Interpretacja 0114-KDIP4-3.4012.231.2026.2.APR

Interpretacja indywidualna

– stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

14 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 14 kwietnia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy uznania transakcji realizowanych w związku z wykonywaniem i rozliczaniem kontraktu terminowego zawartego ze Spółką Dominującą jako transakcji pomocniczych i nieuwzględniania ich w proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy. Uzupełnili go Państwo pismem z 22 maja 2026 r. (wpływ 22 maja 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

A Spółka Akcyjna (dalej: „Wnioskodawca”, „Spółka”) jest częścią grupy kapitałowej A (dalej: „Grupa”). Grupa jest (...), a jej działalność jest podzielona na kilka segmentów operacyjnych. W skład Grupy wchodzą spółki wytwórcze (dalej: „Wytwórcy”), zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej, tak jak Wnioskodawca.

Przedmiotem przeważającej działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest produkcja i sprzedaż ciepła oraz energii elektrycznej, wytwarzanych w procesie wysokosprawnej kogeneracji. Sprzedaż ciepła i energii elektrycznej stanowi działalność opodatkowaną VAT, z tytułu której Wnioskodawcy przysługuje co do zasady prawo do odliczenia podatku naliczonego. Wynagrodzenie uzyskiwane z innych tytułów niż sprzedaż ciepła i energii elektrycznej stanowi relatywnie niewielką część przychodów Wnioskodawcy. Działalność w zakresie obrotu ciepła i energii elektrycznej prowadzona jest przez Spółkę z zachowaniem wymogów ustawy Prawo energetyczne.

W związku ze specyfiką prowadzonej działalności podmioty z Grupy zawierają szereg transakcji dotyczących energii elektrycznej, m.in. na giełdach towarowych. W Grupie planowane jest stosowanie modelu sprzedaży, w ramach którego Wnioskodawca będzie dokonywał sprzedaży energii elektrycznej na giełdzie towarowej na kontraktach spot po cenach rynkowych, odpowiadających warunkom właściwym dla danego okresu dostawy. Z kolei inna spółka z Grupy, tj. B S.A. (dalej: Spółka Dominująca) będzie nabywała energię elektryczną na giełdzie towarowej w celu jej dalszej odsprzedaży.

W celu ograniczenia ryzyka cenowego wynikającego z potencjalnych wahań cen giełdowych, Wnioskodawca oraz Spółka Dominująca planują zawarcie między sobą kontraktu terminowego typu contract for difference (dalej: „kontrakt terminowy”). Kontrakt ten będzie służył zabezpieczeniu ceny dla określonego wolumenu energii elektrycznej sprzedawanego przez Wnioskodawcę oraz zapewnieniu większej przewidywalności rozliczeń i wyniku finansowego po jego stronie.

Kontrakt terminowy obejmować będzie jedynie część wolumenu energii pozostającego w związku z działalnością prowadzoną przez Wnioskodawcę. Pozostała część wolumenu będzie nadal przedmiotem obrotu bez objęcia takim zabezpieczeniem. Kontrakt terminowy nie będzie przewidywać fizycznej dostawy energii elektrycznej, lecz wyłącznie pieniężne rozliczenie różnicy pomiędzy uzgodnioną ceną „zabezpieczoną” a ceną referencyjną opartą na notowaniach rynku dnia następnego na giełdzie, ustalaną dla danego okresu.

W każdym okresie rozliczeniowym ustalana będzie kwota rozliczenia wynikająca z różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną, odnoszoną do uzgodnionego wolumenu referencyjnego. W zależności od kierunku tej różnicy po jednej ze stron kontraktu terminowego może powstać obowiązek dokonania odpowiedniego rozliczenia pieniężnego za dany okres. Rozliczenie to będzie niezależne od faktycznego wolumenu energii sprzedanego lub nabytego na giełdzie w danym okresie i będzie odnosić się do z góry określonego wolumenu kontraktowego pomiędzy Spółką a Spółką Dominującą.

Kontrakt terminowy nie będzie przewidywał odrębnych opłat, prowizji ani innych świadczeń należnych z tytułu jego zawarcia lub wykonywania. Jedynymi przepływami pieniężnymi pomiędzy stronami będą ewentualne kwoty rozliczeń wynikające z różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną. Kontrakt terminowy będzie stanowić instrument pochodny spełniający definicję instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi.

Obsługa kontraktów terminowych po stronie Wnioskodawcy nie będzie wiązała się z koniecznością tworzenia odrębnych struktur organizacyjnych ani z potrzebą angażowania dodatkowych zasobów osobowych. Realizacja i rozliczanie kontraktów terminowych nie będzie wymagało istotnego angażowania dodatkowych aktywów materialnych czy niematerialnych Wnioskodawcy. Wnioskodawca nie prowadzi obecnie ani nie zamierza prowadzić w przyszłości działalności polegającej na oferowaniu tego rodzaju kontraktów terminowych podmiotom trzecim spoza Grupy. Aktywność ta nie będzie stanowiła odrębnej linii biznesowej Wnioskodawcy, lecz pozostanie związana z zarządzaniem ryzykiem cenowym towarzyszącym jego podstawowej działalności operacyjnej związanej ze sprzedażą energii elektrycznej.

Wnioskodawca przyjmuje, że w odniesieniu do kontraktu terminowego będzie działał w charakterze podatnika VAT i świadczył usługę podlegającą zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Jednocześnie Wnioskodawca informuje, że równolegle z niniejszym wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie przedmiotowych transakcji, odrębne wnioski zostaną złożone przez:

1.  C S.A. (NIP: (…)),

2.  D S.A. (NIP: (…)),

3.  E S.A. (NIP: (…)),

4.  F sp. z o.o. (NIP: (…)),

5.  G (NIP: (…)),

6.  H SA (NIP: (…)).

Uzupełnienie i doprecyzowanie opisu zdarzenia przyszłego

1. Wnioskodawca wskazuje, że kontrakty terminowe będą zawierane ze Spółką Dominującą w odniesieniu do określonych okresów referencyjnych odpowiadających okresom dostaw energii. W tym zakresie:

·      okresy referencyjne objęte kontraktami będą wynosiły zasadniczo od tygodnia do roku;

·      początek okresu referencyjnego objętego danym kontraktem może przypadać od tygodnia do nawet kilku lat później niż moment zawarcia kontraktu;

·      kontrakty mogą obejmować różne wolumeny energii;

·      możliwe jest zawarcie kilku kontraktów odnoszących się do tego samego okresu referencyjnego, jeżeli będzie to odpowiadało potrzebom stron;

·      okres, którego będą dotyczyły kontrakty, oraz objęty nimi wolumen będą każdorazowo wynikały z potrzeb biznesowych stron, wymogów regulacyjnych oraz z aktualnych warunków rynkowych.

Wnioskodawca wyjaśnia, że niektóre kontrakty mogą obejmować dłuższy horyzont zabezpieczenia, co jest naturalne dla instrumentów służących ograniczeniu ryzyka cenowego w czasie. Jednocześnie kontrakty nie będą miały charakteru bezterminowego. Każdy kontrakt będzie odnosił się do określonego okresu i odrębnie ustalonego dla niego wolumenu energii. Zawarcie kolejnych kontraktów będzie każdorazowo zależało od aktualnych potrzeb zabezpieczenia ceny energii przez Wnioskodawcę oraz Spółkę Dominującą, a także wymogów regulacyjnych związanych z rynkiem energii.

2. Wnioskodawca wskazuje, że działalność związana z zabezpieczeniem cen nabywanej energii elektrycznej nie będzie wiązała się z utworzeniem odrębnych struktur organizacyjnych ani z istotnym zaangażowaniem zasobów osobowych, organizacyjnych lub finansowych. Czynności związane z kontraktami terminowymi będą realizowane przez istniejące zespoły odpowiedzialne za rozliczenia energii elektrycznej, w ramach ich dotychczasowych kompetencji. Zakres tych czynności będzie obejmował przede wszystkim uwzględnienie kontraktów terminowych w procesie kalkulacji cen czy też weryfikację należnych rozliczeń różnicowych. Spółka nie będzie angażowała do tego rodzaju zadań nowego personelu ani przeznaczała odrębnych zasobów finansowych na prowadzenie działalności w tym zakresie. Zaangażowanie finansowe Spółki będzie w praktyce ograniczone do rozliczeń wynikających z mechanizmu kontraktów terminowych, tj. rozliczenia różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną energii elektrycznej w danym okresie.

Spółka korzysta z usługi zarządzania handlowego ze Spółki Dominującej na podstawie odrębnej umowy, obejmującej wsparcie w planowaniu i koordynacji działalności handlowej dotyczącej energii elektrycznej. W związku z zawieraniem kontraktów terminowych ani Spółka Dominująca ani Wnioskodawca nie planują zwiększać zaangażowania osobowego w związku z tą umową.

Rola Wnioskodawcy w planowanym modelu handlu energią elektryczną pozostanie zasadniczo niezmieniona, a kontrakty terminowe będą pełniły wyłącznie funkcję instrumentu zabezpieczającego poziom cen tej energii. W konsekwencji działalność związana z zabezpieczeniem cen będzie realizowana w ramach istniejących zasobów i procesów Spółki.

3. Wnioskodawca informuje, że na podstawie odrębnej umowy korzysta z kompleksowej usługi zarządzania handlowego świadczonej przez B SA, obejmującej wsparcie w planowaniu i koordynacji działalności handlowej dotyczącej energii elektrycznej. Spółka Dominująca będzie odpowiadała za realizację czynności związanych z zabezpieczaniem cen sprzedaży energii elektrycznej w kontraktach terminowych. Dotyczy to wszystkich niezbędnych czynności związanych z tym obszarem. Wnioskodawca nie planuje zatrudnienia dodatkowego personelu, w związku z obsługą po swojej stronie kontraktów terminowych, która sprowadzać będzie się do czynności pobocznych czyli ujęcia transakcji w księgach Wnioskodawcy i zapłaty zobowiązań/rozliczenia należności.

4. Wnioskodawca wskazuje, że działalność związana z zabezpieczeniem cen nabywanej energii elektrycznej (w nawiązaniu do udzielonej odpowiedzi na pkt 2. i pkt 3.) będzie wiązała się tylko z zaangażowaniem aktywów pieniężnych w postaci zapłaty wynagrodzenia z tytułu usługi zarządzania handlowego realizowanego przez Spółkę Dominującą oraz płatności z tytułu rozliczeń zawartych kontraktów terminowych.

Wnioskodawca nie przewiduje także zaangażowania dodatkowych aktywów w związku z zabezpieczaniem ceny energii elektrycznej, nie planuje dokonywać jakichkolwiek zakupów aktywów materialnych i niematerialnych w tym zakresie.

5. Wnioskodawca szacuje, że obrót związany z rozliczeniami wynikającymi z kontraktów terminowych nie powinien przekroczyć kilku procent obrotów uzyskiwanych z pozostałej działalności Spółki. Wartość ta ma jednak charakter szacunkowy, ponieważ wysokość rozliczeń będzie zależała od bieżącej sytuacji rynkowej, generalnie od nieznanej na ten moment relacji pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną energii elektrycznej w danym okresie. Szacunek został przygotowany w oparciu o analizę historycznych odchyleń cen energii, przy czym dane te stanowią jedynie orientacyjny punkt odniesienia i nie pozwalają na precyzyjne i jednoznaczne przewidzenie przyszłych rozliczeń. Rzeczywiste wartości mogą odbiegać od tego szacunku zarówno dodatnio jak i ujemnie z perspektywy Wnioskodawcy, co wynika z istoty kontraktów opartych na rozliczeniu różnicowym oraz zmienności rynku energii elektrycznej.

Tak jak Spółka wskazywała we wniosku, nie ma możliwości zaplanowania ani kierunku rozliczeń, ani ich wysokości, ani tego, czy po jej stronie w ogóle wystąpi dodatni wynik w związku z konkretnym okresem rozliczeniowym.

6. Wnioskodawca wskazuje, że jest zarejestrowany jako czynny podatnik VAT.

Pytanie

Czy w opisanych okolicznościach transakcje realizowane przez Wnioskodawcę w związku z wykonywaniem i rozliczaniem kontraktu terminowego zawartego ze Spółką Dominującą będą miały charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, a w konsekwencji obrót z tytułu tych transakcji nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT?

Państwa stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawcy w opisanych okolicznościach transakcje realizowane przez niego w związku z wykonywaniem i rozliczaniem kontraktu terminowego zawartego ze Spółką Dominującą będą miały charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, a w konsekwencji obrót z tytułu tych transakcji nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Uzasadnienie do stanowiska w sprawie

Uwagi ogólne

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Przepis ten został oparty na postanowieniach I i VI Dyrektywy Rady WE (obecnie Dyrektywa Rady 2006/112/WE, dalej: „Dyrektywa VAT”), które wprowadzają fundamentalną zasadę systemu podatku od wartości dodanej, tj. prawo do odliczenia podatku naliczonego. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 ustawy o VAT, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Ponadto, zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o VAT w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Jak wynika z powyższego, jeżeli towary i usługi są wykorzystywane przez podatnika zarówno do sprzedaży opodatkowanej VAT (czynności dających prawo do obniżenia podatku należnego), jak i do czynności niedających prawa do obniżenia podatku należnego VAT (np. sprzedaży zwolnionej z VAT), podatnik jest zobowiązany do przyporządkowywania dokonywanych przez siebie zakupów do tych dwóch grup w ramach tzw. alokacji bezpośredniej, przy czym VAT naliczony podlega odliczeniu w takim zakresie, w jakim został alokowany do czynności dających prawo do odliczenia.

Stosownie do art. 90 ust 2 ustawy o VAT, jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w art. 90 ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10. Szczegółowe zasady ustalania proporcji , o której mowa w art. 90 ust. 2 (dalej również jako „WSS”), uregulowane są w art. 90 ust. 3-12 ustawy o VAT.

I tak, zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy o VAT, WSS ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo.

Należy podkreślić, że Dyrektywa VAT w art. 174 ust. 2 lit. b) i c) przewiduje wyłączenie niektórych transakcji dotyczących nieruchomości oraz transakcji finansowych, jak również transakcji wymienionych w art. 135 ust. 1 lit. b) -g) (w tym m.in. udzielanie pożyczek) z kalkulacji WSS, jeśli te mają charakter pomocniczy.

Powyższe zasady zostały zaimplementowane do polskiego prawa w art. 90 ust. 6 ustawy o VAT. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu, do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych, a zgodnie z pkt 2 przepisu: usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 (przyp. Wnioskodawcy – m.in. usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi), w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy.

Wyłączenie tych transakcji z kalkulacji WSS ma na celu ograniczenie wpływu na prawo do odliczenia VAT czynności pomocniczych, tj. w praktyce takich, które choć są realizowane w ramach działalności gospodarczej, nie są głównym przedmiotem działalności podatnika, lecz w istocie stanowią działalność incydentalną i - jako takie - nie powinny determinować prawa do odliczenia VAT przez podatnika.

Pojęcie transakcji pomocniczych

Warto zaznaczyć, że ani Dyrektywa VAT, ani ustawa o VAT nie zawierają definicji „pomocniczości” w kontekście transakcji wyłączonych z kalkulacji WSS. W związku z tym, w celu ustalenia znaczenia tego pojęcia, w ocenie Wnioskodawcy zasadne jest odwołanie się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”) oraz sądów administracyjnych, które bazując na wykładni literalnej oraz celu Dyrektywy VAT, dokonywały próby interpretacji tego pojęcia.

Jak wskazują sądy administracyjne, użyty w angielskiej wersji językowej Dyrektywy VAT zwrot „incidental transactions” – zgodnie z uniwersalnym słownikiem angielsko-polskim, polskoangielskim, oznacza - transakcje przypadkowe, uboczne, marginalne. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN, przymiotnik „incydentalny” można odnosić do czynności „o małym znaczeniu”. W tym ujęciu jako „pomocnicze” należy zatem rozumieć transakcje nieistotne i uboczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: „NSA”) z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I FSK 1480/13).

Opierając się na dorobku orzecznictwa TSUE (m.in. wyrokach w sprawach: Régie Dauphinoise-Cabinet (C-306/94), EDM (C-77/01), NCC Construction Danmark (C 174/08) oraz Mercedes Benz Italia (C-378/15)), można uznać, że w celu stwierdzenia czy dany rodzaj działalności ma charakter transakcji pomocniczych, należy rozważyć następujące kwestie:

•      czy działalność ta oznacza bezpośrednie, trwałe i konieczne rozszerzenie działalności gospodarczej oraz

•      czy działalność ta obejmuje znaczące/istotne zaangażowanie składników majątkowych opodatkowanych podatkiem VAT.

TSUE wskazał, że działalność gospodarczą należy zaklasyfikować jako „okazjonalną” jeżeli nie stanowi ona bezpośredniego, trwałego i koniecznego przedłużenia opodatkowanej działalności przedsiębiorstwa oraz nie oznacza ona znacznego wykorzystywania towarów i usług, od których należny jest VAT.

Ponadto, z orzecznictwa TSUE wynika, że nie jest istotna częstotliwość wykonywania transakcji, o których mowa, ale ważny jest stopień zaangażowania aktywów i usług opodatkowanych VAT przy wykonywaniu tychże czynności. Przy niewielkim stopniu zaangażowania, nawet transakcje regularne i powtarzające się mogą być objęte zakresem omawianego przepisu. Jednocześnie nawet fakt uzyskiwania dochodów z tytułu transakcji finansowych przewyższających obrót z podstawowej działalności podatnika nie jest przesłanką wykluczającą „pomocniczość/incydentalność” takich transakcji (tak np. TSUE w wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie EDM (C-77/01)).

Przedstawiona argumentacja i przesłanki oceny są przyjmowane przez polskie sądy administracyjne (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt. I FSK 737/18 lub wyrok NSA z 22 października 2025 r., sygn. akt I FSK 1504/22). W szczególności podkreśla się, że ocena pomocniczości nie może opierać się na jednym kryterium, lecz powinna uwzględniać całokształt okoliczności, wyznaczających miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się przy tym, że za pomocniczym charakterem przemawia zwłaszcza okoliczność, że dana aktywność nie stanowi typowego elementu podstawowej działalności podatnika, nie wymaga angażowania istotnych dodatkowych zasobów oraz nie prowadzi do rzeczywistego rozszerzenia głównego obszaru jego działalności. WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z 10 stycznia 2018 r. (sygn. akt I SA/Ol 818/17) wskazał, że termin „pomocnicze”, wskazuje na odniesienie, które w korelacji poszczególnych świadczeń zwolnionych do całkowitej, zasadniczej sfery działalności przedsiębiorcy, oznacza pewną uboczność, akcesoryjność oraz subsydiarność.

Z tej perspektywy nawet regularne świadczenie usług finansowych może zostać uznane za posiadające cechy pomocniczości, o ile nie jest ono elementem zasadniczej działalności danego podatnika. Taki pogląd jest podzielany przez NSA. W wyroku z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1877/15 sąd wskazał, że: „(…) wskaźnik dotyczący wielkości generowanego przychodu z tytułu usług finansowych, nie może mieć decydującego znaczenia przy ocenie charakteru tych usług jako sporadycznych (pomocniczych)”. Stanowisko to było potwierdzane przez NSA również w późniejszym orzecznictwie (np. w wyroku NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 1693/17, czy w wyroku NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 243/17).

Zatem, jak wynika z powyższych rozstrzygnięć, zarówno sądów krajowych, jak i TSUE, dla potrzeb określenia, czy dana transakcja finansowa powinna być uznana za pomocniczą, istotne jest ustalenie relacji między tą transakcją, a główną działalnością podatnika. Jeżeli działalność taka stanowi stały i niezbędny element, niejako nieodzowny dla funkcjonowania przedsiębiorstwa podatnika, to nie może zostać uznana za pomocniczą. Jeżeli natomiast jest ona transakcją, która nie jest związana z głównym przedmiotem działalności podatnika, należy ją uznać za spełniającą przesłankę „transakcji pomocniczej” w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT.

Niezależnie od organu lub sądu rozpatrującego daną sprawę, w większości rozstrzygnięć podkreśla się ponadto, że „sporadyczność” lub „pomocniczość” danej transakcji należy analizować każdorazowo poprzez całokształt okoliczności jej dokonania i działalności podatnika.

Organy podatkowe również wielokrotnie odnosiły się do definiowania transakcji pomocniczych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 25 lipca 2024 r. o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.267.2024.3.MG wskazał: „Ocena omawianego pojęcia „pomocniczości” świadczonych usług nie jest pojęciem uniwersalnym, dającym się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanej sprawie, lecz opiera się na wielu różnorodnych przesłankach. Tak więc, przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia „incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych”, co wynika również z przytoczonych orzeczeń TSUE, nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Zatem transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu”.

Podsumowując powyższe, aby transakcja mogła zostać uznana za „pomocniczą” dla potrzeb zastosowania art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, nie może ona stanowić bezpośredniego, stałego i niezbędnego rozwinięcia działalności podatnika. Przy ocenie charakteru i stopnia „pomocniczości” danej transakcji należy uwzględnić szereg kryteriów takich jak m.in. ich częstotliwość, wartość, celowość czy też stopień zaangażowania majątku i kosztów ponoszonych przez podatnika w porównaniu do całokształtu działalności gospodarczej podatnika.

Kontrakt finansowy jako mający charakter transakcji pomocniczej

Mając na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, wynikającą z orzecznictwa TSUE, sądów administracyjnych oraz praktyki interpretacyjnej organów podatkowych, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że w okolicznościach przedstawionych w opisie zdarzenia przyszłego – przy założeniu, że w odniesieniu do kontraktu terminowego będzie działał w charakterze podatnika VAT i będzie świadczył na rzecz Spółki Dominującej usługę podlegającą zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT – transakcje realizowane przez niego w związku z wykonywaniem i rozliczaniem tego kontraktu będą miały charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT. W konsekwencji obrót z tytułu tych transakcji nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

a.  Brak planowanego, autonomicznego charakteru aktywności

W ocenie Wnioskodawcy już sama specyfika analizowanego kontraktu przemawia przeciwko traktowaniu go jako przejawu planowej, autonomicznie zorganizowanej działalności gospodarczej. Ekonomiczny rezultat kontraktu nie jest bowiem z góry planowany przez Wnioskodawcę, ani kształtowany przez niego w sposób typowy dla samodzielnie prowadzonej działalności zarobkowej. Ewentualne wynagrodzenie przysługujące Wnioskodawcy pozostanie pochodną przyszłych, obiektywnych warunków rynkowych, czyli poziomu cen energii w danym okresie. Wnioskodawca nie ma możliwości zaplanowania kierunku rozliczeń, ich wysokości ani tego, czy po jego stronie w ogóle wystąpi dodatni wynik związany z realizacją kontraktu. W ocenie Wnioskodawcy ta okoliczność świadczy o braku podstaw do uznania analizowanej aktywności za mającą planowy charakter, co w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 7 maja 2021 r., sygn. I FSK 943/18) stanowi argument przemawiający za jej pomocniczym charakterem. Koresponduje to z utrwalonym w praktyce orzeczniczej rozumieniem „incydentalności” i „pomocniczości” jako cech odnoszących się przede wszystkim do ubocznego miejsca danej aktywności względem działalności zasadniczej.

b.  Brak związku z istotą działalności Wnioskodawcy

Należy podkreślić, że po zawarciu planowanego kontraktu terminowego zasadniczym przedmiotem działalności Wnioskodawcy pozostanie wytwarzanie i sprzedaż ciepła oraz energii elektrycznej. To właśnie ta działalność będzie niezmiennie stanowiła podstawowy obszar aktywności operacyjnej Wnioskodawcy oraz główne źródło osiąganych przez niego przychodów. Kontrakt terminowy nie będzie przejawem jakiejkolwiek odrębnej i nowej działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę w zaplanowany sposób, lecz raczej instrumentem akcesoryjnym wobec działalności podstawowej, wykorzystywanym w celu ograniczenia ekspozycji na ryzyko zmian cen energii oraz zwiększenia przewidywalności rozliczeń i wyniku finansowego.

Wnioskodawca nie oferuje usług finansowych, nie jest też podmiotem prowadzącym działalność polegającą na zarządzaniu portfelem instrumentów pochodnych. Jest producentem energii elektrycznej i ciepła, wytwarzanych w procesie wysokosprawnej kogeneracji, który działając racjonalnie, planuje skorzystać z instrumentu zabezpieczającego w celu ochrony ekonomicznych parametrów własnej działalności gospodarczej.

Jak trafnie wskazał NSA w ustnych motywach rozstrzygnięcia z 22 stycznia 2026 r., sygn. I FSK 781/23, niemal każda czynność podejmowana przez podmiot gospodarczy jest w pewnym sensie związana z jego działalnością główną, jednak nie przesądza to jeszcze o utracie przez nią charakteru pomocniczego.

Co istotne, wyrok ten dotyczył sprawy analogicznej do będącej przedmiotem niniejszego wniosku, a w odniesieniu do transakcji hedgingowych na instrumentach pochodnych służących ograniczeniu ryzyka zmian cen energii, NSA uznał, że choć tego rodzaju czynności są powiązane z działalnością główną spółki, to nie mają charakteru zasadniczego i nie są na tyle stałym elementem tej działalności, aby utożsamiać je z jej podstawowym obszarem. Stanowisko to trafnie oddaje charakter analizowanych kontraktów terminowych w niniejszej sprawie: pozostają one gospodarczo użyteczne dla działalności podstawowej Wnioskodawcy, ale nie są czynnościami typowymi, immanentnymi ani konstrukcyjnie wpisanymi w model jego zasadniczej działalności.

c.   Brak koniecznego i stałego rozszerzenie działalności podstawowej

Nie można przy tym pominąć, że kontrakt terminowy nie jest warunkiem koniecznym prowadzenia działalności podstawowej Wnioskodawcy. Działalność w zakresie produkcji energii elektrycznej i ciepła może być bowiem z powodzeniem prowadzona również bez zawierania tego rodzaju instrumentu zabezpieczającego, a Wnioskodawca dotychczas funkcjonował bez korzystania z takiego rozwiązania. Dodatkowo planowany kontrakt terminowy ma obejmować jedynie część wolumenu energii pozostającego w związku z działalnością Wnioskodawcy, a nie całość jego sprzedaży w odniesieniu do energii elektrycznej. Okoliczności te potwierdzają, że kontrakt terminowy nie jest elementem nieodzownie wpisanym w działalność Wnioskodawcy, lecz stanowi raczej racjonalne narzędzie zarządzania ryzykiem.

Tymczasem, jak słusznie wskazał NSA np. w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., I FSK 737/18, pomocniczy charakter mogą mieć takie transakcje finansowe, które nie są wykonywane jako element podstawowej działalności gospodarczej podatnika, nie wiążą się w istotnym stopniu z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług obciążonych VAT oraz nie stanowią bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia działalności podatnika.

Także z perspektywy funkcjonalnej analizowany kontrakt nie stanowi bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia działalności Wnioskodawcy. Kontrakt ten ma służyć wyłącznie zabezpieczeniu ceny dla części energii sprzedawanej przez Wnioskodawcę. Nie będzie on prowadził do fizycznej dostawy energii, lecz wyłącznie do pieniężnego rozliczenia różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną. Oznacza to, że nie tworzy on żadnego odrębnego, równoległego obszaru działalności gospodarczej, lecz pozostaje instrumentem ubocznym wobec działalności podstawowej. W tym sensie kontrakt terminowy ma dla Wnioskodawcy przede wszystkim charakter osłonowy i służy stabilizacji warunków ekonomicznych działalności już prowadzonej. Taki właśnie sposób odróżniania czynności zasadniczych od pomocniczych jest akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w przywołanym już wyroku w sprawie I FSK 737/18. NSA również w niedawnym wyroku z 22 stycznia 2026 r., sygn. akt I FSK 781/23, w ustnych motywach wyroku zwracał uwagę, że czynności hedgingowe, choć powiązane z działalnością główną, nie stają się z tego powodu jej elementem zasadniczym ani na tyle stałym, aby utożsamiać je z podstawowym obszarem działalności podatnika.

d.  Marginalne znaczenie z perspektywy zasobów Wnioskodawcy

Wnioskodawca zwraca również uwagę, że realizacja i rozliczanie kontraktu terminowego będą miały marginalne znaczenie z perspektywy zaangażowania jego zasobów. Kontrakt ten nie będzie wymagał tworzenia odrębnych struktur organizacyjnych, zatrudniania dodatkowego personelu ani ponoszenia nakładów inwestycyjnych. Nie będzie on również absorbował w istotnym stopniu aktywów materialnych, niematerialnych ani zasobów osobowych Wnioskodawcy, które pozostaną ukierunkowane na prowadzenie podstawowej działalności polegającej na wytwarzaniu i sprzedaży ciepła i energii elektrycznej. Tak niski poziom zaangażowania zasobów odpowiada jednej z podstawowych przesłanek pomocniczości wypracowanych w orzecznictwie TSUE oraz akceptowanych przez sądy administracyjne.

e.  Jednostkowy i niekomercyjny charakter kontraktu

Nie bez znaczenia pozostaje także to, że kontrakt będzie miał charakter jednostkowy, wewnątrzgrupowy i analogiczny model rozliczeń nie będzie podejmowany z podmiotami innymi niż Spółka Dominująca. Wnioskodawca nie prowadzi obecnie ani nie zamierza prowadzić działalności polegającej na oferowaniu tego rodzaju kontraktów również podmiotom trzecim spoza Grupy. Aktywność ta nie będzie stanowiła osobnej linii biznesowej, nie będzie wyodrębniona organizacyjnie i nie będzie miała charakteru komercyjnie oferowanej usługi. Jej funkcją będzie ograniczenie ekspozycji na ryzyko cenowe.

W konsekwencji analizowany kontrakt nie może zostać uznany za element stałego i samodzielnego obszaru aktywności gospodarczej Wnioskodawcy, lecz wyłącznie za akcesoryjny instrument podporządkowany jego działalności podstawowej.

Podsumowując powyższe rozważania, należy uznać, że w przedstawionych okolicznościach kontrakt terminowy, który będzie realizowany przez Wnioskodawcę, nie będzie stanowił bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia jego podstawowej działalności. Nie będzie wymagał istotnego angażowania aktywów materialnych, niematerialnych ani zasobów osobowych oraz będzie miał charakter uboczny wobec zasadniczej działalności polegającej na produkcji i sprzedaży ciepła i energii elektrycznej. Tym samym transakcje w tym zakresie należy uznać za mające charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT. W rezultacie obrót z ich tytułu nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy:

Generalna zasada określona w art. 86 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikom podatku od towarów i usług w takim przypadku, gdy dokonywane zakupy mają związek z czynnościami opodatkowanymi. Odliczyć zatem można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego. Ustawa wyłącza możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, to jest m.in. tego, że zakupy są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy.

W przypadkach, gdy podatnik wykonuje czynności uprawniające do odliczenia VAT i nieuprawniające do tego odliczenia, i nie ma możliwości przyporządkowania ponoszonych wydatków do czynności opodatkowanych lub zwolnionych, zastosowanie znajduje przepis art. 90 ustawy, który ma na celu określenie wartości podatku naliczonego, służącego wyłącznie czynnościom opodatkowanym, z pominięciem tej części podatku naliczonego, w jakiej nabyte towary i usługi będą wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności zwolnionych od podatku. Powyższe przepisy stanowią również uzupełnienie regulacji art. 86 ustawy.

W myśl art. 90 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 90 ust. 2 ustawy:

Jak stanowi art. 90 ust. 3 ustawy:

Według art. 90 ust. 4 ustawy:

Stosownie do art. 90 ust. 5 ustawy:

Na podstawie art. 90 ust. 6 ustawy:

Z powołanych przepisów wynika, że proporcja wyliczana jest jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Zasada proporcjonalnego odliczania podatku ma zastosowanie do tej kategorii zakupów, których nie da się jednoznacznie w całości lub w części przypisać do konkretnego rodzaju sprzedaży.

Co istotne, przepisy dotyczące zasad odliczania częściowego, zawarte w art. 90 ustawy, znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. A zatem dotyczą czynności podlegających opodatkowaniu. Natomiast nie dotyczą czynności, których wykonanie nie powoduje konsekwencji podatkowych.

Ustawodawca zarówno w akcie zasadniczym, jak i w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy o podatku od towarów i usług nie zdefiniował pojęcia „charakter pomocniczy”. W takim przypadku w pierwszej kolejności stosuje się wykładnię językową, która jest podstawą komunikacji z adresatem normy. Dopiero kiedy wykładnia językowa nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów dopuszczalne jest skorzystanie z pozajęzykowych wykładni.

Według internetowego słownika synonimów (strona internetowa: (...)), synonimami do słowa „pomocniczy” są pojęcia: „wspomagający, posiłkowy, usługowy, rezerwowy, doradczy, orientacyjny, towarzyszący, dodatkowy, uzupełniający, służebny”.

Przepis art. 174 (1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.) wskazuje, w jaki sposób w oparciu o dane dotyczące struktury wszystkich transakcji podatnika, należy obliczyć kwotę odliczeń przysługujących podatnikowi wykonującemu czynności wywierające różne skutki w zakresie prawa do odliczenia podatku.

Natomiast zgodnie z przepisem art. 174 (2) Dyrektywy 2006/112/WE, niektóre kategorie przychodów wyłączane są z obrotów uwzględnianych przy obliczeniu proporcji, o której mowa w ust. 1.

Oznacza to, że dokonywanie niektórych transakcji zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych od podatku nie wpływa na wysokość podatku naliczonego podlegającego proporcjonalnemu rozliczeniu.

Na podstawie przepisu art. 174 (2) Dyrektywy 2006/112/WE:

Przepisy unijnej dyrektywy w zakresie VAT posługują się określeniem „incidental transactions” w ramach odpowiedniego przepisu, co na język polski może być tłumaczone jako „transakcje incydentalne/uboczne”. Termin „incydentalny” wg Słownika języka polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN (wydanie internetowe: sjp.pwn.pl) oznacza przy tym „mający małe znaczenie lub zdarzający się bardzo rzadko”, natomiast termin „uboczny” oznacza „dotyczący czegoś pośrednio, mniej istotny lub dodatkowy”. Transakcje o charakterze „incydentalnym” oznaczają zdarzenia występujące nie tyle rzadko, ile ubocznie, przy określonej okazji, nawet gdyby występowały w sposób powtarzalny. Pojęcie „incydentalności” odnosi się więc nie tyle do samej częstotliwości występowania danego zdarzenia, co raczej do jego poboczności względem zasadniczej działalności podatnika.

Interpretując termin transakcji pomocniczych należy także wskazać, na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie Empresa de Desenvolvimento Mineiro (C-77/01) Trybunał rozstrzygał kwestię możliwości uznania za transakcje incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 19 ust. 2 (który był odpowiednikiem art. 174 ust. 2 w VI Dyrektywie) różnych transakcji finansowych, dokonywanych przez spółkę holdingową. Transakcje finansowe, które były przedmiotem rozważań TSUE obejmowały udzielanie pożyczek, lokowanie środków na rachunkach depozytów bankowych lub w papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, przy czym wysokość wpływów z takiej działalności finansowej przewyższała wpływy z działalności operacyjnej.

W świetle powyższego wyroku, najważniejszą przesłanką uznania transakcji za pomocniczą w rozumieniu art. 174 Dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, powinien być niewielki poziom wykorzystywania zasobów przedsiębiorstwa, przy czym dotyczy to generalnie tych zasobów, których nabycie wiązało się z powstaniem podatku naliczonego.

Ponadto jak wskazał Trybunał w wyroku z 11 lipca 1996 r. w sprawie Regie Dauphinoise (C 306/94) transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 174 Dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, nie mogą być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze.

Zaznaczyć przy tym należy, że Trybunał orzekał na tle konkretnego stanu faktycznego, indywidualnego dla danej sprawy. Jakkolwiek więc w obu tych orzeczeniach Trybunał sformułował określone tezy, to jednak nie można stwierdzić, aby kwestia rozumienia i zakresu stosowania przepisów odnoszących się do czynności sporadycznych, była już w orzecznictwie ustalona w sposób jednoznaczny. Ocena omawianego pojęcia „pomocniczości” świadczonych usług nie jest z pojęciem uniwersalnym, dającym się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu różnorodnych przesłankach. Tak więc, przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia „incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych”, co wynika również z przytoczonych orzeczeń TSUE, nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika.

Zatem transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy, to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu.

Drugim z kryteriów ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika.

Jeżeli zatem, działalność finansowa stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Ani ilość udzielanego finansowania w formie poręczeń, gwarancji, pożyczek, ani rodzaje zawieranych transakcji na instrumentach finansowych, czy też liczba kontrahentów, którym udzielono tego finansowania, same w sobie nie świadczą o tym, czy można i należy traktować ww. czynności, jako czynności incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy. Aby dojść do wniosku, że czynności te mają taki charakter, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika itd., na tle całokształtu jego działalności. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest incydentalna należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności.

Z opisu sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowani jako czynny podatnik VAT. Są Państwo częścią Grupy. Grupa jest (...), a jej działalność jest podzielona na kilka segmentów operacyjnych. W skład Grupy wchodzą Wytwórcy, zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej, tak jak Państwo.

Przedmiotem Państwa przeważającej działalności gospodarczej jest produkcja i sprzedaż ciepła oraz energii elektrycznej, wytwarzanych w procesie wysokosprawnej kogeneracji. Sprzedaż ciepła i energii elektrycznej stanowi działalność opodatkowaną VAT, z tytułu której przysługuje Państwu co do zasady prawo do odliczenia podatku naliczonego.

W związku ze specyfiką prowadzonej działalności podmioty z Grupy zawierają szereg transakcji dotyczących energii elektrycznej, m.in. na giełdach towarowych. W Grupie planowane jest stosowanie modelu sprzedaży, w ramach którego będą Państwo dokonywali sprzedaży energii elektrycznej na giełdzie towarowej na kontraktach spot po cenach rynkowych, odpowiadających warunkom właściwym dla danego okresu dostawy. Z kolei inna spółka z Grupy, tj. Spółka Dominująca, będzie nabywała energię elektryczną na giełdzie towarowej w celu jej dalszej odsprzedaży.

W celu ograniczenia ryzyka cenowego wynikającego z potencjalnych wahań cen giełdowych, Państwo oraz Spółka Dominująca planują zawarcie między sobą kontraktu terminowego typu contract for difference (kontrakt terminowy). Kontrakt terminowy nie będzie przewidywać fizycznej dostawy energii elektrycznej, lecz wyłącznie pieniężne rozliczenie różnicy pomiędzy uzgodnioną ceną „zabezpieczoną” a ceną referencyjną opartą na notowaniach rynku dnia następnego na giełdzie, ustalaną dla danego okresu.

W każdym okresie rozliczeniowym ustalana będzie kwota rozliczenia wynikająca z różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną, odnoszoną do uzgodnionego wolumenu referencyjnego. W zależności od kierunku tej różnicy po jednej ze stron kontraktu terminowego może powstać obowiązek dokonania odpowiedniego rozliczenia pieniężnego za dany okres. Rozliczenie to będzie niezależne od faktycznego wolumenu energii sprzedanego lub nabytego na giełdzie w danym okresie i będzie odnosić się do z góry określonego wolumenu kontraktowego pomiędzy Państwem a Spółką Dominującą.

Kontrakt terminowy nie będzie przewidywał odrębnych opłat, prowizji ani innych świadczeń należnych z tytułu jego zawarcia lub wykonywania. Jedynymi przepływami pieniężnymi pomiędzy stronami będą ewentualne kwoty rozliczeń wynikające z różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną. Kontrakt terminowy będzie stanowić instrument pochodny spełniający definicję instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi.

Obsługa kontraktów terminowych po Państwa stronie nie będzie wiązała się z koniecznością tworzenia odrębnych struktur organizacyjnych ani z potrzebą angażowania dodatkowych zasobów osobowych. Realizacja i rozliczanie kontraktów terminowych nie będzie wymagało istotnego angażowania Państwa dodatkowych aktywów materialnych czy niematerialnych.

Nie prowadzą Państwo obecnie ani nie zamierzają Państwo prowadzić w przyszłości działalności polegającej na oferowaniu tego rodzaju kontraktów terminowych podmiotom trzecim spoza Grupy. Aktywność ta nie będzie stanowiła Państwa odrębnej linii biznesowej, lecz pozostanie związana z zarządzaniem ryzykiem cenowym towarzyszącym Państwa podstawowej działalności operacyjnej związanej ze sprzedażą energii elektrycznej.

Przyjmują Państwo, że w odniesieniu do kontraktu terminowego będą Państwo działali w charakterze podatnika VAT i świadczyli usługę podlegającą zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy.

Kontrakty terminowe będą zawierane ze Spółką Dominującą w odniesieniu do określonych okresów referencyjnych odpowiadających okresom dostaw energii. W tym zakresie:

·      okresy referencyjne objęte kontraktami będą wynosiły zasadniczo od tygodnia do roku;

·      początek okresu referencyjnego objętego danym kontraktem może przypadać od tygodnia do nawet kilku lat później niż moment zawarcia kontraktu;

·      kontrakty mogą obejmować różne wolumeny energii;

·      możliwe jest zawarcie kilku kontraktów odnoszących się do tego samego okresu referencyjnego, jeżeli będzie to odpowiadało potrzebom stron;

·      okres, którego będą dotyczyły kontrakty, oraz objęty nimi wolumen będą każdorazowo wynikały z potrzeb biznesowych stron, wymogów regulacyjnych oraz z aktualnych warunków rynkowych.

Niektóre kontrakty mogą obejmować dłuższy horyzont zabezpieczenia, co jest naturalne dla instrumentów służących ograniczeniu ryzyka cenowego w czasie. Jednocześnie kontrakty nie będą miały charakteru bezterminowego. Każdy kontrakt będzie odnosił się do określonego okresu i odrębnie ustalonego dla niego wolumenu energii. Zawarcie kolejnych kontraktów będzie każdorazowo zależało od aktualnych potrzeb zabezpieczenia ceny energii przez Państwa oraz Spółkę Dominującą, a także wymogów regulacyjnych związanych z rynkiem energii.

Działalność związana z zabezpieczeniem cen nabywanej energii elektrycznej nie będzie wiązała się z utworzeniem odrębnych struktur organizacyjnych ani z istotnym zaangażowaniem zasobów osobowych, organizacyjnych lub finansowych. Czynności związane z kontraktami terminowymi będą realizowane przez istniejące zespoły odpowiedzialne za rozliczenia energii elektrycznej, w ramach ich dotychczasowych kompetencji. Zakres tych czynności będzie obejmował przede wszystkim uwzględnienie kontraktów terminowych w procesie kalkulacji cen czy też weryfikację należnych rozliczeń różnicowych. Nie będą Państwo angażowali do tego rodzaju zadań nowego personelu ani przeznaczali odrębnych zasobów finansowych na prowadzenie działalności w tym zakresie. Państwa zaangażowanie finansowe będzie w praktyce ograniczone do rozliczeń wynikających z mechanizmu kontraktów terminowych, tj. rozliczenia różnicy pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną energii elektrycznej w danym okresie.

Korzystają Państwo z usługi zarządzania handlowego ze Spółki Dominującej na podstawie odrębnej umowy, obejmującej wsparcie w planowaniu i koordynacji działalności handlowej dotyczącej energii elektrycznej. W związku z zawieraniem kontraktów terminowych ani Spółka Dominująca ani Państwo nie planują zwiększać zaangażowania osobowego w związku z tą umową.

Państwa rola w planowanym modelu handlu energią elektryczną pozostanie zasadniczo niezmieniona, a kontrakty terminowe będą pełniły wyłącznie funkcję instrumentu zabezpieczającego poziom cen tej energii. W konsekwencji działalność związana z zabezpieczeniem cen będzie realizowana w ramach Państwa istniejących zasobów i procesów.

Nie planują Państwo zatrudnienia dodatkowego personelu, w związku z obsługą po swojej stronie kontraktów terminowych, która sprowadzać będzie się do czynności pobocznych, czyli ujęcia transakcji w Państwa księgach i zapłaty zobowiązań/rozliczenia należności.

Działalność związana z zabezpieczeniem cen nabywanej energii elektrycznej będzie wiązała się tylko z zaangażowaniem aktywów pieniężnych w postaci zapłaty wynagrodzenia z tytułu usługi zarządzania handlowego realizowanego przez Spółkę Dominującą oraz płatności z tytułu rozliczeń zawartych kontraktów terminowych.

Nie przewidują Państwo także zaangażowania dodatkowych aktywów w związku z zabezpieczaniem ceny energii elektrycznej, nie planują dokonywać jakichkolwiek zakupów aktywów materialnych i niematerialnych w tym zakresie.

Szacują Państwo, że obrót związany z rozliczeniami wynikającymi z kontraktów terminowych nie powinien przekroczyć kilku procent obrotów uzyskiwanych z Państwa pozostałej działalności. Wartość ta ma jednak charakter szacunkowy, ponieważ wysokość rozliczeń będzie zależała od bieżącej sytuacji rynkowej, generalnie od nieznanej na ten moment relacji pomiędzy ceną zabezpieczoną a ceną referencyjną energii elektrycznej w danym okresie. Szacunek został przygotowany w oparciu o analizę historycznych odchyleń cen energii, przy czym dane te stanowią jedynie orientacyjny punkt odniesienia i nie pozwalają na precyzyjne i jednoznaczne przewidzenie przyszłych rozliczeń. Rzeczywiste wartości mogą odbiegać od tego szacunku zarówno dodatnio jak i ujemnie z Państwa perspektywy, co wynika z istoty kontraktów opartych na rozliczeniu różnicowym oraz zmienności rynku energii elektrycznej.

Nie mają Państwo możliwości zaplanowania ani kierunku rozliczeń, ani ich wysokości, ani tego, czy po Państwa stronie w ogóle wystąpi dodatni wynik w związku z konkretnym okresem rozliczeniowym.

Państwa wątpliwości w tej sprawie dotyczą ustalenia, czy transakcje realizowane przez Państwa w związku z wykonywaniem i rozliczaniem kontraktu terminowego zawartego ze Spółką Dominującą będą miały charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy, a w konsekwencji obrót z tytułu tych transakcji nie powinien być uwzględniany przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy.

Jak już wskazano powyżej, za „pomocnicze” należy uznać te transakcje, które nie stanowią bezpośredniego, stałego i koniecznego uzupełnienia podstawowej działalności podatnika, nie wymagają nadmiernego zaangażowania aktywów podatnika, ponadto występują rzadko i nie cechują się powtarzalnością.

Przedstawione okoliczności sprawy wskazują, że zawierany przez Państwa Kontrakt terminowy będzie się wpisywał w Państwa zasadniczą działalność. Działania wykonywane przez Państwa w zakresie zabezpieczania cen energii elektrycznej nie będą stanowiły czynności o charakterze pomocniczym za czym przemawiają m.in. następujące okoliczności:

•     usługa ta nosi cechy powtarzalności. Okresy referencyjne objęte kontraktami będą wynosiły zasadniczo od tygodnia do roku, początek okresu referencyjnego objętego danym kontraktem może przypadać od tygodnia do nawet kilku lat później niż moment zawarcia kontraktu. Możliwe jest również zawarcie kilku kontraktów odnoszących się do tego samego okresu referencyjnego, jeżeli będzie to odpowiadało potrzebom stron. Okres, którego będą dotyczyły kontrakty, oraz objęty nimi wolumen będą każdorazowo wynikały z potrzeb biznesowych stron, wymogów regulacyjnych oraz z aktualnych warunków rynkowych;

•     jest to działalność planowana, powtarzająca się, która występuje na podstawie współpracy mającej charakter ciągły, nie jest zatem przypadkowa i sporadyczna;

•     ww. transakcja mimo, że ma charakter odmienny od głównych czynności wykonywanych przez Państwa takich jak sprzedaż energii elektrycznej, to ze względu na swój cel jakim jest zabezpieczenie stałego poziomu osiągania przychodów z Państwa podstawowej działalności gospodarczej, tj. sprzedaży wyprodukowanej energii elektrycznej - stanowi stałe, bezpośrednie i konieczne rozszerzenie Państwa głównej działalności;

•     fakt, że działalność związana z zabezpieczeniem cen nabywanej energii elektrycznej nie będzie wiązała się z utworzeniem odrębnych struktur organizacyjnych ani z istotnym zaangażowaniem zasobów osobowych, organizacyjnych lub finansowych a czynności związane z kontraktami terminowymi będą realizowane przez istniejące zespoły odpowiedzialne za rozliczenia energii elektrycznej, w ramach ich dotychczasowych kompetencji nie przesądza o jej pomocniczym charakterze skoro jest ona nieodłączną częścią Państwa działalności głównej i jest dokonywana po to, by w sposób efektywny wykonywać tą działalność.

Ponadto, ponieważ sprzedaż energii stanowi przedmiot Państwa działalności, to zawarcie Kontraktów terminowych, które będą pełniły funkcję instrumentu zabezpieczającego poziom cen energii elektrycznej, będzie stanowiło swoiste dopełnienie kompletności czynności realizowanych z wykorzystaniem tej energii. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że aktywność ta nie będzie stanowiła Państwa odrębnej linii biznesowej, lecz pozostanie związana z zarządzaniem ryzykiem cenowym towarzyszącym Państwa podstawowej działalności operacyjnej związanej ze sprzedażą energii.

Skoro za „pomocnicze” należy uznać te transakcje, które nie stanowią bezpośredniego, stałego i koniecznego uzupełnienia podstawowej działalności podatnika, nie wymagają nadmiernego zaangażowania aktywów podatnika, występują rzadko, to w przedmiotowej sprawie czynności polegających na świadczeniu opisanych usług, będących konsekwencją świadomego i zaplanowanego działania, nie można uznać za transakcje dokonywane „pomocniczo” w znaczeniu przepisu art. 90 ust. 6 ustawy.

Wykonywane przez Państwa transakcje w ramach zawartego Kontraktu terminowego, którego celem jest zabezpieczenie cen sprzedaży energii elektrycznej nie będą nosić znamion czynności „pomocniczych”. Do obrotu uzyskanego z tytułu ww. czynności nie będzie miał zatem zastosowania art. 90 ust. 6 ustawy, a Państwo będą zobowiązani uwzględniać obrót z tytułu transakcji w związku z wykonaniem i rozliczeniem Kontraktu terminowego, przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy.

Jak wynika z przytoczonego orzecznictwa TSUE, przy bardzo nieostrych granicach wykładni pojęcia „incydentalnych” (pomocniczych) transakcji finansowych, nie powinien decydować jeden wskaźnik, czy też jedno kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Jak już wskazano, aby ocenić, czy dane czynności mogą być uznane za „pomocnicze” konieczne jest ich zestawienie według różnych kryteriów (wartości, ilości, częstotliwości, wielkości zaangażowanych środków itd.) z całokształtem Państwa działalności.

W przedmiotowej sprawie wykorzystują Państwo ww. transakcje w bieżącej działalności. W opisie sprawy wskazali Państwo, że przedmiotem Państwa przeważającej działalności gospodarczej jest produkcja i sprzedaż ciepła oraz energii elektrycznej, wytwarzanych w procesie wysokosprawnej kogeneracji. Wynagrodzenie uzyskiwane z innych tytułów niż sprzedaż ciepła i energii elektrycznej stanowi relatywnie niewielką część Państwa przychodów. W celu ograniczenia ryzyka cenowego wynikającego z potencjalnych wahań cen giełdowych, Państwo oraz Spółka Dominująca planują zawarcie między sobą kontraktu terminowego, który będzie służył zabezpieczeniu ceny dla określonego wolumenu energii elektrycznej sprzedawanego przez Państwa oraz zapewnieniu większej przewidywalności rozliczeń i wyniku finansowego po Państwa stronie. W tym kontekście należy zauważyć, że ceny energii elektrycznej ulegają ciągłym wahaniom - przez co poziom przychodów osiągany z jej sprzedaży w różnych okresach jest zmienny i niepewny. Zatem, niewątpliwie zawarcie tego kontraktu będzie stanowić konieczne rozszerzenie Państwa działalności gospodarczej.

Co istotne, podmioty gospodarcze prowadzą swoją działalność w warunkach niepewności gospodarczej, a z założenia ich głównym celem jest osiąganie zysku z tej działalności. Jak wynika z okoliczności sprawy, działalność, która jest przedmiotem wniosku jest działalnością planowaną i wbudowuje się w schemat Państwa działalności. Z założenia nie ma ona stanowić czynności przypadkowej, incydentalnej, lecz jeden z rodzajów prowadzonej przez Państwa działalności, która zgodnie z przedstawionym opisem sprawy ma służyć ograniczeniu ryzyka zmiany cen energii elektrycznej, na które są Państwo narażeni w związku ze swoją działalnością podstawową.

Wykonywane przez Państwa zamierzone, celowe i niejednokrotne czynności w zakresie opisanym we wniosku, nie stanowią więc czynności o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy.

W rezultacie, dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy, do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3), powinni Państwo uwzględniać kwoty obrotu z tytułu czynności polegających na zabezpieczeniu cen energii elektrycznej, gdyż transakcje te nie stanowią dla Państwa transakcji finansowych o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 ustawy.

Tym samym Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Odnosząc się do przywołanych przez Państwa w uzasadnieniu własnego stanowiska wyroków sądów należy zaznaczyć, że każdy z wyroków zapada na gruncie unikalnego stanu faktycznego, i w zasadzie wyłącznie do niego się ogranicza. Ocena omawianego pojęcia „pomocniczości” świadczonych usług nie jest pojęciem uniwersalnym, dającym się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu różnorodnych przesłankach podnoszonych wyżej przez organ podatkowy takich jak ilość, częstotliwość, okoliczności towarzyszące, wartość obrotu, i powinna być dokonywana z punktu widzenia każdego odrębnego stanu faktycznego z osobna, uwzględniając przy tym miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Powyższy pogląd znajduje oparcie również w wyroku NSA z dnia 28 września 2012 r. sygn. akt I FSK 1917/11, w którym Sąd stwierdził, że twierdzeń dotyczących problematyki „sporadyczności” sformułowanych w wyrokach TSUE, nie powinno się automatycznie odnosić do każdej sprawy, gdyż nie zawsze mamy do czynienia z tożsamym stanem faktycznym.

Również w odniesieniu do powołanej we wniosku interpretacji indywidualnej, należy zwrócić uwagę na to, że interpretacje indywidualne są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą innych organów wydających interpretacje indywidualne w sprawach innych podatników, co jest tym bardziej zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych (jak ma to też miejsce w odniesieniu do powołanych interpretacji) występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających interpretacjom. Również interpretacja powołana przez Państwa na poparcie własnego stanowiska rozstrzyga w odmiennym stanie faktycznym od sytuacji przedstawionej we wniosku. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołana przez Państwa interpretacja indywidualna i orzeczenia sądowe nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Jednocześnie należy podkreślić, że niniejsza interpretacja została wydana na podstawie przedstawionego we wniosku opisu sprawy co oznacza, że w przypadku gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·     Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

·    Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

·     Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·     w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·     w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.