Interpretacja 0114-KDIP4-3.4012.243.2026.2.DS

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

21 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych Transakcji nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2. Uzupełnili go Państwo pismem z 6 maja 2026 r. (wpływ 6 maja 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

Wnioskodawca jest polskim bankiem (…) w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.; dalej: „Prawo bankowe”), utworzonym na podstawie (…).

W ramach prowadzonej działalności, na podstawie art. 70 ust. 2 w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (dalej: „UOiF”), Bank oferuje swoim klientom (dalej odpowiednio: „Klient” i „Klienci”) możliwość zawarcia transakcji kasowych (rozliczenie maksymalnie do dwóch dni po zawarciu transakcji pochodnych) na tzw. instrumentach pochodnych. Klienci Banku wymieniają walutę (w ramach Transakcji typu spot) lub za pomocą transakcji na instrumencie pochodnym mogą zabezpieczyć ryzyko zmiany poziomu wartości instrumentów bazowych. Obecnie Bank oferuje instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym są kursy walutowe lub stopa procentowa.

Bank planuje wprowadzić do swojej oferty instrument finansowy w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (dalej: „Transakcja typu spot”) oraz instrument finansowy pochodny oparty na instrumencie bazowym w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (dalej: „Uprawnienia do emisji CO2”), o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. c UOiF. Zasady działania Uprawnień do emisji, zostały uregulowane w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1685 ze zm.; dalej: „UOPE”).

Zgodnie z art. 3 pkt 22 UOPE, przez uprawnienia do emisji należy rozumieć uprawnienie do wprowadzania do powietrza ekwiwalentu, w rozumieniu art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji, dwutlenku węgla (CO2) utworzone w ramach systemu, które służy do rozliczenia wielkości emisji w ramach tego systemu i którym można rozporządzać na zasadach określonych w ustawie.

W następstwie wprowadzenia Dyrektywy MiFID II (Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych) Uprawnienia do emisji CO2 zostały zakwalifikowane w 2018 r. do katalogu instrumentów finansowych. Tym samym Bank jest podmiotem uprawnionym do zawierania transakcji kasowych i pochodnych opartych o instrument bazowy w postaci Uprawnień do emisji CO2.

Wyżej wskazany nowy produkt Banku ma dotyczyć oferowania Klientom Banku nabywania i zbywania Uprawnień do emisji CO2 jako Transakcji typu spot oraz transakcji pochodnych kupna i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2.

Transakcje typu spot na Uprawnienia do emisji CO2 jak i transakcje pochodne, a dokładniej transakcje terminowe typu forward na Uprawnienia do emisji CO2 (dalej łącznie: „Transakcje na Uprawnienia CO2”) będą wykonywane poprzez dostawę fizyczną. Transakcje te będą zawierane na podstawie umów lub porozumień zawieranych przez Bank odrębnie z kontrahentami (dalej: „Kontrahent”) na rynku międzybankowym (dalej: „OTC”) oraz z Klientami niebankowymi. Docelowym Klientem będzie podmiot zobowiązany do rozliczania się z dokonanych emisji gazów cieplarnianych, który jest zainteresowany nabyciem uprawnień w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Bank będzie występował w tej transakcji jako pośrednik, co oznacza, że transakcja zawarta między Bankiem a Klientem znajdzie odzwierciedlenie w transakcji o takich samych parametrach (ilość uprawnień, termin transakcji, data rozliczenia, data dostawy) zawartej między Bankiem, a kontrahentem na rynku międzybankowym (OTC).

Wynagrodzeniem Banku od takiej transakcji będzie marża stanowiąca różnicę między ceną zawartej transakcji na rynku międzybankowym (OTC), a ceną ustaloną z Klientem.

Nabycie Uprawnień do emisji CO2 będzie następowało zasadniczo od Kontrahentów będących kontrahentami instytucjonalnymi legitymującymi się statusem podatników podatku od wartości dodanej, identyfikującymi się numerami identyfikacji podatkowej innymi niż polskim, mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza terytorium kraju (dalej: „Kontrahenci zagraniczni”). Bank nie wyklucza jednak zawierania takich transakcji również z podmiotami mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju (dalej: „Kontrahenci krajowi”) zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni w Polsce.

Uprawnienia do emisji CO2 nabywane przez Bank, będą zapisywane na specjalnie utworzonym w tym celu, obligatoryjnym dla stron przedmiotowych transakcji rachunku w tzw. rejestrze Unii, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 389/2013 z dnia 2 maja 2013 r. ustanawiającego rejestr Unii zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, decyzjami nr 280/2004/WE i nr 406/2009/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenia Komisji (UE) nr 920/2010 i nr 1193/2011 (Dz. Urz. UE. L 122 z 3 maja 2013 r., dalej: „Rejestr Unii”). Rejestr Unii stanowi elektroniczną bazę danych, prowadzoną w celu zapewnienia należytego monitorowania funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji, w tym wydawania i rozliczania praw do emisji CO2 oraz rejestrowania stanu posiadania na rachunkach. Administratorem polskiej części Rejestru Unii jest (…). Bank zamierza nabywać Uprawnienia do emisji CO2 wyłącznie w celu ich dalszej odsprzedaży.

Bank zamierza zawierać Transakcje na Uprawnienia do emisji CO2 rozliczające się w sposób rzeczywisty, tj. poprzez fizyczne przeniesienie własności Uprawnień do emisji CO2 pomiędzy rachunkami zbywcy i nabywcy praw w Rejestrze Unii, na których prawa te są zapisywane (dalej: „Transakcje Rzeczywiste”).

Bank, poza szczególnymi przypadkami, nie przewiduje zawierania Transakcji na Uprawnienia do emisji CO2 z rozliczeniem pieniężnym, bez fizycznego przeniesienia własności tych uprawnień. To rozwiązanie potencjalnie może być zastosowane w przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej. W przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej (poprzez otwarcie transakcji przeciwstawnej na podstawie zlecenia Klienta), Bank zamierza dopuścić możliwość kompensowania (tzw. nettingu) wzajemnych Transakcji Rzeczywistych (w których Bank występuje wobec danego Kontrahenta/Klienta równocześnie, jako nabywca i zbywca Uprawnień do emisji CO2), o takim samym okresie rozliczeniowym i tej samej dacie ich przeniesienia, wskutek której nie dojdzie do zmian zapisów na rachunkach w Rejestrze Unii (jeżeli skompensowaniu będzie podlegała identyczna liczba praw po obu stronach transakcji) lub nastąpi przeniesienie Uprawnień do emisji CO2 w Rejestrze Unii, w liczbie nadwyżki, pozostającej po potrąceniu wzajemnych transakcji. Dopuszczenie ww. formuły rozliczeń między stronami spowodowane jest ukształtowaną praktyką i wynika z charakteru rynku uprawnień do emisji.

Powyższe Transakcje na Uprawnienia CO2 nie będą zawierane na:

1) giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

2) rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF.

Wnioskodawca nie będzie:

1)    spółką prowadzącą giełdę towarową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

2)    towarowym domem maklerskim lub domem maklerskim w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

3)    spółką prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych S.A. lub spółką, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 UOiF,

4)    spółką prowadzącą jednocześnie izbę rozliczeniową i izbę rozrachunkową w rozumieniu UOiF,

5)    posiadać koncesji wydanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, umożliwiającej na obrót towarami wskazanymi w art. 145 ust. 1 Ustawy o VAT.

Wnioskodawca będzie posiadać rachunek w Rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 UOPE.

Wnioskodawca posiada status podatnika VAT czynnego zgodnie z art. 96 ust 4 pkt 1 Ustawy o VAT oraz posiada rejestrację do transakcji unijnych (VAT UE).

Wnioskodawca ustala prawo do odliczenia podatku VAT z uwzględnieniem art. 90 Ustawy o VAT na działalność zwolnioną / niepodlegającą VAT (brak prawa do obniżenia kwoty podatku należnego) oraz działalność opodatkowaną podatkiem VAT (przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego) i tam, gdzie jest w stanie przyporządkować wydatek stosuje klucze bezpośredniej alokacji zgodnie z art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT. W sytuacji, w której dokonywane przez niego zakupy mają związek z obiema kategoriami - ustalając wysokość podatku naliczonego stosuje się i będzie się stosował do postanowień art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT (proporcja).

Pytania

1.  Czy transakcje nabycia i zbycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT?

2.  Czy transakcje nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, a które nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 w związku z art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT?

3.  Czy za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT należy uznać moment realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 i dostarczenia Uprawnień do emisji CO2, tj. moment wpisania (ujawnienia) Uprawnień do emisji CO2 na rachunku Rejestru Unii nabywcy?

4.  Czy Bank będzie miał pełne prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2?

5.  Czy w przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) nabycie i sprzedaż Uprawnień do emisji CO2 będą stanowić dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT?

6.  Czy w przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) podstawą opodatkowania dla celów VAT będzie każdorazowo cena sprzedaży Uprawnień do emisji CO2?

Państwa stanowisko w sprawie

1.  Transakcje nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT.

2.  Transakcje nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, które nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 w związku z art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT i tym samym Wnioskodawca będzie obowiązany do naliczenia podatku VAT należnego na fakturze dokumentującej tę czynność, jeżeli miejscem świadczenia usługi będzie terytorium Polski.

3.  Za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT należy uznać moment realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 i dostarczenia Uprawnień do emisji CO2, tj. moment wpisania (ujawnienia) Uprawnień do emisji CO2 na rachunku Rejestru Unii nabywcy.

4.  Bank będzie miał prawo do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego zarówno wykazanego na fakturze z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2, jak i odliczenia podatku VAT naliczonego w przypadku, gdy transakcja będzie podlegała rozliczeniu w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia przewidzianego dla importu usług.

5.  W przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) nabycie i sprzedaż Uprawnień do emisji CO2 będą stanowić dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT.

6.  W przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) podstawą opodatkowania dla celów VAT będzie każdorazowo cena sprzedaży Uprawnień do emisji CO2.

Uzasadnienie

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 1.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów, import towarów na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Tym samym, opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju, przez które - w myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 1 Ustawy o VAT - rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.

Zgodnie z art. 2 pkt 6 Ustawy o VAT, towarami są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W myśl art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Z kolei art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT wskazuje, że świadczeniem usług jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w powyższym rozumieniu, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej, zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji oraz świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Przy czym, świadczenie usług na gruncie Ustawy o VAT ma szersze znaczenie niż świadczenie usług w rozumieniu potocznym. Z przepisów Ustawy o VAT wynika bowiem, że usługą jest każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Zatem pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie).

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi więc, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione łącznie następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Zgodnie z art. 2 UOiF, zarówno Uprawnienia do emisji CO2, jak i transakcje pochodne, których instrumentem bazowym jest Uprawnienie do emisji CO2, stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu ww. przepisu.

Instrumenty finansowe - jako prawa majątkowe - nie mogą zostać natomiast uznane za rzecz, jej część lub postać energii.

Tym samym, czynności nabycia i zbycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2, które nie stanowią dostawy towarów, należy uznać za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT (przeniesienie prawa do wartości niematerialnych i prawnych).

Podsumowując, nabycie i sprzedaż Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2, dokonywane przez Bank stanowić będą świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT.

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska do pytania nr 2.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów, import towarów na terytorium kraju, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju oraz wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają wymienione czynności, ale tylko w sytuacji, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium kraju, przez które - w myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 1 Ustawy o VAT - rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.

Miejsce opodatkowania podatkiem VAT regulują przepisy art. 28b i kolejne Ustawy o VAT.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 Ustawy o VAT, miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

W przypadku, gdy miejscem świadczenia zgodnie z art. 28b Ustawy o VAT będzie Rzeczpospolita Polska, Wnioskodawca, w przypadku zbycia Uprawnień do emisji CO2, będzie zobowiązany do wykazania kwoty podatku VAT na fakturze.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT, zwalnia się od podatku VAT usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu UOiF, z wyłączeniem przechowywania tych instrumentów i zarządzania nimi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie.

Instrumenty finansowe, w ramach których dochodzi do nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2, spełniają definicję instrumentów finansowych, wskazaną w UOIF.

Natomiast w myśl art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT, nie ma zastosowania między innymi do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Wyłączenie ze zwolnienia od podatku w trybie art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT, dotyczy instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym są m.in. uprawnienia do emisji zanieczyszczeń (a więc również do emisji dwutlenku węgla), w odniesieniu do których istnieje możliwość realizacji kontraktu poprzez fizyczne dostarczenie tych uprawnień (która to czynność jest uznawana jako opodatkowane świadczenie usługi - tak jest w przypadku przeniesienia praw do emisji CO2).

Warto w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca posługuje się w art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT sformułowaniem: „mogą być realizowane”, a nie zwrotem: „są realizowane”. Zatem, dla zastosowania wyłączenia ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT dla Transakcji na Uprawnienia CO2, których instrumentem bazowym są Uprawnienia do emisji CO2, bez znaczenia pozostaje fakt, że zawarta transakcja kończy się w efekcie rozliczeniem pieniężnym, skoro sam charakter takiej transakcji przewiduje możliwość fizycznego dostarczenia Uprawnień do emisji CO2. Taka możliwość istnieje w przypadku Transakcji na Uprawnienia CO2 typu forward i futures. Kontrakty te bowiem będąc pochodnymi instrumentami finansowymi, stanowią zobowiązanie stron kontraktu do dostarczenia i przyjęcia instrumentu bazowego po określonej cenie w ściśle określonym terminie. Nabywca, zawierając przedmiotowy kontrakt, uzyskuje więc prawo do zakupu w przyszłości instrumentu bazowego po cenie ustalonej w tym kontrakcie, niezależnie od tego, jak w przyszłości (w momencie realizacji kontraktu) cena tego instrumentu będzie się kształtowała. Sprzedawca zaś zobowiązuje się do sprzedaży w przyszłości ww. instrumentu bazowego po ustalonej w kontrakcie cenie. Natomiast rozliczenie tych kontraktów następuje poprzez fizyczną dostawę instrumentu bazowego lub poprzez rozliczenie pieniężne - w zależności od tego, jak się umówią strony kontraktu. Z powyższego więc wynika, że charakter tych kontraktów (ich specyfika) pozwala na fizyczne dostarczenie instrumentu bazowego, tj. Uprawnień do emisji CO2.

Ze względu na powyższe - pomimo tego, że kontrakty terminowe, których instrumentem bazowym są Uprawnienia do emisji CO2, stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi (UOiF), to jednak obrót tymi instrumentami nie może korzystać ze zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT.

Przesłanką skorzystania ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT jest bowiem nie tylko świadczenie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ale także istotne znaczenie ma, aby świadczone usługi nie zostały wymienione w art. 43 ust. 16 Ustawy o VAT.

Zatem uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że transakcje nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2, jeżeli miejscem ich opodatkowania będzie Rzeczpospolita Polska, stanowić będą usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, a które nie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 z uwagi na spełnienie negatywnej przesłanki z art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT.

Przedkładając powyższe na opis zdarzenia przyszłego wskazanego w niniejszym wniosku stwierdzić należy, że usługi związane z nabywaniem i zbywaniem Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 nie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT. Każdorazowo bowiem Transakcja na Uprawnienia CO2 odzwierciedla prawo majątkowe Banku lub Kontrahenta (w zależności od przypadku będzie to zbycie lub nabycie Uprawnień do emisji CO2).

Natomiast instrumentem bazowym Transakcji na Uprawnienia CO2 typu forward są Uprawnienia do emisji CO2.

Podsumowując, transakcje nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, a które nie korzystają ze zwolnienia z podatku VAT przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT, z uwagi na spełnienie przesłanki negatywnej na podstawie art. 43 ust. 16 pkt 5 Ustawy o VAT.

Wnioskodawca wskazuje, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zajął tożsame stanowisko w interpretacji indywidualnej z 22 sierpnia 2023 r., o sygn. 0111-KDIB3-1.4012.386.2023.4.IK.

Natomiast w przypadku transakcji zmierzających do zbycia Uprawnień do emisji CO2 na rzecz Kontrahenta zagranicznego świadczenie usług nie będzie podlegało opodatkowaniu na terytorium Polski zgodnie z brzmieniem art. 28b ust. 1 i ust. 2 Ustawy o VAT, bowiem miejscem świadczenia w tym przypadku będzie miejsce jego siedziby / stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Zdaniem Wnioskodawcy objęcie czasowym odwrotnym obciążeniem podatku VAT usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o którym mowa w rozdziale 1c Ustawy o VAT (art. 145e Ustawy o VAT i następne), nie dotyczy planowanych transakcji opisanych w niniejszym zdarzeniu przyszłym, bowiem nie zostaną łącznie spełnione warunki przewidziane w art. 145e Ustawy o VAT.

Ustawodawca w art. 145e ust. 1 Ustawy o VAT wprowadził czasowy mechanizm odwrotnego obciążenia dla dostaw gazu, energii elektrycznej oraz usług w zakresie przenoszenia Uprawnień do emisji CO2. Stosowanie tego szczególnego sposobu rozliczenia podatku zostało uzależnione od spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Charakter tych warunków jednoznacznie wskazuje, że muszą one zostać spełnione łącznie.

W okresie od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. w przypadku m.in. świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące usługobiorcą tych uprawnień, jeżeli w odniesieniu do uprawnień łącznie spełnione są następujące warunki:

1)    w przypadku świadczenia tych usług - usługobiorcą jest podatnik zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 Ustawy o VAT;

2)    świadczenie tych usług jest dokonywane w ramach transakcji zawartej bezpośrednio lub za pośrednictwem uprawnionego podmiotu na:

a) giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

b) rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF; oraz

3)    usługodawcą jest podatnik zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 Ustawy o VAT, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 Ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 145e ust. 2 Ustawy o VAT za usługobiorcę, o którym mowa powyżej, uważa się w szczególności podatnika zarejestrowanego zgodnie z art. 96 ust. 4 Ustawy o VAT posiadającego rachunek w Rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 UOPE.

Stosownie do art. 145f Ustawy o VAT, w przypadku czynności, o których mowa w art. 145e ust. 1 Ustawy o VAT, dostawca lub usługodawca nie rozlicza podatku należnego.

W analizowanym przypadku warunki do zastosowania odwrotnego obciążenia nie zostaną spełnione. Nabycie Uprawnień do emisji CO2 w wykonaniu Transakcji na Uprawnienia CO2 przez Wnioskodawcę nie będzie bowiem dokonywane na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, na rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF, z uwagi na fakt, iż transakcje te będą zawierane na podstawie zawartych umów lub porozumień na rynku międzybankowym (OTC) oraz z klientami niebankowymi.

Taki charakter transakcji uniemożliwia spełnienie warunku przewidzianego w art. 145e ust. 1 pkt 3 Ustawy o VAT, który jednoznacznie wymaga zawarcia transakcji na jednym z trzech wskazanych rynków. Powyższe przesądza o braku możliwości zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia, niezależnie od pozostałych okoliczności.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 3.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 Ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem określonych w Ustawie o VAT wyjątków (np. sytuacji, gdy miejscem świadczenia usług będzie się znajdowało poza terytorium Polski ustalonym zgodnie z art. 28b ust. 1 i 2 Ustawy o VAT).

Ustawa o VAT nie definiuje pojęcia „wykonania usługi” ani nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. O faktycznym wykonaniu usługi decydować powinien jej charakter. Z kolei o charakterze i o dacie wykonania usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba że moment ten jest określony przez obowiązujący przepis prawa regulujący zasady wykonywania danego rodzaju usług.

Ponadto stosownie do art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Z powyższej zasady wynika, że strony mogą dowolnie kształtować treść umowy w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa, w tym także przepisy prawa podatkowego.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, zawierane Transakcje na Uprawnienia CO2 mogą odbywać się bezpośrednio między kupującym a sprzedającym. W analizowanym przypadku, na obecnym etapie, transakcje odbywać się będą bezpośrednio między Wnioskodawcą a danym Kontrahentem na rynku pozagiełdowym. Ponadto, jedynymi rozliczeniami pomiędzy Wnioskodawcą a Kontrahentami dokonywanymi w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 będą płatności za Uprawnienia do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2. Płatności te dokonywane będą w momencie realizacji transakcji, tj. faktycznej dostawy instrumentu bazowego - Uprawnień do emisji CO2 i jego ujawnienia na rachunku Rejestru Unii nabywcy.

Powyższe podejście znajduje potwierdzenie w wydawanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej interpretacjach indywidualnych. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 22 sierpnia 2023 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.386.2023.4.IK organ wskazał, iż: (…) w przypadku Transakcji na Uprawnienia CO2 za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT należy uznać moment realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 typu forward i dostarczenia Certyfikatów CO2.

Tym samym, za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT należy uznać moment realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 i dostarczenia Uprawnień do emisji CO2, tj. moment wpisania (ujawnienia) Uprawnień do emisji CO2 na Rejestru Unii nabywcy.

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy do pytania nr 4.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Zgodnie zaś z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a Ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi kwota podatku należnego z tytułu świadczenia usług, dla którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 podatnikiem jest ich usługobiorca.

Prawo do odliczenia podatku VAT powstaje, gdy zostaną spełnione łącznie określone warunki:

(i)     odliczenia dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku VAT oraz

(ii)    towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest zatem związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Zasada ta wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.

Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, a zawierane transakcje, jak wskazano w niniejszym wniosku, stanowią usługi podlegające opodatkowaniu - nie będą one bowiem korzystać ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT.

Nabywanie przez Bank Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 nie będzie dokonywane w celu wykonywania czynności zwolnionych od podatku VAT, bowiem jak wynika z przedstawionego uzasadnienia do pytania nr 2 planowane transakcje zawierane na podstawie Transakcji na Uprawnienia CO2 objęte będą opodatkowaniem podatkiem VAT z wykazaną kwotą podatku (chyba, że dotyczą świadczenia usług poza terytorium Polski - zbycie uprawnień przez Wnioskodawcę Uprawnień do emisji CO2 do Kontrahenta zagranicznego).

Ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno tzw. przesłanek pozytywnych, m.in. tego, że zakupy będą wykorzystywane przez czynnego podatnika VAT do wykonywania czynności opodatkowanych, a także niezaistnienia przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 88 Ustawy o VAT. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony.

Należy zauważyć, że możliwość odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika, wynikającym z samej konstrukcji podatku od wartości dodanej. Jest ono fundamentalnym elementem systemu VAT, który umożliwia zachowanie zasady neutralności tego podatku. Zasada ta jest rozumiana jako stosowanie podatku od towarów i usług na wszystkich etapach obrotu gospodarczego z równoczesnym prawem do potrącenia podatku zawartego w poprzedniej fazie obrotu. Wszelkie ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego wpływają na neutralność tego podatku i mogą wynikać jedynie z wyraźnej regulacji ustawowej. Wspólny system podatku od wartości dodanej zapewnia, że jakakolwiek działalność gospodarcza, bez względu na jej cel oraz rezultat, o ile sama jest opodatkowana VAT, jest opodatkowana w sposób całkowicie neutralny. Pozwala to na zachowanie zasady potrącalności, która powinna być na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług rozumiana możliwie najszerzej. Oznacza to, że zawsze ma ona zastosowanie przy nabyciu towarów lub usług dokonanym z zamiarem wykorzystania ich w działalności opodatkowanej.

Zatem nabycie towarów i usług przeznaczonych do przyszłego wykorzystania ich do czynności opodatkowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej należy uznać w momencie jego dokonania za związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych. W takiej sytuacji, przy spełnieniu wymienionych w art. 86 Ustawy o VAT wymogów formalnych, odliczenie jest prawnie dozwolone, pod warunkiem, że nie wyłączają go inne przepisy ww. ustawy lub aktów wykonawczych.

W odniesieniu do zawieranych transakcji należy podkreślić, że nie znajdą zastosowania wyłączenia od odliczenia podatku VAT przewidziane w art. 88 Ustawy o VAT.

Wskazać również należy, iż Wnioskodawca będzie dokonywać transakcji z podatnikami mającymi siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce (Kontrahenci krajowi), ale także z podmiotami niemającymi siedziby, jak również stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju (Kontrahenci zagraniczni).

Podatek od towarów i usług jest podatkiem o charakterze terytorialnym, co oznacza, że opodatkowaniu w danym państwie podlegają tylko te czynności, które zostaną uznane za wykonane w tym państwie. Dlatego też, w przypadku świadczenia usług istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.

Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V Ustawy o VAT.

I tak, stosownie do art. 28a Ustawy o VAT:

Na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:

1) ilekroć jest mowa o podatniku - rozumie się przez to:

a)  podmioty, które wykonują samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2, lub działalność gospodarczą odpowiadającą tej działalności, bez względu na cel czy rezultat takiej działalności, z uwzględnieniem art. 15 ust. 6,

b)  osobę prawną niebędącą podatnikiem na podstawie lit. a, która jest zidentyfikowana lub obowiązana do identyfikacji do celów podatku lub podatku od wartości dodanej;

2) podatnika, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenia usług zgodnie z art. 5 ust. 1, uznaje się za podatnika w odniesieniu do wszystkich świadczonych na jego rzecz usług.

Wskazany art. 28a ww. ustawy wprowadza drugą definicję podatnika do Ustawy o VAT. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą.

Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT. Za podatników są uznawane również podmioty wykonujące działalność gospodarczą zgodnie z regulacjami innych państw członkowskich oraz państw trzecich.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 Ustawy o VAT: Miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2-4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.

Jak stanowi art. 28b ust. 2 Ustawy o VAT: W przypadku, gdy usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej.

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a Ustawy o VAT jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 Ustawy o VAT nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług.

Jak zostało wskazane w opisie zdarzenia przyszłego, Wnioskodawca posiadający siedzibę na terytorium Polski będzie zawierać i realizować Transakcje na Uprawnienia CO2 także z Kontrahentami zagranicznymi, którzy nie będą się identyfikować na potrzeby transakcji polskim numerem identyfikacji podatkowej. Kontrahenci, na rzecz których świadczona będzie usługa, będą posiadać siedziby / stałe miejsca prowadzenia działalności gospodarczej poza terytorium Polski i tam będą zarejestrowani jako podatnicy podatku od wartości dodanej.

W związku z tym, że dla opisanych we wniosku usług prawodawca nie przewidział szczególnego miejsca świadczenia, to przy określaniu tego miejsca - w przypadku gdy nabywca jest podatnikiem, o którym mowa w art. 28a Ustawy o VAT oraz usługi nie są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej - znajdują zastosowanie zasady ogólne, wynikające z art. 28b ust. 1 Ustawy o VAT, tj. miejscem świadczenia (opodatkowania) usług jest terytorium państwa, w którym odbiorca usług posiada swoją siedzibę.

Tym samym w przedstawionej sprawie miejscem świadczenia dokonywanych przez Wnioskodawcę transakcji związanych z zakupem Uprawnień do emisji CO2 od Kontrahenta krajowego i Kontrahenta zagranicznego jest terytorium kraju, tj. miejsce, gdzie Wnioskodawca posiada swoją siedzibę. Zatem nabywane przez Wnioskodawcę usługi podlegać będą opodatkowaniu w Polsce.

Nabycie usług przeznaczonych do przyszłego wykorzystania ich do czynności opodatkowanych przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej należy uznać w momencie jego dokonania za związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych. W takiej sytuacji, przy spełnieniu wymienionych w art. 86 Ustawy o VAT wymogów formalnych, odliczenie podatku naliczonego przez Wnioskodawcę będzie prawnie dozwolone, pod warunkiem, że nie znajdą zastosowania inne przepisy ustawy lub aktów wykonawczych, wyłączające to uprawnienie.

W niniejszej sprawie, Wnioskodawca będzie nabywać Uprawnienia do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 w celu zabezpieczenia prowadzonej działalności gospodarczej podlegającej, zdaniem Wnioskodawcy, opodatkowaniu podatkiem VAT. Kontrahentami będą zarówno Kontrahenci krajowi jak i Kontrahenci zagraniczni. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, a opisane transakcje będą stanowić, zdaniem Wnioskodawcy, usługi podlegające opodatkowaniu VAT i niekorzystające ze zwolnienia od tego podatku.

W konsekwencji, Wnioskodawca będzie uprawniony do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT:

Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne (…) nabywające usługi, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

a)  usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

b)  usługobiorcą jest:

• w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
• w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju - podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
• w pozostałych przypadkach - podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.

Stosownie do art. 17 ust. 2 Ustawy o VAT: W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4 i 5, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.

Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT wprowadza mechanizm tzw. odwrotnego obciążenia, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę.

Zastosowanie odwrotnego obciążenia na podstawie tego przepisu jest uzależnione od spełnienia warunków dotyczących usługodawcy i usługobiorcy. Jak wynika z art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT warunkiem niezbędnym do tego, aby w przypadku nabycia usług podatnikiem stał się usługobiorca jest, aby dokonującym ich świadczenia na terytorium kraju był podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Jednocześnie, aby wystąpił import usług musi wystąpić czynność stanowiąca usługę i miejscem świadczenia tej usługi musi być terytorium Polski.

W przypadku usług objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia to ich nabywca ma obowiązek rozliczyć podatek należny i taki obowiązek - na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT ciąży na Wnioskodawcy w niniejszej sprawie w przypadku nabycia usług w zakresie przenoszenia Uprawnień do emisji CO2. Jednocześnie, jak wynika z cyt. art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy, kwota podatku należnego będzie stanowiła w takim przypadku kwotę podatku naliczonego. Zatem, określony przez Wnioskodawcę, jako nabywcę usług objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia, podatek należny będzie stanowił jednocześnie podatek naliczony, który podlegać będzie przez niego odliczeniu.

Odnieść się również należy w niniejszym przypadku do art. 90 Ustawy o VAT regulującym pełne/częściowe odliczenie podatku VAT naliczonego.

Zgodnie z art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT: W stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.

Z kolei zgodnie z art. 90 ust. 2 Ustawy o VAT: Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10.

Analiza powołanych wyżej przepisów wskazuje, że na podstawie art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT, występuje obowiązek wyodrębnienia podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. Należy podkreślić, że przepisy dotyczące zasad odliczania częściowego, zawarte w art. 90 Ustawy o VAT, znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ww. ustawy. Zatem dotyczą czynności podlegających opodatkowaniu (opodatkowanych i zwolnionych/niepodlegających opodatkowaniu).

Podatnik w celu odliczenia podatku naliczonego, w pierwszej kolejności ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji.

Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi, na podstawie art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT przysługuje prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych wyłącznie z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi w ramach działalności gospodarczej. Brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do podatku naliczonego związanego z zakupem towarów i usług wykorzystywanych wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych z opodatkowania oraz niepodlegających temu podatkowi.

Natomiast w sytuacji, gdy takie przyporządkowanie nie jest możliwe, a wydatki służą zarówno do celów wykonywanej przez podatnika działalności gospodarczej, jak i do celów innych niż działalność gospodarcza, podatnik winien ustalić proporcję, o której mowa w art. 86 ust. 2a Ustawy o VAT, a w przypadku wystąpienia także czynności zwolnionych z opodatkowania tym podatkiem - proporcję, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 Ustawy o VAT.

Główną działalność gospodarczą Wnioskodawcy stanowią czynności zwolnione z podatku VAT. Udział działalności opodatkowanej podatkiem VAT jest aktualnie dla Banku znikomy. Bank odlicza podatek VAT z faktur zakupowych stosując się w tym zakresie do postanowień art. 90 i 91 Ustawy o VAT.

W zależności od tego czy Bank jest w stanie ustalić związek nabycia z działalnością zwolnioną/niepodlegającą opodatkowaniu lub opodatkowaną podatkiem VAT Bank stosuje mechanizmy - klucze podziału na bezpośredni związek z działalnością zwolnioną/niepodlegającą opodatkowaniu bądź opodatkowaną i na tej podstawie dokonuje odliczenia podatku VAT bądź nie.

W przypadku związku nabycia z obiema rodzajami działalności (zwolniona/niepodlegająca opodatkowaniu lub opodatkowana) Bank stosuje się do zasad przewidzianych w art. 90 Ustawy o VAT.

Jak wynika z okoliczności sprawy, wydatki poniesione w związku z realizacją Transakcji na Uprawnienia CO2 będą wykorzystywane przez Wnioskodawcę w ramach działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych podatkiem VAT (zgodnie z uzasadnieniem do pytania nr 2) i będzie on w stanie je przyporządkować bezpośrednio.

Zatem jeżeli Bank będzie nabywać usługi od podmiotów trzecich (nabycie Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2) mające bezpośredni związek ze świadczeniem usług opodatkowanych podatkiem VAT (zbycie Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2), to w takiej sytuacji Bankowi będzie przysługiwać pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego zgodnie z art. 90 ust. 1 Ustawy o VAT.

Tym samym w ocenie Wnioskodawcy, będzie on miał prawo do pełnego odliczenia podatku VAT naliczonego zarówno wykazanego na fakturze z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 jak i do odliczenia podatku VAT naliczonego w przypadku, gdy transakcja będzie podlegała rozliczeniu w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia przewidzianego dla importu usług.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 5.

Zgodnie z art. 29a ust. 1 Ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od usługobiorcy. Tym samym, Ustawa o VAT odwołuje się do kwoty należnej z tytułu sprzedaży, obejmującej całość świadczenia należnego od nabywcy, a nie do określonego rodzaju działalności, rodzaju świadczonych usług czy kategorii zawieranych transakcji. Bezzasadne byłoby łączenie danych transakcji na potrzeby rozliczeń z tytułu podatku VAT i ustalanie wspólnego wyniku.

W przypadku Wnioskodawcy, każdy kontrakt, rozumiany jako zobowiązanie jednej ze stron do świadczenia usługi na rzecz drugiej strony, generuje dla celów podatku VAT określony wynik - z tytułu świadczenia usług, usługodawca będzie uprawniony do otrzymania wynagrodzenia. Fakt potrącenia części zobowiązań, jakie posiadać będą wobec siebie Bank i odpowiedni kontrahent, nie wpływa na traktowanie konkretnego zobowiązania na gruncie Ustawy o VAT.

Zobowiązanie zarówno do nabycia, jak i do sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2, powstanie odpowiednio po stronie Banku oraz Klienta. W przypadku tak ukształtowanej relacji, dla celów podatku VAT wyodrębnić należy dwie czynności składające się na Transakcje na Uprawnienia CO2.

Podsumowując, w sytuacji, w której w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 powstaną zobowiązania zarówno do sprzedaży, jak i nabycia Uprawnień do emisji CO2, które rozliczane będą „per saldo”, zarówno nabycie Uprawnień do emisji CO2, jak ich sprzedaż stanowić będą dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT.

Uzasadnienie stanowiska do pytania nr 6.

W ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 zarówno nabycie Uprawnień do emisji CO2, jak ich sprzedaż przez Bank, stanowić będą dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT.

Jak bowiem wskazano, dla celów podatku VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od usługobiorcy.

Tym samym, Bank jako podstawę opodatkowania VAT powinien wykazać faktyczną cenę sprzedaży Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2, tj. obejmującą zarówno część podlegającą potrąceniu, jak i wynik finansowy z tytułu tej transakcji (będzie on wykazywany w podstawie opodatkowania przez jedną ze stron, w zależności od przypadku).

Podsumowując, w sytuacji, w której w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 powstaną zobowiązania zarówno do sprzedaży, jak i nabycia Uprawnień do emisji CO2 , które rozliczane będą „per saldo”, podstawą opodatkowania dla celów VAT będzie każdorazowo cena sprzedaży Uprawnienia do emisji CO2 , a tym samym podstawą opodatkowania nie będzie wynik finansowy (zysk) osiągnięty w danym okresie rozliczeniowym z tytułu transakcji sprzedaży i nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2.

Mając na względzie powyższe, Wnioskodawca wnosi o uznanie jego stanowiska za prawidłowe.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:

W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy:

Przy czym zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy:

Stosownie natomiast do art. 8 ust. 1 ustawy:

Dostawa towarów i świadczenie usług na terytorium kraju, co do zasady, podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Przy czym, świadczenie usług na gruncie podatku od towarów i usług ma szersze znaczenie niż świadczenie usług w rozumieniu potocznym. Z cytowanych przepisów ustawy wynika bowiem, że usługą jest każde świadczenie na rzecz danego podmiotu niebędące dostawą towarów. Zatem pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy.

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

• w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
• świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o  podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.

Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o  charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:

·      istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,

·      wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy,

·      istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,

·      odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,

·      istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.

W przypadku świadczenia usług, gdy jedna ze stron posiada siedzibę poza terytorium kraju, istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależy, czy dana usługa podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.

Na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy:

Kwestie dotyczące miejsca świadczenia przy świadczeniu usług uregulowane zostały w rozdziale 3 działu V ustawy. Stosownie do art. 28a ustawy:

Wskazany powyżej art. 28a ustawy, wprowadza drugą definicję podatnika do ustawy o podatku od towarów i usług. Definicja ta ma zastosowanie tylko w przypadku ustalenia miejsca świadczenia usług. Podatnikiem według tej regulacji jest osoba wykonująca samodzielnie działalność gospodarczą. Ustawodawca odwołuje się w tym celu do definicji działalności gospodarczej ustalonej w art. 15 ust. 2 ustawy.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:

Jak stanowi ust. 2 powołanego artykułu:

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1-3 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika w rozumieniu art. 28a ustawy jest miejsce, w którym podatnik ten posiada siedzibę swojej działalności gospodarczej. Jeżeli jednak usługi te są świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika znajdującego się w miejscu innym niż jego siedziba działalności gospodarczej, miejscem świadczenia tych usług jest stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku braku siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - miejscem świadczenia usług, jest stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu. Powołaną powyżej zasadę ogólną należy stosować, gdy usługa jest świadczona na rzecz podatnika, a przepisy wskazane w art. 28b ust. 1 ustawy nie przewidują innych zasad ustalenia miejsca świadczenia usług. Do powołanej w art. 28b ust. 1 ustawy zasady ogólnej, ustawodawca przewidział szereg zastrzeżeń, wskazując szczególne zasady ustalania miejsca świadczenia usług. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie mają one zastosowania.

Z uwagi na charakter nabywanych przez Państwa usług wskazać należy, że miejsce ich świadczenia należy ustalić na podstawie art. 28b ust. 1 ustawy. 

Jednocześnie w myśl art. 2 pkt 9 ustawy:

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy:

Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy:

Powołany art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wskazuje na sytuację, w której podatnikiem staje się nabywca usługi, jeśli dokonał on nabycia usługi od usługodawcy spoza terytorium Polski. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, wprowadza mechanizm, który polega na opodatkowaniu usług przez usługobiorcę. Przesłanką rozliczenia podatku VAT przez usługobiorcę na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy względem usług jest spełnienie warunków dotyczących usługodawcy jak i usługobiorcy.

Wskazali Państwo, że są Państwo bankiem (…), który w ramach prowadzonej działalności, oferuje swoim Klientom możliwość zawarcia transakcji kasowych (rozliczenie maksymalnie do dwóch dni po zawarciu transakcji pochodnych) na tzw. instrumentach pochodnych. Klienci Banku wymieniają walutę (w ramach Transakcji typu spot) lub za pomocą transakcji na instrumencie pochodnym mogą zabezpieczyć ryzyko zmiany poziomu wartości instrumentów bazowych. Obecnie oferują Państwo instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym są kursy walutowe lub stopa procentowa.

Planują Państwo wprowadzić do swojej oferty instrument finansowy w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (Transakcja typu spot) oraz instrument finansowy pochodny oparty na instrumencie bazowym w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (Uprawnienia do emisji CO2), o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. c UOiF.

Wskazany wyżej Państwa nowy produkt ma dotyczyć oferowania przez Państwa Klientom nabywania i zbywania Uprawnień do emisji CO2 jako Transakcji typu spot oraz transakcji pochodnych kupna i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2.

Transakcje typu spot na Uprawnienia do emisji CO2 jak i transakcje pochodne, a dokładniej transakcje terminowe typu forward na Uprawnienia do emisji CO2 (Transakcje na Uprawnienia CO2) będą wykonywane poprzez dostawę fizyczną. Transakcje te będą zawierane na podstawie umów lub porozumień zawieranych przez Państwa odrębnie z Kontrahentami na rynku międzybankowym (OTC) oraz z Klientami niebankowymi. Docelowym Klientem będzie podmiot zobowiązany do rozliczania się z dokonanych emisji gazów cieplarnianych, który jest zainteresowany nabyciem uprawnień w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Państwo będą  występowali w tej transakcji jako pośrednik, co oznacza, że transakcja zawarta między Państwem a Klientem znajdzie odzwierciedlenie w transakcji o takich samych parametrach (ilość uprawnień, termin transakcji, data rozliczenia, data dostawy) zawartej między Państwem, a kontrahentem na rynku międzybankowym (OTC).

Państwa wynagrodzeniem od takiej transakcji będzie marża stanowiąca różnicę między ceną zawartej transakcji na rynku międzybankowym (OTC), a ceną ustaloną z Klientem.

Nabycie Uprawnień do emisji CO2 będzie następowało zasadniczo od Kontrahentów będących kontrahentami instytucjonalnymi legitymującymi się statusem podatników podatku od wartości dodanej, identyfikującymi się numerami identyfikacji podatkowej innymi niż polskim, mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza terytorium kraju. Nie wykluczają Państwo jednak zawierania takich transakcji również z podmiotami mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni w Polsce.

Nabywane przez Państwa Uprawnienia do emisji CO2, będą zapisywane na specjalnie utworzonym w tym celu, obligatoryjnym dla stron przedmiotowych transakcji rachunku w tzw. rejestrze Unii, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 389/2013 z dnia 2 maja 2013 r. ustanawiającego Rejestr Unii, stanowiący elektroniczną bazę danych, prowadzoną w celu zapewnienia należytego monitorowania funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji, w tym wydawania i rozliczania praw do emisji CO2 oraz rejestrowania stanu posiadania na rachunkach.

Zamierzają Państwo nabywać Uprawnienia do emisji CO2 wyłącznie w celu ich dalszej odsprzedaży.

Zamierzają Państwo zawierać Transakcje na Uprawnienia do emisji CO2 rozliczające się w sposób rzeczywisty, tj. poprzez fizyczne przeniesienie własności Uprawnień do emisji CO2 pomiędzy rachunkami zbywcy i nabywcy praw w Rejestrze Unii, na których prawa te są zapisywane (Transakcje Rzeczywiste).

Poza szczególnymi przypadkami, nie przewidują Państwo zawierania Transakcji na Uprawnienia do emisji CO2 z rozliczeniem pieniężnym, bez fizycznego przeniesienia własności tych uprawnień. To rozwiązanie potencjalnie może być zastosowane w przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej. W przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej (poprzez otwarcie transakcji przeciwstawnej na podstawie zlecenia Klienta), zamierzają Państwo dopuścić możliwość kompensowania (tzw. nettingu) wzajemnych Transakcji Rzeczywistych (w których występują Państwo wobec danego Kontrahenta/Klienta równocześnie, jako nabywca i zbywca Uprawnień do emisji CO2), o takim samym okresie rozliczeniowym i tej samej dacie ich przeniesienia, wskutek której nie dojdzie do zmian zapisów na rachunkach w Rejestrze Unii (jeżeli skompensowaniu będzie podlegała identyczna liczba praw po obu stronach transakcji) lub nastąpi przeniesienie Uprawnień do emisji CO2 w Rejestrze Unii, w liczbie nadwyżki, pozostającej po potrąceniu wzajemnych transakcji. Dopuszczenie ww. formuły rozliczeń między stronami spowodowane jest ukształtowaną praktyką i wynika z charakteru rynku uprawnień do emisji.

Powyższe Transakcje na Uprawnienia CO2 nie będą zawierane na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, ani na rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF.

Nie będą Państwo spółką prowadzącą giełdę towarową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, towarowym domem maklerskim lub domem maklerskim w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, spółką prowadzącą giełdową izbę rozrachunkową w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych, Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych S.A. lub spółką, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 UOiF, spółką prowadzącą jednocześnie izbę rozliczeniową i izbę rozrachunkową w rozumieniu UOiF, ani nie będą Państwo posiadać koncesji wydanej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, umożliwiającej na obrót towarami wskazanymi w art. 145 ust. 1 Ustawy o VAT.

Będą Państwo posiadać rachunek w Rejestrze Unii, o którym mowa w art. 8 ust. 5 UOPE. Posiadają Państwo status podatnika VAT czynnego oraz rejestrację do transakcji unijnych (VAT UE).

Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą określenia, czy transakcje nabycia i zbycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 stanowić będą świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, bez możliwości zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy (pytania 1 i 2 z wniosku).

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.):

Zgodnie z art. 3 pkt 28c ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Zatem na podstawie art. 2 ust. 1 lit. j) w zw. z art. 3 pkt 28c ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, Uprawnienia do emisji CO2 stanowią instrumenty finansowe.

Instrumenty finansowe nie stanowią towaru, gdyż nie mamy tu do czynienia z odrębną rzeczą, która mogłaby stanowić towar, są one prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego. Zatem ich nabycie lub ich sprzedaż nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT. Skoro nabycie/sprzedaż Uprawnień do emisji CO2 w ramach realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 nie stanowi dostawy towarów, to tym samym będzie stanowić świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Z uwagi na powyższe, odpłatna czynność nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2, jako przekazanie własności za wynagrodzeniem, stanowić będzie odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu tym podatkiem na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy.

Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług ujęte zostały między innymi w art. 43 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy:

W świetle art. 43 ust. 15 ustawy:

Ponadto, zgodnie z art. 43 ust. 16 ustawy:

Dokonując analizy pojęć użytych do opisania zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy podkreślić, że winny one być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu podatku VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu podatku VAT.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1  pkt 41 ustawy znajduje zastosowanie do takich usług, które łącznie spełniają następujące warunki:

• przedmiotem tych usług są instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy
  o obrocie instrumentami finansowymi, oraz usługi pośrednictwa w tym zakresie,
• usługi te nie dotyczą przechowywania ww. instrumentów i zarządzania nimi,
• usługi te nie dotyczą praw i udziałów odzwierciedlających: tytuł prawny do towarów, tytuł własności nieruchomości, prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części, bądź prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są m.in. towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń i które mogą zostać zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Zakres przedmiotowego zwolnienia został ograniczony treścią art. 43 ust. 16 ustawy o VAT i nie każda usługa, której przedmiotem jest instrument finansowy w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi będzie korzystała ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT.

Jak wynika bowiem z art. 43 ust. 16 pkt 5 ustawy, zwolnienie to nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku.

Z treści tego przepisu wynika, że wyłączenie ze zwolnienia od podatku w trybie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT, dotyczy instrumentów pochodnych, których instrumentem bazowym są m.in. uprawnienia do emisji zanieczyszczeń (a więc również do emisji dwutlenku węgla), w odniesieniu do których istnieje możliwość realizacji kontraktu poprzez fizyczne dostarczenie tych uprawnień (która to czynność jest uznawana jako opodatkowane świadczenie usługi - tak jest w przypadku przeniesienia praw do emisji CO2).

Warto w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca posługuje się w art. 43 ust. 16 pkt 5 ustawy o VAT sformułowaniem: „mogą być realizowane”, a nie zwrotem: „są realizowane”. Zatem dla zastosowania wyłączenia ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT dla kontraktów terminowych, których instrumentem bazowym są uprawnienia do emisji CO2, bez znaczenia pozostaje fakt, że zawarty kontrakt terminowy kończy się w efekcie rozliczeniem pieniężnym, skoro sam charakter takiej transakcji przewiduje możliwość fizycznego dostarczenia uprawnień do emisji CO2. Taka możliwość istnieje w przypadku kontraktów terminowych typu forward i futures. Kontrakty te bowiem będąc pochodnymi instrumentami finansowymi, stanowią zobowiązanie stron kontraktu do dostarczenia i przyjęcia instrumentu bazowego po określonej cenie w ściśle określonym terminie. Nabywca, zawierając przedmiotowy kontrakt, uzyskuje więc prawo do zakupu w przyszłości instrumentu bazowego po cenie ustalonej w tym kontrakcie, niezależnie od tego, jak w przyszłości (w momencie realizacji kontraktu) cena tego instrumentu będzie się kształtowała. Sprzedawca zaś zobowiązuje się do sprzedaży w przyszłości ww. instrumentu bazowego po ustalonej w kontrakcie cenie. Natomiast rozliczenie tych kontraktów następuje poprzez fizyczną dostawę instrumentu bazowego lub poprzez rozliczenie pieniężne - w zależności od tego, jak się umówią strony kontraktu. Z powyższego wynika więc, że charakter tych kontraktów (ich specyfika) pozwala na fizyczne dostarczenie instrumentu bazowego, tj. uprawnień do emisji. Powyższe odnosi się również do transakcji typu spot na uprawnienia do emisji, które będą wykonywane poprzez dostawę fizyczną.

Ze względu na powyższe - pomimo tego że opisane we wniosku: instrument finansowy w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (Transakcja typu spot) oraz instrument finansowy pochodny oparty na instrumencie bazowym w postaci uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (Uprawnienia do emisji CO2), stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, to jednak obrót tymi instrumentami nie może korzystać ze zwolnienia od podatku na mocy art. 43 ust. 1 pkt 41 z uwagi na treść cytowanego wyżej art. 43 ust. 16 pkt 5 ustawy o VAT. Przesłanką skorzystania ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 41 ustawy o VAT jest bowiem nie tylko świadczenie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, ale także istotne znaczenie ma, aby świadczone usługi nie zostały wymienione w art. 43 ust. 16 ustawy o VAT.

Jak wynika z wniosku, Państwa nowy produkt ma dotyczyć oferowania Państwa Klientom nabywania i zbywania Uprawnień do emisji CO2 jako Transakcji typu spot oraz transakcji pochodnych kupna i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2. Transakcje typu spot na Uprawnienia do emisji CO2 jak i transakcje pochodne, a dokładniej transakcje terminowe typu forward na Uprawnienia do emisji CO2 będą wykonywane poprzez dostawę fizyczną.

Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że transakcje nabycia i sprzedaży ww. Uprawnień do emisji CO2 w przedstawionych przez Państwa okolicznościach, jeżeli miejscem ich opodatkowania będzie Polska, stanowić będą usługi, których przedmiotem są instrumenty finansowe, które nie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 41 w zw. z art. 43 ust. 16 ustawy o VAT. Tym samym, powinny zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług z zastosowaniem właściwej dla tych usług stawki podatku.

Tym samym Państwa stanowisko w zakresie pytań oznaczonych we wniosku nr 1 i 2 jest prawidłowe.

Kolejne Państwa wątpliwości dotyczą ustalenia, czy za moment powstania obowiązku podatkowego w podatku VAT należy uznać moment realizacji Transakcji na Uprawnienia CO2 i dostarczenia Uprawnień do emisji CO2, tj. moment wpisania (ujawnienia) Uprawnień do emisji CO2 na rachunku Rejestru Unii nabywcy (pytanie nr 3 z wniosku).

Odnosząc się do kwestii ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego wskazać należy, że stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy:

Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług.

Dla określenia momentu powstania obowiązku podatkowego należy ustalić moment wykonania usługi. Ustawa nie definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Należy jednak wskazać, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Z kolei o charakterze i o dacie wykonania tej usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba, że moment ten jest określony przez obowiązujący przepis prawa regulujący zasady wykonywania danego rodzaju usług.

Wobec powyższego, usługę uważa się za wykonaną w sytuacji, gdy usługodawca wykonał wszystkie zobowiązania składające się na określony rodzaj usług, wynikające z zawartej umowy. Natomiast w przypadku braku umowy - wykonanie usługi ustala się w oparciu o okoliczności faktyczne, potwierdzone stosownymi dowodami.

Jak wynika z opisu sprawy, transakcje typu spot na Uprawnienia do emisji CO2 jak i transakcje pochodne, a dokładniej transakcje terminowe typu forward na Uprawnienia do emisji CO2 (Transakcje na Uprawnienia CO2) będą wykonywane poprzez dostawę fizyczną. Transakcje te będą zawierane na podstawie umów lub porozumień zawieranych przez Państwa odrębnie z Kontrahentami na rynku międzybankowym (OTC) oraz z Klientami niebankowymi. Uprawnienia do emisji CO2 nabywane przez Bank, będą zapisywane na specjalnie utworzonym w tym celu, obligatoryjnym dla stron przedmiotowych transakcji rachunku w tzw. Rejestrze Unii. Rejestr Unii stanowi elektroniczną bazę danych, prowadzoną w celu zapewnienia należytego monitorowania funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji, w tym wydawania i rozliczania praw do emisji CO2 oraz rejestrowania stanu posiadania na rachunkach. Zamierzają Państwo zawierać Transakcje na Uprawnienia do emisji CO2 rozliczające się w sposób rzeczywisty, tj. poprzez fizyczne przeniesienie własności Uprawnień do emisji CO2 pomiędzy rachunkami zbywcy i nabywcy praw w Rejestrze Unii, na których prawa te są zapisywane (Transakcje Rzeczywiste). Poza szczególnymi przypadkami, nie przewidują Państwo zawierania Transakcji na Uprawnienia do emisji CO2 z rozliczeniem pieniężnym, bez fizycznego przeniesienia własności tych uprawnień. To rozwiązanie potencjalnie może być zastosowane w przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej.

Z uwagi na powyższe, obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie opisanej sytuacji na zasadach ogólnych - zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, w momencie wykonania usługi, tj. fizycznego przeniesienia własności Uprawnień do emisji CO2 pomiędzy rachunkami zbywcy i nabywcy tych praw Rejestrze Unii.

Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 3 jest prawidłowe.

Mają Państwo również wątpliwości, czy będą Państwo mieli pełne prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2 (pytanie nr 4 z wniosku).

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu:

Stosownie do art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy:

Zgodnie z art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy:

Generalna zasada określona w art. 86 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikom podatku od towarów i usług w takim przypadku, gdy dokonywane zakupy mają związek z czynnościami opodatkowanymi. Odliczyć zatem można podatek naliczony, który jest związany z transakcjami opodatkowanymi podatnika, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego. Ustawa wyłącza możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Ponadto, ustawodawca zapewnił podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Jedno z takich ograniczeń zostało wskazane w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy, zgodnie z którym:

Oznacza to, że podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia w odniesieniu do podatku, który jest należny wyłącznie z tego względu, że został wykazany na fakturze w sytuacji, gdy transakcja nie podlega opodatkowaniu albo jest zwolniona od podatku.

Na podstawie przepisu art. 88 ust. 4 ustawy:

W przypadkach, gdy podatnik wykonuje czynności uprawniające do odliczenia VAT i nieuprawniające do tego odliczenia, i nie ma możliwości przyporządkowania ponoszonych wydatków do czynności opodatkowanych lub zwolnionych, zastosowanie znajduje przepis art. 90 ustawy, który ma na celu określenie wartości podatku naliczonego, służącego wyłącznie czynnościom opodatkowanym, z pominięciem tej części podatku naliczonego, w jakiej nabyte towary i usługi będą wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności zwolnionych od podatku.

W myśl art. 90 ust. 1 ustawy:

Stosownie do art. 90 ust. 2 ustawy:

Jak stanowi art. 90 ust. 3 ustawy:

Według art. 90 ust. 4 ustawy:

Z powołanych przepisów wynika, że proporcja wyliczana jest jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Zasada proporcjonalnego odliczania podatku ma zastosowanie do tej kategorii zakupów, których nie da się jednoznacznie w całości lub w części przypisać do konkretnego rodzaju sprzedaży.

Jak wynika z okoliczności sprawy, wydatki poniesione w związku z realizacją Transakcji na Uprawnienia CO2 będą wykorzystywane przez Państwa w ramach działalności gospodarczej do czynności opodatkowanych podatkiem VAT i będą Państwo w stanie je przyporządkować bezpośrednio.

Odnosząc się do Państwa wątpliwości należy również zwrócić uwagę na przepisy dotyczące czasowego odwrotnego obciążenia podatkiem dostaw gazu w systemie gazowym, energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym i usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, znajdujące się w Dziale XIII Rozdziale 1c ustawy o VAT.

Na podstawie art. 145e ust. 1  i 2 ustawy:

W myśl art. 145e ust. 2 ustawy:

Stosownie do art. 145f ustawy:

Pozostałe uregulowania zostały zawarte w art. 145g - 145k ustawy.

Wprowadzając powyższe przepisy ustawodawca skorzystał z przysługujących uprawnień wskazanych w Dyrektywie Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE.

Zgodnie z art. 199a Dyrektywy 2006/112/WE:

Zgodnie z art. 145g ustawy:

Przepis art. 106e ust. 1 pkt 12-14 i pkt 18 ustawy stanowi, że:

Natomiast art. 145h ustawy stanowi, że:

Na podstawie art. 108a ust. 1a ustawy:

Odnosząc się do powyższego, wskazać należy, że art. 145e ust. 1 ustawy zawiera warunki, których łączne spełnienie warunkuje stosowanie do świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych mechanizmu odwrotnego obciążenia, tj.:

-     dostawa tych towarów lub świadczenie tych usług są dokonywane w ramach transakcji zawartej bezpośrednio lub za pośrednictwem uprawnionego podmiotu na:

a)     giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

b)     rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;

-    dostawcą lub usługodawcą jest podatnik zarejestrowany na potrzeby podatku od towarów i usług, u którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy.

Przedmiotowy przepis zawiera także dodatkowy warunek dla zastosowania odwrotnego obciążenia, tj. aby w przypadku świadczenia tych usług - usługobiorcą był podatnik zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4 jako podatnik VAT czynny.

Z wniosku wynika, że są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.

Wskazali Państwo, że posiadają status podatnika VAT czynnego zgodnie z art. 96 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT oraz rejestrację do transakcji unijnych (VAT UE). Nabycie Uprawnień do emisji CO2 będzie następowało zasadniczo od Kontrahentów zagranicznych. Bank nie wyklucza jednak zawierania takich transakcji również z Kontrahentami krajowymi zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni w Polsce. W opisie sprawy wskazali Państwo również, że powyższe Transakcje na Uprawnienia CO2 nie będą zawierane na:

1) giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych,

2) rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF.

W przedmiotowej sprawie nie będą zatem spełnione łącznie wszystkie warunki wynikające z art. 145e ust. 1 ustawy, których łączne spełnienie warunkuje stosowanie do świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych mechanizmu odwrotnego obciążenia bowiem - jak wskazali Państwo w opisie sprawy - Transakcje na Uprawnienia CO2 nie będą zawierane na giełdzie towarowej w rozumieniu przepisów o giełdach towarowych ani na rynku regulowanym lub OTF w rozumieniu UOiF.

W związku z powyższym, ze względu na niespełnienie wszystkich wymogów formalnych dla potrzeb stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia, wynikających z art. 145e ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług nie będą Państwo zobowiązani do zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia na podstawie tego przepisu.

Wskazali Państwo, że posiadają status podatnika VAT czynnego zgodnie z art. 96 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT oraz rejestrację do transakcji unijnych (VAT UE). Nabycie Uprawnień do emisji CO2 będzie następowało zasadniczo od Kontrahentów będących kontrahentami instytucjonalnymi legitymującymi się statusem podatników podatku od wartości dodanej, identyfikującymi się numerami identyfikacji podatkowej innymi niż polskim, mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej poza terytorium kraju. Nie wykluczają Państwo jednak zawierania takich transakcji również z podmiotami mającymi siedzibę / stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni w Polsce. Opisane transakcje, jak ustalono powyżej, będą stanowiły usługi podlegające opodatkowaniu i nie będą korzystały ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Zatem zostaną spełnione wymienione w art. 86 ustawy o VAT warunki formalne uprawniające Państwa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

W konsekwencji, będzie Państwu przysługiwało pełne prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z tytułu nabycia Uprawnień do emisji CO2 w ramach Transakcji na Uprawnienia CO2. Przy czym prawo to będzie Państwu przysługiwało pod warunkiem niezaistnienia negatywnych przesłanek wynikających z art. 88 ustawy.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na cytowany wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, zgodnie z którym:

W przypadku nabycia usług w ramach importu usług to ich nabywca ma obowiązek rozliczyć podatek należny i taki obowiązek – na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy - ciąży na Państwu. Jednocześnie, jak wynika z cyt. art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy, kwota podatku należnego stanowi w takim przypadku kwotę podatku naliczonego.

Zatem określony przez Państwa, jako nabywcę usług od Kontrahentów zagranicznych w ramach importu usług, podatek należny stanowić będzie jednocześnie podatek naliczony, który podlega odliczeniu.

Państwa stanowisko w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 4 jest prawidłowe.

Państwa wątpliwości dotyczą również kwestii, czy w przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) nabycie i sprzedaż Uprawnień do emisji CO2 będą stanowić dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT oraz co będzie podstawą opodatkowania dla celów VAT w przypadku tego typu rozliczenia (pytania nr 5 i 6 z wniosku)

W tym miejscu należy wyjaśnić, że netting należy do umów nienazwanych, których treść kształtowana jest na podstawie art. 353¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem:

Mają do niego zastosowanie również przepisy regulujące kompensatę wierzytelności (art. 498 Kodeksu cywilnego). Zgodnie z art. 498 § 1 Kodeksu cywilnego:

W myśl art. 498 § 2 Kodeksu cywilnego:

Netting (określany zamiennie clearingiem) to bezgotówkowa forma rozliczeń między dwoma lub więcej podmiotami gospodarczymi, realizowana w ściśle określonym czasie. Kontrahenci zbierają dokumenty zawierające kwoty wzajemnych należności i zobowiązań, a następnie regulują jedynie powstałe saldo. Zazwyczaj podmiot nettingowy (clearingowy) działa jako pośrednik i przyjmuje na siebie rolę kupującego i sprzedającego w danej transakcji w celu zabezpieczenia zamówień między stronami. Praktyka taka stosowana jest zwłaszcza w obrocie międzynarodowym między podmiotami gospodarczymi, będącymi członkami zagranicznych grup kapitałowych. Inaczej nazywana jest praktyką transakcji kompensacyjnych.

Wskazali Państwo, że w przypadku przedterminowego zamknięcia transakcji pochodnej (poprzez otwarcie transakcji przeciwstawnej na podstawie zlecenia Klienta), zamierzają Państwo dopuścić możliwość kompensowania (tzw. nettingu) wzajemnych Transakcji Rzeczywistych (w których występują Państwo wobec danego Kontrahenta/Klienta równocześnie, jako nabywca i zbywca Uprawnień do emisji CO2), o takim samym okresie rozliczeniowym i tej samej dacie ich przeniesienia, wskutek której nie dojdzie do zmian zapisów na rachunkach w Rejestrze Unii (jeżeli skompensowaniu będzie podlegała identyczna liczba praw po obu stronach transakcji) lub nastąpi przeniesienie Uprawnień do emisji CO2 w Rejestrze Unii, w liczbie nadwyżki, pozostającej po potrąceniu wzajemnych transakcji. Dopuszczenie ww. formuły rozliczeń między stronami spowodowane jest ukształtowaną praktyką i wynika z charakteru rynku uprawnień do emisji.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że pomimo rozliczenia transakcji per saldo (nettingu), zarówno Państwo i Kontrahent/Klient w dalszym ciągu będą Sprzedającym lub Nabywcą Uprawnień do emisji CO2, zatem w dalszym ciągu będą to dwie usługi: nabycie Uprawnień do emisji CO2 a także ich sprzedaż. Tym samym, zarówno nabycie Uprawnień do emisji CO2 jak i sprzedaż tych Uprawnień, będą stanowić dwa odrębne świadczenia dla celów podatku VAT.

Odnosząc się do kwestii podstawy opodatkowania w przypadku rozliczenia ww. Transakcji „per saldo” należy zauważyć, że zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT:

W myśl art. 29a ust. 6 ww. ustawy:

Stosownie do art. 29a ust. 7 ustawy:

Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady podstawa opodatkowania obejmuje wszystko co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie do podstawy opodatkowania.

W konsekwencji, w przypadku rozliczenia pieniężnego opisanych Transakcji podstawą opodatkowania podatkiem VAT jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu świadczonej usługi – a więc wszystko, co otrzymają Państwo z tytułu sprzedaży Uprawnień CO2.

Zatem w przypadku rozliczenia „per saldo” (nettingu) nabycia i sprzedaży Uprawnień do emisji CO2, będących przedmiotem Państwa zapytania podstawą opodatkowania będzie realne wynagrodzenie, jakie Państwo osiągną z tytułu realizacji tych Transakcji, czyli cena za jaką dane Uprawnienie do emisji CO2 zostanie sprzedane.

Państwa stanowisko w zakresie pytań nr 5 i 6 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.