Interpretacja 0114-KDIP4-2.4012.432.2026.1.MMA

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

19 maja 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT świadczonych przez Państwa usług.

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Stowarzyszenie „X” (dalej: „Stowarzyszenie”, „Wnioskodawca”) jest organizacją pozarządową działającą w formie stowarzyszenia na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach.

Stowarzyszenie nie jest czynnym podatnikiem VAT. Wnioskodawca prowadzi działalność statutową w sferze zadań publicznych, o których mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego w tym popularyzacji historii i dziedzictwa regionu.

Stowarzyszenie nie działa w celu osiągania zysku. Opłaty uczestników są przeznaczane na pokrycie kosztów realizacji programów edukacyjno-historycznych, materiałów dydaktycznych, wynagrodzenia edukatorów i utrzymania obiektów związanych z działalnością kulturalną.

Wnioskodawca nie jest wpisany do rejestru instytucji kultury. Prowadzona przez niego działalność ma charakter statutowy i społecznie użyteczny, a jej głównym celem jest upowszechnianie historii Polski, historii regionu (...) oraz dziedzictwa kulturowego (...).

Działalność prowadzona przez Stowarzyszenie jest organizacyjnie i funkcjonalnie odrębna od działalności innych podmiotów funkcjonujących na terenie obiektu, w tym działalności komercyjnej polegającej na organizacji eventów i imprez okolicznościowych. Przedmiotem niniejszego wniosku są wyłącznie czynności wykonywane przez Stowarzyszenie w ramach jego działalności edukacyjno-kulturalnej. Stowarzyszenie nie prowadzi sprzedaży biletów indywidualnych ani wstępu do obiektu.

W ramach planowanej działalności, Stowarzyszenie będzie organizowało odpłatne żywe lekcje historii dla dzieci, młodzieży oraz innych grup zorganizowanych, w szczególności dla przedszkoli, szkół, organizatorów kolonii, półkolonii i wycieczek edukacyjnych.

Żywe lekcje historii będą realizowane w formie zorganizowanych programów edukacyjno-historycznych prowadzonych według uprzednio przygotowanego scenariusza przez osoby współpracujące ze Stowarzyszeniem, posiadające wiedzę i doświadczenie w zakresie historii, kultury i dziedzictwa (...).

Celem żywych lekcji historii (dalej jako: „żywe lekcje historii”) będzie upowszechnianie wiedzy o historii Polski i regionu, kulturze materialnej i niematerialnej (...), dawnych obyczajach, tradycjach, rzemiosłach i codziennym życiu mieszkańców (...), a także rozwijanie świadomości historycznej i kulturalnej uczestników.

Zajęcia realizowane są według opracowanego programu dydaktycznego, obejmującego określone cele edukacyjne oraz zakres przekazywanej wiedzy, dostosowany do wieku uczestników.

W ramach programu żywej lekcji historii uczestnicy będą brali udział w zajęciach obejmujących w szczególności: (...)

Zajęcia będą miały charakter edukacyjny, warsztatowy i prezentacyjny. Celem zajęć jest przekazywanie wiedzy oraz kształtowanie kompetencji w zakresie historii i dziedzictwa kulturowego, w tym rozwijanie wiedzy o życiu codziennym, obyczajach i kulturze (...). Uczestnicy nie będą nabywali prawa swobodnego wstępu do obiektu ani biletu wstępu. Przedmiotem świadczenia będzie udział w zorganizowanym programie edukacyjno-historycznym realizowanym przez Stowarzyszenie według określonego scenariusza. Zajęcia mają określoną strukturę i przebieg (część wprowadzająca, część prezentacyjna oraz część warsztatowa), a uczestnicy biorą w nich udział w sposób zorganizowany, pod nadzorem prowadzącego. Wejście na teren obiektu będzie miało charakter wyłącznie pomocniczy i będzie służyło przeprowadzeniu programu dydaktycznego.

Uczestnicy albo podmioty organizujące udział grupy (np. szkoły, przedszkola itp.) będą ponosić jedną opłatę ryczałtową za udział w żywej lekcji historii. Opłata ta nie będzie stanowiła opłaty za wstęp do obiektu, lecz wynagrodzenie za realizację kompleksowej usługi edukacyjno-kulturalnej świadczonej przez Stowarzyszenie – w czasie trwania żywych lekcji historii zajęcia odbywają się w wydzielonej przestrzeni obiektu wykorzystywanej do realizacji programu edukacyjnego.

Stowarzyszanie pragnie w tym zakresie podkreślić, że nie organizuje ani też nie świadczy usług sprzedaży biletów wstępu do obiektu.

Obiekt, w którym będą realizowane żywe lekcje historii, będzie udostępniany nieodpłatnie Stowarzyszeniu przez jego właściciela na potrzeby prowadzenia działalności edukacyjno-kulturalnej.

Środki uzyskiwane przez Stowarzyszenie z opłat za udział w żywych lekcjach historii będą przeznaczane w całości na kontynuację i doskonalenie świadczonych usług kulturalnych i edukacyjnych, w szczególności na: (...).

Stowarzyszenie nie zamierza prowadzić działalności nastawionej na systematyczne osiąganie zysków z opisanych usług. W przypadku osiągnięcia nadwyżki przychodów nad kosztami, będzie ona w całości przeznaczana na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług.

Pytanie

Czy opłaty pobierane przez Stowarzyszenie „X” od uczestników za udział w organizowanych przez Stowarzyszenie żywych lekcjach historii, stanowiących zorganizowane programy edukacyjno-historyczne o charakterze kulturalnym, będą korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy, opłaty pobierane przez Stowarzyszenie „X” od uczestników za udział w organizowanych przez Stowarzyszenie żywych lekcjach historii, stanowiących zorganizowane programy edukacyjno-historyczne o charakterze kulturalnym, stanowią wynagrodzenie za usługi kulturalne w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT, świadczone przez podmiot o charakterze kulturalnym.

Wnioskodawca spełnia przesłankę podmiotową zastosowania zwolnienia jako organizacja pozarządowa prowadząca działalność w zakresie kultury, sztuki oraz ochrony dziedzictwa narodowego, natomiast świadczone usługi mają charakter działalności kulturalnej polegającej na upowszechnianiu wiedzy historycznej oraz umożliwianiu uczestnictwa w kulturze.

Jednocześnie pobierane opłaty nie stanowią opłat za wstęp do obiektu, lecz wynagrodzenie za udział w zorganizowanych programach edukacyjno-kulturalnych realizowanych według określonego scenariusza, a uzyskiwane środki są przeznaczane na kontynuację i doskonalenie działalności statutowej Stowarzyszenia w zakresie usług kulturalnych.

W konsekwencji, w ocenie Wnioskodawcy, spełnione są łącznie przesłanki zastosowania zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT, przy uwzględnieniu warunku wynikającego z art. 43 ust. 18 tej ustawy.

Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy.

 I Podstawa prawna zwolnienia

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi kulturalne świadczone przez:

• podmioty prawa publicznego, lub
• inne podmioty uznane na podstawie odrębnych przepisów za instytucje o charakterze kulturalnym, lub
• podmioty wpisane do rejestru instytucji kultury.

Jednocześnie, zgodnie z art. 43 ust. 18 ustawy o VAT, zwolnienie to stosuje się pod warunkiem, że podmioty wykonujące te czynności nie osiągają w sposób systematyczny zysków z tej działalności, a w przypadku ich osiągnięcia przeznaczają je w całości na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług.

Z kolei art. 43 ust. 19 ustawy o VAT, przewiduje katalog czynności wyłączonych z tego zwolnienia, obejmujący m.in. określone usługi wstępu.

Analogiczny sposób odczytania konstrukcji zwolnienia został przyjęty przez Dyrektora KIS w interpretacji indywidualnej z 25 marca 2025 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.56.2025.2.MŻA, w której organ zaakcentował konieczność łącznego spełnienia przesłanki podmiotowej, przesłanki przedmiotowej oraz warunku z art. 43 ust. 18 ustawy o VAT dla możliwości skorzystania ze zwolnienia.

Jednocześnie przepis art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT stanowi implementację art. 132 ust. 1 lit. n Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają niektóre usługi kulturalne świadczone przez podmioty prawa publicznego lub inne instytucje kulturalne uznane przez dane państwo członkowskie. Taki kierunek wykładni został wprost zaakceptowany w interpretacji sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.566.2024.2.PRP.

 II Spełnienie przesłanki podmiotowej

W ocenie Wnioskodawcy, Stowarzyszenie „X” spełnia przesłankę podmiotową określoną w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT, jako podmiot uznany na podstawie odrębnych przepisów za instytucję o charakterze kulturalnym.

Należy wskazać, że przepis ten stanowi implementację art. 132 ust. 1 lit. n Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym państwa członkowskie zwalniają świadczenie niektórych usług kulturalnych wykonywanych w interesie publicznym.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacja ta powinna być interpretowana w sposób zapewniający realizację jej celu, tj. ułatwienie dostępu do dóbr kultury oraz wspieranie działalności kulturalnej o charakterze społecznym (por. wyrok NSA z 13 marca 2014 r. sygn. I FSK 584/13).

W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: „celem zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy o VAT jest wykonywanie czynności w interesie publicznym, a w konsekwencji obniżenie kosztów dostępu do dóbr kultury”.

Jednocześnie NSA podkreślił, że: „prawodawca unijny określając analizowane zwolnienie w zakresie świadczenia usług kulturalnych na równi traktuje podmioty prawa publicznego oraz pozostałe instytucje kultury”.

Powyższe oznacza, że pojęcie „instytucji o charakterze kulturalnym” nie może być interpretowane w sposób zawężający wyłącznie do podmiotów sektora publicznego lub instytucji wpisanych do rejestru instytucji kultury.

Wnioskodawca działa w formie stowarzyszenia na podstawie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz prowadzi działalność w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 16 tej ustawy, działalność w zakresie:

• kultury,
• sztuki,
• ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego

stanowi działalność pożytku publicznego.

Zgodnie ze statutem oraz uchwałami organów Stowarzyszenia, jego działalność obejmuje w szczególności:

• propagowanie historii Polski i historii regionu,
• działalność w zakresie kultury i sztuki,
• ochronę i popularyzację dziedzictwa kulturowego,
• prowadzenie działalności edukacyjnej i kulturalnej.

Działalność ta ma charakter trwały, zorganizowany i stanowi zasadniczy obszar aktywności Stowarzyszenia, a nie działalność uboczną.

Kluczowe znaczenie dla wykładni art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT ma interpretacja ogólna Ministra Finansów z 17 kwietnia 2015 r. nr PT1.8101.6.2015.KCO.

Minister Finansów wskazał w niej, że „pod pojęciem innych podmiotów uznanych na podstawie odrębnych przepisów za instytucje o charakterze kulturalnym należy rozumieć również podmioty wymienione w art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”. W interpretacji tej wyraźnie podkreślono, że działalność określona w ustawie o działalności pożytku publicznego, obejmująca zadania w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, wpisuje się w przesłanki zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

Oznacza to, że organizacje pozarządowe – w tym stowarzyszenia – prowadzące działalność w tym zakresie mogą być uznane za instytucje o charakterze kulturalnym, nawet jeżeli nie są wpisane do rejestru instytucji kultury.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w utrwalonej praktyce interpretacyjnej organów podatkowych.

W interpretacji indywidualnej z 25 marca 2025 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.56.2025.2.MŻA, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że podmiot działający w formie fundacji, realizujący cele w zakresie kultury i sztuki oraz prowadzący działalność edukacyjną, może zostać uznany za podmiot o charakterze kulturalnym w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT. Organ podkreślił, że decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter działalności oraz jej zgodność z celami statutowymi.

Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w interpretacji indywidualnej z 24 września 2021 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.530.2021.1.AS, w której uznano, że stowarzyszenie prowadzące działalność w zakresie kultury i sztuki, w tym organizujące wydarzenia kulturalne i projekty artystyczne, spełnia przesłankę podmiotową zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

Z przedstawionych przepisów, interpretacji ogólnej oraz praktyki interpretacyjnej wynika, że:

• status instytucji o charakterze kulturalnym nie jest ograniczony wyłącznie do podmiotów publicznych ani instytucji wpisanych do rejestru instytucji kultury,
• może on przysługiwać również organizacjom pozarządowym, w tym stowarzyszeniom,
• decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter działalności oraz jej zakotwiczenie w celach statutowych.

W niniejszej sprawie wszystkie powyższe warunki są spełnione.

Działalność Wnioskodawcy:

• ma charakter trwały i zorganizowany,
• koncentruje się na działalności kulturalnej i edukacyjnej,
• wynika bezpośrednio z celów statutowych,
• jest realizowana w sferze zadań publicznych w zakresie kultury i dziedzictwa narodowego.

W konsekwencji należy uznać, że Stowarzyszenie „X” stanowi podmiot uznany na podstawie odrębnych przepisów za instytucję o charakterze kulturalnym w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT, a tym samym spełnia przesłankę podmiotową zastosowania zwolnienia.

 III Spełnienie przesłanki przedmiotowej – świadczone czynności jako usługi kulturalne

W ocenie Wnioskodawcy, czynności wykonywane przez Stowarzyszenie w postaci organizacji odpłatnych żywych lekcji historii stanowią usługi kulturalne w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie zawiera definicji legalnej pojęcia „usługi kulturalne”.

W związku z tym – jak wskazuje się w praktyce interpretacyjnej – pojęcie to powinno być interpretowane z uwzględnieniem wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej.

W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 22 marca 2024 r. sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.164.2024.1.AM, organ wskazał, że „przy wykładni pojęcia usług kulturalnych należy odwołać się do przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz do znaczenia językowego tego pojęcia”.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej „działalność kulturalna polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury”.

W konsekwencji, za usługi kulturalne należy uznać takie świadczenia, których istotą jest tworzenie, upowszechnianie lub ochrona kultury oraz zaspokajanie potrzeb kulturalnych społeczeństwa.

Zdaniem Wnioskodawcy, świadczone przez niego usługi polegają na organizowaniu odpłatnych żywych lekcji historii, stanowiących zorganizowane programy edukacyjno-historyczne. Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, zajęcia te obejmują m.in.: (...).

Celem tych działań jest:

• upowszechnianie wiedzy o historii Polski i regionu,
• popularyzacja dziedzictwa kulturowego,
• rozwijanie świadomości historycznej i kulturowej uczestników,
• umożliwienie aktywnego uczestnictwa w kulturze.

Zajęcia mają charakter edukacyjny i warsztatowy, jednak ich zasadniczym celem nie jest wyłącznie przekazywanie wiedzy, lecz upowszechnianie kultury i dziedzictwa historycznego, co nadaje im charakter usług kulturalnych.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych organów podatkowych.

W interpretacji Dyrektora KIS z 12 grudnia 2025 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.790.2025.2.MB, organ uznał, że warsztaty edukacyjne prowadzone przez podmiot działający w sferze kultury, których celem jest rozwijanie umiejętności artystycznych oraz upowszechnianie kultury, stanowią usługi kulturalne w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy o VAT.

Podobnie w interpretacji Dyrektora KIS z 24 września 2021 r. sygn. 0114-KDIP4-2.4012.530.2021.1.AS, wskazano, że działalność polegająca na organizowaniu przedsięwzięć o charakterze edukacyjno-kulturalnym, służących popularyzacji kultury i sztuki, może stanowić usługi kulturalne korzystające ze zwolnienia od podatku VAT.

W obu przypadkach organ zaakcentował, że istotne znaczenie ma cel działalności – upowszechnianie kultury oraz rozwijanie potrzeb kulturalnych społeczeństwa, a nie wyłącznie forma organizacyjna zajęć.

Wnioskodawca jednocześnie podkreśla, że świadczone usługi:

• nie mają charakteru czysto rekreacyjnego ani rozrywkowego,
• nie polegają na biernym korzystaniu z infrastruktury,
• nie stanowią usług o charakterze technicznym.

Ich istotą jest udział uczestników w zorganizowanym programie edukacyjno-kulturalnym, którego celem jest przekazywanie wiedzy o kulturze i historii oraz umożliwienie aktywnego uczestnictwa w kulturze.

Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że:

• świadczone przez Stowarzyszenie usługi polegają na upowszechnianiu kultury i dziedzictwa historycznego,
• mają charakter działalności kulturalnej w rozumieniu przepisów systemowych,
• wpisują się w utrwaloną linię interpretacyjną organów podatkowych.

W konsekwencji czynności te stanowią usługi kulturalne w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

 IV Charakter pobieranej opłaty – brak opłaty za wstęp

W ocenie Wnioskodawcy, do świadczonych usług nie znajduje zastosowania wyłączenie ze zwolnienia przewidziane w art. 43 ust. 19 ustawy o VAT, w szczególności w zakresie usług wstępu.

Zgodnie z powyższym przepisem zwolnienie określone w art. 43 ust. 1 pkt 33 nie ma zastosowania m.in. do „usług w zakresie wstępu na spektakle, koncerty, przedstawienia i imprezy w zakresie twórczości i wykonawstwa artystycznego i literackiego, (…) wstępu do parków rekreacyjnych, na plaże i do innych miejsc o charakterze kulturalnym”.

Powyższe oznacza, że ustawodawca wyłączył ze zwolnienia sytuacje, w których istotą świadczenia jest przyznanie prawa wstępu do określonego miejsca lub wydarzenia.

Pojęcie „wstępu” nie zostało zdefiniowane w ustawie o VAT, jednak jego znaczenie zostało doprecyzowane w prawie unijnym oraz praktyce interpretacyjnej.

Zgodnie z art. 32 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011: „usługi wstępu na imprezy (…) obejmują świadczenie usług, których podstawową cechą jest przyznanie prawa wstępu w zamian za bilet lub opłatę”.

Z kolei w interpretacjach indywidualnych wskazuje się, że „wstęp należy rozumieć jako możliwość wejścia gdzieś, prawo uczestniczenia w czymś, przy czym istotą świadczenia jest umożliwienie dostępu do danego obiektu lub wydarzenia”.

Kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie, czy:

• przedmiotem świadczenia jest samo wejście, czy też
• inne świadczenie (np. edukacyjne), w ramach którego wejście ma charakter pomocniczy.

W analizowanej sprawie przedmiotem świadczenia nie jest wstęp do obiektu, lecz udział w zorganizowanym programie edukacyjno-historycznym.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego:

• uczestnicy nie nabywają prawa swobodnego wstępu do obiektu,
• nie jest oferowany bilet wstępu jako świadczenie samoistne,
• nie jest możliwe nabycie samego wejścia na teren obiektu,
• uczestnicy biorą udział wyłącznie w zorganizowanych zajęciach prowadzonych według scenariusza,
• wejście na teren obiektu ma charakter wyłącznie pomocniczy i służy realizacji programu edukacyjnego.

Opłata pobierana przez Wnioskodawcę stanowi wynagrodzenie za kompleksową usługę edukacyjno-kulturalną, a nie za prawo wstępu. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, w przypadku świadczeń złożonych należy identyfikować świadczenie główne oraz elementy pomocnicze (por. m.in. wyrok TSUE w sprawie C-349/96 Card Protection Plan).

W niniejszej sprawie:

• świadczeniem głównym jest realizacja programu edukacyjno-historycznego,
• korzystanie z przestrzeni obiektu ma charakter pomocniczy,
• uczestnicy nie korzystają z obiektu w sposób samodzielny ani rekreacyjny.

W konsekwencji nie można uznać, że świadczenie Wnioskodawcy polega na „wstępie” w rozumieniu art. 43 ust. 19 ustawy o VAT.

 V Podsumowanie

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy i linię interpretacyjną, należy uznać, że:

1.   Stowarzyszenie „X” jest podmiotem o charakterze kulturalnym w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

2.   Czynności wykonywane przez Stowarzyszenie stanowią usługi kulturalne, ponieważ służą upowszechnianiu i ochronie kultury, popularyzacji historii oraz dziedzictwa narodowego.

3.   Pobierane opłaty nie stanowią opłat za wstęp, lecz wynagrodzenie za udział w kompleksowym programie edukacyjno-historycznym.

4.   Stowarzyszenie nie działa w celu osiągnięcia zysku, a uzyskiwane środki przeznacza na działalność statutową.

5.   Usługi objęte wnioskiem nie mieszczą się w katalogu wyłączeń z art. 43 ust. 19 ustawy o VAT.

W konsekwencji, zdaniem Wnioskodawcy, opłaty pobierane przez Stowarzyszenie od uczestników za udział w organizowanych zajęciach, warsztatach, programach edukacyjnych i historycznych korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie natomiast do postanowień art. 8 ust. 1 ustawy:

Z powyższych uregulowań wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Z uwagi na powyższe unormowania, pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie się na rzecz innej osoby, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie, bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie. Zauważyć jednak należy, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.

Podkreślenia wymaga, że na gruncie podatku od towarów i usług dana czynność może być albo odpłatna albo nieodpłatna. Jeśli tylko czynność została wykonana za wynagrodzeniem, to jest ona odpłatna. Nie ma żadnego znaczenia, czy wynagrodzenie to pokrywa koszty świadczenia tej czynności poniesione przez podatnika, ewentualnie kreuje dla podatnika zysk. Także czynności wykonane „po kosztach” ich świadczenia, bądź poniżej tych koszów, są czynnościami odpłatnymi, o ile tylko pobrano za nie wynagrodzenie.

Definicja świadczenia usług stanowi dopełnienie definicji dostawy towarów i tym samym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wszystkie czynności odpłatnego obrotu profesjonalnego.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług stawki obniżone lub zwolnienie od podatku.

Zakres oraz zasady zwolnień od podatku od towarów i usług zostały zdefiniowane w art. 43 ustawy.

Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy:

Ponadto, zgodnie z art. 43 ust. 17 ustawy:

Na mocy art. 43 ust. 17a ustawy:

Jak stanowi art. 43 ust. 18 ustawy:

Z kolei na podstawie art. 43 ust. 19 ustawy:

Analizując powołane wyżej regulacje dotyczące zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy w zakresie usług kultury, zauważyć należy, że warunkiem zastosowania ww. zwolnienia od podatku jest spełnienie przesłanki o charakterze podmiotowym odnoszącej się do usługodawcy, jak również przedmiotowym, dotyczącym rodzaju świadczonych usług. Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że zwolnienie nie będzie miało zastosowania.

Odnosząc się do zwolnienia od podatku VAT wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 33 ustawy należy wskazać, że przepis ten stanowi odzwierciedlenie regulacji zawartych w art. 132 ust. 1 lit. n Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r., w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE 347 z 11 grudnia 2006 str. 1 ze zm.), który stanowi, że;

Ustawodawca zwalnia od podatku usługi kulturalne świadczone przez ściśle określone grupy podmiotów. Polski prawodawca określił te podmioty, wymieniając je w ww. przepisie, jako: podmioty prawa publicznego; podmioty uznane na podstawie odrębnych przepisów za instytucje o charakterze kulturalnym; podmioty wpisane do rejestru instytucji kultury, prowadzonego przez organizatora będącego podmiotem tworzącym instytucje kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej; indywidualni twórcy i artyści wykonawcy, w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzani w formie honorariów, w tym za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw do artystycznego wykonania utworów.

Określając katalog podmiotów, które mogą na podstawie odrębnych przepisów zostać uznane za instytucje o charakterze kulturalnym, w rozumieniu cytowanego art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy, należy przywołać regulacje ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 457), definiujące pojęcie działalności kulturalnej, jak i krąg podmiotów, które mogą tę działalność prowadzić.

Na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:

Art. 1 ust. 3 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej stanowi, że:

W myśl art. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:

Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej:

Z powyższych przepisów wynika, że ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej dopuszcza świadczenie usług kultury przez inne podmioty niż podmioty prawa publicznego. Świadczy o tym treść art. 3 ust. 1 tej ustawy, w którym wskazano, że:

Działalność kulturalną mogą prowadzić osoby prawne, osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Mając to na uwadze uzasadnione jest przy określeniu katalogu ww. podmiotów również odwołanie się do treści ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r., poz. 1338 ze zm.). Przepisy art. 1 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 16 ww. ustawy regulują m.in. zasady prowadzenia działalności pożytku publicznego, gdzie działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, w szczególności obejmuje zadania w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego.

W art. 3 tej ustawy ustawodawca określa, kto prowadzi działalność pożytku publicznego. Są to organizacje pozarządowe rozumiane jako niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prywatne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia.

Biorąc pod uwagę charakter działalności pożytku publicznego (obejmujący m.in. zadania w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego) oraz dookreślenie zakresu podmiotowego dla tego typu działalności należy uznać, że działalność określona w ww. ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie prowadzona przez takie podmioty wpisuje się w przesłanki art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy, uprawniające do zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261 ze zm.):

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach:

Na podstawie art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach:

Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

W rozpatrywanej sprawie:

·      Są Państwo organizacją pozarządową działającą w formie stowarzyszenia na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach.

·      Stowarzyszenie nie jest czynnym podatnikiem VAT.

·      Prowadzą Państwo działalność statutową w sferze zadań publicznych, o których mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w szczególności w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego w tym popularyzacji historii i dziedzictwa regionu.

·      Nie są Państwo wpisani do rejestru instytucji kultury. Prowadzona przez Państwa działalność ma charakter statutowy i społecznie użyteczny, a jej głównym celem jest upowszechnianie historii Polski, historii regionu (...) oraz dziedzictwa kulturowego (...).

·      Stowarzyszenie nie działa w celu osiągania zysku.

·   Opłaty uczestników są przeznaczane na pokrycie kosztów realizacji programów edukacyjno-historycznych, materiałów dydaktycznych, wynagrodzenia edukatorów i utrzymania obiektów związanych z działalnością kulturalną.

Zatem, w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać Państwa za instytucję o charakterze kulturalnym na podstawie odrębnych przepisów, a więc w analizowanym przypadku spełniona jest przesłanka podmiotowa określona w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy w związku z art. 132 ust. 1 lit. n Dyrektywy.

Jak wyżej wskazano, warunkiem zastosowania zwolnienia od podatku jest spełnienie poza przesłanką o charakterze podmiotowym odnoszącą się do usługodawcy, również przesłanki przedmiotowej dotyczącej rodzaju świadczonych usług. Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek powoduje, że zwolnienie nie będzie miało zastosowania.

Wobec powyższego należy ustalić, czy ww. usługi objęte zakresem zadanego pytania wypełniają przesłankę przedmiotową do zastosowania zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy. Treść tego przepisu wyraźnie wskazuje, że ze zwolnienia od podatku korzystać mogą wyłącznie usługi kulturalne oraz dostawa towarów lub świadczenie usług ściśle z tymi usługami związana.

Ustawa nie podaje definicji pojęcia „usług kulturalnych”. Jego znaczenie należy zatem ustalić na podstawie dostępnej metody wykładni. W prawie podatkowym pierwszorzędne znaczenie ma wykładnia językowa. Zatem zgodnie z jej regułami, odnosząc się do znaczenia terminu „usługi kulturalne” w języku potocznym, możemy stwierdzić, że pod pojęciem tym kryją się usługi odnoszące się do kultury, w zakresie kultury itp. Natomiast kultura to „całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości, a także ogół wartości, zasad i norm współżycia przyjętych przez dane zbiorowości; wszystko to, co powstaje dzięki pracy człowieka, co jest wytworem jego myśli i działalności. Kultura dzieli się na: materialną, której zakres pokrywa się z pojęciem cywilizacja, i duchową – ogół wytworów i osiągnięć z dziedziny sztuki, nauki, moralności funkcjonujących w postaci dzieł artystycznych, wierzeń, obyczajów, a także uznanych wartości, takich jak: prawda, sprawiedliwość, wolność, równość itp.” (Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtműller „Słownik Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska” Wydawnictwo Europa, Warszawa 1999). Encyklopedia Popularna w haśle „kultura” podaje, że jest to „całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości gromadzony, utrwalany i wzbogacany w ciągu jej dziejów, przekazywany z pokolenia na pokolenie; w skład tak pojętej kultury wchodzą nie tylko wytwory materialne i instytucje społeczne, ale także zasady współżycia społecznego, sposoby postępowania, wzory, kryteria ocen estetycznych i moralnych przyjęte w danej zbiorowości i wyznaczające obowiązujące zachowania” (Encyklopedia Popularna PWN, Wydanie XV, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1982).

Przez potoczne rozumienie pojęcia „kultura” możemy zatem uznać całokształt wytworów materialnych i umysłowych społeczności.

Zgodnie z regułami wykładni prawa, w sytuacji, gdy wykładnia językowa nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wskazanym jest sięgnięcie do wykładni systemowej oraz funkcjonalnej. Wykładnia systemowa pozwala na ustalenie zakresu rozumienia pojęcia w znaczeniu w jakim posługują się nim inne akty prawne należące do systemu prawa (wykładnia systemowa zewnętrzna). W tym celu należy sięgnąć do ustawy wprost lub pośrednio odnoszącej się do działalności prowadzonej w sferze kulturalnej, tj. ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Co prawda definicja działalności kulturalnej w języku prawnym, skonstruowana w oparciu o powyższy akt prawny nie będzie pełna, jednak pozwoli na sprecyzowanie terminów „kultura” oraz „usługi kulturalne” na potrzeby niniejszej interpretacji.

Jak wynika z powołanych powyżej przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, działalność kulturalna polega na tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury. Właściwym więc wydaje się przyjęcie, że kultura to ogół wytworów i osiągnięć z dziedziny sztuki, funkcjonujących w postaci np. dzieł artystycznych, związanych z twórczością artystyczną (np. o charakterze literackim, naukowym, plastycznym, muzycznym).

Reasumując, za usługi kulturalne możemy uznać usługi polegające na upowszechnianiu i ochronie kultury, przez którą należy rozumieć naturalne i kulturalne dziedzictwo ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, w szczególności w zakresie historii, nauki i sztuki.

Jak wskazali Państwo we wniosku celem żywych lekcji historii będzie upowszechnianie wiedzy o historii Polski i regionu, kulturze materialnej i niematerialnej (...), dawnych obyczajach, tradycjach, rzemiosłach i codziennym życiu mieszkańców (...), a także rozwijanie świadomości historycznej i kulturalnej uczestników. Zajęcia realizowane są według opracowanego programu dydaktycznego, obejmującego określone cele edukacyjne oraz zakres przekazywanej wiedzy, dostosowany do wieku uczestników. Celem zajęć jest przekazywanie wiedzy oraz kształtowanie kompetencji w zakresie historii i dziedzictwa kulturowego, w tym rozwijanie wiedzy o życiu codziennym, obyczajach i kulturze (...). Przedmiotem świadczenia będzie udział w zorganizowanym programie edukacyjno-historycznym realizowanym przez Stowarzyszenie według określonego scenariusza.

Wejście na teren obiektu będzie miało charakter wyłącznie pomocniczy i będzie służyło przeprowadzeniu programu dydaktycznego. Stowarzyszanie nie organizuje ani też nie świadczy usług sprzedaży biletów wstępu do obiektu.

Ponadto, środki uzyskiwane przez Stowarzyszenie z opłat za udział w żywych lekcjach historii będą przeznaczane w całości na kontynuację i doskonalenie świadczonych usług kulturalnych i edukacyjnych. Stowarzyszenie nie zamierza prowadzić działalności nastawionej na systematyczne osiąganie zysków z opisanych usług. W przypadku osiągnięcia nadwyżki przychodów nad kosztami, będzie ona w całości przeznaczana na kontynuację lub doskonalenie świadczonych usług.

A zatem, wskazać należy, że organizowane przez Państwa „(...)” stanowią usługi kulturalne. Tym samym spełniona jest również przesłanka przedmiotowa określona w art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

W konsekwencji świadczone przez Państwa usługi w formie „żywych lekcji historii” będą korzystały ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a ustawy o VAT.

Tym samym, Państwa stanowisko jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).

Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku.

Jednocześnie należy podkreślić, że interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·   Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 662 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·   Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·   Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·   w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·   w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.