Wnioskodawczyni, osoba fizyczna, jest współwłaścicielem działek nr 1 i 2, na których znajdują się budowle (ogrodzenie z 2004 r. i studnia z 2011 r.). Działki są od kilku lat dzierżawione spółce jawnej. Wnioskodawczyni planuje sprzedać swoje udziały w tych działkach spółce deweloperskiej na podstawie przedwstępnej umowy sprzedaży. Decyzja o sprzedaży…
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 stycznia 2026 r. wpłynął Pani wniosek z 7 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy prawa do zastosowania zwolnienia od podatku VAT przy sprzedaży udziałów we współwłasności działek nr 1 i nr 2. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem opisanych poniżej nieruchomości. Wraz z pozostałymi współwłaścicielami zawarła przedwstępną umowę sprzedaży, której przedmiotem jest zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży na rzecz (...) Sp. z o.o. (dalej „(...)” lub „Nabywca”) - udziałów we współwłasności następujących nieruchomości:
1) Nieruchomość położona w (...), o powierzchni 0,5108 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...) („Nieruchomość 1”).
Nieruchomość 1 składa się z następujących działek ewidencyjnych: nr 3, 4, 5, 1, 2 i 6 z obrębu (....) - z tym że działka 6 nie jest objęta umową przedwstępną i nie będzie przedmiotem sprzedaży. Ponadto przedmiotem sprzedaży nie będzie również część działki 2, która ma zostać odłączona i przyłączona do działki 7 - niebędącej przedmiotem sprzedaży). Pozostała część działki nr 2 będzie przedmiotem sprzedaży. Współwłaścicielami Nieruchomości 1 jest Wnioskodawczyni oraz (...) - każda w udziale wynoszącym 1/2.
Udziały we współwłasności Nieruchomości 1 Wnioskodawczyni nabyła na podstawie umowy darowizny od swojej matki 2 lutego 1993 r.
Na Nieruchomości 1 znajdują się następujące obiekty:
- utwardzenie asfaltowe (wybudowane w 1992 r.) - stanowiące urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego,
- ziemianka (wybudowana w 1940 r.) - stanowiąca budowlę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego,
- przyłącze wodno-kanalizacyjne (przyłącze wodne wybudowane w 2001 r., przyłącze kanalizacyjne w 2020 r.), doprowadzone do domu znajdującego się na działce 5 - stanowiące budowlę,
‐ ogrodzenie metalowe na podmurówce od strony północnej (wybudowane ok. 2000 r.), stanowiące urządzenie budowlane,
‐ ogrodzenie - siatka na podmurówce od strony wschodniej (wybudowane ok. 1997 r.), stanowiące urządzenie budowlane,
- budynek niemieszkalny (gospodarczy) o powierzchni zabudowy 87 m2 (wybudowany w 1940 r.) - stanowiący budynek w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego;
- utwardzenie - kostka brukowa (wybudowane w 1994 r.) - stanowiące urządzenie budowlane,
- ogrodzenie: od strony wschodniej (siatka na podmurówce wybudowane ok. 1997 r.), od strony północnej (ogrodzenie metalowe na podmurówce wybudowane ok. 2000 r.) - stanowiące urządzenie budowlane.
- budynek mieszkalny o powierzchni zabudowy 100 m2 (wybudowany w 1940 r.) - stanowiący budynek; w 1994 r. budynek został otynkowany oraz wymieniono w nim okna i drzwi oraz przeszedł generalny remont - od tego czasu nie były ponoszone nakłady zwiększające jego wartość użytkową; w budynku tym Wnioskodawczyni zamieszkuje i jest zameldowana na pobyt stały;
- metalowy zbiornik na szambo (wybudowany w 1940 r.) - stanowiący budowlę,
- nieczynna studnia (wybudowana w 1994 r.) - stanowiąca budowlę,
- przyłącze wodne (wybudowane w 2001 r.), gazowe (wybudowane w 1994 r.) i kanalizacyjne (wybudowane w 2020 r.) - stanowiące budowlę,
- utwardzenie - kostka brukowa (wybudowana w 1994 r.) - stanowiąca urządzenie budowlane,
- ogrodzenie (wybudowane ok. 2000 r.): od strony południowej ogrodzenie metalowe na podmurówce, a od strony zachodniej ogrodzenie drewniane (deski) na podmurówce - stanowiące urządzenie budowlane.
‐ od strony zachodniej i południowej ogrodzenie betonowe wybudowane ok. 2004 r. - stanowiące budowlę.
- nieczynna studnia (wybudowana w 2011 r.) - stanowiąca budowlę,
- ogrodzenie betonowe od strony południowej wybudowane ok. 2004 r. - stanowiące budowlę (ponadto na granicy działki znajduje się ogrodzenie metalowe wykonane w 2012 r. przez sąsiada).
Należy dodać, że przyłącze kanalizacyjne na działkach nr 3 i nr 5 zostało wybudowane z uwagi na naciski ze strony Urzędu Miasta, nakłaniającego mieszkańców do likwidacji szamb.
W tym miejscu należy podkreślić, że ogrodzenie na działkach nr 3, 4 i 5 stanowi funkcjonalnie jedną całość - łącznie z ogrodzeniem na działce 8 (niewchodzące w skład Nieruchomości 1). Żadna z tych działek nie ma ogrodzonych wszystkich boków, lecz wszystkie cztery są ogrodzone razem.
Na podstawie umowy z 2 stycznia 2017 r. część działki nr 2 jest wydzierżawiana na rzecz (...) spółka jawna, przy czym na podstawie aneksu z 31 grudnia 2019 r. ww. podmiot dzierżawi również część działki nr 1.
25 kwietnia 2023 r. część działek o nr 1 i 2 została użyczona bezpłatnie spółce (...) spółka jawna.
Łącznie ww. umowy dzierżawy i użyczenia obejmują całą powierzchnię działek nr 1 i 2.
Z kolei dzierżawca (...) spółka jawna, wydzierżawiło działki nr 1 i 2 spółce (...) na potrzeby korzystania z miejsc postojowych na tych działkach, jak również odpłatnie udostępniło część działki nr 2 o powierzchni 16 m2 - została udostępniona spółce (...) na potrzeby usytuowania i obsługi paczkomatu (który zostanie usunięty przed zawarciem przyrzeczonej umowy sprzedaży).
2) Nieruchomość położona w (...), Dzielnica (...), przy ul. (...), o powierzchni 1070 m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...) („Nieruchomość 2”). Nieruchomość 2 składa się z działek ewidencyjnych: nr 9, 10 i 11.
Współwłaścicielami Nieruchomości 2 są:
- (...) spółka jawna z siedzibą w (...) - w udziale wynoszącym 2/7; powyższy udział we współwłasności Nieruchomości nabyli na podstawie umowy sprzedaży z 19 czerwca 2009 r.;
- Wnioskodawczyni w udziale wynoszącym 2/7; powyższy udział nabyła na podstawie umowy darowizny 3 lutego 1993 r.;
- (...) w udziale wynoszącym 2/7: powyższy udział nabyła w drodze dziedziczenia po ojcu 2 listopada 2022 r.;
- (...) oraz (...), na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, w udziale wynoszącym 1/7; powyższy udział został nabyty na podstawie umowy sprzedaży 30 października 1997 r.
Na Nieruchomości 2 znajdują się następujące obiekty budowlane:
- Na działce nr 11 znajduje się przyłącze elektryczne, wodociągowe i gazowe do budynku znajdującego się na działkach 12 i 7, wykonane w 2011 r. - stanowiące urządzenie budowlane.
- Na działkach nr 9, 10 i 11 znajduje się utwardzenie drogowe (kostka Bauma), wykonane w 2011 r. - stanowiące budowlę.
Przy czym ww. obiekty na Nieruchomości 2 nie zostały wykonane przez żadnego ze współwłaścicieli, ale przez (...) spółka jawna: samodzielnie (przyłącze) oraz wspólnie z właścicielem działek sąsiednich (utwardzenie).
Należy podkreślić, że przedstawiona powyżej kwalifikacja prawnobudowlana poszczególnych obiektów znajdujących się na Nieruchomościach 1-2 nie jest okolicznością faktyczną, lecz stanowi ocenę prawną Wnioskodawcy, która nie wiąże organu wydającego interpretację, ale podlega weryfikacji przez ten organ.
Nieruchomość 1 i Nieruchomość 2 dalej będą łącznie zwane „Nieruchomościami”.
Nieruchomości znajdują się na terenie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w dniu zawarcia umowy przyrzeczonej dla każdej z Nieruchomości będzie wydana obowiązująca decyzja o warunkach zabudowy.
Poza opisanymi powyżej umowami, dotyczącymi działek nr 1 i 2, wchodzących w skład Nieruchomości 1, obecni współwłaściciele Nieruchomości nie wynajmowali i nie udostępniali ich do korzystania innym podmiotom.
Poza opisanymi powyżej nakładami współwłaściciele nie ponosili innych nakładów na Nieruchomości oraz nie podejmowali innych działań zmierzających do ich stanu faktycznego lub prawnego.
Dodać należy, że przedmiotem sprzedaży na rzecz (...) będzie również nieruchomość położona w (...), Dzielnica (...), przy ul. (...), o powierzchni 0,1 ha, stanowiąca działkę ewidencyjną nr 8 z obrębu (....), dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr (...) - której Wnioskodawczyni nie jest właścicielem, ani współwłaścicielem.
Obecnie została zawarta przedwstępna umowa sprzedaży Nieruchomości 1 - 3. Decyzja o ich sprzedaży została podjęta przez sprzedających ze względu na zamiar przeprowadzenia się do innych lokalizacji - co z kolei podyktowane jest istotnym pogorszeniem się warunków zamieszkania na zbywanych Nieruchomościach. Z uwagi na bliskość trasy ekspresowej (...) (odległej o niecałe 50 m), natężenie hałasu związane z intensywnym ruchem drogowym stało się wyjątkowo uciążliwe.
Zgodnie z umową przedwstępną, warunkiem zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży Nieruchomości jest w szczególności:
Wnioski o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę (...) złoży w imieniu własnym. Sprzedający udzielą jej w tym celu zgody na dysponowanie Nieruchomościami na cele budowlane.
Sprzedający udzielili osobie wskazanej przez nabywcę pełnomocnictw do:
Sprzedający: A.A., (...), (...) nie prowadzą i nie prowadzili działalności gospodarczej, jak również nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni.
(...) spółka jawna z siedzibą w (...) jest zarejestrowana jako podatnik VAT czynny.
Ponadto, Nieruchomości nie były wykorzystywane przez Sprzedających na cele rolnicze.
Sprzedający sami zgłosili się do (...) z propozycją sprzedaży Nieruchomości (wysłali propozycję drogą elektroniczną na adres mailowy wskazany na stronie internetowej (...)).
(...) planuje zrealizować na Nieruchomościach inwestycję deweloperską, polegającą na budowie budynków o powierzchni użytkowej mieszkań i usług nie mniejszej niż 6200 m2, w celu sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych znajdujących się w budynkach wzniesionych w ramach tej inwestycji. Zgodnie z przyjętym założeniem, decyzja o warunkach zabudowy, której uzyskanie stanowi warunek zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży, ma obejmować wszystkie Nieruchomości.
Poza Nieruchomościami, aktualnie jedyną działką przeznaczoną do sprzedaży jest działka o numerze 6 przy ulicy (...) w (...). Współwłaścicielkami ww. działki nr 6 jest Wnioskodawczyni oraz (...).
W przeszłości Wnioskodawczyni dokonywała transakcji sprzedaży nieruchomości. Wraz z nieżyjącym małżonkiem B.A. nabyła w drodze umowy darowizny od swojej matki 2 lutego 1993 r. gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 3,4 ha. Po nabyciu na nieruchomościach wchodzących w skład tego gospodarstwa nie była już prowadzona działalność rolnicza (ani żadna inna), lecz działki wchodzące w jego skład były sukcesywnie sprzedawane (pozostała część ww. gospodarstwa jest przedmiotem planowanej sprzedaży na rzecz (...)). Mianowicie:
Ponadto, w latach 2004-2006 Wnioskodawczyni z mężem zostali wywłaszczeni z części nieruchomości przez GDDKiA z przeznaczeniem pod budowę trasy (...) i związanej z nią infrastruktury.
Wszystkie opisane działki w momencie ich sprzedaży stanowiły działki rolne, niezabudowane i nieogrodzone.
Środki uzyskane ze sprzedaży ww. nieruchomości zostały częściowo przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, a częściowo na nabycie innej nieruchomości, w celu przeprowadzenia się do niej i zamieszkania. Ww. okoliczności stanowiły zarazem przyczynę sprzedaży. Dodatkowo, sprzedaż części działek była pośrednio efektem podjęcia decyzji o sprzedaży sąsiednich działek przez inne podmioty (sąsiadów) i naciskami z ich strony oraz nabywców na sprzedaż.
8 sierpnia 2025 r. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie skutków planowanej sprzedaży udziałów we współwłasności Nieruchomości w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od towarów i usług. We wniosku Wnioskodawczyni przedstawiła identyczny opis zdarzenia przyszłego jak przedstawiony poniżej.
1 grudnia 2025 r. została wydana interpretacja indywidualna nr 0114-KDIP4-3.4012.484.2025.5.JZ. w której uznano, że:
- sprzedaż udziałów we współwłasności działek nr 9, 3, 4, 5, 10 i 11 nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług,
- sprzedaż udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2 będzie objęta zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Natomiast 1 grudnia 2025 r. zostało wydane postanowienie nr 0114-KDIP4-3.4012.611.2025.1.JZ, w którym pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w części dotyczącej zwolnienia od podatku VAT sprzedaży udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2. Podstawą tego rozstrzygnięcia było nieudzielenie odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku z 29 października 2025 r., w którym zawarto pytania dotyczące ww. dwóch działek.
Mając powyższe na uwadze, w niniejszym wniosku Wnioskodawczyni zwraca się wyłącznie z pytaniem dotyczącym kwestii zwolnienia od podatku VAT sprzedaży udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2.
Jednocześnie Wnioskodawczyni przedstawia dodatkowe informacje dotyczące działek nr 1 i 2:
Wnioskodawczyni wraz z pozostałymi współwłaścicielami działek nr 1 i 2 jest współwłaścicielem znajdujących się na tych działkach obiektów budowlanych: studni oraz ogrodzenia. Obiekty te stanowią części składowe gruntu i tym samym będą przedmiotem planowanej sprzedaży udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2.
Ogrodzenie - które znajduje się zarówno na działce nr 1, jak i działce nr 2 - Wnioskodawczyni wybudowała wraz z mężem (tzn. poniosła wydatki na jego wybudowanie) ok. 2004 r. W stosunku do tych wydatków Wnioskodawczyni nie przysługiwało prawo do odliczenia VAT naliczonego.
Wydatki na wybudowanie w 2011 r. studni na działce nr 2 zostały poniesione przez (...) spółka jawna (główną przyczyną wybudowania studni była konieczność zasilenia w wodę budowy budynku na sąsiedniej działce). Nakłady na budowę studni nie zostały zwrócone ww. spółce przez współwłaścicieli działki i nie jest planowane ich zwrócenie przed dokonaniem sprzedaży.
Zatem w stosunku do wydatków związanych z budową studni Wnioskodawczyni nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego,.
Żaden podmiot nie ponosił wydatków na ulepszenie ogrodzenia i studni znajdujących się na działkach nr 1 i 2.
Ogrodzenie jest używane (tzn. pełni swoją funkcję) od 2004 r. Do czasu zawarcia umów dzierżawy (2017 r. - zakresie części działki nr 2 - 2019 r. - w zakresie działki nr 1), tak jak działki, na których się znajduje, służyło celom prywatnym współwłaścicieli. Od momentu zawarcia ww. umów dzierżawy służy świadczeniu usług dzierżawy (tak jak działki, na których się znajduje).
Studnia na działce nr 2 była używana od 2011 r. przez 2 lata przede wszystkim na potrzeby budowy przez (...) spółka jawna budynku na sąsiedniej działce. W późniejszym okresie faktycznie nie była użytkowana.
Pytanie
Czy planowana sprzedaż przysługujących Wnioskodawczyni udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2 będzie zwolniona od podatku od towarów i usług?
Pani stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawczyni, planowana sprzedaż przysługujących Jej udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2 będzie zwolniona od podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Planowana sprzedaż udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2 będzie zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Zgodnie z tym przepisem, dostawa budynków, budowli lub ich części jest zwolniona od podatku, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
„Pierwszym zasiedleniem” w myśl art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, jest „oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej”.
Pod pojęciem „pierwszego zasiedlenia” w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT należy zatem rozumieć użytkowanie przez pierwszego nabywcę lub użytkownika budynków, budowli lub ich części, po ich wybudowaniu, także na potrzeby własne osoby fizycznej, niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Stanowisko takie ma oparcie również w interpretacjach indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej - tak m.in. interpretacja nr 0111-KDIB3-1.4012.97.2018.3.AZ z 30 kwietnia 2018 r.: „Zatem zarówno zgodnie z przepisami Dyrektywy 2006/112/WE Rady oraz w świetle utrwalonego w tej materii orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, pierwsze zasiedlenie budynku należy rozumieć szeroko jako „pierwsze zajęcie budynku, używanie”. W efekcie, aby w tej sytuacji można było mówić o pierwszym zasiedleniu, musi dojść do zajęcia budynku, jego używania, w tym również na potrzeby własne osoby fizycznej.”
Powyższe stanowisko Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zajął również m.in. w interpretacjach indywidualnych nr 0111-KDIB3-1.4012.163.2018.4.AB z 23 maja 2018 r. i nr 011-KDIB3-1.4012.170.2018.3.IK z 24 maja 2018 r.
Reasumując, „pierwszym zasiedleniem” obiektu budowlanego jest również faktyczne rozpoczęcie korzystania z niego, w dowolnym celu.
Odnosząc powyższe do przedstawionego stanu faktycznego, należy stwierdzić, że od „pierwszego zasiedlenia” obiektów (budowli) znajdujących się na działkach nr 1 i 2 upłynęły więcej niż 2 lata.
Jak wspomniano, na działce nr 1: od strony zachodniej i południowej ogrodzenie betonowe wybudowane i użytkowane od ok. 2004 r.
Na działce nr 2:
- nieczynna studnia, wybudowana w 2011 r. i użytkowana przez 2 lata od tego czasu,
- ogrodzenie betonowe od strony południowej wybudowane i użytkowane od ok. 2004 r.
Zatem „pierwsze zasiedlenie” ogrodzenia miało miejsce ok. 2004 r., a „pierwsze zasiedlenie” studni - w 2011 r.
Jednocześnie żaden ze sprzedających nie poniósł na powyższe nakładów na ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
Nieruchomości, ani znajdujące się na nich obiekty, nie są i nie były ujęte w ewidencji środków trwałych przez żadnego ze sprzedających.
Reasumując, obiekty znajdujące się na działkach nr 1 i 2 były przedmiotem „pierwszego zasiedlenia”, przy czym od jego momentu upłynęło ponad 2 lata.
W konsekwencji ich dostawa będzie zwolniona od podatku, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Jednocześnie w myśl art. 29a ust. 8 ustawy o VAT w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Oznacza to, że powyższe zwolnienie obejmować będzie również dostawę działek, na których znajdują się budynki lub budowle.
Powyższe okoliczności przemawiają więc za wnioskiem, że w przypadku uznania stanowiska planowana sprzedaż przysługujących Wnioskodawczyni udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2 będzie zwolniona od podatku od towarów i usług.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Jak stanowi art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Przy czym stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/112/WE”:
Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
1) określone udziały w nieruchomości,
2) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Zatem, w świetle powołanych powyżej przepisów zbycie nieruchomości (gruntów oraz budynków/budowli znajdujących się na gruncie, ale i udziałów w nich) traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów bądź świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie (za wynagrodzeniem).
Jednocześnie wskazać należy, iż nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy podlega opodatkowaniu, ale tylko taka, która wykonana jest przez podmiot, który w związku z jej realizacją występuje w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.
W świetle art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Określony w ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, że do tego, aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności, konieczne jest, aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, działalność gospodarczą stanowi wykorzystywanie towarów w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywana będzie przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy, mamy do czynienia z podatnikiem podatku od towarów i usług jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Na mocy art. 2 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE:
Opodatkowaniu VAT podlegają następujące transakcje: odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.
W myśl art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
„Podatnikiem” jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności.
„Działalność gospodarcza” obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu.
Z przytoczonych regulacji prawa wspólnotowego wynika, że podatnikiem podatku od towarów i usług może być każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym czynności te winny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza, tj. wszelką działalnością producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem od towarów i usług w świetle powyższych przepisów jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: po pierwsze dana czynność ujęta jest w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, po drugie - czynność została wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Właściwym zatem jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej ani też nie został wykorzystany w trakcie jego posiadania na cele działalności gospodarczej.
W kontekście powyższych rozważań nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej, a tylko np. wyzbywa się majątku osobistego. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Przyjęcie, że dany podmiot sprzedając grunt działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną). Przejawem zaś takiej aktywności określonej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną może być np.: nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług deweloperskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym, na tego rodzaju aktywność „gospodarczą” wskazywać musi ciąg powyżej przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.
Zatem, w kwestii podlegania opodatkowaniu sprzedaży opisanych Nieruchomości, istotne jest, czy w celu dokonania sprzedaży udziałów w działkach, podjęła Pani aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Skutkowałoby to koniecznością uznania Pani za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług.
Dodatkowo należy wskazać, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, czy też prowadzenia działalności, ani też w trakcie posiadania nie został wykorzystany do działalności gospodarczej.
Z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-112/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w (...) (C-181/10) wynika, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie - zdaniem Trybunału - okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast - jak wyjaśnił Trybunał - w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE Rady. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92, które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny, to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.
Ze wskazanych powyżej orzeczeń wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania nieruchomości w ramach majątku osobistego.
Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między podmiotami, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwana dalej: Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
W myśl art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Z opisu sprawy wynika, jest Pani współwłaścicielem (w ½) m.in. zabudowanych działek nr 1 i 2, które (z wyłączeniem części działki nr 2, która zostanie przyłączona do działki nr 7) wraz z drugim współwłaścicielem zamierza Pani sprzedać. Udział we współwłasności w nabyła Pani w drodze darowizny od swojej matki 2 lutego 1993 r. Decyzja o sprzedaży została podjęta ze względu na zamiar przeprowadzenia się do innych lokalizacji - co z kolei podyktowane jest istotnym pogorszeniem się warunków zamieszkania na zbywanych Nieruchomościach.
W tym celu zawarła Pani przedwstępną umowę sprzedaży, której przedmiotem jest zobowiązanie do zawarcia umowy sprzedaży na rzecz (...) Sp. z o.o. (Nabywca) - m.in. udziałów we współwłasności działki nr 1 i 2.
Na podstawie umowy z 2 stycznia 2017 r. część działki nr 2 jest wydzierżawiana na rzecz (...) spółka jawna, przy czym na podstawie aneksu z 31 grudnia 2019 r. ww. podmiot dzierżawi również część działki nr 1. 25 kwietnia 2023 r. pozostała część działek o nr 1 i 2 została użyczona bezpłatnie dzierżawcy tj. spółce (...) spółka jawna. Łącznie ww. umowy dzierżawy i użyczenia obejmują całą powierzchnię działek nr 1 i 2.
Zgodnie z umową przedwstępną, warunkiem zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży Nieruchomości jest w szczególności:
Ponadto, Nieruchomości nie były wykorzystywane przez Sprzedających na cele rolnicze. Sprzedający sami zgłosili się do (...) z propozycją sprzedaży Nieruchomości (wysłali propozycję drogą elektroniczną na adres mailowy wskazany na stronie internetowej (...)). (...) planuje zrealizować na Nieruchomościach inwestycję deweloperską, polegającą na budowie budynków o powierzchni użytkowej mieszkań i usług nie mniejszej niż 6200 m2, w celu sprzedaży lokali mieszkalnych i użytkowych znajdujących się w budynkach wzniesionych w ramach tej inwestycji.
Pani wątpliwości dotyczą prawa do zastosowania zwolnienia od podatku VAT przy sprzedaży udziałów w prawie własności działek nr 1 i 2.
W przedmiotowej sprawie należy w pierwszej kolejności ustalić, czy w odniesieniu do planowanej sprzedaży ww. udziałów w działkach będzie Pani spełniać przesłanki do uznania Pani za podatnika podatku od towarów i usług, w zakresie ww. czynności.
Uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.
Jak wyjaśniono wyżej - odwołując się zarówno do treści przepisów ustawy, jak i stanowiska judykatury - w przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady bowiem osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.
W stosunku do sprzedaży udziałów w działkach nr 1 i 2 w rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że nieruchomość ta jest dzierżawiona.
Zgodnie z treścią art. 693 § 1 powołanej już wcześniej ustawy Kodeks cywilny:
Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.
Tak więc dzierżawa stanowi umowę dwustronnie zobowiązującą i wzajemną nakładającą na strony - zarówno wydzierżawiającego jak i dzierżawcę - określone przepisami obowiązki.
Istota umowy dzierżawy wskazuje, że na jej podstawie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług przez właściciela na rzecz dzierżawcy. Dzierżawca za oddaną mu w dzierżawę rzecz płaci umówiony czynsz. Istnieje zatem bezpośredni związek między świadczoną usługą a przekazanym za nią wynagrodzeniem.
Wobec tego, dzierżawa stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. A zatem wypełnia określoną w art. 15 ust. 2 ustawy definicję działalności gospodarczej.
Zatem dzierżawa działek nr 1 i 2 stanowi odpłatne świadczenie usług, a zawarcie umowy dzierżawy spowodowało wyłączenie tych nieruchomości z majątku osobistego. Taki sposób wykorzystania przez Panią przedmiotowych działek sprawia, że są one wykorzystywane w prowadzonej przez Panią działalności gospodarczej, a nie wyłącznie w ramach majątku osobistego. Tym samym, dokonując dostawy udziałów w działkach nr 1 i 2 nie będzie Pani zbywać majątku osobistego, ale majątek wykorzystywany przez Panią w działalności gospodarczej.
Tym samym, w przedmiotowej sprawie w zakresie sprzedaży udziałów w działkach nr 1 i 2 wystąpią przesłanki stanowiące podstawę uznania Pani za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzącego działalność gospodarczą, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy, i czynność sprzedaży udziałów w działkach nr 1 i 2 będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Należy zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
Z opisu sprawy wynika, że przedmiotem sprzedaży będą udziały w działkach nr 1 i 2, które są działkami zabudowanymi.
W kwestii sposobu opodatkowania gruntów zabudowanych należy wskazać, że dla sprzedaży nieruchomości zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami ustawodawca przewidział możliwość zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 10 bądź art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy.
Stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy:
a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim,
b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata. Wykluczenie z tego zwolnienia następuje w sytuacjach, gdy dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim oraz w sytuacji, gdy od momentu pierwszego zasiedlenia do chwili sprzedaży nie minęły co najmniej 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu - rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich:
a) wybudowaniu lub
b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania. „Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku, budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika - bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części.
W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku nieruchomości niespełniających przesłanek do zwolnienia od podatku na podstawie powołanego wyżej przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ustawodawca umożliwia podatnikom - po spełnieniu określonych warunków - skorzystanie ze zwolnienia wskazanego w pkt 10a tego przepisu.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części nieobjętą zwolnieniem, o którym mowa w pkt 10, pod warunkiem, że:
a) w stosunku do tych obiektów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,
b) dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ich ulepszenie, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Jak wynika z powyższego, prawo do zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, przysługuje wówczas, gdy w stosunku do obiektów, będących przedmiotem dostawy, nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oraz dokonujący ich dostawy nie ponosił wydatków na ulepszenie tych obiektów, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, a jeżeli ponosił takie wydatki, to były one niższe niż 30% wartości początkowej tych obiektów.
Tak więc, aby dostawa budynków, budowli lub ich części mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy, muszą być spełnione łącznie dwa warunki występujące w tym artykule.
Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle bądź ich części rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego:
W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki, budowle lub ich części na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku VAT, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku.
Należy zaznaczyć, że jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub pkt 10a ustawy należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów - zarówno nieruchomości, jak i ruchomości - przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych - niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) - wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.
Jak wskazano wyżej, aby zastosować zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:
Niespełnienie jednego z powołanych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jeżeli dostawa budynków, budowli lub ich części będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, wówczas badanie przesłanek wynikających z przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy oraz art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy stanie się bezzasadne.
Analiza przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, regulujących wyżej wskazane prawo do zwolnienia od podatku prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do towarów może wystąpić jedna z ww. podstaw do zastosowania zwolnienia od tego podatku. Istotne jest wobec tego każdorazowe kompleksowe zbadanie okoliczności towarzyszących danej dostawie. Zauważyć bowiem należy, że stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna. W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług.
W celu ustalenia, czy w analizowanej sprawie dla dostawy udziałów w zabudowanych działkach nr 1 i 2 zastosowanie znajdzie zwolnienie z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy i kiedy w odniesieniu do budowli tam posadowionych miało miejsce pierwsze zasiedlenie.
Jak Pani wskazała na działce nr 1 od strony zachodniej i południowej znajduje się ogrodzenie betonowe wybudowane ok. 2004 r., stanowiące budowlę. Natomiast na działce nr 2 znajduje się nieczynna studnia (wybudowana w 2011 r.), stanowiąca budowlę, oraz ogrodzenie betonowe od strony południowej wybudowane ok. 2004 r., stanowiące budowlę (ponadto na granicy działki znajduje się ogrodzenie metalowe wykonane w 2012 r. przez sąsiada).
Wraz ze współwłaścicielem działek nr 1 i 2 jest Pani współwłaścicielem znajdujących się na tych działkach obiektów budowlanych: studni oraz ogrodzenia. Obiekty te stanowią części składowe gruntu i tym samym będą przedmiotem planowanej sprzedaży udziałów we współwłasności działek nr 1 i 2.
Ogrodzenie - które znajduje się zarówno na działce nr 1, jak i działce nr 2 - wybudowała Pani wraz z mężem ok. 2004 r. W stosunku do tych wydatków nie przysługiwało Pani prawo do odliczenia VAT naliczonego. Ogrodzenie jest używane (tzn. pełni swoją funkcję) od 2004 r. Do czasu zawarcia umów dzierżawy (2017 r. - zakresie części działki nr 2 - 2019 r. - w zakresie działki nr 1), tak jak działki, na których się znajduje, służyło celom prywatnym współwłaścicieli. Od momentu zawarcia ww. umów dzierżawy służy świadczeniu usług dzierżawy (tak jak działki, na których się znajduje).
Wydatki na wybudowanie w 2011 r. studni na działce nr 2 zostały poniesione przez (...) spółka jawna (główną przyczyną wybudowania studni była konieczność zasilenia w wodę budowy budynku na sąsiedniej działce). Nakłady na budowę studni nie zostały zwrócone ww. spółce przez współwłaścicieli działki i nie jest planowane ich zwrócenie przed dokonaniem sprzedaży. Zatem w stosunku do wydatków związanych z budową studni nie przysługiwało Pani prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego. Studnia na działce nr 2 była używana od 2011 r. przez 2 lata przede wszystkim na potrzeby budowy przez (...) spółka jawna budynku na sąsiedniej działce. W późniejszym okresie faktycznie nie była użytkowana.
Wskazała też Pani, że nie były ponoszone wydatki na ulepszenie ogrodzenia i studni znajdujących się na działkach nr 1 i nr 2.
Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą ww. budowli posadowionych na działkach nr 1 i nr 2 upłynie okres dłuższy niż 2 lata. Jak bowiem wskazała Pani we wniosku, ogrodzenie działki nr 1 i 2 jest używane (tzn. pełni swoją funkcję) od 2004 r., zaś studnia na działce nr 2 była używana od 2011 r. Nie były też ponoszone wydatki na ulepszenie ogrodzenia i studni znajdujących się na ww. działkach. Sprzedaż opisanej nieruchomości nie zostanie zatem dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim;
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa należy stwierdzić, że w przypadku dostawy budowli znajdujących się na działkach nr 1 i nr 2 zostaną spełnione przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, ponieważ pomiędzy pierwszym zasiedleniem w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy a dostawą ww. budowli, upłynie okres dłuższy niż 2 lata.
Jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem dostawy podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W konsekwencji - na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy - również zbycie gruntu, na którym posadowione są wskazane budowle, będzie zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
W związku z zastosowaniem do dostawy opisanej nieruchomości - udziałów w działkach nr 1 i nr 2 zwolnienia od podatku od towarów i usług wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, bezzasadne jest badanie możliwości zastosowania zwolnienia od podatku na mocy art. 43 ust. 1 pkt 10a i art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż zwolnienia te mają zastosowanie do dostawy budynków, budowli lub ich części nieobjętej zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Pani stanowisko jest prawidłowe.
Na marginesie należy wskazać, że zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy jest fakultatywne, bowiem jak stanowi art. 43 ust. 10 ustawy:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 10, i wybrać opodatkowanie dostawy budynków, budowli lub ich części, pod warunkiem że dokonujący dostawy i nabywca budynku, budowli lub ich części:
1) są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni;
2) złożą:
a) przed dniem dokonania dostawy tych obiektów właściwemu dla ich nabywcy naczelnikowi urzędu skarbowego lub
b) w akcie notarialnym, do zawarcia którego dochodzi w związku z dostawą tych obiektów
- zgodne oświadczenie, że wybierają opodatkowanie dostawy budynku, budowli lub ich części.
Zgodnie z art. 43 ust. 11 ustawy:
Oświadczenie, o którym mowa w ust. 10 pkt 2, musi również zawierać:
1) imiona i nazwiska lub nazwę, adresy oraz numery identyfikacji podatkowej dokonującego dostawy oraz nabywcy;
2) planowaną datę zawarcia umowy dostawy budynku, budowli lub ich części - w przypadku, o którym mowa w ust. 10 pkt 2 lit. a;
3) adres budynku, budowli lub ich części.
Tak więc ustawodawca daje podatnikom, dokonującym dostawy budynków, budowli lub ich części spełniających przesłanki do korzystania ze zwolnienia od podatku wskazanego w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, po spełnieniu określonych warunków - możliwość rezygnacji ze zwolnienia i opodatkowania transakcji na zasadach ogólnych. Przy czym podkreślić należy, że niniejsze prawo zostało zawężone tylko do rezygnacji ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Pani ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) podanym przez Panią w złożonym wniosku. Zatem, wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie zdarzenia przyszłego. W przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
W związku z tym, że należna wpłata od niniejszego wniosku wynosi 80,00 zł, kwota 40,00 zł jest wpłatą nienależną, zatem stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 14f § 2b pkt 3 Ordynacji podatkowej i zostanie zwrócona, zgodnie z Pani dyspozycją, przelewem na numer rachunku bankowego z którego dokonano opłaty za wniosek.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo