Interpretacja 0114-KDIP4-2.4012.944.2025.2.MC

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest:

·      prawidłowe w zakresie pytań oznaczonych nr 1-4 oraz pytania oznaczonego nr 6,

·      nieprawidłowe w zakresie pytania oznaczonego nr 5.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej.

Uzupełnili go Państwo pismem z 17 lutego 2026 r. (data wpływu 17 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Fundacja (zwana dalej Fundacją) jest organizacją posiadającą status organizacji pożytku publicznego (OPP), działającą na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Fundacja prowadzi działalność na rzecz osób dotkniętych chorobą (…) i ich rodzin. Udziela wsparcia finansowego i rzeczowego, prowadząc wyodrębnione subkonta dla podopiecznych, na których gromadzone są środki pochodzące ze zbiórek publicznych, wpłat 1,5% podatku dochodowego, dobrowolnych darowizn, innych wpłat dokonywanych na rzecz konkretnego podopiecznego.

Środki te, zgodnie z regulaminem Fundacji mogą być wykorzystywane wyłącznie na cele związane z leczeniem (w tym, m.in. zakup leków, wizyty lekarskie, konsultacje specjalistyczne, dojazdy do placówek medycznych, sprzęt rehabilitacyjny, rehabilitacje, pomoc psychologiczną).

W wyjątkowych przypadkach środki gromadzone na subkoncie podopiecznego mogą zostać przeznaczone na pokrycie potrzeb socjalnych.

W sytuacji szczególnej, w przypadku braku środków na subkoncie podopiecznego Zarząd Fundacji (przy uwzględnieniu możliwości finansowych Fundacji) może podjąć decyzję o pokryciu takiego kosztu ze środków własnych Fundacji.

Podopieczny zobowiązuje się do przedstawienia aktualnej dokumentacji oraz zaleceń medycznych opatrzonych pieczątką lekarza prowadzącego chorobę.

W przypadku braku aktualnej informacji dotyczącej stanu zdrowia podopiecznego, Fundacja ma prawo czasowo wstrzymać udzielaną pomoc.

Jak wspomniano wyżej - Fundacja dokonuje zwrotu wydatków dla podopiecznego, który potwierdza poniesione koszty.

Pytanie czy na fakturze odbiorcą powinna być Fundacja?

W przypadku zakupu leków od 6 czerwca 2019 r. zaczęły obowiązywać zmiany w prawie farmaceutycznym dotyczące zasady zbytu leków i co z tym wiąże - wystawiania faktur dla niektórych odbiorców.

Na dowód poniesienia wydatku w postaci zakupionego w aptece leku podopieczni przedstawiają faktury, na których odbiorcą jest podopieczny, a płatnikiem Fundacja.

Na podstawie obowiązującego regulaminu oraz zakwalifikowaniu kosztu w formie tak przedstawionej faktury Fundacja zwraca wydatki podopiecznemu.

W innych wymienionych udzielaną pomocą przypadkach - podopieczni przekazują faktury, w których nabywcą jest Fundacja a w adnotacji jest informacja, którego podopiecznego wydatek ten dotyczy.

Zdarzają się sytuacje, gdzie Fundacja nie zwraca poniesionego wydatku podopiecznemu - tylko bezpośrednio opłaca tę usługę.

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu stanu faktycznego

I. Status prawno-podatkowy Wnioskodawcy

Fundacja jest organizacją pożytku publicznego oraz czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Prowadzi działalność gospodarczą w ograniczonym zakresie obejmującym czynności opodatkowane VAT. Czynności będące przedmiotem niniejszego wniosku realizowane są wyłącznie w ramach działalności statutowej i nie są wykonywane w celu osiągnięcia wynagrodzenia.

II. Szczegółowy opis stanu faktycznego

Fundacja w ramach prowadzonej działalności statutowej wyodrębnia subkonta dla podopiecznych. Środki zgromadzone na subkontach pochodzą z darowizn, zbiórek publicznych oraz wpłat 1,5% podatku i przypisane są do konkretnego podopiecznego. Środki te nie stanowią wynagrodzenia Fundacji i nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.

Model A - refundacja kosztów

Podopieczny (kupując towar/usługę) zawiera umowę we własnym imieniu, nabywa świadczenie jako strona transakcji oraz otrzymuje fakturę wystawioną na swoje dane. Fundacja nie jest stroną umowy. Fundacja dokonuje wyłącznie zwrotu poniesionych kosztów ze środków przypisanych podopiecznemu, po wcześniejszej weryfikacji i kwalifikacji przedstawionego wydatku - zgodnie z podpisaną umową pomiędzy podopiecznym a Fundacją.

Fundacja nie ma udziału w procesie zakupu towarów i usług. Fundacja nie nabywa towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedaje ich na rzecz podopiecznego. Fundacja nie rozporządza towarami jak właściciel. Towary/usługi są przekazywane przez sprzedawcę bezpośrednio podopiecznemu. Fundacja nie ma wpływu na zakres zakupu, tj. rodzaj, ilość. Podopieczny sam decyduje o tym jakie towary lub usługi nabywa. Fundacja jedynie weryfikuje/kwalifikuje zwrot wydatku. Umowę na towary/usługi zawiera ze sprzedawcą sam podopieczny.

Model B - bezpośrednia płatność

Fundacja dokonuje płatności bezpośrednio na rzecz usługodawcy, jednak świadczenie realizowane jest wyłącznie na rzecz podopiecznego. Fundacja nie dolicza marży, nie refakturuje kosztów oraz nie odlicza podatku naliczonego. Nabycia te nie służą działalności gospodarczej Wnioskodawcy.

Podopieczny (kupując towar/usługę) zawiera umowę we własnym imieniu, nabywa świadczenie jako strona transakcji oraz otrzymuje fakturę wystawioną na swoje dane. Fundacja nie ma udziału w procesie zakupu towarów i usług. Fundacja nie nabywa towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedaje ich na rzecz podopiecznego. Fundacja nie rozporządza towarami jak właściciel. 

Towary/usługi są przekazywane przez sprzedawcę bezpośrednio podopiecznemu. Fundacja nie ma wpływu na zakres zakupu, tj. rodzaj, ilość. Podopieczny sam decyduje o tym jakie towary lub usługi nabywa. Fundacja weryfikuje/kwalifikuje zwrot wydatku. Umowę na towary/usługi zawiera ze sprzedawcą sam podopieczny.

Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku z 17 lutego 2026 r.)

1)  Czy w Modelu A przekazanie środków stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT?

2)  Czy w opisanych modelach powstaje obowiązek podatkowy po stronie Fundacji?

3)  Czy brak prawa do odliczenia potwierdza brak działalności gospodarczej w tym zakresie?

4)  Czy w przypadku zakupów dokonywanych samodzielnie przez podopiecznego (np. leków, wizyt lekarskich, rehabilitacji, sprzętu medycznego) prawidłowe jest wystawianie faktur na podopiecznego, jeżeli zakup jest następnie refundowany przez Fundację?

5)  Czy w przypadku, gdy Fundacja tylko płaci bezpośrednio usługodawcy - nie dokonuje faktycznego zakupu (np. opłaca podanie leku dla podopiecznego bez udziału podopiecznego), prawidłowe jest wystawienie faktury na podopiecznego jako nabywcy?

6)  Czy na fakturze przekazanej przez podopiecznego do Fundacji - w celu zwrotu środków dla podopiecznego - powinny zostać uwzględnione dane Fundacji?

Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie przedstawione w uzupełnieniu wniosku z 17 lutego 2026 r.)

Zdaniem Fundacji opisane czynności nie stanowią dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług. Nie występuje element wynagrodzenia ani świadczenia wzajemnego, a czynności realizowane są w ramach działalności statutowej.

W konsekwencji nie powstaje obowiązek podatkowy w VAT oraz Fundacji nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego.

W odpowiedzi na złożony wniosek Fundacja podtrzymuje zajęte stanowisko.

We wniosku z 10 grudnia 2025 r. Fundacja przedstawiła następujące stanowisko.

Stanowisko do pytania 1 oraz 2.

Po przeanalizowaniu wskazanych podstaw prawnych, zdaniem Fundacji, w przypadku refundacji kosztów ponoszonych przez podopiecznych prawidłowym nabywcą widniejącym na fakturze powinien być podopieczny, ponieważ to on korzysta z zakupionych towarów i usług oraz zawiera umowę ze sprzedawcą.

Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, faktura powinna zawierać dane rzeczywistego nabywcy towarów lub usług.

Podopieczni Fundacji są faktycznymi nabywcami świadczeń medycznych, leków, usług rehabilitacyjnych itp.

Fundacja nie nabywa tych świadczeń we własnym imieniu, lecz jedynie dokonuje refundacji wydatków.

Refundacja kosztów nie stanowi czynności, o której mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o VAT (refakturowania), ponieważ Fundacja nie nabywa świadczenia we własnym imieniu.

Fundacja jedynie zwraca wydatek podopiecznemu - nie dochodzi do świadczenia usług przez Fundację.

Ponadto na podstawie art. 20-22 ustawy o rachunkowości, dokument księgowy musi odzwierciedlać rzeczywisty przebieg zdarzenia gospodarczego.

W konsekwencji Fundacja wnosi o potwierdzenie, że prawidłowe jest wskazywanie podopiecznych jako nabywców na fakturach dokumentujących wydatki, których koszt Fundacja refunduje.

Stanowisko do pytania 3.

Zdaniem Fundacji, w przypadku, gdy Fundacja faktycznie nabywa usługę i płaci bezpośrednio wykonawcy, wówczas jest faktycznym nabywcą i w takim przypadku faktura powinna być wystawiona na Fundację.

Dopuszczalna jest adnotacja: „Wydatek dotyczy podopiecznego (imię nazwisko, nr subkonta)”.

W konsekwencji Fundacja wnosi o potwierdzenie, że prawidłowe jest wskazywanie Fundacji jako nabywcy usługi, gdy faktycznie dokonuje zakupu, np. opłaca podanie leku dla podopiecznego bez udziału podopiecznego.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest:

·      prawidłowe w zakresie pytań oznaczonych nr 1-4 oraz pytania oznaczonego nr 6,

·      nieprawidłowe w zakresie pytania oznaczonego nr 5.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do „grona” usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 ustawy.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (dostawa lub usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Taka konstrukcja definicji świadczenia usług jest wyrazem zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji dokonywanych w ramach profesjonalnego obrotu gospodarczego.

Należy wskazać, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i są wykonywane w ramach działalności gospodarczej.

Pojęcie „dostawa towarów” w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel.

Z kolei każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

‒    w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,

‒    świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem przez pojęcie świadczenia usług należy rozumieć przede wszystkim określone zachowanie się podatnika na rzecz innego podmiotu, które wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przy czym, o ile dane zachowanie podatnika mieści się w ustawowej definicji świadczenia usług, to – co do zasady – niezbędnym elementem do uznania tego zachowania za czynność podlegającą opodatkowaniu jest spełnienie przesłanki odpłatności.

Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Pod pojęciem odpłatności świadczenia usług rozumieć należy prawo podmiotu sprzedającego towar lub świadczącego usługę do żądania od nabywcy towaru, odbiorcy usługi lub osoby trzeciej zapłaty ceny lub ekwiwalentu (m.in. w postaci świadczenia wzajemnego).

Zatem, aby dana czynność (usługa) podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, rozumiana jest przez ustawodawcę, jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą. W rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamiana, darowizna, oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu).

Co należy rozumieć przez „przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel” określił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-320/88. W orzeczeniu tym stwierdza się, że dla uznania danej czynności za opodatkowaną dostawę towarów, nie ma znaczenia to, czy dochodzi do przeniesienia własności według prawa właściwego dla danego kraju. Regulacja ta ma zastosowanie do każdego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem na inny podmiot, które to przeniesienie skutkuje tym, że strona ta uzyskuje de facto możliwość korzystania z rzeczy tak jak właściciel, nawet jeżeli nie wiąże się to z przeniesieniem własności. W tym orzeczeniu, odnosząc się do dostawy towarów, Trybunał posłużył się terminem przeniesienia „własności w sensie ekonomicznym”, podkreślając tym samym uniezależnienie opodatkowania od przeniesienia własności towarów. Oznacza to więc, że na gruncie przedmiotowego przepisu kluczowym elementem jest przeniesienie, w istocie rzeczy, praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości dysponowania nią.

Innymi słowy pojęcie „przeniesienie prawa do rozporządzania jak właściciel” dotyczy tego rodzaju czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi tutaj przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności, zatem zwrotu „prawo do rozporządzania jak właściciel” nie można interpretować jako „prawa własności”.

Należy wskazać, że czynności przejścia własności ekonomicznej nie musi towarzyszyć przejście własności w sensie prawnym, bowiem „dostawa towarów” nie ogranicza się wyłącznie do prawa własności rzeczy.

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z powołanym powyżej art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Przepisy ustawy nie zawierają jednakże wskazówek, w jaki sposób kwalifikować przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel w przypadku transakcji pomiędzy trzema podmiotami, gdy pierwszy z nich wydaje towar ostatniemu, wobec tego konieczna jest każdorazowo analiza postanowień umów łączących strony transakcji. Pomocne w powyższym zakresie jest orzecznictwo TSUE oraz sądów administracyjnych.

W tym zakresie należy wskazać na orzeczenie TSUE z 6 lutego 2003 r. w sprawie C-185/01 (Auto Lease Holland BV). W ww. orzeczeniu Trybunał podkreślił, że pojęcie „dostawa towarów” należy interpretować jako przeniesienie prawa do dysponowania majątkiem rzeczowym jak właściciel, nawet jeśli nie występuje przeniesienie prawa własności tego majątku w sensie prawnym. Przeniesienie prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel nie musi wiązać się z cywilnoprawnym przeniesieniem własności, lecz polega na przeniesieniu władztwa ekonomicznego (rozporządzanie, dysponowanie, posiadanie) nad towarami. W punkcie 32 swojego uzasadnienia Trybunał stwierdził, że „z literalnego brzmienia przepisu wynika wprost, że „dostawa towarów” nie odnosi się do przeniesienia własności, przewidzianego wewnętrznymi przepisami państw członkowskich”. Jednocześnie podkreślił, że pojęcie to należy rozumieć w ten sposób, iż obejmuje swoim zakresem każde przeniesienie aktywów materialnych przez jedną stronę w ten sposób, że uprawnia to drugą stronę takiej transakcji do faktycznego rozporządzania tą rzeczą, na takich prawach jakby był właścicielem”.

W kontekście przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel należy zauważyć, że w orzecznictwie TSUE podkreślono zasadność ustalenia komu dostawca towaru przekazał prawo do faktycznego dysponowania nim jak właściciel, tj. czy prawo to zostało przeniesione przez dostawcę na rzecz podmiotu pośredniczącego, czy bezpośrednio na odbiorcę towaru.

Natomiast przez przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel należy rozumieć przeniesienie praktycznej kontroli nad rzeczą i możliwości korzystania z niej oraz ustalania warunków takiego korzystania. W przypadku zatem, gdy pośrednik ma prawo do kształtowania ceny towaru, warunków jego nabycia, a ponadto obciążony jest ponoszeniem obowiązków reklamacyjnych w stosunku do np. wadliwego towaru, to uznać należy, że podmiot taki posiada prawo do faktycznego rozporządzania rzeczą jak właściciel.

Jeżeli zatem z zawartych postanowień wynika, że pośrednik ma wpływ na wspomniane wyżej istotne elementy kształtujące obrót danym towarem, to wówczas należy uznać, że rozporządza on daną rzeczą jak właściciel, czyli jest czynną stroną transakcji, w ramach której kolejna w szeregu dostawa na rzecz nabywcy będzie dokonana (uznana za dokonaną) przez niego.

Ponadto, zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy:

Powołany przepis obejmuje sytuacje, w której podmiot świadczący (odsprzedający) daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę, nie może być zatem w żaden inny sposób potraktowane niż jako świadczenie usługi w tym samym zakresie.

Stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy:

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo organizacją posiadającą status organizacji pożytku publicznego (OPP), działającą na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Są Państwo czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Prowadzą Państwo działalność gospodarczą w ograniczonym zakresie obejmującym czynności opodatkowane VAT. Czynności będące przedmiotem wniosku realizowane są wyłącznie w ramach działalności statutowej i nie są wykonywane w celu osiągnięcia wynagrodzenia.

Prowadzą Państwo działalność na rzecz osób dotkniętych chorobą nowotworową i ich rodzin. Udzielają Państwo wsparcia finansowego i rzeczowego, prowadząc wyodrębnione subkonta dla podopiecznych, na których gromadzone są środki pochodzące ze zbiórek publicznych, wpłat 1,5% podatku dochodowego, dobrowolnych darowizn, innych wpłat dokonywanych na rzecz konkretnego podopiecznego. Środki te nie stanowią Państwa wynagrodzenia i nie są związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych VAT. Środki te, zgodnie z regulaminem Fundacji mogą być wykorzystywane wyłącznie na cele związane z leczeniem (w tym, m.in. zakup leków, wizyty lekarskie, konsultacje specjalistyczne, dojazdy do placówek medycznych, sprzęt rehabilitacyjny, rehabilitacje, pomoc psychologiczną). W sytuacji szczególnej, w przypadku braku środków na subkoncie podopiecznego Zarząd Fundacji (przy uwzględnieniu możliwości finansowych Fundacji) może podjąć decyzję o pokryciu takiego kosztu ze środków własnych Fundacji.

Dokonują Państwo zwrotu wydatków dla podopiecznego, który potwierdza poniesione koszty. W przypadku zakupu leków od 6 czerwca 2019 r. zaczęły obowiązywać zmiany w prawie farmaceutycznym dotyczące zasady zbytu leków i co z tym wiąże - wystawiania faktur dla niektórych odbiorców. Na dowód poniesienia wydatku w postaci zakupionego w aptece leku podopieczni przedstawiają faktury, na których odbiorcą jest podopieczny, a płatnikiem są Państwo.

W ramach wsparcia finansowego udzielanego podopiecznym działają Państwo w Modelu A (refundacja kosztów) oraz Modelu B (bezpośrednia płatność).

Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy w Modelu A przekazanie środków stanowi dostawę towarów lub świadczenie usług w rozumieniu ustawy oraz czy w opisanych Modelach A i B powstaje obowiązek podatkowy po Państwa stronie (pytania nr 1 i nr 2).

W rozpatrywanej sprawie w Modelu A (refundacja kosztów) podopieczny (kupując towar/usługę) zawiera umowę we własnym imieniu, nabywa świadczenie jako strona transakcji oraz otrzymuje fakturę wystawioną na swoje dane. Nie są Państwo stroną umowy. Dokonują Państwo wyłącznie zwrotu poniesionych kosztów ze środków przypisanych podopiecznemu, po wcześniejszej weryfikacji i kwalifikacji przedstawionego wydatku - zgodnie z podpisaną umową pomiędzy podopiecznym a Państwem. Nie mają Państwo udziału w procesie zakupu towarów i usług. Nie nabywają Państwo towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedają ich na rzecz podopiecznego. Nie rozporządzają Państwo towarami jak właściciel. Towary/usługi są przekazywane przez sprzedawcę bezpośrednio podopiecznemu. Nie mają Państwo wpływu na zakres zakupu, tj. rodzaj, ilość. Podopieczny sam decyduje o tym jakie towary lub usługi nabywa. Państwo jedynie weryfikują/kwalifikują zwrot wydatku. Umowę na towary/usługi zawiera ze sprzedawcą sam podopieczny.

Natomiast w Modelu B (bezpośrednia płatność) dokonują Państwo płatności bezpośrednio na rzecz usługodawcy, jednak świadczenie realizowane jest wyłącznie na rzecz podopiecznego. Nie doliczają Państwo marży, nie refakturują Państwo kosztów oraz nie odliczają podatku naliczonego. Nabycia te nie służą Państwa działalności gospodarczej. Podopieczny (kupując towar/usługę) zawiera umowę we własnym imieniu, nabywa świadczenie jako strona transakcji oraz otrzymuje fakturę wystawioną na swoje dane. Nie mają Państwo udziału w procesie zakupu towarów i usług. Nie nabywają Państwo towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedają ich na rzecz podopiecznego. Nie rozporządzają Państwo towarami jak właściciel. Towary/usługi są przekazywane przez sprzedawcę bezpośrednio podopiecznemu. Nie mają Państwo wpływu na zakres zakupu, tj. rodzaj, ilość. Podopieczny sam decyduje o tym jakie towary lub usługi nabywa. Weryfikują/kwalifikują Państwo zwrot wydatku. Umowę na towary/usługi zawiera ze sprzedawcą sam podopieczny.

Zatem skoro zarówno w Modelu A, jak i w Modelu B nie nabywają Państwo towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedają ich na rzecz podopiecznego, nie rozporządzają Państwo towarami jak właściciel, zaś umowę na towary/usługi zawiera ze sprzedawcą sam podopieczny, to w analizowanej sprawie nie realizują Państwo odpłatnej dostawy towarów ani odpłatnego świadczenia usług. W konsekwencji nie można mówić, że opisanych Modelach A i B występuje po Państwa stronie obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Nie dokonują bowiem Państwo dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy ani nie świadczą Państwo usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy w związku z art. 8 ust. 2a ustawy.

Jednocześnie należy wskazać, że przekazanie w Modelu A środków na rzecz podopiecznego stanowiących refundację poniesionych kosztów na zakup opisanych we wniosku towarów i usług nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy ani świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Nie można uznać, że dokonując wyłącznie zwrotu poniesionych kosztów ze środków przypisanych podopiecznemu, po wcześniejszej weryfikacji i kwalifikacji przedstawionego wydatku - zgodnie z podpisaną umową pomiędzy podopiecznym a Państwem, dokonują Państwo dostawy towarów bądź świadczą usługi.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego nr 1 oraz pytania oznaczonego nr 2 należało uznać za prawidłowe.

Ponadto Państwa wątpliwości dotyczą kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego (pytanie nr 3).

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy:

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:

Stosownie do art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy:

Na podstawie art. 88 ust. 4 ustawy:

Stosownie do cytowanych wyżej przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Prawo do odliczenia podatku naliczonego, jako integralna część systemu VAT, w zasadzie nie może być ograniczane ani pod względem czasu, ani też pod względem zakresu przedmiotowego. Nie jest to bowiem wyjątkowy przywilej podatnika, lecz jego fundamentalne prawo. Możliwość wykonania tego prawa powinna być zapewniona niezwłocznie i względem wszystkich kwot podatku, które zostały pobrane (naliczone) od transakcji związanych z zakupami.

Ustawa o podatku od towarów i usług ustanawia zasadę tzw. niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego. Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego nie musi czekać aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej.

Istotna jest intencja nabycia – jeśli dany towar (usługa) ma służyć wykonywaniu czynności opodatkowanych, wówczas po spełnieniu wymienionych w art. 86 ustawy wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, oczywiście jeżeli nie wyłączają go inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych.

Jednoczenie podkreślić należy, iż ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W analizowanej sprawie zarówno w Modelu A, jak i w Modelu B nie nabywają Państwo towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedają ich na rzecz podopiecznego. Jak wynika z okoliczności sprawy zarówno w Modelu A, jak i w Modelu B podopieczny kupując towar/usługę zawiera umowę we własnym imieniu, nabywa świadczenie jako strona transakcji. Zatem skoro w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie nabywają Państwo towarów i usług, to nie przysługuje Państwu prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu opisanych we wniosku zakupów, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, także w sytuacji gdy podopieczny przedłoży Państwu fakturę, w której nabywcą jest Fundacja.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 należało uznać za prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą także ustalenia, czy w przypadku zakupów dokonywanych samodzielnie przez podopiecznego (np. leków, wizyt lekarskich, rehabilitacji, sprzętu medycznego) prawidłowe jest wystawianie faktur na podopiecznego, jeżeli zakup jest następnie refundowany przez Państwa (pytanie nr 4), ustalenia, czy w przypadku, gdy Państwo tylko płacą bezpośrednio usługodawcy - nie dokonują faktycznego zakupu (np. opłacają podanie leku dla podopiecznego bez udziału podopiecznego), prawidłowe jest wystawienie faktury na podopiecznego jako nabywcę (pytanie nr 5) oraz ustalenia, czy na fakturze przekazanej przez podopiecznego do Państwa - w celu zwrotu środków dla podopiecznego - powinny zostać uwzględnione Państwa dane (pytanie nr 6).

Zgodnie z art. 106b ust. 1 ustawy:

W myśl art. 106b ust. 3 pkt 1 ustawy:

Stosownie do treści art. 106e ust. 1 pkt 1-15 ustawy:

Przepis art. 2 pkt 31 ustawy stanowi, że:

Z powyższych przepisów wynika, że faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi.

Podatnik dokonujący sprzedaży zobowiązany jest do udokumentowania tej czynności poprzez wystawienie faktury. Faktura jest zatem dokumentem (dowodem) potwierdzającym zaistnienie zdarzenia gospodarczego dokonanego przez podatnika VAT. Wystawienie faktury w znaczeniu literalnym odnosi się do utworzenia (wytworzenia) dokumentu, który zawiera dane wynikające z art. 106e ust. 1 ustawy.

W analizowanej sprawie, jak wskazali Państwo w uzupełnieniu wniosku zarówno w Modelu A, jak i w Modelu B nie nabywają Państwo towarów i usług we własnym imieniu i nie odsprzedają ich na rzecz podopiecznego. Zatem w przypadku zakupów dokonywanych samodzielnie przez podopiecznego, jeżeli zakup jest następnie refundowany przez Państwa (Model A) oraz w przypadku gdy płacą Państwo bezpośrednio usługodawcy (Model B), wystawiona faktura powinna zawierać dane podopiecznego jako nabywcy. Na fakturach dokumentujących opisane we wniosku zakupy w obu Modelach nie powinny być umieszczane Państwa dane jako nabywcy towarów i usług, gdyż to nie Państwo nabywają te towary i usługi lecz podopieczni.

Zatem nie można zgodzić się z Państwem, że w przypadku gdy płacą Państwo bezpośrednio usługodawcy (Model B) faktura powinna być wystawiona na Państwa.

Jednocześnie należy wskazać, że kwestie umieszczania Państwa danych na fakturach przekazywanych przez podopiecznego w celu zwrotu środków dla podopiecznego stanowią Państwa rozliczenia wewnętrzne, do których przepisy ustawy nie mają zastosowania. Ustawa o podatku od towarów i usług nie reguluje kwestii związanych z dokumentowaniem zwrotu środków dla podopiecznych. Niemniej dopuszczalne jest uwzględnienie na fakturze dokumentującej zakupy w Modelu A Państwa danych jako adnotacja w uwagach dodatkowych.

Zatem Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 oraz pytania nr 6 należało uznać za prawidłowe, natomiast Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 należało uznać za nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·      Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·      Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·      Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·      w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·      w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.