Interpretacja 0114-KDIP4-3.4012.546.2025.2.DS

Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe

Szanowny Panie,

stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

12 września 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych wniesienia majątku do Fundacji rodzinnej. Uzupełnił go Pan pismem z 8 października 2025 r. (wpływ 8 października 2025 r.), oraz - w odpowiedzi na wezwanie - pismami z 11 listopada 2025 r. (wpływ 11 listopada 2025 r.), oraz 13 listopada 2025 r. (wpływ 13 listopada 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego (wynikający z wniosku i uzupełnienia)

Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym podlegającym opodatkowaniu od całości osiąganych dochodów w Polsce.

Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą „A” (dalej: Przedsiębiorstwo) w ramach której świadczy usługi transportowe i spedycyjne na terytorium Polski i za granicą oraz wynajmuje nieruchomości komercyjne na rzecz podmiotów trzecich.

Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów (Dz. U. z 2024 r. poz. 361; dalej: „ustawa o VAT”).

Wnioskodawca zarejestrował fundację rodzinną pod nazwą „B” (dalej: „Fundacja”), o której mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 825; dalej: „ustawa o FR”). Fundacja została wpisana do rejestru fundacji rodzinnych, otrzymała NIP: (…) oraz REGON: (…).

Beneficjentami Fundacji są jej beneficjenci statutowi, tj. Fundator, żona Fundatora i zstępni Fundatora (dalej: Beneficjenci).

Beneficjentem statutowym Fundacji stanie się każdy zstępny Beneficjenta statutowego od chwili urodzenia albo ziszczenia się innej doniosłej prawnie przyczyny określającej daną osobę jako zstępnego (takiej jak uznanie, sądowe ustalenie ojcostwa lub macierzyństwa, przysposobienie lub inne zdarzenie prawne).

Do Fundacji zostanie wniesiona jako darowizna, m.in. część Przedsiębiorstwa obejmująca nieruchomości wynajmowane w ramach prowadzonej obecnie przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej. Docelowo prowadzona przez Wnioskodawcę jednoosobowa działalność gospodarcza ma zostać przekształcona w sp. z o.o., której udziały również mają zostać wniesione darowizną do fundacji rodzinnej. Nie oznacza to, że fundacja przejmie działalność Przedsiębiorstwa, gdyż to - w części dotyczącej świadczenia usług transportowych i spedycyjnych - będzie dalej prowadzone przez spółkę powstałą z przekształcenia.

Głównym celem Fundacji Wnioskodawcy jest przede wszystkim zabezpieczenie i usprawnienie procesu sukcesyjnego i tym samym wydzielenie do odrębnego podmiotu części majątku przynoszącego pasywny dochód w celu jego reinwestycji i ochrony.

Przekazanie majątku, w tym udziałów w firmie rodzinnej na rzecz Fundacji, ma chronić go przed podziałem (np. w wyniku spadkobrania), umożliwić jego pomnażanie fundatorom i przyszłym pokoleniom, a więc także czerpanie z niego korzyści.

Przedmiotem darowizny będzie część przedsiębiorstwa, która stanowi zespół nieruchomości komercyjnych będących przedmiotem wynajmu (dalej: „Działalność nieruchomościowa”). W skład Działalności nieruchomościowej wchodzą:

• nieruchomości komercyjne gruntowe/lokalowe, takie jak:

1)  Budynek usługowy: (…),

2)  Grunt nr (…)

3)  Budynek usługowy: (…)

4)  Działki nr: 1, 2

• środki trwałe i inne ruchomości będące związane z przedmiotem najmu,
• umowy najmu,
• umowy na dostawę mediów,
• umowy ubezpieczenia nieruchomości,
• należności i zobowiązania wynikające z powyższych umów,
• baza klientów,
• ogół wiedzy i informacji pozyskanych w związku z działalnością gospodarczą (tzw. know-how), w szczególności obejmujące fachową wiedzę techniczną (budowlaną), doświadczenie w zakresie zarządzania portfelem inwestycyjnym składającym się z nieruchomości, w tym informacje potrzebne do dokonania kolejnych inwestycji i determinacji kolejnego obiektu inwestycyjnego, procesy obsługi nieruchomości.

W ramach obecnego Przedsiębiorstwa istnieje wewnętrzny regulamin organizacyjny, który wyróżnia Działalność nieruchomościową jako wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę Przedsiębiorstwa, której przedmiotem działalności jest zarządzanie i wynajmowanie nieruchomości stanowiących jej własność.

Zdarzenia gospodarcze dotyczące Działalności nieruchomościowej są ewidencjonowane w wyodrębnionej części ksiąg rachunkowych, która umożliwia przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań osobno do Działalności nieruchomościowej i reszty jednoosobowej działalności.

Wnioskodawca prowadzi odrębne listy płac. Jedna lista płac dotyczy pracowników przypisanych do świadczenia usług w zakresie wynajmu nieruchomości, pozostałe zaś listy płac dotyczą pracowników przypisanych do pozostałej działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę.

Dodatkowo Wnioskodawca zatrudnia pracowników do obsługi nieruchomości, a w związku z darowizną Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie wiązać się to także z przeniesieniem praw i obowiązków wynikających ze stosunków pracy (z mocy prawa w trybie art. 23¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeksu pracy; tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. 1465).

Decyzja o powołaniu Fundacji jest działaniem podyktowanym realnymi potrzebami sukcesyjnymi i chęcią długoterminowej ochrony majątku rodzinnego. Fundacja została utworzona w celu przeprowadzenia procesu sukcesji Przedsiębiorstwa Fundatora oraz zaspakajania potrzeb Beneficjentów.

Zgodnie z treścią statutu, celem Fundacji jest:

• zabezpieczenie wielopokoleniowej sukcesji mienia fundatorów poprzez podejmowanie odpowiednich działań (w szczególności planistycznych i prawnych) w sposób umożliwiający jego utrzymanie i rozwój na rzecz kolejnych pokoleń Beneficjentów;
• zarządzanie mieniem i inwestowanie mienia w celu zapewnienia jego wzrostu i ochrony przed inflacją oraz innymi czynnikami zewnętrznymi;
• działalność na rzecz Beneficjentów poprzez wspieranie, rozwój i ochronę zdrowia, interesów ekonomicznych, edukacyjnych i społecznych Beneficjentów;
• sprawowanie funkcji holdingu poprzez koordynację i zarządzanie zależnymi podmiotami Fundacji w celu efektywnego wykorzystania zasobów, optymalizacji działań operacyjnych oraz maksymalizacji wartości dla Beneficjentów;

Jak wynika z treści statutu, celem, który przyświecał Fundatorowi, jest przede wszystkim zabezpieczenie i usprawnienie procesu sukcesyjnego i tym samym wydzielenie do odrębnego podmiotu części majątku przynoszącego pasywny dochód w celu jego reinwestycji i pozyskiwania środków na rzecz zaspokajania potrzeb Beneficjentów oraz wspieranie ich przyszłości, zgodnie z wyraźnymi wskazówkami Fundatora zawartymi w statucie Fundacji.

Przekazanie majątku, w tym działalności rodzinnej na rzecz Fundacji ma ochronić go przed podziałem, umożliwić jego pomnażanie, a więc także czerpanie z niego korzyści przez Beneficjentów Fundacji.

Poprzez wydzielenie do Fundacji części majątku, Fundator pragnie ochronić zgromadzone aktywa przed nieoczekiwanym podziałem, umożliwić ich długoterminowe pomnażanie oraz zapewnić stabilne, pasywne źródło dochodu dla Beneficjentów.

Fundator kieruje się przesłankami rodzinnymi i dąży do zapewnienia stabilności i rozwoju majątku dla przyszłych pokoleń.

Fundator podjął tę decyzję w celu pogodzenia interesów związanych z działalnością gospodarczą z interesami prywatnymi rodziny, zgodnie z intencją ustawodawcy. Przekazanie Fundacji Działalności nieruchomościowej jest strategicznym krokiem Fundatora, który ma na celu odseparowanie tego majątku od osobistej, aktywnej działalności Fundatora, transformując go w zarządzany pasywnie portfel aktywów Fundacji.

Dochody generowane z najmu i dzierżawy Nieruchomości, składające się na Działalność nieruchomościową, będą następnie reinwestowane w ramach Fundacji w celu pozyskiwania środków na zabezpieczenie przyszłości rodziny Fundatora.

Wnioskodawca pragnie podkreślić, że działalność Fundacji w zakresie najmu i dzierżawy nie ma na celu angażowania Fundacji w aktywną, operacyjną działalność gospodarczą, lecz efektywne zarządzanie mieniem już zgromadzonym i generowanie z niego pasywnych przychodów dla rodziny.

W odróżnieniu od aktywnego prowadzenia firmy, Fundacja ma skupiać się na długoterminowej dzierżawie i najmie, co jest formą zarządzania mieniem, a nie świadczeniem usług operacyjnych.

Takie działanie pozwala na spełnianie świadczeń na rzecz Beneficjentów z dochodów pasywnych, przy jednoczesnym utrzymaniu i pomnażaniu majątku w nienaruszonym stanie co długoterminowo zabezpiecza przyszłość rodziny.

Możliwe potencjalne korzyści podatkowe są jedynie wtórnym efektem zastosowania się do rozwiązań prawnych przewidzianych dla fundacji rodzinnych, a nie jej głównym lub jedynym celem. Wnioskodawca faktycznie chce zabezpieczyć swój majątek.

Fundacja jest dla Fundatora narzędziem do zarządzania, ochrony i pomnażania majątku rodzinnego, efektywnego planowania sukcesji, optymalizacji struktury prowadzonego biznesu oraz prowadzenia dozwolonej działalności gospodarczej w sposób zgodny z przepisami i wynikającymi z nich (przewidzianymi przez ustawodawcę) preferencjami podatkowymi.

Fundacja będzie kontynuowała działalność prowadzoną przez Wnioskodawcę i nie zostanie ona zamieniona na inny rodzaj działalności.

Fundacja będzie wykorzystywała nieruchomości wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT, niekorzystających ze zwolnienia od opodatkowania tym podatkiem.

Ponadto, Wnioskodawca planuje wniesienie do Fundacji nieruchomości, które nie wchodzą w skład Działalności nieruchomościowej. Będą to następujące nieruchomości nabyte przez Wnioskodawcę prywatnie (dalej: „Nieruchomości prywatne”):

1)  Lokal mieszkalny nr (…)

2)  Udział w Działce nr: 3

3)  Lokal mieszkalny nr (…)

4)  Udział w Działce nr: 4

5)  Lokal mieszkalny nr (…)

6)  Udział w działce nr: 5

7)  Lokal mieszkalny nr (…)

8)  Udział w Działce nr: 6

9)  Lokal mieszkalny nr (….)

10)  Działka przypisana do budynku nr: 7 i część działki 8 (…)

11)  Lokal mieszkalny nr (…),

12)  Działka przypisana do budynku nr: 9, 10 (…)

13)  Lokal mieszkalny (…)

Wnioskodawca nabył Nieruchomości prywatne do majątku prywatnego.

Nabycie Nieruchomości prywatnych nie podlegało VAT i z tego tytułu Wnioskodawca nie odliczył podatku naliczonego VAT.

Wnioskodawca nabył Nieruchomości prywatne na cele osobiste.

Nieruchomości prywatne nie zostały wprowadzone do wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawcy.

Nieruchomości prywatne nie zostały nabyte z zamiarem wykorzystywania ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Wnioskodawcy.

Nieruchomości prywatne są lub będą najpewniej wynajmowane przez Wnioskodawcę, w ramach zarządu majątkiem prywatnym, osobom fizycznym wyłącznie na cele mieszkalne.

Wnioskodawca nie poniósł wydatków modernizacyjnych związanych z ulepszeniem, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT.

Pytania

1)  Czy planowane przez Wnioskodawcę nieodpłatne przekazanie Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji, będzie czynnością podlegającą VAT?

2)  Czy planowane przez Wnioskodawcę nieodpłatne przekazanie Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie stanowić zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o VAT, a w konsekwencji czego czynność ta nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

3)  Czy w sytuacji nieodpłatnego przekazania Działalności nieruchomościowej na rzecz fundacji rodzinnej, Wnioskodawca będzie zobowiązany do dokonania ewentualnej korekty podatku naliczonego w rozumieniu ustawy o VAT?

Pana stanowisko w sprawie

1)  Zdaniem Wnioskodawcy, planowane przez Wnioskodawcę nieodpłatne przekazanie Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji, nie będzie czynnością podlegającą VAT.

2)  Zdaniem Wnioskodawcy, planowane przez Wnioskodawcę nieodpłatne przekazanie Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie stanowić zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o VAT, a w konsekwencji nie będzie stanowić czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

3)  Zdaniem Wnioskodawcy, w sytuacji nieodpłatnego przekazania powyższej Działalności przez Wnioskodawcę na rzecz fundacji rodzinnej, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego w rozumieniu ustawy o VAT.

Uzasadnienie do stanowiska nr 1

Działalność fundacji rodzinnej uregulowana została przepisami ustawy o FR.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o FR:

Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej.

Stosowanie do art. 2 ust. 2 ustawy o FR:

Przez świadczenie rozumie się składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów.

W myśl art. 17 ustawy o FR:

Fundator wnosi do fundacji rodzinnej mienie na pokrycie funduszu założycielskiego o wartości określonej w statucie, nie niższej niż 100.000 zł.

Ponadto, zgodnie z art. 20 FR:

Fundacja rodzinna nie może zwracać fundatorowi mienia wniesionego na pokrycie funduszu założycielskiego ani w całości, ani w części, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy o VAT:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Zgodnie z art. 2 pkt 22 ustawy o VAT:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W myśl art. 7 ust. 1 pkt 6 i 7 ustawy o VAT:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:

6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;

7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.

Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).

W pewnych, ściśle określonych przypadkach, na mocy art. 7 ust. 2 ustawy, również nieodpłatne przekazanie towarów, jak i na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy, nieodpłatne świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług, które na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 podlega VAT.

I tak, w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o VAT:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1)  przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2)  wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ustawy, rozumiana jest jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W określeniu „jak właściciel” zawiera się możliwość uznania za dostawę faktycznego przeniesienia władztwa nad rzeczą.

W ustawie o VAT „dostawa” oznacza wszelkiego rodzaju rozporządzanie towarem (sprzedaż, zamiana, darowizna, oraz każdą inną transakcję, która w aspekcie ekonomicznym będzie prowadziła do podobnego rezultatu).

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT należy mieć na względzie, że ustawy o VAT zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą w myśl art. 7 tej ustawy.

Przez świadczenie należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie, powstrzymanie się od działania (nieczynienie bądź też tolerowanie).

Pojęcie świadczenia usług ma zatem bardzo szeroki zakres. Należy jednak zaznaczyć, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym.

Aby dana czynność stanowiąca dostawę towarów rozumieniu art. 7 była podlegała VAT, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem VAT.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby VAT, zostały określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT:

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Kiedy osoba fizyczna dokonuje sprzedaży swojego majątku osobistego, a czynność ta wykonywana jest okazjonalnie i nie zmierza do nadania jej stałego charakteru, nie oznacza to prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.

Nie jest podatnikiem VAT ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej czy zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.

Jednocześnie wykorzystywanie składników majątku, tj. takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub długim okresem trwania, które polega na czerpaniu dochodów ze składnika majątku, wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.

Każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy powinien być uznany za podatnika VAT.

W konsekwencji, wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży nieruchomości jest ustalenie czy działanie to można uznać za wykorzystywanie majątku w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został i faktycznie wykorzystany na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ustawy o VAT.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że pojęcie "majątku prywatnego" nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych.

„Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.

Ze wskazanego orzeczenia wynika, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego.

Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Ponadto, należy odnieść się do przepisu art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Najem jest więc umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Z powyższego wynika, że umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie lokalu przez jego najemcę.

Zatem na gruncie ustawy o VAT umowa najmu wypełnia definicję świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż w wyniku zawartej umowy powstaje bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym.

Wnioskodawca zwraca uwagę na treść zdania drugiego definicji pojęcia „działalność gospodarcza” do którego odwołuje się art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, w której mówi się o wykorzystywaniu m.in. towarów w sposób ciągły do celów zarobkowych.

Takie wykorzystywanie towarów ma miejsce poprzez oddanie ich w stosunki obligacyjne (najem, dzierżawa, leasing itp.).

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT:

Zwalnia się od podatku usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym lub części nieruchomości, na własny rachunek, wyłącznie na cele mieszkaniowe lub na rzecz społecznych agencji najmu, o których mowa w art. 22a ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa.

Analiza przywołanych przepisów oraz tez wynikających z powołanego orzecznictwa prowadzi do wniosku, że skoro Nieruchomości prywatne będą przedmiotem umowy najmu, to znaczy, że nie były wykorzystywane w rozumieniu przepisów ustawy o VAT przez Wnioskodawcę na cele osobiste, lecz będą wykorzystywane w celu czerpania z nich dochodów.

Zawarcie umów najmu, nie będzie stanowić zarządu majątkiem prywatnym, lecz wypełni definicję działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

W konsekwencji, z tytułu planowanej darowizny Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji, Wnioskodawca będzie występować w charakterze podatnika VAT.

Przy czym, opodatkowanie VAT określonej czynności (dostawy towaru/świadczenia usługi) jest uzależnione od tego, czy podmiot jej dokonujący występuje w charakterze podatnika VAT, ale także od tego, czy czynność ta mieści się w dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Z uwagi na to, że Wnioskodawca zamierza Nieruchomości prywatne przekazać na rzecz Fundacji w drodze darowizny, analizie należy poddać, czy ta czynność może zostać uznana za odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, a w konsekwencji za czynność podlegającą regulacjom ustawy o VAT, tj. za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Z powołanego art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT wynika, że uznanie darowizny towaru za czynność odpłatną, za odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, uzależnione jest od tego, czy podatnikowi przysługiwało w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Zważywszy na powyższe i wobec tego, że:

1)  przy nabyciu przez Wnioskodawcę Nieruchomości prywatnych Wnioskodawcy nie przysługiwało - ani w całości, ani w części - prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego,

2)  Wnioskodawca nabył Nieruchomości prywatne na cele osobiste,

3)  Nieruchomości prywatne zostaną przeznaczone wyłącznie na cel najmu mieszkalnego i usługa najmu Nieruchomości prywatnych będzie korzystać ze zwolnienia na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 36 ustawy o VAT,

4)  Wnioskodawca nie poniósł wydatków modernizacyjnych / związanych z ulepszeniem w stosunku do których miałby prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT.

to zdaniem Wnioskodawcy, w omawianej sprawie, nie będą spełnione przesłanki do uznania, że darowizna Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji może zostać uznana za czynność zrównaną z odpłatną dostawą towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, która podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Wobec powyższego, czynność nieodpłatnego przekazania (darowizna) Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji nie będzie stanowić czynności podlegającej VAT.

Uzasadnienie do stanowiska nr 2

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

W myśl art. 2 pkt 6 Ustawy o VAT:

Przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

Na mocy art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Zgodnie z art. 2 pkt 27e ustawy o VAT przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa (dalej: „ZCP”) rozumieć należy organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Ponadto, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych i organów podatkowych, aby zespół składników majątku mógł zostać uznany za ZCP muszą zostać spełnione łącznie następujące przesłanki:

1)  istnienie zespołu składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań, powiązanych funkcjonalnie (dalej: „Przesłanka nr 1”);

2)  zespół ten jest organizacyjnie wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie (dalej: „Przesłanka nr 2”);

3)  zespół ten jest finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie (dalej: „Przesłanka nr 3”);

4)  składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych (zespół składników jest wyodrębniony funkcjonalnie) (dalej: „Przesłanka nr 4”);

5)  zespół tych składników może stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania gospodarcze (dalej: „Przesłanka nr 5”).

Taką wykładnię przykładowo przedstawiono w piśmie z 5 stycznia 2024 r., nr: 0114-KDIP1-1.4012.645.2023.1.AKA).

Przy czym należy zwrócić uwagę, że dla stwierdzenia, czy przedmiotem danej transakcji (zbycia), podlegającej potencjalnemu wyłączeniu z zakresu VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, jest ZCP, konieczne jest przeanalizowanie zbywanych składników majątkowych pod kątem spełniania ww. kryteriów biorąc pod uwagę ich status w istniejącym przedsiębiorstwie konkretnego zbywcy na moment poprzedzający daną transakcję.

W konsekwencji, Wnioskodawca przedstawia poniżej ocenę spełnienia w przedstawionym w niniejszym wniosku stanie faktycznym wskazanych powyżej przesłanek.

Przesłanka nr 1:

Zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań)

Pierwsza przesłanka istnienia ZCP to przede wszystkim fakt, że istnieją tam zarówno składniki materialne jak i niematerialne, przy czym w orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli dane przedsiębiorstwo nie posiada zobowiązań, nie należy ich sztucznie wyodrębniać.

Albowiem istnienie jedynie składników materialnych wykluczałoby możliwość uznania ich za przedsiębiorstwo - w rzeczywistości byłoby dostawą towarów. Również z drugiej strony same składniki niematerialnie nie mogłyby realizować celów przedsiębiorstwa, bez żadnej ich obecności w sferze materialnej.

Takie rozumienie przepisuje występuje również w orzecznictwie, przykładowo w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 6 listopada 2019 r., sygn. I SA/Rz 525/19:

„W końcu należy się odnieść do zbioru funkcjonalnie powiązanych składników o charakterze materialnym i niematerialnym, jako istocie przedmiotu zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Z definicji tej wynika, że przedmiotem takiej transakcji nie mogą być wyłącznie rzeczy o charakterze materialnym (ruchome bądź nieruchome), gdyż one same z siebie nie mogą być uznane za zdolne do prowadzenia działalności gospodarczej.”

W ocenie Wnioskodawcy, przedmiot planowanej darowizny będzie spełniał wszystkie wymienione warunki, co oznacza, że stanowi on ZCP. Przedmiotem darowizny będą nieruchomości, znajdujące się środki trwałe, wyposażenie - elementy materialne. Dodatkowo w Działalności znajdują się należności, umowy mediów i ubezpieczenia, baza kontrahentów, know-how związany z działalnością w zakresie wynajmu nieruchomości - elementy niematerialne. W ramach Działalności istnieją również zobowiązania, które są elementem samej definicji zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Wszystkie powyższe elementy są i będą wykorzystywane w celu prowadzenia działalności gospodarczej, której celem jest wynajem nieruchomości i nie zawierają one elementów zbędnych z powyższego punktu widzenia.

Przesłanka nr 2:

Zagadnienie wyodrębnienia organizacyjnego w istniejącym przedsiębiorstwie

Ustawa o VAT nie zawiera definicji wyodrębnienia organizacyjnego. W praktyce stosowania prawa przyjmuje się jednak, iż o spełnieniu tej przesłanki można mówić, gdy zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowi odrębną jednostkę organizacyjną w strukturze danego przedsiębiorstwa. Takie organizacyjne wydzielenie powinno nastąpić na podstawie statutu, regulaminu, zarządzenia lub innego aktu o podobnym charakterze.

Jak wskazuje się w interpretacjach, przykładowo w interpretacji z 28 maja 2024 r. Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0112-KDIL3.4012.133.2024.4.EW:

„Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące część przedsiębiorstwa powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w istniejącym przedsiębiorstwie, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa.”

Zdaniem Wnioskodawcy w przedstawionym stanie faktycznym występuje właśnie takie wyodrębnienie. Wnioskodawca uchwalił wewnętrzny regulamin organizacyjny, który wyróżnia Działalność nieruchomościową jako wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę, której przedmiotem działalności jest zarządzanie i wynajmowanie nieruchomości stanowiących jej własność. W ramach tego wyodrębnienia wchodzą jedynie składniki materialne i niematerialne istotne z punktu widzenia prowadzonej działalności - wynajmu nieruchomości.

Przesłanka nr 3:

Zagadnienie wyodrębnienia finansowego w istniejącym przedsiębiorstwie

Ustawa o VAT nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem wyodrębnienia finansowego. Jak wynika z ukształtowanej praktyki organów podatkowych i sądów administracyjnych wyodrębnienie finansowe wymaga posiadania takiego systemu ewidencji, który umożliwia przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przez taki system należy rozumieć m.in. prowadzenie zakładowych planów kont w taki sposób, by była możliwa odrębna ewidencja zdarzeń gospodarczych związanych z działalnością zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

W praktyce organów podatkowych wskazuje się, że wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

W zakresie wyodrębnienia finansowego, determinantą jest odpowiednia ewidencja umożliwiająca przypisanie zdarzeń gospodarczych do ZCP, co podkreślane jest często w interpretacjach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. z 27 maja 2024 r., 0111-KDIB3-3.4012.163.2024.2.MW:

„Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.”

Składniki majątku mające być przedmiotem darowizny (Działalność nieruchomościowa) są wyodrębnione na płaszczyźnie finansowej w ramach działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę. Wyodrębnienie finansowe polega w tym przypadku na tym, że w prowadzonej ewidencji księgowej wyodrębnione są przychody i koszty, a także należności i zobowiązania związane ze świadczeniem usług w zakresie wynajmu nieruchomości oraz przychody i koszty, a także należności i zobowiązania związane z prowadzeniem przez Wnioskodawcę pozostałej działalności gospodarczej niezwiązanej z wynajmem nieruchomości.

Ponadto, owe wyodrębnienie pozwala na przyporządkowanie zdarzeń gospodarczych do działalności związanej z wynajmem nieruchomości. Takie wyodrębnienie funkcjonuje także na samej płaszczyźnie wynagrodzeń, gdzie prowadzone są odrębne listy płac dla każdego działu.

Pozwala to uzgodnić stan środków pieniężnych wygenerowanych przez przepływy pieniężne jedynie z Działalności nieruchomościowej, bez zaburzania jej wyników innymi zdarzeniami gospodarczymi.

Przesłanka 4:

Zagadnienie wyodrębnienia funkcjonalnego w istniejącym przedsiębiorstwie jako zespołu składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań)

Ustawa o VAT nie zawiera definicji wyodrębnienia funkcjonalnego. Niemniej jednak przesłankę tę (zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych i organów podatkowych) należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych i zdolności do funkcjonowania jako niezależne przedsiębiorstwo. Zorganizowana część przedsiębiorstwa ma bowiem stanowić funkcjonalnie odrębną całość, tj. ma obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Przy czym należy uznać, że - aby można było mówić o ich wyodrębnieniu - zakres tych zadań musi odróżniać je od innych funkcji gospodarczych realizowanych przy pomocy tego przedsiębiorstwa.

W konsekwencji należy stwierdzić, że aby można było mówić o wyodrębnieniu funkcjonalnym:

a)  funkcje przypisane do danego zespołu składników majątkowych muszą być w sposób widoczny odseparowane od pozostałych zadań realizowanych w ramach przedsiębiorstwa,

b)  przy pomocy takiego zespołu składników majątkowych nie powinny być realizowane funkcje przypisane do składników wchodzących w skład pozostałej części przedsiębiorstwa,

c)  składniki wchodzące w skład pozostałej części przedsiębiorstwa nie powinny być wykorzystywane do realizacji funkcji przypisanych do tego zespołu składników majątkowych.

Wyodrębnienie funkcjonalne w realiach stanu faktycznego zaprezentowanego w niniejszym wniosku polega na tym, że wyodrębnione składniki majątku będące przedmiotem planowanej darowizny umożliwiają świadczenie usług w zakresie wynajmu nieruchomości.

Co więcej, przenoszone na podstawie darowizny składniki majątku będą stanowiły samodzielnie przedsiębiorstwo, zdolne do realizacji zadań gospodarczych w zakresie wynajmu nieruchomości.

Wyodrębnione składniki części przedsiębiorstwa będą funkcjonować wraz z zatrudnionymi pracownikami. Część pracowników Wnioskodawcy organizacyjnie przypisana jest do świadczenia usług w zakresie wynajmu nieruchomości a część pracowników jest przypisana do świadczenia usług mieszczących się w zakresie pozostałej działalności prowadzonej przez Wnioskodawcę.

Ponadto, w ramach planowanej darowizny, wszyscy pracownicy przypisani do świadczenia usług w zakresie wynajmu nieruchomości „zostaną przejęci” w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy przez fundację. Przeniesienie nie obejmie żadnego pracownika, który nie zajmuje się Działalnością nieruchomościową.

Przesłanka 5:

Zdolność do stanowienia niezależnego przedsiębiorstwa samodzielnie realizującego zadania gospodarcze

Ostatnią cechą definiującą ZCP jest zdolność do bycia niezależnym przedsiębiorstwem samodzielnie realizującym określone zadania gospodarcze. W zakresie tej przesłanki uznaje się (zgodnie z praktyką stosowania prawa, potwierdzoną dostępnymi interpretacjami organów podatkowych i orzeczeniami sądów administracyjnych), iż część mienia przedsiębiorstwa może być uznana za jego zorganizowaną część, gdy posiada potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy, tj. prowadzenia niezależnej od reszty przedsiębiorstwa działalności gospodarczej (stanowienia niezależnego przedsiębiorstwa samodzielnie realizującego zadania gospodarcze).

Analiza taka jest niezbędna do stwierdzenia czy dane składniki majątkowe mogą być zakwalifikowane jako ZCP. Kwalifikacja taka jest możliwa wyłącznie, gdy określony zespół składników materialnych i niematerialnych potencjalnie mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania przypisane mu w strukturze organizacyjnej danego podmiotu.

Sąd w Szczecinie w wyroku z 12 czerwca 2019 r. sygn. I SA/Sz 328/19 wskazał, że jeżeli dla kontynuowania działalności gospodarczej konieczne jest angażowanie przez nabywcę innych składników majątku, które nie stanowiły przedmiotu transakcji lub podejmowanie dodatkowych działań, to nie można stwierdzić, że zespół składników majątkowych stanowi przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

W efekcie planowanych przez Wnioskodawcę działań zmierzających do przekazania tytułem darowizny zbioru aktywów na rzecz Fundacji podkreślenia wymaga, że składniki majątku będące przedmiotem darowizny posiadają i będą posiadać w dalszym ciągu pełną zdolność do niezależnego funkcjonowania jako samodzielne przedsiębiorstwo, a w konsekwencji utworzona Fundacja będzie mogła kontynuować działalność w zakresie najmu prowadzoną dotychczas przez Wnioskodawcę przy pomocy nabytej w ramach darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Dodatkowo, na potrzeby świadczenia usług wynajmu nieruchomości, fundacja rodzinna nie będzie potrzebowała zaangażowania innych, dodatkowych środków materialnych lub niematerialnych, ani podejmowana żadnych dodatkowych działań. W konsekwencji, fundacja rodzinna będzie miała faktyczną zdolność do kontynuowania działalności prowadzonej dotychczas przez Wnioskodawcę w zakresie Wynajmowana Nieruchomości.

Końcowo Wnioskodawca wskazuje, że fundacja rodzinna ma zamiar kontynuować działalność w zakresie wynajmu nieruchomości prowadzoną dotychczas przez Wnioskodawcę, przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem darowizny, które umożliwią kontynuowanie prowadzenia działalności bez konieczności podejmowania żadnych dodatkowych działań w tym celu. Takie kontynuowanie działalności nastąpi praktycznie bez żadnego przestoju, gdyż wszystkie niezbędne składniki materialne i niematerialne funkcjonują już na etapie Działalności.

Powyższa analiza spełnienia przesłanek przez Działalność nieruchomościową Wnioskodawcy, mająca zostać przekazana na podstawie darowizny na rzecz Fundacji rodzinnej, prowadzi do konkluzji, że stanowi ona zorganizowaną część przedsiębiorstwa Wnioskodawcy, pozwalającą na kontynuowanie działalności w zakresie wynajmu nieruchomości.

Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej wprowadza instytucję fundacji rodzinnej w polskim porządku prawnym. Od wejścia wy życie wyżej wymienionej ustawy, fundacje rodzinne są osobami prawnymi tj. bytami niezależnymi w obrocie prawnym od swoich fundatorów. Tak też mienie wniesione do fundacji rodzinnej, w tym własność nieruchomości, staje się mieniem fundacji rodzinnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.

W myśl art. 17 ustawy o fundacji rodzinnej fundator wnosi do fundacji rodzinnej mienie na pokryciu funduszu założycielskiego o wartości określonej w statucie, nie niższej niż 100 000 zł.

Wskazać przy tym należy, że wniesienie mienia do fundacji rodzinnej przez fundatora, nie ma charakteru aportu, czy też quasi-aportu. W aktualnym stanie prawnym fundator (Wnioskodawca) ma możliwość wniesienia mienia w postaci nieodpłatnego przeniesienia mienia na pokrycie funduszu założycielskiego lub dokonania darowizny na rzecz fundacji rodzinnej. To znaczy, zdaniem Wnioskodawcy, że może on, jako fundator fundacji rodzinnej wnieść na rzecz fundacji rodzinnej w myśl wyżej wymienionego art. 17 mienie w rozumieniu regulacji Kodeksu Cywilnego, tj. własność i inne prawa majątkowe.

Zgodnie z powyższym, wyposażenie fundacji rodzinnej w majątek przez fundatora jest czynnością nieodpłatną, pociągającą za sobą następujące skutki na gruncie VAT. Zdaniem Wnioskodawcy, z racji braku szczególnych rozwiązań w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych na gruncie VAT, zastosowanie powinny znaleźć zasady ogólne dotyczące opodatkowania podmiotów oraz dokonywanych przez nich transakcji podatkiem VAT.

Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W opinii Wnioskodawcy, pojęcie „zbycie” użyte w ustawie o VAT jest pojęciem szerszym niż sprzedaż i obejmuje każde rozporządzenie przedmiotem skutkujące przeniesieniem własności, tj. prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

W szczególności, pod pojęciem „zbycie” rozumie się każdą zmianę, darowiznę czy każdą inną czynność skutkującą przeniesieniem własności części przedsiębiorstwa. Zbycie w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT obejmuje więc także darowiznę przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do fundacji rodzinnej.

Taką wykładnię powyższych przepisów potwierdza Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 19 października 2023 r. o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.435.2023.5.EW:

„Pojęcie "transakcja zbycia" należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu "dostawy towarów" w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. "zbycie" obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu.”

Zbycie przedsiębiorstwa podlega bowiem zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej. Wyłączenie stosowania ustawy o VAT przewidziane w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT obejmuje zatem wszystkie czynności zrównane z pojęciem dostawy towarów, których przedmiotem jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa, w tym darowiznę na rzecz fundacji rodzinnej.

Tym samym, zdaniem Wnioskodawcy, czynność darowizny zorganizowanej części przedsiębiorstwa do fundacji rodzinnej nie będzie podlegać VAT.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z postanowieniem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 16 stycznia 2023 r. C-729/21 przeniesienie przedsiębiorstwa nie podlega VAT, jeżeli całość przekazanych składników umożliwia kontynuację samodzielnej działalności gospodarczej przez nabywcę.

Fundacja rodzinna może kontynuować działalność prowadzoną przez Wnioskodawcę w zakresie wynajmu nieruchomości, albowiem jest ona osobą prawną i taki też jest cel wniesienia ZCP nieruchomościowego Wnioskodawcy do jego przyszłej fundacji rodzinnej. Wskazać również należy, iż jednym z dozwolonych zakresów działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację rodzinną (jednocześnie podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT) jest najem, dzierżawa lub udostępnienie mienia do korzystania na innej podstawie. Oznacza to, że fundacja rodzinna w zakresie działalności „dozwolonej” może kontynuować działalność ZCP, która zostanie w przyszłości wniesione do fundacji rodzinnej w drodze darowizny.

Uzasadnienie do stanowiska nr 3.

Zgodnie z art. 90a ust. 1 ustawy o VAT:

W przypadku, o którym mowa w art. 86 ust. 7b, gdy w ciągu 120 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nieruchomość stanowiąca część przedsiębiorstwa podatnika została przez niego oddana do użytkowania, nastąpi zmiana w stopniu wykorzystania tej nieruchomości do celów działalności gospodarczej, dokonuje się korekty podatku naliczonego odliczonego przy jej nabyciu lub wytworzeniu. Korekty, o której mowa w zdaniu pierwszym, dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła ta zmiana, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty. Jeżeli podatnik wykorzystuje tę nieruchomość w działalności gospodarczej również do czynności zwolnionych od podatku bez prawa do odliczeń, korekta powinna

uwzględniać proporcję określoną w art. 90 ust. 3-10a i 10c-10g, zastosowaną przy odliczeniu.

Korekty dokonują zatem podatnicy, jeśli nastąpi zmiana w stopniu wykorzystania tej nieruchomości do celów działalności gospodarczej.

W przypadku wykorzystania tej nieruchomości wyłącznie do celów działalności gospodarczej, jak to wskazano w opisie stanu faktycznego, nie ma obowiązku dokonywania korekty.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o VAT:

Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c-10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.

Przepisy art. 91 ust. 2-8 ustawy regulują zasady dokonywania korekty, o której mowa w ust. 1.

Dalej: art. 91 ust. 9:

W przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Oznacza to, że zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 6 pkt 1 ustawy, pozostaje bez wpływu na wcześniejsze odliczenia podatku naliczonego dokonane przez zbywcę, na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy, w związku z zakupami, które służyły do wykonania czynności opodatkowanych w zbywanym przedsiębiorstwie.

Zgodnie z wcześniej przytoczoną przez Wnioskodawcę interpretacją jako zbycie należy interpretować wszelakie formy przeniesienia prawa do rozporządzania jak właściciel, przy tym także darowiznę.

Zdaniem Wnioskodawcy, wniesienie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w ramach darowizny na rzecz fundacji rodzinnej nie spowoduje konieczności dokonania korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z ustawą o VAT przez Wnioskodawcę, mimo braku odpłatności takiego zbycia.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem” podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Zakres tych czynności sformułowany został odpowiednio w art. 7 i w art. 8 ustawy.

Jak stanowi art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).

Stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W świetle powołanych powyżej przepisów nieruchomości (np. budynki, ale ich części, a więc również lokale) spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich zbycie stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o VAT.

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów, co do zasady, podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy czynności te są wykonywane odpłatnie (za wynagrodzeniem). Jednocześnie ustawodawca zrównał niektóre dostawy towarów wykonywane nieodpłatnie z odpłatną dostawą towarów, a więc z czynnościami, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

I tak, stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności:

1)  przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2)  wszelkie inne darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.

Zatem, co do zasady, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, a także wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, ale jedynie wówczas, gdy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych.

W konsekwencji niespełnienie ww. warunku jest podstawą do traktowania nieodpłatnego przekazania towarów - w świetle brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - jako wyłączonego spod zakresu działania ustawy, bez względu na cel, na który zostały one przekazane.

Jednocześnie wskazać należy, iż nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ww. ustawy lub świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ustawy podlega opodatkowaniu, ale tylko taka, która wykonana jest przez podmiot, który w związku z jej realizacją występuje w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.

Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy.

W świetle art. 15 ust. 1 ustawy

Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Jak wynika natomiast z art. 15 ust. 2 ustawy:

Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika ponadto, iż dla uznania danego podmiotu za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie ma znaczenia rezultat prowadzonej działalności. Oznacza to, że aby uznać działalność podmiotu za działalność gospodarczą nie jest konieczne, aby przyniosła ona jakiekolwiek efekty. Podatnikiem jest zatem również podmiot prowadzący działalność generującą straty, a nawet podmiot, który w ogóle nie dokona żadnej sprzedaży. O tym czy dany podmiot jest podatnikiem podatku VAT, czy też nie decydują kryteria obiektywne. Zatem, co do zasady, odpłatna dostawa towaru podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, jeżeli towar ten jest w posiadaniu i stanowi majątek podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

Podkreślić należy, że uznanie, że dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy. Odwołując się do treści przepisów ustawy - w przypadku osób fizycznych, które dokonują sprzedaży, przekazania, bądź darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej, należy szczególnie wnikliwie przeanalizować okoliczności, w jakich będzie realizowana transakcja. Co do zasady osoby fizyczne, które dokonują transakcji w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykluczone są z grona podatników VAT.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE w sprawie C-291/92, które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego. Przykładem takiego wykorzystania nieruchomości mogłoby być np. wybudowanie domu dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych. Potwierdzone to zostało również w wyroku TSUE z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt C-25/03 Finanzamt Bergisch Gladbach v. HE, który stwierdził, że majątek prywatny, to mienie wykorzystywane dla zaspokojenia potrzeb własnych.

Z opisu sprawy wynika, że jest Pan polskim rezydentem podatkowym podlegającym opodatkowaniu od całości osiąganych dochodów w Polsce. Prowadzi Pan jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą „A” w ramach której świadczy usługi transportowe i spedycyjne na terytorium Polski i za granicą oraz wynajmuje nieruchomości komercyjne na rzecz podmiotów trzecich.

Jest Pan czynnym podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów.

Zarejestrował Pan fundację rodzinną pod nazwą „B”, o której mowa w ustawie o fundacji rodzinnej. Fundacja została wpisana do rejestru fundacji rodzinnych, otrzymała NIP: (…) oraz REGON: (…).Beneficjentami Fundacji są jej beneficjenci statutowi, tj. Fundator, żona Fundatora i zstępni Fundatora. Beneficjentem statutowym Fundacji stanie się każdy zstępny Beneficjenta statutowego od chwili urodzenia albo ziszczenia się innej doniosłej prawnie przyczyny określającej daną osobę jako zstępnego (takiej jak uznanie, sądowe ustalenie ojcostwa lub macierzyństwa, przysposobienie lub inne zdarzenie prawne).

Planuje pan wniesienie do Fundacji nieruchomości, które nie wchodzą w skład Działalności nieruchomościowej. Będą to następujące nieruchomości nabyte przez Pana prywatnie (Nieruchomości prywatne):

1)  Lokal mieszkalny nr (…)

2)  Udział w Działce nr: 1

3)  Lokal mieszkalny nr (…)

4)  Udział w Działce nr: 2

5)  Lokal mieszkalny nr (…)

6)  Udział w działce nr: 3

7)  Lokal mieszkalny nr (…)

8)  Udział w Działce nr: 4

9)  Lokal mieszkalny nr (….)

10)  Działka przypisana do budynku nr: 5 i część działki 6 (…)

11)  Lokal mieszkalny nr (…),

12)  Działka przypisana do budynku nr: 7, 8 (…)

13)  Lokal mieszkalny (…)

Nabył Pan Nieruchomości prywatne do majątku prywatnego. Nabycie Nieruchomości prywatnych nie podlegało VAT i z tego tytułu nie odliczył Pan podatku naliczonego VAT. Nabył Pan Nieruchomości prywatne na cele osobiste. Nieruchomości prywatne nie zostały wprowadzone do wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej.

Nieruchomości prywatne nie zostały nabyte z zamiarem wykorzystywania ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Nieruchomości prywatne są lub będą najpewniej wynajmowane przez Pana, w ramach zarządu majątkiem prywatnym, osobom fizycznym wyłącznie na cele mieszkalne. Nie poniósł Pan wydatków modernizacyjnych związanych z ulepszeniem, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT.

Pana wątpliwości w tej sprawie w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy planowane przez Pana nieodpłatne przekazanie Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji, będzie czynnością opodatkowaną podatkiem VAT.

Działalność fundacji rodzinnej uregulowana została przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.), zwanej dalej ustawą o fundacji rodzinnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o fundacji rodzinnej:

Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej.

Przez świadczenie rozumie się składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów.

W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy o fundacji rodzinnej,

fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r. poz. 221) tylko w zakresie:

1)  zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;

2)  najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;

3)  przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;

4)  nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;

5)  udzielania pożyczek:

a)  spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,

b)  spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,

c)  beneficjentom;

6)  obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;

7)  produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;

8)  gospodarki leśnej.

Z cytowanych przepisów ustawy o fundacji rodzinnej wynika, że fundacja rodzinna tworzona jest w celu gromadzenia majątku rodzinnego przedsiębiorstwa, zarządzania nim oraz zabezpieczenia potrzeb finansowych beneficjentów tej fundacji. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji, dodatkowo przepisy ustawy o fundacji rodzinnej określają również zakres w jakim fundacja może prowadzić działalność gospodarczą.

Jak wcześniej wyjaśniono, aby uznać określoną dostawę towarów, w tym również nieruchomości, za podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, nie wystarcza stwierdzić jedynie dostawy towarów, lecz wymagane jest określenie podmiotu dokonującego dostawy za występującego w związku z tą sprzedażą jako podatnika podatku od towarów i usług.

W świetle art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;

2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;

3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Jak wynika z art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):

Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.

Najem jest więc umową dwustronnie zobowiązującą i wzajemną, odpowiednikiem świadczenia wynajmującego, polegającego na oddaniu rzeczy do używania, jest świadczenie najemcy, polegające na płaceniu umówionego czynszu. Z powyższego wynika, że umówiony między stronami czynsz jest wynagrodzeniem za możliwość korzystania z cudzej rzeczy i stanowi świadczenie wzajemne należne za używanie lokalu przez jego najemcę. Należy wskazać, że umowa najmu jest cywilnoprawną umową nakładającą na strony - zarówno wynajmującego, jak i najemcę - określone przepisami obowiązki.

Zatem najem nieruchomości stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy i świadczony jest w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, a tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Ponadto, jak wyżej wskazano z wyroku TSUE C-291/92 wynika, że podatnik w całym okresie posiadania nieruchomości musi wykazywać zamiar wykorzystania jej do celów prywatnych aby uznać, że mamy do czynienia z dostawą majątku prywatnego. Tym samym, nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty czy też wykorzystany w trakcie jego posiadania do działalności gospodarczej.

Planuje Pan wnieść do Fundacji rodzinnej nieruchomości stanowiące opisane lokale mieszkalne oraz udziały w gruntach. Nabył Pan te Nieruchomości do majątku prywatnego na cele osobiste.

Nabycie Nieruchomości prywatnych nie podlegało VAT i z tego tytułu nie odliczył Pan podatku naliczonego VAT. Nieruchomości prywatne nie zostały wprowadzone do wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej.

Nieruchomości prywatne są lub będą najpewniej wynajmowane przez Pana, w ramach zarządu majątkiem prywatnym, osobom fizycznym wyłącznie na cele mieszkalne. Nie poniósł Pan wydatków modernizacyjnych związanych z ulepszeniem, w stosunku do których miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego VAT o kwotę podatku naliczonego VAT.

Jak już wyżej wskazano, najem stanowi, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, odpłatne świadczenie usług w ramach prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji, z tytułu ww. najmu jest Pan podatnikiem podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy.

Należy zatem stwierdzić, że Nieruchomości prywatne nie stanowią Pana majątku osobistego, gdyż nie są wykorzystywane jedynie w celu zaspokojenia Pana potrzeb osobistych. Nie jest to zatem Pana majątek prywatny, o którym mowa w orzeczeniu TSUE C-291/92. W konsekwencji, dokonanie przez Pana nieodpłatnego przekazania Nieruchomości prywatnych będzie czynnością dokonaną przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Nie można zatem uznać, że nieodpłatna dostawa Nieruchomości prywatnych dokonywana przez Pana na rzecz Fundacji rodzinnej, które są lub będą przedmiotem wynajmu osobom fizycznym na cele mieszkaniowe, będzie dokonana z Pana majątku prywatnego.

Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów, co do zasady, podlega opodatkowaniu VAT wówczas, gdy jest wykonywana odpłatnie (za wynagrodzeniem). Jednocześnie ustawodawca zrównał niektóre dostawy towarów dokonywane nieodpłatnie z odpłatną dostawą towarów, a więc z czynnościami, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT.

Z powołanego art. 7 ust. 2 ustawy, wynika że co do zasady, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, a także wszelkie inne darowizny, z którymi wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, jedynie wówczas, gdy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych. Niespełnienie ww. warunku jest podstawą do traktowania nieodpłatnego przekazania towarów - w świetle brzmienia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - jako wyłączonego spod zakresu działania ustawy, bez względu na cel, na który zostały one przekazane.

Z opisu sprawy wynika, że nabycie przez Pana Nieruchomości prywatnych nie podlegało VAT i z tego tytułu nie odliczył Pan podatku naliczonego VAT. Nieruchomości prywatne nie zostały wprowadzone do wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w prowadzonej przez Pana działalności gospodarczej, są lub będą one wynajmowane przez Pana osobom fizycznym na cele mieszkaniowe.

W konsekwencji, planowane przez Pana nieodpłatne przekazanie Nieruchomości prywatnych na rzecz Fundacji, nie będzie czynnością podlegającą VAT. Nieodpłatne przekazanie przez Pana na rzecz Fundacji rodzinnej Nieruchomości prywatnych nabytych w ramach czynności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem, względem których nie przysługiwało Panu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego, nie będzie spełniało definicji odpłatnej dostawy towarów, w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy. Zatem, nieodpłatne wniesienie Nieruchomości prywatnych do Fundacji rodzinnej nie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pana stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest prawidłowe.

Ma Pan również wątpliwości, czy planowane nieodpłatne przekazanie Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie stanowić zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o VAT, w konsekwencji czego czynność ta nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Przepis art. 6 ustawy o VAT wskazuje na wyłączenia określonych czynności spod zakresu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są w nim wskazane czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszczące się w zakresie odpłatnej dostawy towarów czy też odpłatnego świadczenia usług, z uwagi jednak na stosowne wyłączenie, czynności te nie podlegają opodatkowaniu.

I tak, na mocy art. 6 pkt 1 ustawy:

Przepisów ustawy, nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.

Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do pojęcia „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania przedmiotem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, nieodpłatne przekazanie, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Zbycie przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej.

Podkreślenia wymaga, że ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy o podatku VAT, winien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.

Należy zauważyć, że powyższa regulacja stanowi implementację art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. str. 1 ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym:

W przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego.

W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu.

Z powyższego przepisu wynika, że wprowadza on, tak samo jak ma to miejsce w ustawie o podatku od towarów i usług, możliwość wyłączenia z zakresu opodatkowania przekazania całości lub części majątku przedsiębiorstwa.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „przedsiębiorstwo”, należy więc odwołać się odpowiednio do przepisów ustawy Kodeks cywilny.

Zgodnie z art. 55¹ Kodeksu cywilnego:

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności:

1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa);

2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości;

3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych;

4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne;

5) koncesje, licencje i zezwolenia;

6) patenty i inne prawa własności przemysłowej;

7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne;

8) tajemnice przedsiębiorstwa;

9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W myśl art. 55² Kodeksu cywilnego:

Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych.

Przedsiębiorstwo, jako przedmiot zbycia, musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, co oznacza, że najistotniejsze dla badanej kwestii jest ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu. Przedsiębiorstwo, w rozumieniu powyższego przepisu, powinno więc łączyć mienie w funkcjonalnie zorganizowane przedsięwzięcie gospodarcze, a nie tylko stanowić zgromadzone niematerialne i materialne składniki stanowiące sobą przedsiębiorstwo w przedstawionym znaczeniu przedmiotowym. Organizacyjna i funkcjonalna istota przedsiębiorstwa kreuje powstanie samodzielnego podmiotu gospodarczego, zdolnego do funkcjonowania w obrocie na niezmienionych zasadach, pomimo jego zbycia.

Definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa wynika natomiast z art. 2 pkt 27e ustawy. Zgodnie z tym przepisem:

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania.

Zorganizowana część przedsiębiorstwa, jako przedmiot zbycia, musi zatem stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, co oznacza, że najistotniejsze dla przedmiotowego zagadnienia jest ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu.

Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązania). Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza.

Wyodrębnienie organizacyjne oznacza, że zorganizowana część przedsiębiorstwa ma swoje miejsce w strukturze organizacyjnej podatnika jako dział, wydział, oddział itp. Przy czym, w doktrynie zwraca się uwagę, że organizacyjne wyodrębnienie powinno być dokonane na bazie statutu, regulaminu lub innego aktu o podobnym charakterze. Organizacyjny aspekt wyodrębnienia oznacza, że składniki tworzące „część przedsiębiorstwa” powinny posiadać cechę zorganizowania. Cecha ta powinna występować w „istniejącym przedsiębiorstwie”, a więc w ramach prowadzonej działalności i dotyczyć określonego zespołu składników tworzących część tego przedsiębiorstwa.

Wyodrębnienie finansowe najpełniej realizowane jest w przypadku zakładu lub oddziału osoby prawnej. Wyodrębnienie finansowe nie oznacza samodzielności finansowej, ale sytuację, w której przez odpowiednią ewidencję zdarzeń gospodarczych możliwe jest przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań do zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Natomiast wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa musi stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa. Aby zatem część mienia przedsiębiorstwa mogła być uznana za jego zorganizowaną część, musi ona - obiektywnie oceniając - posiadać potencjalną zdolność do funkcjonowania jako samodzielny podmiot gospodarczy. Składniki majątkowe materialne i niematerialne wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa muszą umożliwić nabywcy podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego przedsiębiorstwa.

Ponadto wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie. Powyższe oznacza, że przez zorganizowaną część przedsiębiorstwa można rozumieć wyłącznie tę część przedsiębiorstwa, która jest przede wszystkim wyodrębniona organizacyjnie, ale także posiada wewnętrzną samodzielność finansową.

Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych, określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.

Na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia z zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki:

• istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania;
• zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;
• składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;
• zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.

Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy.

Przy ocenie, czy składniki majątku powinny być uznane za przedsiębiorstwo czy za zorganizowaną część przedsiębiorstwa uwzględnić ponadto należy następujące okoliczności:

• zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz
• faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.

Wskazanej oceny należy dokonać na moment przeprowadzenia transakcji. Tym samym, w przypadku, gdy konieczne dla kontynuowania działalności gospodarczej jest angażowanie przez nabywcę innych składników majątku, które nie są przedmiotem transakcji lub podejmowanie dodatkowych działań, brak jest możliwości stwierdzenia, że w danym przypadku zespół składników majątkowych stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa.

Zaznaczenia wymaga, że definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w przepisie art. 2 pkt 27e ustawy, nie jest definicją samoistną, lecz należy rozpatrywać ją m.in. w kontekście uregulowań art. 6 pkt 1 ustawy, który wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie składników majątkowych i niemajątkowych uprzednio wyodrębnionych organizacyjnie i finansowo w istniejącym przedsiębiorstwie, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, nie dotyczy natomiast zbycia poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa.

O tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności. Aby zatem ocenić czy w danej, konkretnej sytuacji mamy do czynienia ze zbyciem przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, należy dokładnie przeanalizować zarówno to jakie składniki majątku będą przedmiotem transakcji, ale także czy istniejące między nimi funkcjonalne zależności pozwolą na kontynuowanie działalności zbywanego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Przy dokonaniu tej analizy pomocne, a czasami nawet niezbędne mogą okazać się orzeczenia TSUE.

W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że:

(…) celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem. W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie - nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu - do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą. Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów.

TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel Dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji. W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych, umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.

W wyroku z 10 listopada 2011 r., w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, TSUE wywiódł, że:

(…) regulacja art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje natomiast samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów. Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej.

W wyroku tym Trybunał wywiódł, że jeżeli działalność gospodarcza tego nie wymaga, przedmiotem zbycia nie muszą być wszystkie składniki z nią związane, aby czynność ta wyłączona była z opodatkowania na podstawie art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy.

W opisie sprawy wskazał Pan, że do Fundacji zostanie wniesiona jako darowizna, m.in. część Przedsiębiorstwa obejmująca nieruchomości wynajmowane w ramach prowadzonej obecnie przez Pana działalności gospodarczej.

Przedmiotem darowizny będzie część przedsiębiorstwa, która stanowi zespół nieruchomości komercyjnych będących przedmiotem wynajmu (Działalność nieruchomościowa). W skład Działalności nieruchomościowej wchodzą:

• nieruchomości komercyjne gruntowe/lokalowe, takie jak:

- Budynek usługowy: (…),

- Grunt nr (…)

- Budynek usługowy: (…)

- Działki nr: (…)

• środki trwałe i inne ruchomości będące związane z przedmiotem najmu,
• umowy najmu,
• umowy na dostawę mediów,
• umowy ubezpieczenia nieruchomości,
• należności i zobowiązania wynikające z powyższych umów,
• baza klientów,
• ogół wiedzy i informacji pozyskanych w związku z działalnością gospodarczą (tzw. know-how), w szczególności obejmujące fachową wiedzę techniczną (budowlaną), doświadczenie w zakresie zarządzania portfelem inwestycyjnym składającym się z nieruchomości, w tym informacje potrzebne do dokonania kolejnych inwestycji i determinacji kolejnego obiektu inwestycyjnego, procesy obsługi nieruchomości.

W ramach obecnego Przedsiębiorstwa istnieje wewnętrzny regulamin organizacyjny, który wyróżnia Działalność nieruchomościową jako wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę Przedsiębiorstwa, której przedmiotem działalności jest zarządzanie i wynajmowanie nieruchomości stanowiących jej własność.

Zdarzenia gospodarcze dotyczące Działalności nieruchomościowej są ewidencjonowane w wyodrębnionej części ksiąg rachunkowych, która umożliwia przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań osobno do Działalności nieruchomościowej i reszty jednoosobowej działalności. Prowadzi Pan odrębne listy płac. Jedna lista płac dotyczy pracowników przypisanych do świadczenia usług w zakresie wynajmu nieruchomości, pozostałe zaś listy płac dotyczą pracowników przypisanych do pozostałej prowadzonej przez Pana działalności.

Dodatkowo zatrudnia Pan pracowników do obsługi nieruchomości, a w związku z darowizną Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie wiązać się to także przeniesieniem praw i obowiązków wynikających ze stosunków pracy (z mocy prawa w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy).

Decyzja o powołaniu Fundacji jest działaniem podyktowanym realnymi potrzebami sukcesyjnymi i chęcią długoterminowej ochrony majątku rodzinnego. Fundacja została utworzona w celu przeprowadzenia procesu sukcesji Przedsiębiorstwa Fundatora oraz zaspakajania potrzeb Beneficjentów.

Fundator podjął tę decyzję w celu pogodzenia interesów związanych z działalnością gospodarczą z interesami prywatnymi rodziny, zgodnie z intencją ustawodawcy. Przekazanie Fundacji Działalności nieruchomościowej jest strategicznym krokiem Fundatora, który ma na celu odseparowanie tego majątku od osobistej, aktywnej działalności Fundatora, transformując go w zarządzany pasywnie portfel aktywów Fundacji. Dochody generowane z najmu i dzierżawy Nieruchomości, składające się na Działalność nieruchomościową, będą następnie reinwestowane w ramach Fundacji w celu pozyskiwania środków na zabezpieczenie przyszłości rodziny Fundatora. Fundacja będzie kontynuowała prowadzoną przez Pana działalność i nie zostanie ona zamieniona na inny rodzaj działalności. Fundacja będzie wykorzystywała nieruchomości wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT, niekorzystających ze zwolnienia od opodatkowania tym podatkiem.

Jak już wyjaśniono, zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich by można było mówić o nich jak o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego. Oznacza to, że zorganizowana część przedsiębiorstwa nie jest sumą poszczególnych składników, przy pomocy których będzie można prowadzić odrębny zakład, lecz zorganizowanym zespołem tych składników, przy czym punktem odniesienia jest tutaj rola, jaką składniki majątkowe odgrywają w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa w momencie przekazania określonych składników majątkowych (na ile stanowią w nim w tym momencie, wyodrębnioną organizacyjnie i funkcjonalnie całość).

Przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że opisany zespół składników materialnych i niematerialnych związany z Działalnością nieruchomościową cechuje się wyodrębnieniem organizacyjnym, finansowym oraz funkcjonalnym i mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące przypisane mu zadania.

Z okoliczności sprawy wynika, że składniki majątkowe przeznaczone do prowadzenia Działalności nieruchomościowej będą na moment wydzielenia wyodrębnione organizacyjnie. W opisie sprawy wskazał Pan, że w ramach obecnego Przedsiębiorstwa istnieje wewnętrzny regulamin organizacyjny, który wyróżnia Działalność nieruchomościową jako wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę Przedsiębiorstwa, której przedmiotem działalności jest zarządzanie i wynajmowanie nieruchomości stanowiących jej własność.

O wyodrębnieniu finansowym Działalności nieruchomościowej świadczy fakt, że zdarzenia gospodarcze dotyczące Działalności nieruchomościowej są ewidencjonowane w wyodrębnionej części ksiąg rachunkowych, która umożliwia przyporządkowanie przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań osobno do Działalności nieruchomościowej i reszty jednoosobowej działalności. Prowadzi Pan odrębne listy płac. Jedna lista płac dotyczy pracowników przypisanych do świadczenia usług w zakresie wynajmu nieruchomości, pozostałe zaś listy płac dotyczą pracowników przypisanych do pozostałej prowadzonej przez Pana działalności.

Dodatkowo zatrudnia Pan pracowników do obsługi nieruchomości, a w związku z darowizną Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji, będzie wiązać się to także przeniesieniem praw i obowiązków wynikających ze stosunków pracy (z mocy prawa w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy) co świadczy o wyodrębnieniu funkcjonalnym.

Ponadto, Fundacja będzie kontynuowała działalność prowadzoną przez Pana i nie zostanie ona zamieniona na inny rodzaj działalności. Fundacja będzie wykorzystywała nieruchomości wyłącznie do wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT, niekorzystających ze zwolnienia od opodatkowania tym podatkiem.

Analiza zaprezentowanego opisu sprawy w kontekście przytoczonych regulacji prawnych oraz orzecznictwa TSUE, prowadzi do wniosku, że zostaną spełnione wszystkie wskazane wcześniej przesłanki do uznania zespołu składników majątkowych związanych z Działalnością nieruchomościową za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 2 pkt 27e ustawy o VAT.

W konsekwencji uznania zespołu składników majątkowych związanych z Działalnością nieruchomościową za zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, planowane przeniesienie tych składników do Fundacji rodzinnej, będzie - zgodnie z cytowanym powyżej art. 6 pkt 1 ustawy o VAT - wyłączone z opodatkowania podatkiem VAT.

Pana stanowisko w kwestii objętej pytaniem nr 2 jest prawidłowe.

Pana wątpliwości dotyczą również kwestii, czy w sytuacji nieodpłatnego przekazania Działalności nieruchomościowej na rzecz fundacji rodzinnej, będzie Pan zobowiązany do dokonania ewentualnej korekty podatku naliczonego w rozumieniu ustawy o VAT.

Podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 ustawy.

I tak, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy:

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124.

Zasady dotyczące sposobu i terminu dokonywania korekt podatku naliczonego zostały określone w art. 91 ustawy.

Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy:

Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10a lub 10c-10g, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6, 10, 10a lub 10c-10g lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.

Stosownie do art. 91 ust. 2 ustawy:

W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 1, podatnik dokonuje w ciągu 5 kolejnych lat, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - w ciągu 10 lat, licząc od roku, w którym zostały oddane do użytkowania. Roczna korekta w przypadku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, dotyczy jednej piątej, a w przypadku nieruchomości i praw wieczystego użytkowania gruntów - jednej dziesiątej kwoty podatku naliczonego przy ich nabyciu lub wytworzeniu. W przypadku środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, z tym że korekty dokonuje się po zakończeniu roku, w którym zostały oddane do użytkowania.

Zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy:

Korekty, o której mowa w ust. 1 i 2, dokonuje się w deklaracji podatkowej składanej za pierwszy okres rozliczeniowy roku następującego po roku podatkowym, za który dokonuje się korekty, a w przypadku zakończenia działalności gospodarczej - w deklaracji podatkowej za ostatni okres rozliczeniowy.

Według art. 91 ust. 4 ustawy:

W przypadku gdy w okresie korekty, o której mowa w ust. 2, nastąpi sprzedaż towarów lub usług, o których mowa w ust. 2, lub towary te zostaną opodatkowane zgodnie z art. 14, uważa się, że te towary lub usługi są nadal wykorzystywane na potrzeby czynności podlegających opodatkowaniu u tego podatnika, aż do końca okresu korekty.

Jak stanowi art. 91 ust. 5 ustawy:

W przypadku, o którym mowa w ust. 4, korekta powinna być dokonana jednorazowo w odniesieniu do całego pozostałego okresu korekty. Korekty dokonuje się w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła sprzedaż, a w przypadku opodatkowania towarów zgodnie z art. 14 - w deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym w stosunku do tych towarów powstał obowiązek podatkowy.

Stosownie do art. 91 ust. 6 ustawy:

W przypadku gdy towary lub usługi, o których mowa w ust. 4, zostaną:

1)  opodatkowane - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane z czynnościami opodatkowanymi;

2)  zwolnione od podatku lub nie podlegały opodatkowaniu - w celu dokonania korekty przyjmuje się, że dalsze wykorzystanie tego towaru lub usługi jest związane wyłącznie z czynnościami zwolnionymi od podatku lub niepodlegającymi opodatkowaniu.

W myśl art. 91 ust. 7 ustawy:

Przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podatnik miał prawo do obniżenia kwot podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego od wykorzystywanego przez siebie towaru lub usługi i dokonał takiego obniżenia, albo nie miał takiego prawa, a następnie zmieniło się prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tego towaru lub usługi.

Według art. 91 ust. 7a ustawy:

W przypadku towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, a także gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli zostały zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych nabywcy, z wyłączeniem tych, których wartość początkowa nie przekracza 15 000 zł, korekty, o której mowa w ust. 7, dokonuje się na zasadach określonych w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie oraz ust. 3. Korekty tej dokonuje się przy każdej kolejnej zmianie prawa do odliczeń, jeżeli zmiana ta następuje w okresie korekty.

W myśl art. 91 ust. 8 ustawy:

Korekty, o której mowa w ust. 5-7, dokonuje się również, jeżeli towary i usługi nabyte do wytworzenia towaru, o którym mowa w ust. 2, zostały zbyte lub zmieniono ich przeznaczenie przed oddaniem tego towaru do użytkowania.

Stosownie do art. 91 ust. 9 ustawy,

W przypadku transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa korekta określona w ust. 1-8 jest dokonywana przez nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części, o którym mowa w art. 6 pkt 1 ustawy, pozostaje dla zbywcy bez wpływu na wcześniejsze odliczenia podatku naliczonego dokonane na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy w związku z zakupami, które służyły podatnikowi do wykonywania czynności opodatkowanych w zbywanym przedsiębiorstwie (lub jego zorganizowanej części).

Równocześnie przepis art. 91 ust. 9 ustawy nakłada na nabywcę, jako beneficjenta praw i obowiązków zbywcy, obowiązek dokonania stosownych korekt w zakresie podatku naliczonego, określonych w art. 91 ust. 1-8 ustawy, do których byłby zobligowany podmiot, który dokonał odliczenia, w przypadku gdyby nie doszło do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Odnosząc się więc do kwestii korekty podatku naliczonego wskazać należy, że analiza przedstawionego opisu sprawy oraz treści powołanych przepisów prawa prowadzi do stwierdzenia, że skoro przekazanie Działalności nieruchomościowej na rzecz Fundacji rodzinnej - jak ustalono powyżej - stanowi zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, w związku z tym, na podstawie art. 91 ust. 9 ustawy, nie będzie Pan zobowiązany do dokonania korekty podatku naliczonego, o której mowa w art. 91 ust. 1-8 ustawy.

Podsumowując, nieodpłatne przekazanie Działalności nieruchomościowej, stanowiącej zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, do Fundacji rodzinnej nie spowoduje po Pana stronie konieczności dokonywania korekty podatku, o której mowa w art. 91 ust. 1 ustawy.

Pana stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:

Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.

Organ podatkowy jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponosi Pan ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem podanym przez Pana w złożonym wniosku.

W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy lub zmiany stanu prawnego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność. Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

• Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeżeli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
• Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1)  z zastosowaniem art. 119a;

2)  w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3)  z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

• Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

• w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
• w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.