Usługi udzielania pożyczek mieszczą się w zakresie czynności, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako wymienione wprost w tym przepisie - korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy. Z tytułu świadczenia usług udzielania pożyczek zwolnionych od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (odsetek), zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy.
Spółka z o.o. (Pożyczkodawca) udzieliła trzech oprocentowanych pożyczek odnawialnych innej spółce z o.o. (Pożyczkobiorcy), powiązanej z nią, na sfinansowanie projektu budowy i komercjalizacji parku handlowego. Pożyczki zostały zawarte w umowach z sierpnia i września 2025 r., z określonymi limitami kwotowymi i terminami spłaty do 2026 r. Każda wypłata środków stanowi odrębną pożyczkę, a odsetki wynoszą 7,2% rocznie,…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
2 stycznia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 29 grudnia 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych udzielania pożyczek. Uzupełnili go Państwo pismem z 9 lutego 2026 r. (wpływ 11 lutego 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego (ostatecznie sprecyzowany w nadesłanym uzupełnieniu wniosku)
Zostały zawarte następujące umowy pomiędzy A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Pożyczkodawca), zwana dalej: Wnioskodawcą, a B Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (Pożyczkobiorca):
1) Umowa pożyczki odnawialnej zawartej 18 sierpnia 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu Pożyczkodawca udzielił Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 5.771.000,00 zł na okres do dnia 31 grudnia 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Pożyczkodawcę. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę.
W dniu 21 sierpnia 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy dwie wpłaty na łączną kwotę 5.940.000 zł. Pożyczkobiorca złożył deklarację PCC-3 i zapłacił podatek PCC w wysokości 0,5% podstawy opodatkowania.
2) Umowa pożyczki odnawialnej zawarta 18 sierpnia 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu Pożyczkodawca udzielił Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 3.869.000,00 zł na okres do dnia 31 grudnia 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Pożyczkodawcę. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę.
W dniu 4 września 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy wpłatę na kwotę 2.400.000 zł. Pożyczkobiorca złożył deklarację PCC-3 i zapłacił podatek PCC w wysokości 0,5% podstawy opodatkowania.
3) Umowa pożyczki odnawialnej zawarta 1 września 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu Pożyczkodawca udzielił Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 3.454.000,00 zł na okres do dnia 15 lipca 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Pożyczkodawcę. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę.
W dniu 4 września 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy wpłatę na kwotę 1.800.000 zł. Pożyczkobiorca złożył deklarację PCC-3 i zapłacił podatek PCC w wysokości 0,5% podstawy opodatkowania.
Zgodnie z wpisem w KRS przedmiotem przeważającej działalności Pożyczkobiorcy jest realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków (41.10.Z).
Zgodnie z wpisem w KRS przedmiotem przeważającej działalności Pożyczkodawcy jest pośrednictwo w obrocie nieruchomościami (kod 68.31.Z). Pozostała działalność została określona kodami: 41.00; 42.11.Z; 42.21.Z; 42.22.Z; 43.11.Z; 43.12.Z; 43.13.Z; 43.2; 43.3.
Pożyczkodawca i Pożyczkobiorca są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 lit. a i b i ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Wskazać należy, że zarówno Pożyczkobiorca, jak i Pożyczkodawca, są spółkami kapitałowymi z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają w Polsce obowiązkowi podatkowemu w podatku dochodowym od osób prawnych od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania oraz są czynnymi podatnikami VAT.
Pytania (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Czy w opisanym stanie faktycznym Spółka udzielająca pożyczek działała w charakterze podatnika podatku VAT, a udzielenie pożyczki stanowiło odpłatne świadczenie usług na gruncie VAT?
2. Czy udzielone pożyczki są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT?
3. Czy obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT, tj. z chwilą otrzymania odsetek?
Państwa stanowisko w sprawie (ostatecznie sformułowane w uzupełnieniu wniosku)
1. Spółka udzielając pożyczek działała w charakterze podatnika podatku VAT, a udzielenie pożyczek stanowi odpłatne świadczenie usług na gruncie VAT.
2. Udzielenie pożyczek jest zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, o ile nie zostanie wybrana opcja opodatkowania zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy o VAT po spełnieniu wymogów wynikających z tego przepisu.
3. Obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT, tj. z chwilą otrzymania odsetek.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają:
1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Zatem, każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o VAT.
Tym niemniej, aby uznać daną czynność za odpłatne świadczenie usług na gruncie podatku VAT, muszą być spełnione następujące warunki:
· w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia (tj. musi istnieć stosunek prawny pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą);
· świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy w postaci wynagrodzenia.
W konsekwencji, aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać określone wynagrodzenie. Związek pomiędzy świadczoną usługą a wynagrodzeniem musi mieć charakter bezpośredni, tj. z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść/wynagrodzenie na rzecz świadczącego usługę.
W opinii Wnioskodawcy, wskazane powyżej warunki są spełnione w analizowanych okolicznościach. Pomiędzy Spółką jako Pożyczkodawcą a Pożyczkobiorcą istnieje stosunek prawny, na podstawie którego Spółka udostępniła środki pieniężne tytułem pożyczki. Udostępnienie środków pieniężnych stanowi świadczenie Spółki, w zamian za co Spółka otrzyma wynagrodzenie w postaci odsetek/oprocentowania.
W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że udzielenie oprocentowanej/odpłatnej pożyczki stanowi odpłatne świadczenie usług na gruncie podatku VAT.
Nie każda jednak czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlegać będą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane będą przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy towarów lub świadczenia usług mamy do czynienia z działaniem w charakterze podatnika podatku VAT jest stwierdzenie, że działanie to jest dokonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Przepisy regulujące umowę pożyczki zostały zawarte w kodeksie cywilnym.
Zgodnie z art. 720 kodeksu cywilnego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
W wyniku spełnienia świadczenia przez dającego pożyczkę, określone przedmioty majątkowe stają się własnością biorącego pożyczkę. Zasilają one jednak tylko czasowo majątek biorącego pożyczkę, który obowiązany jest do zwrotu, tj. do przeniesienia na drugą stronę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju.
W interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe podkreśla się, że czynności polegające na udzielaniu oprocentowanych pożyczek pieniężnych stanowią odpłatne świadczenie usług i podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Udzielanie pożyczek przez podmiot zarejestrowany jako czynny podatnik VAT spełnia przesłanki uznania tych czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu ich udzielenia, czy statusu nabywcy. Udzielanie bowiem pożyczek przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, należy identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny danego podmiotu.
Jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, Spółka będąca pożyczkodawcą prowadzi działalność gospodarczą w Polsce i jest zarejestrowana jako czynny podatnik VAT. Spółka udzieliła pożyczki podmiotowi powiązanemu, która to pożyczka została udzielona w ramach prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Pożyczka ma charakter odpłatny, umowa przewiduje stosowne wynagrodzenie w postaci oprocentowania (odsetek).
Wobec powyższego, opisane we wniosku czynności polegające na udzieleniu oprocentowanych pożyczek, będą realizowane przez Spółkę działającą w charakterze podatnika podatku VAT i będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT jako odpłatne świadczenie usług.
Wskazane stanowisko jest potwierdzane w licznych interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe, które składają się na ugruntowaną linię interpretacyjną. Przykładowo:
Analogiczne stanowisko zostało przedstawione m.in. w interpretacji indywidualnej: z 29 stycznia 2021 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.986.2020.2.KO); interpretacji indywidualnej z 3 marca 2020 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.89.2020.1.ABU); interpretacji indywidualnej z 24 maja 2018 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.244.2018.2.IK) oraz interpretacji indywidualnej z 5 stycznia 2017 r. (nr 2461-1BPP2.4512.901.2016.1.JJ).
W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że stanowisko zgodnie z którym Spółka udzielając pożyczek działa w charakterze podatnika podatku VAT, a udzielenie pożyczki stanowi odpłatne świadczenie usług na gruncie VAT jest prawidłowe i zgodne z ugruntowaną linią interpretacyjną organów podatkowych.
Odnosząc się natomiast do zagadnienia zwolnienia z podatku VAT, wskazać należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku VAT usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
W opinii Wnioskodawcy przepis znajdzie zastosowanie do analizowanych okoliczności. W konsekwencji, świadczona przez Wnioskodawcę usługa udzielenia pożyczki będzie zwolniona z podatku VAT.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 7 marca 2023 r. (nr 0111-KDIB3-1.4012.136.2023.1.MSO), DKIS potwierdził stanowisko podatnika, który twierdził, że: „Skoro więc z powołanego art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT wynika, że zwalnia się od podatku VAT usługi w zakresie udzielania pożyczek pieniężnych, to należy stwierdzić, że wskazane we Wniosku usługi udzielenia pożyczek na rzecz Pożyczkobiorców korzysta ze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT”.
W przepisach ustawy o VAT przewidziano możliwość opodatkowania usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Tym niemniej, w przypadku braku wyboru opcji opodatkowania, zastosowanie znajdzie zwolnienie z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
W związku z powyższym, stanowisko zgodnie z którym udzielenie pożyczki jest zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, o ile Spółka nie wybierze opcji opodatkowania zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy o VAT, po spełnieniu wymogów wynikających z tego przepisu, jest prawidłowe.
W kwestii momentu powstania obowiązku podatkowego, wskazać należy na treść art. 19a ust. 1 ustawy o VAT, stanowiącego, że obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. Wyjątki od tej zasady zostały wskazane w szczególności w art. 19a ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy o VAT.
Zgodnie z argumentacją wskazaną w odpowiedzi na pytanie 1 i 2, udzielenie pożyczki będzie stanowiło odpłatne świadczenie usług zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
W związku z powyższym, w sytuacji, gdy świadczenie Spółki będzie zwolnione z VAT, obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty za usługę udzielenia pożyczki, tj. z chwilą otrzymania przez Spółkę odsetek.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy przepisu art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
Co istotne, oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy).
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
Zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z opisu sprawy wynika, że zawarli Państwo z Pożyczkobiorcą następujące umowy pożyczek:
1) Umowa pożyczki odnawialnej zawartej 18 sierpnia 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu udzielili Państwo Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 5.771.000,00 zł na okres do dnia 31 grudnia 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Pożyczkodawcę. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Państwa na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę. W dniu 21 sierpnia 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy dwie wpłaty na łączną kwotę 5.940.000 zł.
2) Umowa pożyczki odnawialnej zawarta 18 sierpnia 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu udzielili Państwo Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 3.869.000,00 zł na okres do dnia 31 grudnia 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Państwa. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę. W dniu 4 września 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy wpłatę na kwotę 2.400.000 zł.
3) Umowa pożyczki odnawialnej zawarta 1 września 2025 r., w której Pożyczkobiorca oświadczył, że zamierza realizować projekt na nieruchomości w miejscowości (...) polegający w szczególności na budowie i komercjalizacji parku handlowego. Na sfinansowanie przedmiotowego projektu udzielili Państwo Pożyczkobiorcy niejednokrotnej pożyczki pieniężnej (pożyczka odnawialna) w kwocie nie większej niż 3.454.000,00 zł na okres do dnia 15 lipca 2026 r. Wielokrotne pożyczki będą wypłacane według wskazań Pożyczkobiorcy, tj. w kwotach określonych przez Pożyczkobiorcę. Wypłata pożyczek będzie następować na żądanie Pożyczkobiorcy w terminie 7 dni od daty żądania zgłoszonego przez Pożyczkodawcę. Zgodnie z treścią umowy Pożyczkobiorca może według własnego uznania dokonać wcześniejszej spłaty pożyczek w całości lub częściach. W umowie ustalono, że należne odsetki wynoszą 7,2% w skali roku, naliczane dla każdej z pożyczek za okres od dnia jej wpłaty i płatne będą w dniu spłaty pożyczki. Zgodnie z postanowieniami umowy, każdorazowa wypłata środków pieniężnych przez Pożyczkodawcę na rzecz Pożyczkobiorcy w ramach niniejszej umowy stanowi odrębną pożyczkę. W dniu 4 września 2025 r. Pożyczkobiorca otrzymał na swój rachunek bankowy tytułem powyższej umowy wpłatę na kwotę 1.800.000 zł.
Zgodnie z wpisem w KRS przedmiotem Państwa przeważającej działalności jest pośrednictwo w obrocie nieruchomościami (kod: 68.31.Z). Pozostała działalność została określona kodami: 41.00; 42.11.Z; 42.21.Z; 42.22.Z; 43.11.Z; 43.12.Z; 43.13.Z; 43.2; 43.3.
Zarówno Pożyczkobiorca, jak i Państwo, są czynnymi podatnikami VAT.
Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy udzielając pożyczki działali Państwo w charakterze podatnika podatku VAT, a udzielenie pożyczki stanowiło odpłatne świadczenie usług na gruncie VAT.
Istota umowy pożyczki została zawarta w art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 10711 ze zm.)
Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
W wyniku spełnienia świadczenia przez dającego pożyczkę, określone przedmioty majątkowe stają się własnością biorącego pożyczkę. Zasilają one jednak tylko czasowo majątek biorącego pożyczkę, który obowiązany jest do zwrotu, tj. do przeniesienia na drugą stronę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju.
Czynność polegająca na udzieleniu pożyczki pieniężnej podlegającej oprocentowaniu stanowi odpłatne świadczenie usług i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Udzielanie pożyczek przez podatnika podatku od towarów i usług spełnia przesłanki uznania tej czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu jej udzielenia, czy statusu nabywcy. Udzielanie bowiem pożyczki przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzącą obowiązki w podatku od towarów i usług, nawet gdy ta czynność nie znajduje się w jej zakresie przedmiotowym.
Charakter i cechy usługi udzielenia pożyczki wskazują, że czynność ta mieści się w definicji pojęcia „działalność gospodarcza”. W świetle art. 15 ust. 2 ustawy zdanie drugie działalność gospodarcza „obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych”. Niewątpliwie przekazanie środków pieniężnych (a zatem wartości o charakterze niematerialnym) na rzecz pożyczkobiorcy, na określony okres czasu, za ustalonym wynagrodzeniem uzyskiwanym w ustalonych okresach rozliczeniowych, stanowi wykorzystywanie tych środków w sposób ciągły i w celach zarobkowych. Usługa tego rodzaju mieści się zatem w pojęciu „działalność gospodarcza” zdefiniowanym w art. 15 ust. 2 ustawy.
W analizowanej sprawie, czynności udzielenia przez Państwa na rzecz Pożyczkobiorcy pożyczek, spełniają przesłanki uznania tych czynności za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Udzielenie bowiem pożyczek przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzące obowiązki w podatku od towarów i usług, zaś Państwa (Pożyczkodawcę) uznać za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest zatem prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy udzielona pożyczka jest zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
Zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział w odniesieniu do niektórych czynności zwolnienie od podatku. Regulacje w zakresie zwolnień od podatku zostały zawarte m.in. w art. 43 ustawy.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Co istotne, ww. zwolnienie ma charakter przedmiotowy, gdzie przede wszystkim istotną przesłanką do skorzystania ze zwolnienia jest rodzaj świadczonej usługi – cechy, które ją wyróżniają. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianych zwolnień wyłącznie do określonej grupy podmiotów. Zatem, wystarczającą przesłanką pozwalającą objąć zwolnieniem daną czynność jest wykazanie jej związku ze wskazanymi w ww. przepisach czynnościami, przy czym związek ten musi być wyraźny i nie odbiegać od świadczenia usług finansowych, wypaczając przez to istotę przewidzianego zwolnienia.
W analizowanej sprawie udzielenie przez Państwa pożyczek na rzecz Pożyczkobiorcy mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu VAT, jako odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Z uwagi na to, że usługi udzielania pożyczek mieszczą się w zakresie czynności, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako wymienione wprost w tym przepisie - korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
Na marginesie należy zwrócić uwagę na przepis art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu:
Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.
Powyższe przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które obligatoryjnie korzystają ze zwolnienia od podatku – w tym m.in. właśnie usług udzielania pożyczek - przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą również ustalenia, czy obowiązek podatkowy w podatku VAT powstanie zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT, tj. z chwilą otrzymania odsetek.
Regulacje dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług zawierają przepisy art. 19a ustawy.
Zgodnie z zasadą ogólną, zawartą w art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Niemniej jednak – w art. 19a ust. 5 ustawy – dla niektórych usług ustawodawca w sposób szczególny określił moment powstania obowiązku podatkowego.
Stosownie do art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41.
Według art. 19a ust. 6 ustawy:
W przypadkach, o których mowa w ust. 5 pkt 1 i 2, obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
Moment powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa o VAT nie definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Wskazać jednak należy, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Z kolei, o charakterze i o dacie wykonania tej usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej, chyba że moment ten jest określany przez obowiązujący przepis prawa regulujący zasady wykonywania danego rodzaju usług.
Przepis art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy wprowadza szczególny moment powstania obowiązku podatkowego m.in. dla określonych usług korzystających ze zwolnienia od podatku. Metoda ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego wymieniona w art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy ma jednak zastosowanie wyłącznie do usług finansowych, których świadczenie jest zwolnione od podatku VAT na mocy m.in. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
Zatem obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług dla usług udzielania pożyczek zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, powstaje z chwilą otrzymania całości lub części odsetek.
W opisie sprawy wskazali Państwo, że udzielili pożyczek na rzecz Pożyczkobiorcy. Pożyczki te mają charakter odpłatny – postanowienia zawartych umów przewidują odsetki płatne przez Pożyczkobiorcę. Usługi udzielania pożyczek mieszczą się w zakresie czynności, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako wymienione wprost w tym przepisie - korzystają zatem ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
W związku z powyższym, w analizowanej sytuacji z tytułu świadczenia usług udzielania pożyczek zwolnionych od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (odsetek), zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest zatem prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo