpoznać w dacie złożenia Oświadczenia?
2. W przypadku uznania, że obowiązek podatkowy nie powstaje w dacie złożenia Oświadczenia, czy zatem obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług w związku z przyznaną Spółce Rekompensatą należy rozpoznać w dacie otrzymania Informacji Rozliczeniowej?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 Zdaniem Wnioskodawcy obowiązek podatkowy w podatku VAT w związku z przyznaną Spółce Rekompensatą należy rozpoznać w dacie złożenia Oświadczenia.
Ad. 2 W przypadku uznania, że stanowisko Spółki przedstawione w pkt 1 powyżej jest nieprawidłowe, w ocenie Wnioskodawcy należy uznać, że obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje w dacie otrzymania Informacji Rozliczeniowej.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Ad. 1
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług z kolei należy rozumieć m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji (art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy o VAT).
W ocenie Spółki w wyniku Polecenia, po stronie Spółki dochodzi do świadczenia usługi polegającej na ograniczeniu lub zatrzymaniu produkcji energii elektrycznej. Za zaniżenie wytwarzania energii elektrycznej Spółka otrzymuje Rekompensatę, która stanowi odpłatność za wykonane świadczenie. W rezultacie wykonanie świadczenia polegającego na zaniżeniu wytwarzania energii elektrycznej należy uznać za odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu VAT.
W myśl art. 19a ust. 1 Ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Należy zaznaczyć, że Ustawa o VAT przewiduje szereg wyjątków od zasady ogólnej dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego. W szczególności obowiązek podatkowy może powstawać także w dacie upływu okresu rozliczeniowego, w momencie otrzymania płatności czy w dacie wystawienia faktury.
W ocenie Spółki ww. wyjątki nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie wprowadził szczególnej reguły dla momentu powstania obowiązku podatkowego VAT dla świadczenia związanego z ograniczeniem lub zatrzymaniem produkcji energii elektrycznej. Konsekwentnie należy uznać, że w tym przypadku zastosowanie znajdzie zasada ogólna określona w art. 19a ust. 1 ustawy o VAT. Zatem obowiązek podatkowy powstanie w momencie wykonania usługi.
Co istotne, Ustawa o VAT nie definiuje czym jest moment wykonania usługi oraz nie podaje wskazówek kiedy podatnik może przyjąć, że dana usługa została wykonana, szczególnie w bardzo nietypowej sytuacji, gdy usługa polega na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, zaś ustalenie kwoty wynagrodzenia za nią zależne jest od wyniku procedury obowiązującej u podmiotu, wobec którego powstrzymywanie się od dokonywania czynności następuje (tj. podmiotu, dla którego ta usługa jest świadczona).
W ocenie Spółki w celu ustalenia momentu wykonania usługi, który determinuje powstanie obowiązku podatkowego należy posiłkować się przepisami określającymi pojęcie obowiązku podatkowego.
Zgodnie z art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Z kolei zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.
Konkretyzacją ww. przepisów Ordynacji są przepisy Ustawy o VAT, które stanowią, że opodatkowaniu podlega m.in. odpłatne świadczenie usług (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). W ocenie Wnioskodawcy odpłatność, o której mowa w tym przepisie, to nic innego, jak wynagrodzenie, zapłata, obowiązek świadczenia zwrotnego za wyświadczoną usługę. Wynagrodzenie to jest ustalane kwotowo w pieniądzu.
Konieczność precyzyjnego wyrażenia w sposób wymierny zapłaty jest konieczne z tego powodu, że - jak stanowi art. 29a ust. 1 ustawy o VAT - podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy.
Samo tylko wykonanie czynności, które wynikają ze stosunku zobowiązaniowego na linii usługodawca - usługobiorca nie mogą być, w ocenie Spółki traktowane jako moment wykonania usługi, w przypadku braku możliwości określenia wartości przysługującego usługodawcy wynagrodzenia, które jednocześnie stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT. Brakuje bowiem podstawowego elementu konstrukcyjnego podatku.
Jak zostało to wskazane w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego Spółka w momencie ograniczenia produkcji energii elektrycznej oraz w momencie składania wniosku o Rekompensatę nie zna wysokości ewentualnej Rekompensaty. Ponadto Spółka wskazuje, że nie ma pewności czy wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie. Spółka nie oblicza kwot Rekompensaty i nie może tych kwot z dokładnością obliczyć z uwagi na fakt, że nie posiada wszystkich niezbędnych danych.
W związku z tym, Spółka o przyznaniu Rekompensaty przez A. i o wysokości Rekompensaty dowiaduje się dopiero poprzez otrzymanie Informacji Rozliczeniowej. Ponadto po otrzymaniu Informacji Rozliczeniowej Spółka w celu otrzymania przyznanej Rekompensaty musi złożyć Oświadczenie, w którym potwierdza, że akceptuje wysokość (kwotę) rekompensaty finansowej wskazanej w Informacji Rozliczeniowej oraz oświadcza, że zapłata tej kwoty rekompensaty wyczerpuje roszczenia Wnioskodawcy z tytułu redysponowania. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w Informacji Rozliczeniowej złożenie Oświadczenia jest traktowane jako zawarcie umowy (w drodze wymiany zgodnych oświadczeń). Jednocześnie Spółce przysługuje prawo do złożenia reklamacji w terminie 21 dni od daty otrzymania Informacji Rozliczeniowej.
Wobec powyższego dopóki Spółka nie otrzyma Informacji Rozliczeniowej o rozliczeniu i po jej weryfikacji nie złoży Oświadczenia nie jest znana kwota odpłatności za usługę.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Spółki momentem faktycznego wykonania usługi, a więc i momentem powstania obowiązku podatkowego, jest dzień złożenia Oświadczenia, które jest traktowane jako zawarcie umowy w drodze wymiany zgodnych oświadczeń woli, dopiero w tym momencie znana jest podstawa opodatkowania podatkiem VAT, a wzajemne świadczenie staje się skonkretyzowane, co przesądza o wykonaniu usługi w rozumieniu art. 19a ust. 1 ustawy o VAT.
Powyższa argumentacja została także uwzględniona w:
1. Interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 14 grudnia 2022 r., znak: 0111-KDIB3-1.4012.404.2022.3.IK, dotyczącej tzw. „zielonych certyfikatów”, w której organ uznał, że momentem powstania obowiązku podatkowego jest dzień poinformowania o przysługującym wynagrodzeniu i dopiero wtedy można uznać usługę za wykonaną.
2. Interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 29 listopada 2023 r., znak: 0111-KDIB3-1.4012.654.2023.1.IK, w której uznano, że dla wynagrodzenia z tytułu utrzymywania bloków energetycznych w gotowości obowiązek podatkowy powstaje dopiero w momencie akceptacji złożonego wniosku potwierdzonej wpisem do odpowiedniego rejestru.
Ad. 2
W przypadku uznania, że stanowisko Spółki przedstawione w pkt 1 powyżej jest nieprawidłowe, Spółka przedstawia uzasadnienie swojego stanowiska przedstawionego w odpowiedzi na pytanie nr 2.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług z kolei należy rozumieć m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji (art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy o VAT).
W ocenie Spółki w wyniku Polecenia, po stronie Spółki dochodzi do świadczenia usługi polegającej na ograniczeniu lub zatrzymaniu produkcji energii elektrycznej. Za zaniżenie wytwarzania energii elektrycznej Spółka otrzymuje Rekompensatę, która stanowi odpłatność za wykonane świadczenie. W rezultacie wykonanie świadczenia polegającego na zaniżeniu wytwarzania energii elektrycznej należy uznać za odpłatne świadczenie usług, podlegające opodatkowaniu VAT.
W myśl art. 19a ust. 1 Ustawy o VAT obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Należy zaznaczyć, że Ustawa o VAT przewiduje szereg wyjątków od zasady ogólnej dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego. W szczególności obowiązek podatkowy może powstawać także w dacie upływu okresu rozliczeniowego, w momencie otrzymania płatności czy w dacie wystawienia faktury.
W ocenie Spółki ww. wyjątki nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie wprowadził szczególnej reguły dla momentu powstania obowiązku podatkowego VAT dla świadczenia związanego z ograniczeniem lub zatrzymaniem produkcji energii elektrycznej. Konsekwentnie należy uznać, że w tym przypadku zastosowanie znajdzie zasada ogólna określona w art. 19a ust. 1 ustawy o VAT. Zatem obowiązek podatkowy powstanie w momencie wykonania usługi.
Co istotne, Ustawa o VAT nie definiuje czym jest moment wykonania usługi oraz nie podaje wskazówek kiedy podatnik może przyjąć, że dana usługa została wykonana, szczególnie w bardzo nietypowej sytuacji, gdy usługa polega na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, zaś ustalenie kwoty wynagrodzenia za nią zależne jest od wyniku procedury obowiązującej u innego podmiotu. (tj. podmiotu, dla którego ta usługa jest świadczona).
W ocenie Spółki w celu ustalenia momentu wykonania usługi, który determinuje powstanie obowiązku podatkowego należy posiłkować się przepisami określającymi pojęcie obowiązku podatkowego.
Zgodnie z art. 4 Ordynacji podatkowej obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Z kolei zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej, zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.
Konkretyzacją ww. przepisów Ordynacji są przepisy Ustawy o VAT, które stanowią, że opodatkowaniu podlega m.in. odpłatne świadczenie usług (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). W ocenie Wnioskodawcy odpłatność, o której mowa w tym przepisie, to nic innego, jak wynagrodzenie, zapłata, obowiązek świadczenia zwrotnego za wyświadczoną usługę. Wynagrodzenie to jest ustalane kwotowo w pieniądzu.
Konieczność precyzyjnego wyrażenia w sposób wymierny zapłaty jest konieczne z tego powodu, że - jak stanowi art. 29a ust. 1 ustawy o VAT - podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy.
Samo tylko wykonanie czynności, które wynikają ze stosunku zobowiązaniowego na linii usługodawca - usługobiorca nie mogą być, w ocenie Spółki traktowane jako moment wykonania usługi, w przypadku braku możliwości określenia wartości przysługującego usługodawcy wynagrodzenia, które jednocześnie stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT. Brakuje bowiem podstawowego elementu konstrukcyjnego podatku.
Jak zostało to wskazane w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego Spółka w momencie ograniczenia produkcji energii elektrycznej oraz w momencie składania wniosku o Rekompensatę nie zna wysokości ewentualnej Rekompensaty. Ponadto Spółka wskazuje, że nie ma pewności czy wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie. Spółka nie oblicza kwot Rekompensaty i nie może tych kwot z dokładnością obliczyć z uwagi na fakt, że nie posiada wszystkich niezbędnych danych.
W związku z tym, Spółka o przyznaniu Rekompensaty przez A. i o wysokości Rekompensaty dowiaduje się dopiero poprzez otrzymanie Informacji Rozliczeniowej.
Wobec powyższego dopóki Spółka nie otrzyma Informacji Rozliczeniowej nie jest znana kwota odpłatności za usługę, tym samym Spółka do tego momentu nie zna podstawy opodatkowania VAT, która jest podstawowym elementem konstrukcyjnym podatku.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Spółki momentem faktycznego wykonania usługi a więc i momentem powstania obowiązku podatkowego VAT jest dzień otrzymania Informacji Rozliczeniowej. Dopiero w tym dniu bowiem jest znana podstawa opodatkowania podatkiem VAT.
Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w interpretacji indywidualnej:
Przykładowo w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 15 października 2024 r. (znak: 0111-KDIB3-1.4012.414.2024.1.IK) gdzie organ podatkowy stwierdził: „Podsumowując, w momencie ograniczenia produkcji energii nie znają Państwo wysokości przyznanej Rekompensaty i nie są Państwo w stanie tych kwot dokładnie obliczyć. Ponadto, w niektórych sytuacjach nie mają Państwo pewności czy Rekompensata w ogóle zostanie przyznana. Mając powyższe na uwadze, momentem faktycznego wykonania, a więc i momentem powstania obowiązku podatkowego, jest dzień, w którym Y. poinformuje Państwa o przysługującej Państwu Rekompensacie, a więc dzień otrzymania Informacji Rozliczeniowej. Wskazać również należy, że jak wynika z opisu sprawy, sposób świadczenia usługi i mechanizmy wynagradzania za nią wynikają z umów cywilnoprawnych. Sposób postępowania w przypadku ograniczenia produkcji energii jest sprecyzowany przez przepisy prawa. Skoro dopiero w momencie pozyskania informacji od Y. o wysokości Rekompensaty mogą Państwo ustalić podstawę opodatkowania, to momentem powstania obowiązku podatkowego będzie ta data”.
Powyższe stanowisko potwierdza również organ podatkowy w interpretacji indywidualnej z dnia 4 lipca 2025 (znak: 0111-KDIB3-1.4012.376.2025.2.ICZ).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W myśl art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Zgodnie z art. 2 pkt 6 i 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:
6) towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
22) sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy zwrócić uwagę na to, że usługą jest tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść.
Czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie:
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Jak wynika z opisu sprawy, są Państwo czynnym, zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT.
Prowadzą Państwo działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu i sprzedaży energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Są Państwo właścicielem instalacji odnawialnych źródeł energii, tj. farmy fotowoltaicznej produkującej energię elektryczną, która następnie wprowadzana jest do systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego danego operatora, z którym łączy Państwa umowa o dystrybucję energii elektrycznej.
A. („A”) wydają polecenia wyłączenia albo zmniejszenia mocy farm wiatrowych lub fotowoltaicznych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego, czego konsekwencją jest zaniżanie wytwarzania energii elektrycznej w tych farmach.
W konsekwencji, Państwo jako wytwórca energii elektrycznej muszą ograniczać produkcję energii. Nie mają Państwo możliwości odmowy wykonania Polecenia.
Z tego tytułu Państwu, jako właścicielowi jednostek wytwórczych, zgodnie z art. 9c ust. 7a Prawa energetycznego przysługuje prawo do otrzymania rekompensaty finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943.
Państwa wątpliwości dotyczą kwestii momentu powstania obowiązku podatkowego w związku z przyznaną Państwu Rekompensatą.
Stosownie do art. 9c ust. 7a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 43):
W celu równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię lub zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego może, w przypadkach, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia 2019/943, oraz na zasadach, wskazanych w art. 13 ust. 6 tego rozporządzenia, wydać:
1) bezpośrednio wytwórcy przyłączonemu do sieci przesyłowej lub posiadaczowi magazynu energii elektrycznej przyłączonemu do sieci przesyłowej lub
2) za pośrednictwem i w koordynacji z operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego bezpośrednio połączonego z siecią przesyłową - wytwórcy przyłączonemu do tej sieci dystrybucyjnej lub posiadaczowi magazynu energii elektrycznej przyłączonemu do sieci dystrybucyjnej
- polecenie wyłączenia jednostki wytwórczej wykorzystującej energię wiatru lub słońca lub zmniejszenia mocy wytwarzanej przez tę jednostkę wytwórczą, lub wyłączenia magazynu energii elektrycznej lub zmiany mocy pobieranej lub wprowadzanej przez ten magazyn, podlegające rekompensacie finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943.
W myśl art. 9c ust. 7b ustawy Prawo energetyczne:
W celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej operator systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego może, w przypadkach, o których mowa w art. 13 ust. 3 rozporządzenia 2019/943, oraz na zasadach określonych w art. 13 ust. 6 tego rozporządzenia, w koordynacji z operatorem systemu przesyłowego elektroenergetycznego wydać:
1) bezpośrednio wytwórcy przyłączonemu do jego sieci lub posiadaczowi magazynu energii elektrycznej przyłączonemu do jego sieci lub
2) za pośrednictwem innego operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, wytwórcy przyłączonemu do sieci tego operatora lub posiadaczowi magazynu energii elektrycznej przyłączonemu do sieci tego operatora, którego sieć dystrybucyjna nie jest bezpośrednio połączona z siecią przesyłową, a sieci obu operatorów posiadają bezpośrednie połączenie
- polecenie wyłączenia jednostki wytwórczej wykorzystującej energię wiatru lub słońca, przyłączonej do sieci dystrybucyjnej, lub zmniejszenia mocy wytwarzanej przez tę jednostkę wytwórczą, lub wyłączenia magazynu energii elektrycznej lub zmiany mocy pobieranej lub wprowadzanej przez ten magazyn, podlegające rekompensacie finansowej, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943.
Na mocy art. 9c ust. 7c ustawy Prawo energetyczne:
Operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego wydaje wytwórcy polecenie, o którym mowa w ust. 7a, w celu:
1) równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię, w odniesieniu do jednostek wytwórczych wykorzystujących energię wiatru lub słońca, których moc zainstalowana mieści się w następujących przedziałach:
a) 400 kW i większej,
b) 200 kW i mniejszej niż 400 kW,
c) większej niż 50 kW i mniejszej niż 200 kW
- począwszy od jednostek wytwórczych, których moc zainstalowana mieści się w przedziale, o którym mowa w lit. a, dążąc do minimalizacji prognozowanego kosztu zmniejszenia wytwarzania mocy, wyznaczanego jako suma rekompensat finansowych, o których mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943, przy spełnieniu warunków bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej oraz technicznego ograniczenia pracy jednostek wytwórczych, oraz
2) zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej, kierując się kryterium wielkości zmniejszenia mocy wytwarzanej przez jednostki wytwórcze wykorzystujące energię wiatru lub słońca, dąży do minimalizacji tego zmniejszenia.
Natomiast zgodnie z art. 9c ust.7j ustawy Prawo energetyczne:
Rekompensatę finansową, o której mowa w art. 13 ust. 7 rozporządzenia 2019/943:
1) oblicza i wypłaca operator systemu elektroenergetycznego, do którego sieci jest przyłączony wytwórca lub posiadacz magazynu energii elektrycznej, którego dotyczyło polecenie, o którym mowa w ust. 7a lub 7b,
2) w przypadku, o którym mowa w ust. 7a pkt 2 lub ust. 7b pkt 2, oblicza i wypłaca operator systemu elektroenergetycznego, za pośrednictwem którego jest przekazywane polecenie, o którym mowa w ust. 7a lub 7b, działając w imieniu własnym, lecz na rzecz operatora systemu elektroenergetycznego wydającego polecenie
- przy czym rekompensata finansowa, o której mowa w art. 13 ust. 7 tego rozporządzenia, jest rozliczana w ramach umowy o świadczenie usług przesyłania albo umowy o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej, zgodnie z warunkami określonymi w instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1.
W celu równoważenia dostaw energii elektrycznej z zapotrzebowaniem na tę energię lub zapewnienia bezpieczeństwa pracy sieci elektroenergetycznej operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego może, w określonych przypadkach, wydać polecenie wyłączenia jednostki wytwórczej wykorzystującej energię wiatru lub słońca, przyłączonej do sieci dystrybucyjnej, lub zmniejszenia mocy wytwarzanej przez tę jednostkę wytwórczą, lub wyłączenia magazynu energii elektrycznej lub zmiany mocy pobieranej lub wprowadzanej przez ten magazyn. Polecenie to podlega rekompensacie.
Stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Unormowanie zawarte w art. 19a ust. 1 ustawy pozostaje w zgodzie z art. 63 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zgodnie z którym:
Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług.
Art. 19a ust. 1 ustawy formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Ustawa o podatku od towarów i usług przewiduje szereg wyjątków od zasady ogólnej dotyczącej momentu powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy może powstawać także w dacie upływu okresu rozliczeniowego, w momencie otrzymania płatności czy w dacie wystawienia faktury.
Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a i b ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury z tytułu:
a) dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,
b) świadczenia usług:
- telekomunikacyjnych,
- wymienionych w poz. 24-37, 50 i 51 załącznika nr 3 do ustawy,
- najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze,
- ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia,
- stałej obsługi prawnej i biurowej,
- dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego
- z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług.
W niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 19a ust. 5 pkt 4 lit. a i b ustawy, ponieważ otrzymana Rekompensata stanowi wynagrodzenie za świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu VAT - w analizowanym przypadku nie dochodzi do dostawy lub dystrybucji energii elektrycznej, lecz do zaniżenia jej wytwarzania.
Z art. 19a ustawy nie wynika, aby dla usługi będącej przedmiotem wniosku, tj. świadczenia polegającego na konieczności ograniczenia produkcji energii elektrycznej, miał zastosowanie szczególny moment powstania obowiązku podatkowego inny niż wykonanie usługi.
Zatem dla opisanej usługi moment powstania obowiązku podatkowego określony zostanie zgodnie z zasadą ogólną sformułowaną w art. 19a ust. 1 ustawy, czyli obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wykonania usługi. Oznacza to, że w tym przypadku podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym wykonano usługę i powinien być rozliczony za ten okres.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik, który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego.
Ustawa nie definiuje czym jest moment wykonania usługi oraz nie podaje wskazówek kiedy podatnik może przyjąć, że dana usługa została wykonana, szczególnie w bardzo nietypowej sytuacji, gdy usługa polega na zobowiązaniu się do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji, zaś ustalenie kwoty wynagrodzenia za nią zależne jest od wyniku procedury obowiązującej u podmiotu, wobec którego powstrzymywanie się od dokonywania czynności następuje. Bezsprzeczne jednak jest to, że o momencie wykonania usługi każdorazowo decydować będzie charakter wykonywanych czynności, warunki i otoczenie biznesowe i prawne towarzyszące świadczonej usłudze.
Wykonanie usługi (w całości lub części) oznacza faktyczne jej zrealizowanie. Ustawa nie definiuje tego momentu ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. O faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter.
W myśl art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Natomiast zgodnie z art. 106e ust. 1 ustawy:
Faktura powinna zawierać:
1) datę wystawienia;
2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;
3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;
5) 38) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b, pkt 26 i 27;
6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;
7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
(…).
W wyroku z 11 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 1386/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku, w którym podatnik nie może, ze względów niezależnych od siebie, ustalić wszystkich elementów kształtujących zobowiązanie podatkowe (w tym nie może obliczyć należnego za wykonaną usługę wynagrodzenia, a tym samym nie może określić podstawy opodatkowania w sposób wskazany w art. 29a ustawy), obowiązek podatkowy nie może powstać wcześniej niż z chwilą, gdy wszystkie te elementy staną się znane. Jednocześnie NSA podkreślił, że nie dotyczy to sytuacji, gdy podatnik w drodze dobrowolnie przyjętych przez siebie postanowień umownych w taki sposób ukształtuje swoje stosunki z kontrahentem, że pozbędzie się możliwości terminowego wykonania swych ustawowych obowiązków w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług.
Jak Państwo wskazali w opisie sprawy, czynnikami powodującymi wypłatę Rekompensaty są następujące czynności:
W kontekście określenia momentu wykonania usługi elementem charakterystycznym dla przedmiotowego świadczenia jest powyższa sekwencja czynności opisana we wniosku, a wynikająca z przepisów Prawa energetycznego.
Usługa wykonana przez Państwa nabiera cech odpłatnego świadczenia podlegającego opodatkowaniu VAT z chwilą otrzymania Informacji Rozliczeniowej. W momencie ograniczenia produkcji energii elektrycznej nie znają Państwo wysokości przyznanej Rekompensaty i nie są Państwo w stanie tych kwot obliczyć.
Zatem momentem faktycznego wykonania, a więc i momentem powstania obowiązku podatkowego jest dzień, w którym A. poinformuje Państwa o przysługującej Państwu Rekompensacie, a więc dzień otrzymania Informacji Rozliczeniowej. Opisany we wniosku sposób świadczenia usługi i mechanizm wynagradzania za nią wynika z umów cywilnoprawnych. Sposób postępowania w przypadku ograniczenia produkcji energii jest sprecyzowany przez przepisy prawa.
Usługa wykonana przez Państwa nabiera więc cech odpłatnego świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu VAT z chwilą otrzymania Informacji Rozliczeniowej.
Zatem otrzymanie Informacji Rozliczeniowej jest:
W tym momencie zatem powstają okoliczności pozwalające ustalić wynagrodzenie za wykonaną usługę, które to wynagrodzenie w konsekwencji stanowi podstawę opodatkowania.
W momencie pozyskania informacji od A. o wysokości Rekompensaty mogą Państwo ustalić podstawę opodatkowania, zatem jest to moment powstania obowiązku podatkowego i data uzyskania Informacji Rozliczeniowej będzie datą wyznaczającą jego powstanie.
Wskazali Państwo również, że:
Ustalenie zakresu świadczonej usługi i w konsekwencji momentu jej wykonania powinno następować w sposób obiektywny. Postanowienia umowne w tej kwestii niewątpliwie są istotne, niemniej przede wszystkim należy zwrócić uwagę na charakter i specyfikę danego świadczenia.
Otrzymanie Informacji Rozliczeniowej jest zdarzeniem, którego zaistnienie, z perspektywy podatku od towarów i usług stanowi moment wykonania usługi ograniczenia produkcji energii elektrycznej, ponieważ następuje po przejściu procedury obowiązującej w A., a pozwalającej na otrzymanie Rekompensaty. Rekompensata nie jest wypłacana po samym zastosowaniu się do Polecenia, ale dopiero po złożeniu wniosku o Rekompensatę i przejściu dalszych etapów.
Złożenie Oświadczenia o akceptacji wysokości (kwoty) rekompensaty finansowej wskazanej w Informacji Rozliczeniowej w terminie późniejszym pozostaje bez znaczenia dla określenia momentu wykonania usługi, a tym samym dla momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług, którym jest dzień otrzymania tej Informacji Rozliczeniowej. Złożenie Oświadczenia stanowi tylko akceptację wysokości Rekompensaty, natomiast potwierdzenie, że usługa miała miejsce i należne jest za nią wynagrodzenie (Rekompensata za wyłączenie lub zmniejszenie mocy farm wiatrowych i fotowoltaicznych) następuje już wcześniej w Informacji Rozliczeniowej.
Tym samym, obowiązek podatkowy dla czynności wyłączenia albo zmniejszenia mocy fotowoltaicznych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego, czego konsekwencją jest zaniżanie wytwarzania energii elektrycznej w tych farmach (w związku z wydaniem Polecenia przez A.), za co wynagrodzeniem jest Rekompensata, powstaje w dniu otrzymania Informacji Rozliczeniowej, zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy.
W konsekwencji Państwa stanowisko, że:
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
Odnosząc się natomiast do przywołanych przez Państwa na potwierdzenie własnego stanowiska interpretacji indywidualnych: z 14 grudnia 2022 r. nr KDIB3-1.4012.404.2022.3.IK oraz z 29 listopada 2023 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.654.2023.1.IK wskazuję, że w kwestii objętej pytaniem oznaczonym we wniosku nr 1, należy wyjaśnić, iż opis sprawy oraz rozstrzygnięcia dokonane w ww. interpretacjach opierają się o regulacje wynikające z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy oraz o stosowne zapisy zawarte w Regulaminie Rynku Mocy. Tym samym opis stanu faktycznego wynikający z tych interpretacji różni się od stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, jaki Państwo przedstawili we wniosku. Zatem wskazane we wniosku interpretacje indywidualne nie mają wpływu na podjęte w niniejszej interpretacji rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo