Skutki podatkowe zawarcia Ugody sądowej z tytułu odstąpienia od Kontraktu.
Wnioskodawca, spółka jawna w upadłości likwidacyjnej, zawarł w 2007 r. umowę na budowę drogi z zamawiającym publicznym. W toku realizacji pojawiły się spory, które doprowadziły do wzajemnych oświadczeń o odstąpieniu od umowy ze skutkiem ex tunc. Strony wszczęły liczne postępowania sądowe, a obecnie negocjują ugodę sądową, która ma na celu polubowne zakończenie sporów poprzez wzajemne zrzeczenie…
Interpretacja indywidualna
– stanowisko w części nieprawidłowe i w części prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest:
a także jest
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
14 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych związanych z zawarciem Ugody z Zamawiającym. Uzupełnili go Państwo pismem z 12 listopada 2025 r. (wpływ 12 listopada 2025 r.). uzupełnili go Państwo pismem z 8 grudnia 2025 r. (wpływ 8 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca (B) jest spółką jawną w upadłości likwidacyjnej, zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny.
Umowa spółki jawnej podlega prawu polskiemu.
Rok podatkowy Wnioskodawcy jest tożsamy z rokiem kalendarzowym.
Wspólnikami Wnioskodawcy są wyłącznie osoby prawne. Wnioskodawca do tej pory nie składał do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę spółki jawnej informacji, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1a lit. a Ustawy o CIT (tzw. formularza CIT-15J). W konsekwencji, Wnioskodawca jest podatnikiem podatku dochodowego w Polsce, a zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy o CIT Wykonawca podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.
Wnioskodawca ani w poprzednim roku podatkowym (w 2024 r.) ani w bieżącym roku podatkowym, (od 1 stycznia 2025 r. do dnia złożenia niniejszego wniosku), nie uzyskiwał przychodów podatkowych przekraczających równowartość 2.000.000 euro (brutto, tj. z podatkiem VAT), według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł (trwa postępowanie upadłościowe Wykonawcy). Ponadto Wnioskodawca spełnia wszystkie pozostałe warunki do zastosowania stawki, o której mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2 Ustawy o CIT (tj. nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 19 ust. 1a-1c Ustawy o CIT).
Kontrakt
Wykonawca oraz zamawiający publiczny („Zamawiający”) (dalej kolektywnie: „Strony”) w październiku (…) r. zawarli umowę dotyczącą budowy odcinka drogi (dalej: „Kontrakt” lub „Umowa”). Umowa została zawarta w trybie zamówienia publicznego w wyniku ogłoszonego przetargu na roboty budowlane.
Zamawiający określił szczegółowo przedmiot oraz treść Umowy, jak i swoje wymagania w dokumencie – Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). W skład tego dokumentu przygotowanego przez Zamawiającego wchodziła m.in. dokumentacja projektowa, do której przygotowania Zamawiający był zobowiązany jako inwestor, oraz wzór umowy, zawierający postanowienia, jakich wymagał Zamawiający.
Odstąpienie
W toku realizacji Umowy między Wykonawcą a Zamawiającym pojawiły się sporne kwestie, dotyczące w szczególności (…). W konsekwencji, Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu („Oświadczenie o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu”). Następnie, Wykonawca złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu („Oświadczenie o Odstąpieniu Wykonawcy od Kontraktu”). W związku ze złożonym Oświadczeniem o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu, Zamawiający naliczył kary umowne za odstąpienie („Kara umowna za odstąpienie”), a następnie – w konsekwencji powyższego - skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu Kary umownej za odstąpienie. Pozostała kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, która przekroczyła kwotę zabezpieczoną przez gwarancję należytego wykonania, stanowi przedmiot Postępowania o zapłatę kary umownej (zdefiniowanego poniżej) oraz wierzytelności zgłoszonych w ramach postępowań upadłościowych, opisanych szczegółowo w dalszej części wniosku. W złożonych oświadczeniach o odstąpieniu Strony wskazały, że odstępują od Umowy ze skutkiem ex tunc. Tym samym nie występuje między nimi spór co do rodzaju skutku odstąpienia. Nie jest sporne, że do odstąpienia doszło (dalej: „Odstąpienie”), sporne pozostaje natomiast zagadnienie, która ze Stron jako pierwsza skutecznie złożyła oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu, co jest m.in. przedmiotem Postępowań sądowych (zdefiniowane poniżej).
Postępowanie upadłościowe Wnioskodawcy
W dniu (…) 2013 r. Sąd Handlowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach głównego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka w głównym postępowaniu upadłościowym. W dniu (…) 2013 r. Sąd Rejonowy (…) ogłosił upadłość likwidacyjną Wykonawcy w ramach wtórnego postępowania upadłościowego i ustanowił syndyka we wtórnym postępowaniu upadłościowym. Obydwa postępowania upadłościowe likwidacyjne dotyczące majątku Wykonawcy są w toku od (…). i będą w toku w dniu zawarcia i wykonania Ugody (o czym szerzej poniżej). Do prowadzenia wtórnego postępowania upadłościowego likwidacyjnego stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 października 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, w brzmieniu z 31 grudnia 2015 r., oraz treść Rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego.
Postępowanie sądowe pomiędzy Wykonawcą a Zamawiającym
W następstwie odstąpienia od Kontraktu zarówno Wykonawca, jak i Zamawiający wszczęli postępowania sądowe w celu dochodzenia roszczeń, które w ocenie każdej ze Strony przysługiwały jej w związku z odstąpieniem od Kontraktu. Dotychczas powstałych między Stronami sporów nie udało się rozwiązać w sposób polubowny. W konsekwencji, w związku z realizacją Umowy toczą lub toczyły się następujące postępowania sądowe:
(i) postępowanie z powództwa Wykonawcy przeciwko Zamawiającemu toczące się obecnie przed Sądem (…) („Postępowanie główne”), którego przedmiot stanowią roszczenia, których podstawą jest art. 494 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej: „KC”) w zw. z art. 471 KC, szczegółowo opisane w dalszej części wniosku; w Postępowaniu głównym Wykonawca poniósł w całości koszty opinii biegłych („Koszty Biegłych”), koszty zastępstwa procesowego oraz opłatę sądową od pozwu („Opłata sądowa”);
(ii) postępowanie z powództwa Zamawiającego przeciwko Wykonawcy toczące się obecnie przed Sądem (…) w przedmiocie zapłaty kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie („Postępowanie o zapłatę kary umownej”);
(iii) postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania na liście wierzytelności, wierzytelności Zamawiającego w przedmiocie: zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców, zgłoszonej wobec A. jako wspólnika Wykonawcy, toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego A. (głównego) przed Sądem (…) („Postępowanie główne upadłościowe A.”);
(iv) postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania na liście wierzytelności, wierzytelności Zamawiającego w przedmiocie: zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców, zgłoszonej wobec A. jako wspólnika Wykonawcy, toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego A. (wtórnego) przed Sądem (…) („Postępowanie wtórne upadłościowe A.”);
(v) umorzone postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania wierzytelności w przedmiocie: zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców na liście wierzytelności toczące się w ramach postępowania upadłościowego Wykonawcy (głównego) przed Sądem (…) („Postępowanie główne upadłościowe Wykonawcy”);
(vi) postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania wierzytelności w przedmiocie kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu oraz kosztów wypłaconych na rzecz podwykonawców (…) na liście wierzytelności toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego Wykonawcy (wtórnego) przed Sądem (…) („Postępowanie wtórne upadłościowe Wykonawcy”);
- Postępowanie główne oraz Postępowanie o zapłatę kary umownej łącznie określane są jako „Postępowania o zapłatę”;
- Postępowanie główne upadłościowe A., Postępowanie wtórne upadłościowe A., Postępowanie główne upadłościowe Wykonawcy, Postępowanie wtórne upadłościowe Wykonawcy łącznie określane są jako „Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego”;
- Postępowania o zapłatę oraz Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego łącznie określane są jako „Postępowania sądowe”.
Ponadto, Syndyk Wykonawcy uznał na głównej liście wierzytelności w kategorii czwartej wierzytelność Zamawiającego w przedmiocie zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom z tytułu wykonanych przez nich robót budowlanych („Wierzytelność uznana”), przy czym uznanie to nie jest prawomocne (tj. niniejsza lista wierzytelności nie została prawomocnie zatwierdzona przez sędziego-komisarza).
Roszczenia zgłoszone przez Wykonawcę
Zasadnicza część roszczeń pomiędzy stronami jest przedmiotem Postępowania głównego. Wykonawca w Postępowaniu głównym zgłosił roszczenia, które zostały szczegółowo opisane poniżej:
1. Roszczenie o zwrot kwoty w związku z bezprawnym skorzystaniem przez Zamawiającego z gwarancji ubezpieczeniowej – (dalej: „Roszczenie z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej”);
2. Roszczenia odszkodowawcze:
2.1 Koszty prac saperskich, rekompensata dodatkowych kosztów pośrednich (utrzymanie biura centralnego i biura budowy), koszty wynikające z opóźnień i utrudnień w realizacji robót budowlanych, odsetki ustawowe za opóźnienie w płatności należnych kwot;
2.2 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością zabezpieczenia istniejącego wodociągu magistralnego, przebiegającego pod drogą na placu budowy, kosztów transportu gruntu po wydłużonej trasie, wynikających z ograniczeń w dostępie do terenu w rejonie wodociągu;
2.3 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania objazdu drogi technologicznej na placu budowy, która to sytuacja powstała wskutek robót prowadzonych przez podmiot trzeci realizujący instalację kanalizacji sanitarnej przecinającą projektowaną drogę oraz drogi technologiczne;
2.4 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem ludzi i sprzętu na placu budowy, spowodowanym koniecznością ochrony środowiska, w szczególności ochrony gniazd lęgowych ptaków oraz przeniesienia płazów z terenu budowy;
2.5 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością aktualizacji rysunków projektowych oraz dokumentacji technicznej, wynikającej z wpływu działalności górniczej na teren budowy;
2.6 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, spowodowanym niemożnością prowadzenia robót na budowie z powodu niesprzyjających warunków pogodowych, w tym okresie Wykonawca nie mógł prowadzić zaplanowanych prac przygotowawczych, koniecznych do wykonania po okresie przerwy zimowej (…) (wg harmonogramu do (…)) oraz zasadniczych robót ziemnych (wg harmonogramu od (…));
2.7 Koszty wykonania dodatkowej palisady pod obiektem mostowym na budowie;
2.8 Koszty poniesione przez Wykonawcę na skutek wadliwej dokumentacji projektowej obiektu mostowego na budowie w postaci kosztów przestoju rusztowań, sprzętu i ludzi, kosztów dodatkowych prac projektowych oraz kosztów ekspertyz technicznych, które powstały w wyniku niemożności kontynuowania robót z powodu błędów w dokumentacji dostarczonej przez Zamawiającego;
2.9 Koszty poniesione przez Wykonawcę na skutek opóźnień w dostarczeniu przez Zamawiającego kompletnej i wolnej od wad dokumentacji projektowej dla Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP) na budowie;
2.10 Koszty ogólne (koszty biura centralnego oraz biura budowy), które nie zostały pokryte w pierwotnym okresie realizacji kontraktu na budowę z powodu opóźnień i utrudnień, za które odpowiadał Zamawiający;
2.11 Koszty ogólne (koszty biura centralnego oraz biura budowy), które nie zostały pokryte w wyniku przedwczesnego rozwiązania kontraktu na budowę, roszczenie obejmuje okres po odstąpieniu od umowy;
2.12 Koszty biura budowy okresie po odstąpieniu od Kontraktu, poniesionych przez Wykonawcę w związku z przedwczesnym rozwiązaniem Kontraktu i koniecznością przeprowadzenia szczegółowej inwentaryzacji robót w celu przekazania placu budowy Zamawiającemu oraz w celu ustalenia wartości świadczeń spełnionych przez Wykonawcę przed odstąpieniem od Kontraktu;
2.13 Kwota utraconego zysku, który Wykonawca miał osiągnąć w ramach realizacji Kontraktu na budowę, a którego nie uzyskał wskutek przedwczesnego rozwiązania umowy (odstąpienia od Kontraktu);
2.14 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża pod fundamentem filara wiaduktu, będącego częścią budowy, m.in. pompowania wody z rowu opaskowego wokół podpory oraz dzierżawa szalunków filara;
2.15 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wykonania dodatkowego wzmocnienia podłoża pod nasypem łącznicy, będącego częścią budowy;
2.16 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu na budowie, wynikającym z konieczności zmiany technologii wykonania kolumn kamiennych pod obiektami mostowymi; przestój był efektem oczekiwania na wydanie przez Inżyniera Kontraktu rysunków zamiennych i wytycznych do dalszego postępowania w zakresie wzmocnienia podłoża;
2.17 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z realizacją dodatkowych prac projektowych oraz ekspertyz technicznych, które wykraczały poza zakres obowiązków kontraktowych Wykonawcy wynikających z Kontraktu;
2.18 Koszty obsługi prawnej poniesione przez Wykonawcę w związku z odstąpieniem od umowy na budowę;
2.19 Koszty wykonania dodatkowej warstwy pospółki (kruszywa) na georuszcie, która nie była przewidziana w Specyfikacji Technicznej ani w dokumentacji projektowej przekazanej przez Zamawiającego, a jej wykonanie okazało się konieczne w trakcie realizacji robót budowlanych;
2.20 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, co wynikało z niemożności prowadzenia robót budowlanych wobec wyjątkowo niesprzyjających warunków pogodowych, które uniemożliwiły kontynuowanie prac ziemnych;
2.21 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku ze zmianą wymagań technicznych dotyczących nośności warstwy podbudowy pomocniczej z kruszywa stabilizowanego mechanicznie na budowie, wobec tego, że w trakcie realizacji kontraktu Zamawiający podniósł wymagany parametr nośności podbudowy, co spowodowało konieczność wykonania przez Wykonawcę dodatkowych prac zagęszczających;
2.22 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z utrzymaniem wytwórni mas bitumicznych oraz sprzętu do robót bitumicznych, które nie zostały pokryte w ramach rozliczenia wykonanych robót po przedwczesnym rozwiązaniu Kontraktu na budowę;
2.23 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością wstrzymania prac budowlanych na placu budowy, w następstwie odkrycia niewybuchów i niewypałów;
2.24 Koszty na utrzymanie biura budowy podczas realizacji kontraktu na budowę, które powstały w wyniku opóźnień i zakłóceń w realizacji inwestycji, za które odpowiadał Zamawiający (brak zapewnienia nadzoru autorskiego, błędy w dokumentacji projektowej, odmienne warunki gruntowe, zagrożenie odstąpieniem przez Zamawiającego);
2.25 Koszty powstałe w związku z wymuszonym przez Zamawiającego usunięciem z placu budowy kluczowego pracownika Wykonawcy;
2.26 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przeprowadzeniem dodatkowych laboratoryjnych badań polowych betonu podczas realizacji Kontraktu;
2.27 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku ze zmianą stanu prawnego, tj. ze wzrostem opłat za przejazd po drogach krajowych podczas realizacji Kontraktu;
2.28 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przestojem sprzętu budowlanego oraz operatorów, który był spowodowany brakiem możliwości prowadzenia robót budowlanych na placu budowy z powodu wyjątkowo niesprzyjających warunków klimatycznych;
2.29 Koszty utraty wartości pieniądza w czasie (inflacja) na skutek opóźnień w uzyskiwaniu przez Wykonawcę poszczególnych płatności, co z kolei było związane z opóźnieniem wynikającym z rozminowywania placu budowy oraz pozostałymi okolicznościami opóźniającymi obciążającymi Zamawiającego – opóźnienia te powodowały mniejszy przerób i w rezultacie niższe płatności;
2.30 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością naprawy uszkodzonych skarp wykopu na odcinku drogi, które powstały w wyniku osuwisk podczas realizacji Kontraktu;
2.31 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością naprawy uszkodzonych skarp wykopu na odcinku drogi, które powstały w wyniku osuwisk podczas realizacji Kontraktu;
2.32 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z odstąpieniem Wykonawcy od Kontraktu, w tym wysokości kosztów dodatkowego przestoju sprzętu;
2.33 Koszty finansowania, które zostały poniesione podczas realizacji Kontraktu na budowę, a nie zostały pokryte w ramach płatności otrzymanych od Zamawiającego; koszty te obejmują różnicę pomiędzy rzeczywistymi kosztami finansowania robót a kosztami planowanymi (założonymi w ofercie), które powstały w wyniku opóźnień w płatnościach, wystąpienia okoliczności i zakłóceń w realizacji Kontraktu leżących po stronie Zamawiającego;
2.34 Koszty poniesione przez Wykonawcę na demobilizację zaplecza budowy oraz sprzętu budowlanego w związku z przedwczesnym rozwiązaniem Kontraktu, które obejmują m.in. wydatki związane z usunięciem tymczasowych obiektów budowy (biura, laboratoria, warsztaty, magazyny, wytwórnie mas bitumicznych) oraz przemieszczeniem sprzętu budowlanego do macierzystych baz w (…);
2.35 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przyspieszeniem prac związanych z wycinką drzew na placu budowy, które to prace wykraczały poza standardowy harmonogram, w tym były prowadzone w trybie przyspieszonym, w weekendy oraz w godzinach nadliczbowych wobec zwiększenia ilości drzew w stosunku do SIWZ oraz zakazu wycinki w okresie lęgowym;
2.36 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z przyspieszeniem prac polegających na usunięciu (odhumusowaniu) większej niż pierwotnie przewidziana ilości warstwy humusu (ziemi urodzajnej) na placu budowy, które to prace wykraczały poza standardowe godziny pracy, w tym prowadzone były w godzinach nadliczbowych oraz zaangażowano dodatkowe zespoły robocze;
2.37 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z opóźnieniami i utrudnieniami w realizacji robót ziemnych, które były spowodowane działaniami lub zaniechaniami Zamawiającego, w szczególności w zakresie braku dostępu do placu budowy, opóźnienia w przekazaniu dokumentacji, czy innych okoliczności leżących po stronie Zamawiającego;
2.38 Koszty poniesione przez Wykonawcę w związku z koniecznością demobilizacji zaplecza budowy oraz wykonania prac zabezpieczających po przedwczesnym rozwiązaniu Kontraktu (np. demobilizacja sprzętu po zakończeniu robót, wykonanie prac zabezpieczających, usunięcie materiałów z placu budowy);
3. Roszczenia o zwrot;
3.1 Roszczenie o zwrot równowartości robót ukończonych i odebranych (np. prace mostowe i drogowe, elementy zabezpieczające, roboty przygotowawcze i montażowe);
3.2 Roszczenie o zwrot równowartości robót ukończonych i nieodebranych (np. odwóz humusu, nasypy z wykopów, odwodnienia, ulepszanie i umacnianie gruntu i skarp, rozbiórki nawierzchni, koszty ogólne związane z utrzymaniem zaplecza budowy, nadzorem archeologicznym, utrzymaniem czystości dróg);
3.3 Roszczenie o zwrot równowartości robót częściowo ukończonych (i nieodebranych) (np. podbudowa z kruszywa łamanego, odwodnienia, roboty wykończeniowe, umocnienie skarp nasypu przez humusowanie, warstwa ścieralna z betonu asfaltowego, kanalizacja, wykonanie pali Wolfscholtza);
3.4 Roszczenie o zwrot równowartości robót tymczasowych i pomocniczych (np. przepusty tymczasowe, bramy zabezpieczające, platformy robocze dla palownic, oznakowanie tymczasowe, drogi dojazdowe tymczasowe, profilowanie osuwisk, bypasy, bariery energochłonne, uzupełnianie skarp, patrole interwencyjne, usługi ochrony, pompowanie wody);
3.5 Roszczenie o zwrot równowartości straty z uwagi na składowane materiały związane z Kontraktem (np. geokraty, rury drenarskie, rury z betonu sprężonego, stożki betonowe, studzienki drenarskie, balustrady, deski gzymsowe, bariery ochronne, wpusty żeliwne, krawężniki mostowe i inne materiały budowlane).
Obok powyższych roszczeń przedmiotem żądania są także odsetki za opóźnienie.
Powyższy opis roszczeń ilustruje, że w Postępowaniu głównym występują zasadniczo trzy kategorie roszczeń. W przypadku Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej strony nie kwestionowały nigdy jego wysokości, w związku z tym nie była ona przedmiotem opinii biegłego. Natomiast pozostałe roszczenia, zarówno odszkodowawcze, jak i o zwrot określonych kwot, są przedmiotem sporu zarówno co do zasady, jak i co do wysokości oraz były poddane ocenie biegłego. W konsekwencji, strony są zgodne jedynie co do wysokości Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej.
Przebieg Postępowań sądowych i ich aktualny status
Reasumując, przedmiotem Postępowań sądowych są: (i) roszczenia Wykonawcy dochodzone w ramach Postępowania głównego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, (ii) roszczenia Zamawiającego na które składa się: kara umowna za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, koszty związane z zabezpieczeniem placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu oraz wynagrodzenia wypłacone na rzecz podwykonawców.
Przebieg dotychczasowych Postępowań sądowych i ich aktualny status wskazują, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wzajemnych roszczeń Stron ma Postępowanie główne. To w ramach tego postępowania rozstrzygnięta zostanie kluczowa kwestia, tj. która ze stron skutecznie odstąpiła od Kontraktu. Postępowanie główne toczy się od (…) r. i znajduje się na końcowym etapie rozpoznawania przez Sąd I instancji: przesłuchano wszystkich świadków, wydano opinie biegłych w dwóch kluczowych obszarach, a postępowanie zmierza ku wydaniu wyroku. Postępowanie o zapłatę kary umownej pozostaje zawieszone w związku z trwającym Postępowaniem głównym. Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego uzależnione są analogicznie od treści rozstrzygnięcia w Postępowaniu głównym.
Działania Stron w kierunku zawarcia ugody sądowej
Na tym tle Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych. Obecnie pomiędzy Wykonawcą (którego reprezentuje Syndyk Wykonawcy - zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze wg stanu prawnego z dnia 31 grudnia 2015 r. - (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.), a Zamawiającym trwają negocjacje ugody sądowej, mającej na celu usunięcie niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych, ostateczne uregulowanie Wierzytelności uznanej oraz uchylenie sporu istniejącego między Stronami, poprzez wzajemne ustępstwa w zakresie dochodzonych roszczeń (dalej: „Ugoda”).
Planowane postanowienia Ugody
Strony w treści Ugody planują wskazać, że celem Ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie Postępowań sądowych oraz postępowania w przedmiocie Wierzytelności uznanej, w tym rozliczenia wszelkich roszczeń Stron w zakresie, w jakim związane są one z Umową i powstałych w trakcie jej wykonywania oraz w związku ze złożonymi Oświadczeniami o Odstąpieniach Zamawiającego i Wykonawcy, w szczególności roszczeń zgłoszonych w Postępowaniach sądowych oraz związanych z Wierzytelnością uznaną.
Strony zamierzają również uzgodnić, że wobec niedających się uchylić wątpliwości co do skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu, Strony zgodnie uznają, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc.
Na mocy Ugody Strony planują, aby w związku z okolicznościami opisanymi w tej Ugodzie, Zamawiający zapłacił na rzecz Syndyka Wykonawcy kwotę ugody ustaloną przez Strony w toku rozmów negocjacyjnych (dalej: „Kwota Ugody”).
Niezależnie od powyższej Kwoty Ugody, Strony zamierzają dodać, że Zamawiający zobowiąże się również do zapłaty na rzecz Syndyka Wykonawcy kwoty, tytułem zwrotu Kosztów Biegłych oraz tytułem zwrotu połowy Opłaty sądowej poniesionych przez Syndyka Wykonawcy (dalej: „Opłaty i Koszty”) (drugą połowę Opłaty sądowej zwróci Wykonawcy sąd na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.), natomiast każda ze Stron poniesie swoje koszty zastępstwa procesowego. Strony zamierzają ustalić, że znoszą między sobą koszty wszelkich Postępowań sądowych, za wyjątkiem Kosztów Biegłych i Opłaty sądowej.
Strony planują również wskazać, że Zamawiający zwróci Wykonawcy środki wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej przedłożonej przez Wykonawcę w momencie zawierania umowy o roboty budowlane z Zamawiającym jako zabezpieczenie wykonania przedmiotu umowy o roboty budowlane (dalej: „Zwrot Gwarancji”). Planowane uzgodnienie wynika z tego, że Zwrot Gwarancji ani kwota tego zwrotu nie jest sporna między Stronami.
Kwota Zwrotu Gwarancji – oprócz samej kwoty środków wypłaconych przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej (dalej: „Pobrane Środki”), obejmie również kwotę ustawowych odsetek za opóźnienie, naliczonych od dnia realizacji przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej, do dnia zapłaty kwoty Zwrotu Gwarancji (dalej: „Odsetki”). Na potrzeby niniejszego wniosku, Pobrane Środki oraz Odsetki zwane będą dalej jako „Kwota Zwrotu Gwarancji”. Strony planują ustalić w treści Ugody, że zapłata wszystkich kwot wynikających z treści Ugody, tj. Kwota Ugody, Kwota Zwrotu Gwarancji, kwota Opłat i Kosztów, stanowi warunek powstania skutków prawnych Oświadczeń (zdefiniowane poniżej) złożonych przez Strony.
Strony planują, że Zamawiający zapłaci Syndykowi B. Kwotę Ugody oraz zwróci Kwotę Zwrotu Gwarancji, kwotę Kosztów Biegłych i kwotę połowy Opłaty sądowej do dnia 31 grudnia 2025 r., choć data ta jest uzależniona m.in. od zatwierdzenie przez sąd Ugody i może się zmienić (tj. np. część Kwoty Ugody może stać się wymagalna dopiero w styczniu 2026 r.). Realizacja płatności nastąpi za pośrednictwem przelewu zgodnie z danymi, wskazanymi w Ugodzie, bez jakichkolwiek potrąceń i zatrzymań. Za dzień zapłaty powyższych kwot uważany będzie dzień obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego.
Strony planują uzgodnić w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody, Kwoty Zwrotu Gwarancji, oraz kwoty Opłat i Kosztów, każda ze Stron z chwilą tej zapłaty nieodwołalnie oświadcza, że powyższe wyczerpuje roszczenia każdej ze Stron i Strony nie mają wobec siebie żadnych roszczeń – istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu – w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron oświadcza, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie sądowej, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Strony planują uzgodnić w Ugodzie, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, kwoty Opłat i Kosztów w ustalonym terminie i formie, każda ze Stron, działając indywidualnie i odrębnie, zobowiązuje się nie występować wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem sądowym lub administracyjnym (pactum de non petendo).
Ponadto, w związku z powyższymi postanowieniami strony zamierzają również zawrzeć w treści Ugody, że w jej wykonaniu w dniu jej podpisania, Strony zobowiązują się do podjęcia następujących czynności:
a) Zamawiający przekaże Syndykowi B. podpisane pismo, w którym cofnie pozew ze zrzeczeniem się roszczeń w Postępowaniu o zapłatę kary umownej, a Syndyk B. złoży następnie pismo wyrażające zgodę na cofnięcie pozwu i zrzeknie się żądania zwrotu kosztów postępowania;
b) Zamawiający przekaże Syndykowi B. podpisane pisma w celu ich złożenia w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, które będą zawierać wycofanie złożonych sprzeciwów w Postępowaniach upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego, wycofania żądania uznania wierzytelności na liście wierzytelności oraz zrzeczenie się wierzytelności będących przedmiotem Postępowań upadłościowych ze sprzeciwu Zamawiającego;
c) Zamawiający przekaże Syndykowi B. podpisane pismo, w którym Zamawiający wycofa zgłoszenie w zakresie Wierzytelności uznanej i zrzeknie się Wierzytelności uznanej.
d) w każdym z ww. opisanych przypadków Syndyk B. pokwituje odbiór ww. pism.
Strony mając na uwadze powyższe planowane postanowienia postanowią jednocześnie, że znoszą między sobą koszty wszelkich Postępowań sądowych, z wyjątkiem Kosztów Biegłych i Opłaty sądowej.
Ponadto, Strony nie planują, aby Ugoda stanowiła odnowienia w rozumieniu art. 506 KC.
Strony zamierzają uzgodnić, że z chwilą zawarcia Ugody sądowej stanie się ona wobec nich wiążąca, z zastrzeżeniem, że niektóre skutki Ugody sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty.
Wnioskodawca wskazuje, że Kwota Ugody będzie kwotą ryczałtową, co oznacza, że Wykonawca i Zamawiający nie uzgodnili wspólnie szczegółowego zestawienia kosztorysowego wszelkich wydatków, kosztów, strat poniesionych przez Wykonawcę oraz Zamawiającego na skutek Odstąpienia, a uzgodnią ich (ryczałtową) wartość Kwoty Ugody w oparciu o wspólne porozumienie oraz warunki rynkowe. Wobec tego, żadne obustronnie uzgodnione i zaakceptowane zestawienie, wskazujące, co składa się na Kwotę Ugody, nie istnieje.
Strony nie wykluczają, że Kwota Ugody, Kwota Zwrotu Kosztów Gwarancji oraz kwota Opłat i Kosztów zostanie zapłacona Wykonawcy w dwóch transzach, przy czym pierwsza z nich zostanie zapłacona w IV kwartale 2025 r., a druga z nich zostanie zapłacona Wykonawcy w styczniu 2026 r.
Kwota Ugody nie jest jeszcze przez Zamawiającego i Wykonawcę finalnie uzgodniona (trwają negocjacje w tym zakresie), ale na potrzeby niniejszego wniosku zakłada się, że suma otrzymanej Kwoty Ugody oraz przychodów podatkowych Wykonawcy osiągniętych w 2025 r. przekroczy równowartość (…) euro netto (tj. bez podatku VAT – przy założeniu, że taki podatek byłby od Kwoty Ugody naliczany), przeliczonych według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego (2 stycznia 2025 r.), w zaokrągleniu do (…) zł.
Koszty Opłat i Kosztów nie stanowiły wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów (przed 1 stycznia 2021 r. część Opłat i Kosztów rozpoznali jako koszt uzyskania przychodów wspólnicy Wykonawcy zgodnie z art. 5 Ustawy o CIT, a pozostałą część Opłat i Kosztów rozpoznał jako koszt uzyskania przychodów Wykonawca – w zakresie wydatków dokonanych po 1 stycznia 2021 r.).
Pobrane Środki stanowiły dla wspólników Wykonawcy wydatek niezaliczony do kosztów uzyskania przychodów (Zamawiający otrzymał środki z gwarancji w (…) r., kiedy to wspólnicy Wykonawcy byli podatnikami CIT, a nie Wykonawca, tym samym Pobrane Środki nie stanowiły wydatku stanowiącego koszt uzyskania przychodów Wykonawcy), bowiem z perspektywy Wykonawcy (i jego wspólników), Pobrane Środki to środki, które zostały wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z bezpodstawnym wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej.
Strony zamierzają zawrzeć Ugodę zgodnie z powyższymi planowanymi kierunkami i postanowieniami. Nie można jednak wykluczyć, że ostateczna treść Ugody będzie się w nieznaczny sposób różnić się od treści przedstawionej powyżej, m.in. z uwagi na ingerencję Sądu zatwierdzającego ugodę.
Zamiar Wykonawcy odnośnie do udokumentowania zawarcia i wykonania Ugody
Zamiarem Wykonawcy jest potraktowanie - z punktu widzenia podatku VAT - Kwoty Ugody jako kwoty niebędącej wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, a będącym świadczeniem jednostronnym, niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT i wystawienie noty obciążeniowej na Kwotę Ugody.
Zamiarem Wnioskodawcy jest również potraktowanie kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji jako kwot nieopodatkowanych podatkiem VAT, tj. by były traktowane jako kwoty niebędące wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, ani nie stanowiły części podstawy opodatkowania VAT, a były zwrotem jednostronnym, niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT i podlegającym udokumentowaniu poprzez wystawienie noty obciążeniowej (not obciążeniowych) (innymi słowy, zamiarem Wykonawcy jest, by od kwot Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji nie był naliczany należny podatek VAT – czy to w ramach włączenia ich jako części podstawy opodatkowania VAT w odniesieniu do Kwoty Ugody, czy też jako stanowiące samodzielne świadczenie lub świadczenia, za które kwota Opłat i Kosztów oraz Kwota Zwrotu Gwarancji stanowią wynagrodzenie odrębne od Kwoty Ugody).
Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Ugody jest wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, Wnioskodawca przewiduje cztery warianty w zakresie wystawienia faktury, opisane poniżej w scenariuszach, opisanych jako Przypadek 1, Przypadek 2, Przypadek 3 oraz Przypadek 4. W przykładach liczbowych we wskazanych poniżej scenariuszach, przykładowa Kwota Ugody wynosi 1.000.000 złotych, przykładowa Kwota Opłat i Kosztów wynosi 100.000 złotych, a przykładowa Kwota Zwrotu Gwarancji wynosi 500.000 złotych.
Przypadek nr 1
Jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na kwotę Opłat i Kosztów oraz Kwotę Zwrotu Gwarancji noty obciążeniowe. W przypadku uznania przez tut. Organ, iż kwota Opłaty i Koszty oraz Kwota Zwrotu Gwarancji nie będą stanowić części podstawy opodatkowania VAT w odniesieniu do Kwoty Ugody, ani nie będą stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, nie będzie od nich naliczany podatek VAT, wówczas zamiarem Wykonawcy jest wystawienie faktury na rzecz Zamawiającego, w której wskaże on:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – Kwotę Ugody,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od Kwoty Ugody według stawki podstawowej VAT metodą „w stu",
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT - Kwotę Ugody, pomniejszoną o kwotę podatku, o której mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy Kwotą Ugody, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli Kwota Ugody wyniesie 1.000.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.000.000 x 23) / (100 + 23) = 186.991,87 złotych.
Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 813.008,13 złotych (1.000.000 - 186.991,87 = 813.008,13).
Przypadek nr 2
Jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na kwotę Opłat i Kosztów notę obciążeniową. Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 1 (podczas gdy Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić części podstawy opodatkowania VAT, o której mowa w Przypadku nr 1 ani też Zwrot Gwarancji nie będzie stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, nie będzie od Kwoty Zwrotu Gwarancji naliczany podatek VAT i Zwrot Gwarancji będzie dokumentowany notą obciążeniową), i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 1, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT - w jednej, wspólnej pozycji faktury - sumę Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów według stawki podstawowej VAT metodą „w stu",
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT – sumę Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody oraz Opłat i Kosztów wyniesie 1.100.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.100.000 x 23) / (100 + 23) = 205.691,06 złotych.
Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 894.308,94 złotych (1.100.000 - 205.691,06= 894.308,94).
Przypadek nr 3
Ponadto, jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na Kwotę Zwrotu Gwarancji notę obciążeniową. Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 2, i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 2, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT - w jednej, wspólnej pozycji faktury – sumę Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT – kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT – sumę Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody, Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji wyniesie 1.600.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.600.000 x 23) / (100 + 23) = 299.186,99 złotych. Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 1.300.813,01 złotych (1.600.000 – 299.186,99 = 1.300.813,01).
Przypadek nr 4
W przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 1 VAT (podczas gdy kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić części podstawy opodatkowania VAT, o której mowa w Przypadku nr 1 ani nie będzie stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, od kwoty Opłat i Kosztów nie będzie naliczany podatek VAT, a zwrot Opłat i Kosztów będzie dokumentowany notą obciążeniową), w konsekwencji czego Zwrot Gwarancji powinien zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 1, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – w jednej, wspólnej pozycji faktury – sumę Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT – kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT – sumę Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody oraz Opłat i Kosztów wyniesie 1.500.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.500.000 x 23) / (100 + 23) = 280.487,80 złotych. Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 1.219.512,20 złotych (1.500.000 – 280.487,80 = 1.219.512,20).
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Wskazali Państwo, że terminy pisane wielką literą, a niezdefiniowane inaczej w niniejszej Odpowiedzi mają znaczenie nadane im we wniosku Wykonawcy z dnia 14 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego (“Wniosek o interpretację indywidualną prawa podatkowego”) oraz w uzupełnieniu wniosku z dnia 12 listopada 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego.
W przesłanym uzupełnieniu, na poniższe pytania udzielili Państwo następujących odpowiedzi:
1) Z opisu sprawy wynika, że w (…) r. zawarli Państwo umowę dot. budowy odcinka drogi. Proszę o wskazanie, na jaki okres umowa ta została zawarta, tj. do kiedy mieli Państwo zrealizować budowę?
Pierwotnie Kontrakt zakładał wykonanie robót w ciągu 26 miesięcy od daty rozpoczęcia robót. Nastąpiło jednak opóźnienie w przekazaniu placu budowy. Aneks zmieniający termin wykonania prac oraz przyznający należne wynagrodzenie Wykonawcy nie został zawarty. W związku z tym, termin w jakim miały zostać ukończone prace pozostaje sporny między Wykonawcą a Zamawiającym.
2) Czy zgodnie z umową prace miały być wykonane i odebrane w całości czy też miały być wykonywane, odbierane, fakturowane i płacone np. etapami?
Umowa była oparta na Warunkach FIDIC (1999, „czerwony FIDIC”), częściowo zmodyfikowanych za pomocą postanowień uzgodnionych w Szczególnych Warunkach. Odpowiednio, Umowa przewidywała, że prace miały być „wykonywane” i „przyjmowane” zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, których wykonywanie potwierdzało Świadectwo Przejęcia wystawione dla danego momentu rozliczenia, ale co do zasady podstawą rozliczenia był miesięczny przerób (roboty przyjęte w danym miesiącu przez Inżyniera, działającego z ramienia Zamawiającego), potwierdzony przez Inżyniera w ramach wystawianych przez niego każdego miesiąca Przejściowych Świadectw Płatności („PŚP”). Niezależnie od „wykonywania” i „przyjmowania”, miało mieć miejsce również „wykonanie” i „odebranie” prac w momencie ukończenia całości Robót zgodnie z Kontraktem,
w drodze mechanizmu Przejęcia (Taking Over).
3) Jakie postanowienia umowne dotyczące momentu wykonania usług wynikały z umowy zawartej pomiędzy Państwem a Zamawiającym, w szczególności jaki moment strony uzgodniły w umowie za moment wykonania:
a) danej części usług/etapu usługi;
b) całości robót, na które została zawarta umowa?
Jak wyjaśniono w odpowiedzi na pytanie nr 2 (zob. powyżej), Umowa była oparta na Warunkach FIDIC (1999, „czerwony FIDIC”), częściowo zmodyfikowanych za pomocą postanowień uzgodnionych w Szczególnych Warunkach. Odpowiednio, Umowa przewidywała, że prace miały być „wykonywane” i „przyjmowane” zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym, których wykonywanie potwierdzało Świadectwo Przejęcia wystawione dla danego momentu rozliczenia, ale co do zasady podstawą rozliczenia był miesięczny przerób (roboty przyjęte w danym miesiącu przez Inżyniera, działającego z ramienia Zamawiającego), potwierdzony przez Inżyniera w ramach wystawianych przez niego każdego miesiąca PŚP. Niezależnie od „wykonywania” i „przyjmowania”, miało mieć miejsce również „wykonanie” i „odebranie” prac w momencie ukończenia całości Robót zgodnie z Kontraktem, w drodze mechanizmu Przejęcia (Taking Over).
4) Czy Zamawiający przekazywał Państwu zaliczki na wykonanie robót? Jeśli tak to czy i w jaki sposób zostały rozliczone?
Zamawiający nie przekazywał zaliczek.
5) Czy i jaki zakres prac (proszę o wskazanie np. wielkości procentowej wykonanych robót z całości Kontraktu) został wykonany w latach (…) i odebrany przez Zamawiającego?
Pod względem kubaturowym większość robót drogowych została przyjęta przez Zamawiającego, przy czym do wykonania pozostawały jeszcze m.in. warstwy nośne i bitumiczne oraz prace wykończeniowe.
W zakresie robót inżynierskich, spośród (…) obiektów inżynierskich (…) obiektów zostało przekazanych do użytkowania, (…) obiektów było w stanie zawansowania prac w 90%, (…) kolejnych obiektów wymagało drobnych robót. Jeden z obiektów wymagał dokończenia konstrukcji stalowej. Na części obiektów pozostały do wykonania zabezpieczenia antykorozyjne, natomiast na niektórych obiektach pozostał jeszcze do wykonania duży zakres prac.
6) Czy wszystkie wykonane w latach (…) prace zostały udokumentowane fakturami? Jeśli nie wszystkie, to dlaczego?
W przypadku, gdy doszło do powstania obowiązku podatkowego dla danych prac, Wykonawca wystawił fakturę oraz rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe (zgodnie z przepisami Ustawy o VAT w stanie prawnym obowiązującym w latach (…)).
7) Czy otrzymali Państwo zapłatę za prace wykonane w latach (…)? Jeśli tak, czy wynagrodzenie obejmowało wszystkie prace, czy tylko część z nich i jakich prac nie obejmowało?
Wykonawca nie otrzymał zapłaty za całość prac wykonywanych w latach (…). Rozliczenie wynagrodzenia należnego Spółce z tytułu prac realizowanych w toku Umowy ma charakter sporny. Spór dotyczy wynagrodzenia za roboty ukończone i nieodebrane według stanu na dzień (…) r., roboty częściowo ukończone (i nieodebrane) według stanu na dzień (…) r. oraz roboty tymczasowe i pomocnicze według stanu na dzień (…) r. Wnioskodawca nie otrzymał płatności m.in. z tytułu prac i kosztów, o których mowa w pkt 2.1-2.38 Wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego.
8) Czy dokonali Państwo opodatkowania usług wykonanych w okresie od października (…) r. do (…) r., zgodnie z momentem powstania obowiązku podatkowego dla tych usług i rozliczyli podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe? Jeśli nie, to dlaczego?
W przypadku, gdy wg przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w brzmieniu z lat (…) doszło do powstania obowiązku podatkowego dla danych usług wykonywanych w tym okresie lub ich stanu zawansowania, Wnioskodawca rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe.
9) W jaki sposób Zamawiający potwierdzał odbiór prac? Czy wykonane prace były potwierdzane protokołami odbiorów po ich wykonaniu/częściowym wykonaniu?
Umowa była oparta na Warunkach FIDIC (1999, „czerwony FIDIC”), częściowo zmodyfikowanych za pomocą postanowień uzgodnionych w Szczególnych Warunkach. Odpowiednio, Umowa przewidywała, że prace miały być „wykonywane” i „przyjmowane” wg stanu ich zaawansowania, których wykonywanie potwierdzało Świadectwo Przejęcia wystawione dla danego momentu rozliczenia, ale co do zasady podstawą rozliczenia był miesięczny przerób (roboty przyjmowane w danym miesiącu przez Inżyniera, działającego z ramienia Zamawiającego), potwierdzony przez Inżyniera w ramach wystawianych przez niego każdego miesiąca PŚP. Niezależnie od „wykonywania” i „przyjmowania”, miało mieć miejsce również „wykonanie” i „odebranie” prac w momencie ukończenia całości Robót zgodnie z Kontraktem, w drodze mechanizmu Przejęcia (Taking Over).
10) Czy, a jeśli tak to kiedy, były zawierane przez Strony umowy aneksy na dodatkowe prace do zawartego Kontraktu? Co było przedmiotem tych aneksów? Czy dla czynności wskazanych w aneksach określono odrębne wynagrodzenie i czy było ono zapłacone?
Strony prowadziły rozmowy w przedmiocie Aneksu, ale ostatecznie nie zawarto żadnego aneksu do Umowy.
11) Jeśli nie były zawierane aneksy, ani inne uzgodnienia na dodatkowe prace nieobjęte pierwotnym Kontraktem to czy i na jakiej podstawie Państwo takie prace wykonywali?
Prace dodatkowe były wykonywane przede wszystkim na podstawie:
12) Czy Kontrakt przewidywał możliwość odstąpienia od umowy, jej rozwiązania, jeśli tak to w jakich okolicznościach i przez którą ze stron?
Kontrakt przewidywał możliwość odstąpienia od niego przez Zamawiającego i Wykonawcę.
Zamawiający był uprawniony do odstąpienia od Kontraktu, jeżeli Wykonawca:
(a) nie zastosował się do postanowień Kontraktu dotyczących zabezpieczenia wykonania lub do wezwania do poprawienia,
(b) porzucił Roboty lub w inny sposób otwarcie okazał swój zamiar niekontynuowania wykonywania swoich zobowiązań według Kontraktu,
(c) bez rozsądnego usprawiedliwienia uchylał się od:
(i) prowadzenia Robót lub
(ii) zastosowania się do powiadomienia dotyczącego odrzucenia lub Prac zabezpieczających w ciągu 28 dni od otrzymania go,
(d) podzlecił całość Robót lub dokonał cesji Kontraktu, bez wymaganego uzgodnienia,
(e) zbankrutował lub stał się niewypłacalny, przechodził w stan likwidacji, miał ustanowionego administratora lub syndyka masy upadłości, układał się ze swoimi wierzycielami lub prowadził przedsiębiorstwo z likwidatorem, kuratorem lub zarządcą w celu zabezpieczenia należności kredytodawców, lub jeżeli prowadzone byłoby jakiekolwiek działanie lub miało miejsce jakiekolwiek wydarzenie, które (według mających zastosowanie Praw) miałoby podobny skutek, do któregokolwiek z wyżej wymienionych czynów lub wydarzeń, lub
(f) dawał lub proponował (bezpośrednio lub pośrednio) jakiejkolwiek osobie, jakąkolwiek łapówkę, prezent, gratyfikację, prowizję lub inną wartościową rzecz, jako zachętę lub nagrodę:
(i) za jakiekolwiek działanie lub wstrzymanie się od jakiegokolwiek działania związanego z Kontraktem, lub
(ii) za okazywanie lub wstrzymanie się od okazywania przychylności lub nieprzychylności jakiejkolwiek osobie związanej z Kontraktem, lub jeśli ktokolwiek z Personelu Wykonawcy, jego agentów lub Podwykonawców, dawał lub proponował (bezpośrednio lub pośrednio) komukolwiek jakąkolwiek taką zachętę lub nagrodę.
W każdym z tych wypadków lub okoliczności Zamawiający mógł, po daniu Wykonawcy powiadomienia z 14-dniowym wyprzedzeniem, odstąpić od Kontraktu i usunąć Wykonawcę z Placu Budowy. Jednakże, w przypadkach opisanych w podpunktach (e) lub (f) powyżej, Zamawiający mógł za pomocą powiadomienia odstąpić od Kontraktu ze skutkiem natychmiastowym.
Z kolei Wykonawca był uprawniony do odstąpienia od Kontraktu m.in. w sytuacji, gdy
(i) Inżynier nie wystawił Świadectwa Płatności w terminie umownym liczonym od otrzymania rozliczenia i dokumentów,
(ii) kwota należna z Przejściowego Świadectwa Płatności nie została zapłacona w terminie umownym,
(iii) Zamawiający „w istocie” nie wykonywał swoich zobowiązań według Kontraktu,
(iv) całość robót została objęta „przedłużonym zawieszeniem” w rozumieniu Kontraktu,
(v) doszło do upadłości, niewypłacalności lub likwidacji Zamawiającego.
W każdym z tych wypadków lub okoliczności Wykonawca mógł, po daniu Wykonawcy powiadomienia z 14-dniowym wyprzedzeniem, odstąpić od Kontraktu. Jednakże, w przypadku opisanym w podpunktach (iv) i (v) Zamawiający mógł za pomocą powiadomienia odstąpić od Kontraktu ze skutkiem natychmiastowym.
13) Kiedy, proszę wskazać datę, i dlaczego Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy?
Wykonawca stoi na stanowisku, że Zamawiający nie złożył oświadczenia o odstąpieniu od Kontraktu.
Pismem z dnia (…) r. Zamawiający powiadomił Wykonawcę z 14-dniowym wyprzedzeniem, iż z dniem (…) roku odstępuje od Kontraktu z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy. Wykonawca twierdzi, że odstąpienie Zamawiającego od Kontraktu na podstawie powyższego pisma było nieskuteczne z następujących powodów:
(i) sygnatariusz wspomnianego powiadomienia nie był prawidłowo umocowany do reprezentowania Zamawiającego,
(ii) brak było podstaw do odstąpienia od Kontraktu przez Zamawiającego z uwagi na nieważność odpowiedniej klauzuli Kontraktu,
(iii) brak było złożenia osobnego oświadczenia o odstąpieniu przez Zamawiającego, tj. oświadczenia niezależnego od złożonego przez Zamawiającego w dniu (…) r. powiadomienia o odstąpieniu,
(iv) uprzedniego odstąpienia od Kontraktu przez Wykonawcę (zanim nastąpił skutek odstąpienia Zamawiającego w dniu (…) r.), oraz
(v) brak było uzasadnionych podstaw faktycznych do odstąpienia.
Zamawiający twierdzi natomiast, że skutecznie odstąpił od Kontraktu. Kwestia skuteczności odstąpienia Zamawiającego od Kontraktu pozostaje kwestią sporną pomiędzy Wykonawcą a Zamawiającym.
14) Kiedy, proszę wskazać datę, i dlaczego Państwo złożyli oświadczenie o odstąpieniu od umowy?
Pismem z dnia (…) roku, doręczonym Zamawiającemu w dniu (…) r., Wykonawca złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu z przyczyn leżących po stronie Zamawiającego. Główną przyczyną odstąpienia wskazaną przez Wykonawcę we wspomnianym piśmie jest brak zadośćuczynienia przez Zamawiającego wezwaniu Wykonawcy z dnia (…) r. do dostarczenia wolnego od wad projektu budowlanego obiektu mostowego i zawarcia aneksu związanego ze zmianą dokumentacji projektowej w tym zakresie. Zamawiający twierdzi, że odstąpienie przez Wykonawcę od Kontraktu było nieskuteczne. Zamawiający opiera swoje stanowisko na następujących twierdzeniach:
(i) dokumentacja projektowa nie była wadliwa,
(ii) brak było podstawy prawnej do odstąpienia Zamawiającego od Kontraktu,
(iii) Wykonawca nie mógł odstąpić od Kontraktu, gdyż Zamawiający dokonał wcześniejszego odstąpienia od Kontraktu,
(iv) terminu wskazanego w piśmie Wykonawcy do Zamawiającego z dnia (…) r. do dostarczenia wolnej od wad dokumentacji projektowej (14 dni), nie można uznać za „odpowiedni”, w rozumieniu art. 491 § 1 k.c.,
(v) Wykonawcy nie przysługiwało uprawnienie do odstąpienia od Kontraktu w całości, a jedynie w części dotyczącej obiektu mostowego. Kwestia skuteczności odstąpienia Wykonawcy od Kontraktu pozostaje kwestią sporną pomiędzy Wykonawcą a Zamawiającym.
15) Z wniosku wynika, że Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy i że następnie Wykonawca złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Dalej z opisu wynika, że nie jest sporne, że do odstąpienia doszło, ale sporne pozostaje zagadnienie, która ze Stron jako pierwsza skutecznie złożyła oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu. W dalszej części opisu wskazano, że wobec niedających się uchylić wątpliwości co do skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu, Strony zgodnie uznają, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc.
Proszę zatem o wyjaśnienie:
a) dlaczego sporna/wątpliwa jest skuteczność złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu?
b) czy zatem na skutek Ugody uprzednio złożone oświadczenia o odstąpieniu od Kontraktu przez każdą ze stron uznane zostaną za nie wywołujące skutków prawnych (za wycofane)?
c) czy na skutek ugody sama umowa (Kontrakt) pomiędzy Stronami zostanie uznana za niezawartą?
Ad (a)
Wykonawca kwestionuje twierdzenia Zamawiającego o tym, jakoby Zamawiający odstąpił skutecznie od Kontraktu (por. odpowiedź na pytanie nr 13), natomiast Zamawiający kwestionuje stanowisko Wykonawcy w przedmiocie skuteczności odstąpienia przez Wykonawcę od Kontraktu (por. odpowiedź na pytanie nr 14). Każda ze Stron przedstawia zatem argumentację podważającą stanowisko drugiej Strony w przedmiocie istnienia podstaw do odstąpienia od Kontraktu, dlatego zagadnienie skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu ma charakter sporny.
Ad (b)
Nie. Ugoda nie ma na celu prowadzić do sytuacji, w której oświadczenia Stron o odstąpieniu od Kontraktu zostaną uznane za niewywołujące skutków prawnych ani jako wycofane.
Ad (c)
Tak. W ramach Ugody, Strony postanowiły uznać, że doszło do odstąpienia od Kontraktu ze skutkiem ex tunc, a w konsekwencji Kontrakt powinien być traktowany tak, jakby nigdy nie został zawarty.
16) Czy po złożeniu oświadczeń o odstąpieniu od umowy jakiejś roboty były jeszcze kontynuowane? Jeśli tak to jakie, do kiedy i dlaczego?
Po odstąpieniu od Kontraktu, roboty budowlane nie były kontynuowane. Po złożeniu oświadczenia o odstąpieniu od Kontraktu, Wykonawca dokonał inwentaryzacji robót, a następnie Wykonawca zabezpieczył i likwidował plac budowy.
17) Kiedy zostały wszczęte poszczególne postępowania sądowe?
1. Postępowanie z powództwa Wykonawcy przeciwko Zamawiającemu toczące się obecnie przed Sądem (…) (Postępowanie główne) – data wszczęcia: 12 stycznia 2010 r.;
2. Postępowanie z powództwa Zamawiającego przeciwko Wykonawcy toczące się obecnie przed Sądem (…) w przedmiocie zapłaty kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (Postępowanie o zapłatę kary umownej) – 19 lutego 2010 r.;
3. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania na liście wierzytelności, wierzytelności Zamawiającego w przedmiocie zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców, zgłoszonej wobec A. jako wspólnika Wykonawcy, toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego A. (głównego) przed Sądem (…) (Postępowanie główne upadłościowe A.) – 16 sierpnia 2013 r.
4. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania na liście wierzytelności, wierzytelności Zamawiającego w przedmiocie: zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców, zgłoszonej wobec A. jako wspólnika Wykonawcy, toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego A. (wtórnego) przed Sądem (…) (Postępowanie wtórne upadłościowe A.) – 16 maja 2014 r.;
5. Umorzone postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania wierzytelności w przedmiocie: zapłaty pozostałej części kary umownej za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu i wynagrodzeń podwykonawców na liście wierzytelności toczące się w ramach postępowania upadłościowego Wykonawcy (głównego) przed Sądem (…) (Postępowanie główne upadłościowe Wykonawcy) – 4 września 2013 r.
6. Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu Zamawiającego wobec odmowy uznania wierzytelności w przedmiocie kosztów zabezpieczenia placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu oraz kosztów wypłaconych na rzecz podwykonawców B. na liście wierzytelności toczące się obecnie w ramach postępowania upadłościowego Wykonawcy (wtórnego) przed Sądem (…) (Postępowanie wtórne upadłościowe Wykonawcy) – 29 października 2013 r.
18) Czy roszczenia odszkodowawcze wymienione we wniosku w punktach 2.1-2.38 oraz roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 dotyczą czynności, które były w jakiś sposób przewidziane w Kontrakcie lub aneksie do Kontraktu i koszty te miały stanowić element kalkulacyjny ceny za wykonane roboty budowlane w związku z budową drogi? Jeśli nie, to na jakiej podstawie Państwo je wykonali i czy ich wykonanie było uzgodnione z Zamawiającym? Czy zapłata za te prace została w jakiś sposób uzgodniona pomiędzy Stronami i zafakturowana przez Państwa np. jako częściowe wykonanie prac, jeśli tak to kiedy taka faktura została wystawiona i czy została ujęta w deklaracji VAT-7? Czy koszty te poniesiono przed odstąpieniem przez Strony od umowy czy po odstąpieniu? Czy za te czynności otrzymali Państwo wynagrodzenie, jeśli nie, to dlaczego?
W ocenie Wnioskodawcy, roszczenia wymienione w pkt 2.1-2.38 Wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego mają charakter odszkodowawczy. Koszty, których te roszczenia dotyczą, nie stanowiły elementu kalkulacyjnego ceny za wykonane roboty budowlane w związku z budową drogi. Wnioskodawca poniósł je jako koszty dodatkowe, tj. wcześniej nieprzewidziane i nieuwzględnione w składanej ofercie. Wnioskodawca nie musiałby ponosić tych kosztów, gdyby Zamawiający poprzez swoje działania i zaniechania nie spowodował konieczności ich poniesienia. Jako że roszczenia te mają, zdaniem Wykonawcy, charakter odszkodowawczy, Wykonawca nie udokumentował ich fakturami. Koszty te poniesiono przed i po odstąpieniu.
Roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 dotyczą czynności, które były przewidziane w Kontrakcie i koszty te miały stanowić element kalkulacyjny ceny za wykonane roboty budowlane w związku z budową drogi. W przypadku, gdy doszło do powstania obowiązku podatkowego dla danych usług lub ich stanu zaawansowania, Wykonawca zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług w brzmieniu z lat (…) wystawił faktury i rozliczył podatek należny w deklaracjach VAT-7 za odpowiednie okresy rozliczeniowe. Wykonawca otrzymał część wynagrodzenia za te prace. Zasadniczo, koszty te poniesiono przed odstąpieniem, jedynie ich część została poniesiona po odstąpieniu.
19) Czy w związku ze złożonymi oświadczeniami o odstąpieniu od umowy zostały dokonane spisy, inwentaryzacja robót zakończonych jak i robót w toku, zaczętych, niezakończonych i ich wycena, jeśli nie, to dlaczego?
Spis inwentaryzacji robót został wykonany. Jak wskazano we Wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego, jednym z kosztów jakie poniósł Wykonawca był koszt związany z przedwczesnym rozwiązaniem Kontraktu i koniecznością przeprowadzenia szczegółowej inwentaryzacji robót.
20) Z opisu sprawy wynika, że Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych i trwają negocjacje ugody sądowej. Strony zamierzają uzgodnić, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc. Proszę zatem o wyjaśnienie, czy i która ze Stron Kontraktu, zgodnie z treścią Ugody, zostanie uznana za skutecznie odstępującą od umowy?
W treści Ugody Strony nie określają która ze Stron skutecznie odstąpiła od Ugody (zagadnienie to ma charakter sporny między Stronami). Strony stwierdzają w Ugodzie, że doszło do rozwiązania Kontraktu w następstwie oświadczeń Stron o odstąpieniu Stron, bez przesądzania o tym, które z tych oświadczeń wywarło skutek w postaci przedwczesnego zakończenia Kontraktu. Z całokształtu treści Ugody wynika jednak, że w celu uchylenia niepewności prawnych oświadczenie o odstąpieniu złożone przez Wykonawcę zostanie uznane za wywierające skutki prawne.
21) Co dla Stron Ugody w rzeczywistości będzie oznaczało odstąpienie od umowy ze skutkiem ex tunc? Innymi słowy, proszę o wyjaśnienie czy odstąpienie od umowy będzie dotyczyło jej w całości czy jednak w części – jakiej? Czy w przypadku, gdy w latach (…) na podstawie Kontraktu pewne prace zostały wykonane, zafakturowane, zapłacone, rozliczone w deklaracjach dla podatku VAT, to w wyniku zawartej Ugody zostaną wystawione faktury korygujące, zostanie zwrócone wynagrodzenie/zaliczka, skorygowane deklaracje VAT? Jeśli nie, to dlaczego?
Odstąpienie ze skutkiem ex tunc oznacza dla Stron odstąpienie od całości Umowy ze skutkiem wstecznym, co oznacza, że Strony przyjmują, że Kontrakt nigdy nie został zawarty.
Zgodnie z art. 106j ust. 1 Ustawy o VAT fakturę korygująca wystawia się w przypadku gdy:
(i) podstawa opodatkowania lub kwota podatku wskazana w fakturze uległa zmianie; (ii) dokonano zwrotu podatnikowi towarów i opakowań; (iii) dokonano zwrotu nabywcy całości lub części zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4 Ustawy o VAT; (iv) stwierdzono pomyłkę w jakiejkolwiek pozycji faktury.
Zdaniem Wnioskodawcy, w wyniku zawartej Ugody nie zostanie spełniona żadna z przesłanek do wystawienia faktur korygujących. Jednocześnie, Wnioskodawca wskazuje, że powyższa kwestia nie jest elementem stanu faktycznego i stanowi element „wyjaśnienie zakresu oraz sposobu stosowania interpretowanych przepisów prawa podatkowego do opisanego zagadnienia” o którym mowa w art. 14a §1a pkt 2 Ordynacji podatkowej.
22) Jeśli za prace wykonane w latach (…), zafakturowane i rozliczone w deklaracjach dla podatku VAT nie otrzymali Państwo wynagrodzenia to czy skorzystali Państwo z tzw. ulgi na złe długi tj. dokonali korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego w trybie art. 89a ust. 1 i nast. ustawy o podatku od towarów i usług?
Zastosowanie tzw. ulgi na złe długi w podatku od towarów i usług nie jest związane z zawarciem Ugody. Wpływ zawarcia Ugody na zastosowanie art. 89a ust. 1 i nast. Ustawy o VAT będzie uzależniony od tego czy w ramach Ugody dojdzie do zapłaty faktur wystawionych przez Wykonawcę a nie opłaconych przez Zamawiającego.
23) W jaki sposób kalkulowana jest Kwota Ugody? Jakie elementy wpływają na tę Kwotę?
Kwota Ugody stanowi wynik złożonych negocjacji Stron oraz czynienia sobie przez Strony wzajemnych ustępstw, uwzględniający m.in. wartość roszczeń dochodzonych przez Wykonawcę od Zamawiającego oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ich subiektywną ocenę szans na wydanie przez sąd orzeczenia o określonej treści.
24) Z opisu sprawy wynika, że Kwota Ugody zostanie ustalona przez Strony w wyniku rozmów negocjacyjnych, w oparciu o wspólne porozumienie oraz warunki rynkowe. Proszę zatem o wskazanie czego konkretnie dotyczą te negocjacje, jakich kwestii dotyczy porozumienie oraz o jakie warunki rynkowe chodzi?
Negocjacje dotyczą polubownego zakończenia postępowań sądowych toczących się z udziałem Wykonawcy i Zamawiającego. W ramach tych negocjacji Strony dążą do wspólnego porozumienia, które będzie polegało na osiągnięciu kompromisu pomiędzy interesami Wykonawcy i Zamawiającego. Strony uwzględniają w toku tych negocjacji oraz w dążeniu do wspólnego porozumienia m.in. warunki rynkowe dotyczące cen materiałów i robót w celu zapewnienia akceptowalnego dla obu Stron rozliczenia wzajemnych należności.
25) Czy roszczenia odszkodowawcze wymienione w punktach 2.1-2.38 wniosku oraz roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 wniosku stanowią podstawę do kalkulacji Kwoty Ugody? Jeżeli tak, to czy w całości, czy w części – jakiej części?
Roszczenia odszkodowawcze wskazane w punktach 2.1-2.38 wniosku oraz roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 wniosku zostały wzięte pod uwagę w toku kalkulacji Kwoty Ugody. Każda ze Stron inaczej ocenia zasadność i wysokość poszczególnych roszczeń zgłaszanych przez drugą stronę i globalna Kwota Ugodowa jest kompromisem.
26) Czy roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 wniosku dotyczą robót i czynności wymienionych w punktach 2.1-2.38 wniosku czy też są to odrębne roboty, które zostały wykonane?
Roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 wniosku nie dotyczą robót i czynności wymienionych w punktach 2.1-2.38 wniosku. Roszczenia o zwrot wymienione w punktach 3.1-3.5 wniosku dotyczą odrębnych robót, które były wykonywane przez Wykonawcę.
27) Czy, a jeśli tak to co dokładnie będzie rekompensować zryczałtowana kwota ugody? Czy ugoda będzie miała charakter odszkodowawczy wobec Państwa roszczeń (jakich?)? Czy ugoda będzie miała związek z karą umowną, jaką naliczył Zamawiający za odstąpienie od kontraktu, jeśli tak to jaki?
Tak jak wskazano powyżej, każda ze Stron dokonuje na własne potrzeby kalkulacje kwoty ugodowej, którą jest skłonna zaakceptować, a która później jest negocjowana między Stronami, jednakże te kalkulacje nigdy nie są w pełni jawne dla drugiej ze stron. Wynika to ze strategii procesowej oraz – w przypadku rozmów ugodowych - strategii negocjacyjnej, gdyż każda ze stron wie, w zakresie jakich roszczeń i w jakich kwotach może godzić się na ustępstwa. W związku z tymi realiami procesowymi i negocjacyjnymi, nie istnieje żadne ustalone przez Strony szczegółowe zestawienie poszczególnych roszczeń uznanych ani uznanych kwot tych roszczeń. Żadna ze stron nie ujawni drugiej ze stron swoich wewnętrznych kalkulacji, bowiem druga ze stron mogłaby próbować wykorzystać taką kalkulację jako dowód w postępowaniu sądowym, gdyby negocjacje ugodowe zostały przerwane. Z tego też powodu, nie istnieje żadna szczegółowa kalkulacja Kwoty Ugodowej, która byłaby zaakceptowana przez obie Strony – kalkulacje, którymi dysponują Strony różnią się między sobą, nie tylko co do wartości ale również w zakresie listy roszczeń. Każda ze Stron inaczej ocenia zasadność i wysokość poszczególnych roszczeń zgłaszanych przez drugą stronę i globalna Kwota Ugodowa jest swojego rodzaju kompromisem.
28) Z wniosku wynika, że w wyniku Ugody każda ze Stron zrzeknie się wszelkich roszczeń odnoszących się do Kontraktu. Następnie wymieniono do czego zobowiązuje się Zamawiający (str. 14 wniosku), natomiast nie wskazano do czego (oprócz wyrażenia zgody na cofnięcie pozwu i zrzeczenia się żądania zwrotu kosztów postępowania) zobowiązują się Państwo. Proszę zatem o wskazanie:
a) Czy, a jeśli tak to do czego, (oprócz wyrażenia zgody na cofnięcie pozwu i zrzeczenia się żądania zwrotu kosztów postępowania) zobowiązują się Państwo w Ugodzie?
b) dlaczego Państwo muszą wyrazić zgodę na cofnięcie pozwu (skoro wskazują, że się do tego zobowiązują to z czego taka powinność wynika)?
Ad (a)
Oprócz wyrażenia zgody na cofnięcie pozwu i zrzeczenia się żądania zwrotu kosztów postępowania w Postępowaniu o zapłatę kary umownej, Wykonawca zobowiązuje się w Ugodzie do następujących czynności:
(i) pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz innych kwot wskazanych w Ugodzie, Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do niewystępowania wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem (pactum de non petendo) (por. akapit drugi str. 14 Wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego),
(ii) Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do naprawienia szkody wynikłej z zapewnień i oświadczeń zawartych w Ugodzie,
(iii) Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do zachowania poufności w zakresie warunków Ugody oraz wszelkich negocjacji związanych z Ugodą i Postępowaniami sądowymi.
Ad (b)
Cofnięcie pozwu przez Zamawiającego w Postępowaniu o zapłatę kary umownej będzie połączone ze zrzeczeniem się roszczenia, co biorąc pod uwagę art. 203 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego oznacza, że zgoda Wykonawcy na takie cofnięcie pozwu nie jest formalnie konieczna. Niemniej, kierując się potrzebą zapewnienia możliwie jak największej transparentności stanowisk Stron, Wykonawca zobowiązał się do tego, że przedstawi pismo zawierające zgodę na cofnięcie pozwu przez Zamawiającego.
29) Jakie konkretnie korzyści uzyska każda ze Stron w wyniku zawartej Ugody?
Wykonawca uzyska następujące korzyści w wyniku zawarcia Ugody:
(i) Wykonawca otrzyma płatność bez oczekiwania na prawomocny wyrok,
(ii) Wykonawca zaoszczędzi koszty związane z prowadzeniem postępowań sądowych do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (m.in. koszty obsługi prawnej).
Zamawiający uzyska następujące korzyści w wyniku zawarcia Ugody:
(i) Zamawiający uniknie zasądzenia dalszych odsetek za opóźnienie, które narosną do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy,
(ii) zaoszczędzi koszty związane z prowadzeniem postępowań sądowych do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (m.in. koszty obsługi prawnej).
30) Z wniosku wynika, że na podstawie zawartej Ugody Zamawiający ma zwrócić Państwu Koszty Biegłych. Proszę zatem o wskazanie:
a) co było przedmiotem opinii Biegłych?
b) czego dotyczyły Koszty Biegłych?
c) czy Biegli analizowali i potwierdzili zakres wykonanych prac, które stanowią podstawę do ustalenia Kwoty Ugody?
d) czy Biegli działali na Państwa zlecenie czy też byli powołani przez Sąd, a Państwo zostali obciążeni przez Sąd np. zaliczką na poczet kosztów opinii Biegłych, z czego zatem wynika kwota określona przez Państwa jako „koszty Biegłych”?
Ad (a)
Przedmiotem opinii Biegłych była prawidłowość dokumentacji projektowej dostarczonej przez Zamawiającego, zakres i wartość świadczeń spełnionych przez Wykonawcę na gruncie Kontraktu oraz wysokość dodatkowych kosztów poniesionych przez Wykonawcę w toku realizacji Kontraktu.
Ad (b)
Koszty Biegłych dotyczyły wynagrodzenia należnego Biegłym z tytułu przygotowania opinii na potrzeby Postępowania głównego na okoliczności, o których mowa w lit. (a) powyżej.
Ad (c)
Biegli analizowali i potwierdzili zakres prac wykonanych przez Wykonawcę. Ustalenia poczynione przez Biegłych zostały uwzględnione przez Strony w toku negocjacji dotyczących Kwoty Ugody.
Ad (d)
Biegli działali na zlecenie Sądu. Sąd kilkukrotnie zobowiązywał Wykonawcę do uiszczania zaliczek na poczet wynagrodzenia dla Biegłych. Ostateczna wysokość wynagrodzenia Biegłych (Koszty Biegłych) została ustalona w postanowieniach Sądu w Postępowaniu głównym.
31) Dlaczego uzgodniono, że Zamawiający zobowiąże się do zwrotu Kosztów Biegłych i połowy Opłaty sądowej? Z jakiego powodu Zamawiający zobowiązał się do zwrotu tych kwot?
Decyzja o tym, że Zamawiający zwróci Koszty Biegłych i połowę Opłaty sądowej została podjęta w trakcie negocjacji ugodowych, prowadzonych pomiędzy Stronami. W przypadku zawarcia Ugody, połowa opłaty sądowej jest zwracana z urzędu przez Sąd na rzecz powoda (Wykonawcy), dlatego Strony ustaliły, że Zamawiający zwróci Wykonawcy drugą połowę Opłaty sądowej.
32) Czy na skutek zawartej Ugody, Strony definitywnie odstąpią od dochodzenia roszczeń i zakończą wszystkie wszczęte postępowania sądowe?
Tak. Celem i zamierzonym przez Strony skutkiem ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie postępowań sądowych.
33) Z wniosku wynika, że Zamawiający w związku ze złożonym oświadczeniem o odstąpieniu od umowy naliczył kary umowne za odstąpienie a następnie skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu kary umownej za odstąpienie. Jednocześnie z wniosku wynika, że zgłosili Państwo roszczenie o zwrot kwoty w związku z bezprawnym skorzystaniem przez Zamawiającego z gwarancji ubezpieczeniowej. Proszę zatem o wyjaśnienie, czy Zamawiający zasadnie czy bezpodstawnie z tej gwarancji skorzystał. Fakt wypłaty przez ubezpieczyciela kwoty gwarancji wskazywałby na zasadność tej wypłaty, dlaczego zatem było to skorzystanie bezpodstawne?
Wykonawca stoi na stanowisku, że Zamawiający skorzystał z gwarancji ubezpieczeniowej w sposób bezprawny (bezpodstawny), tj. wystąpił o wypłatę środków z gwarancji, pomimo że nie przysługiwało mu roszczenie przeciwko Wykonawcy, na poczet którego zażądał wypłaty. Sam fakt wypłaty środków przez ubezpieczyciela (gwaranta) na rzecz Zamawiającego nie przesądza o tym, że Zamawiającemu przysługiwało wspomniane roszczenie. Zgodnie bowiem z treścią gwarancji ubezpieczyciel (gwarant) nie weryfikował podstawy faktycznej (dowodowej) ani podstawy prawnej roszczenia, na które wskazał Zamawiający, występując o wypłatę środków z gwarancji.
Zamawiający prezentuje w Postępowaniu głównym stanowisko przeciwne, tj, twierdzi, że miał podstawy do wystąpienia z żądaniem wypłaty środków z gwarancji ubezpieczeniowej. Niemniej, na tym polega jedno z ustępstw w ramach Ugody, że Zamawiający zwróci Wykonawcy równowartość środków, jakie pobrał z gwarancji ubezpieczeniowej.
34) W wyniku ugody Zamawiający ma przekazać na Państwa rzecz kwotę tej gwarancji. Proszę zatem o wyjaśnienie w jaki sposób uregulowano w umowie możliwość naliczenia przez Zamawiającego kary umownej i przy spełnieniu jakich okoliczności Zamawiający miał możliwość skorzystania z gwarancji? Czy kontrakt przewiduje zwrot wypłaconej gwarancji, jeśli tak, w jakich sytuacjach? Czy Zwrot Gwarancji po otrzymaniu przez Państwa zostanie przekazany (zwrócony) do ubezpieczyciela? Jeśli Ubezpieczyciel wypłacił kwotę gwarancji czy zaspokoił się ze środków Wykonawcy i w jaki sposób? (wprawdzie niektóre z tych informacji zostały ujęte w uzupełnieniu Państwa własnego stanowiska, jednakże wszelkie istotne fakty powinny wynikać z opisu stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego a nie wyłącznie z własnego stanowiska)
Możliwość naliczenia przez Zamawiającego kary umownej za odstąpienie jest uregulowana w Kontrakcie w ten sposób, że w razie odstąpienia przez Zamawiającego od Kontraktu z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy, Zamawiający mógł naliczyć wobec Wykonawcy karę umowną za odstąpienie w wysokości 15% zaakceptowanej kwoty kontraktowej.
Kontrakt nie reguluje zagadnienia Zwrotu Gwarancji. Podstawa dla obowiązku Zwrotu Gwarancji wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów regulujących reżim odpowiedzialności odszkodowawczej oraz zwrotu świadczenia nienależnego/bezpodstawnego wzbogacenia.
Zwrot Gwarancji nie zostanie przekazany ubezpieczycielowi, gdyż ubezpieczyciel już wcześniej uzyskał równowartość środków, które wypłacił na rzecz Zamawiającego - po tym, jak na żądanie Zamawiającego ubezpieczyciel wypłacił środki z gwarancji na rachunek Zamawiającego, następnie ubezpieczyciel zażądał od Wykonawcy pokrycia tej kwoty.
35) Od jakich jeszcze innych okoliczności niż zatwierdzenie przez sąd Ugody, uzależniana jest realizacja płatności w dacie do 31 grudnia 2025 r. Kwoty Ugody oraz zwrot Kwoty Zwrotu Gwarancji, kwoty Kosztów Biegłych i kwoty połowy Opłaty sądowej?
Realizacja płatności w dacie do 31 grudnia 2025 r. jest uzależniona od zawarcia przez Strony i zatwierdzenia Ugody przez sąd.
36) Które skutki Ugody sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty i dlaczego?
Wszystkie skutki wskazane w Ugodzie sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty kwot w niej wskazanych, ponieważ każda ze Stron planowanej Ugody chce mieć pewność, że w przypadku zapłaty całości tych kwot, spory między Stronami zostaną definitywnie zakończone ani żadne inne spory nie będą miały miejsca w przyszłości.
37) Czy w odniesieniu do usług, co do których obowiązek podatkowy powstał w okresie od października (…) r., wystąpiła którakolwiek z przesłanek określonych w art. 70 § 2-7 Ordynacji podatkowej zawieszająca lub przerywająca bieg przedawnienia zobowiązania? Jeśli tak, proszę wskazać które przesłanki zaistniały oraz wskazać daty ich zaistnienia?
W odniesieniu do części zobowiązań podatkowych zaistniała przesłanka przerywająca bieg terminu przedawnienia w postaci ogłoszenia upadłości. Przesłanka ta zaistniała w dacie ogłoszenia upadłości, a dniem tym jest dzień wydania postanowienia sądu uwzględniającego wniosek o ogłoszenie upadłości, tj. odpowiednio w dniu 29 października 2013 r. (Postępowanie wtórne upadłościowe Wykonawcy) oraz w dniu 4 września 2013 r. (Postępowanie główne upadłościowe Wykonawcy).
Pytania
1. Czy Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT z tego tytułu?
2. Czy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody Wykonawca jest zobowiązany wystawić fakturę, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT?
3. Czy kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową?
4. Czy Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową?
5. W przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1 – która część zapłaty na rzecz Wykonawcy, wynikająca z realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT?
6. W przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 – czy w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT?
7. W przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 – czy w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT?
8. W przypadku uznania przez tut. Organ za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 2 – w którym momencie powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT w związku z zawarciem i wykonaniem postanowień Ugody?
9. W przypadku uznania przez tut. Organ za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 2 – czy wystawiona przez Wykonawcę na Zamawiającego faktura, wskazana w opisie zdarzenia przyszłego, uczyni zadość wymaganiom stawianym prawidłowo wystawionej fakturze, o których mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11, pkt 14 oraz pkt 15 Ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie (wynikające z wniosku i uzupełnienia)
1. Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w VAT z tego tytułu.
2. W wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody Wykonawca nie jest zobowiązany wystawić faktury, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT.
3. Kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
4. Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
5. W przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, cała Kwoty Ugody będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, tj. częścią podstawy opodatkowania nie będzie Kwota Zwrotu Gwarancji ani kwota Opłat i Kosztów, a podstawą opodatkowania będzie wyłącznie Kwota Ugody.
6. W przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 – w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
7. W przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 – w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
8. W przypadku uznania przez tut. Organ za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 2, obowiązek podatkowy w podatku VAT w związku z zawarciem i wykonaniem postanowień Ugody powstanie w momencie faktycznego otrzymania od Zamawiającego przez Wykonawcę całej Kwoty Ugody, całej Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz całej kwoty Opłat i Kosztów.
9. W przypadku uznania przez tut. Organ za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 2, wystawiona przez Wykonawcę na Zamawiającego faktura, wskazana w opisie zdarzenia przyszłego, uczyni zadość wymaganiom stawianym prawidłowo wystawionej fakturze, o których mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11, pkt 14 oraz pkt 15 Ustawy o VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1:
Charakter prawny Kwoty Ugody
Z prawnej perspektywy Kwota Ugody jest kwotą należną na podstawie art. 494 KC.
Zgodnie z art. 917 KC, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Tak więc istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody (wyrok SN z 24 lipca 2002 r., I CKN 915/00, LEX nr 56895).
Z art. 494 KC wynika jednoznacznie, że strona, która odstępuje od umowy zobowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co uzyskała na podstawie umowy. Taka regulacja jest konsekwencją tego, że wskutek odstąpienia, powstaje taki stan, jakby umowa w ogóle nie została zawarta, czyli umowa nie wywiera skutków prawnych ex tunc (vide wyroki Sądu Najwyższego z 27 marca 2003 roku, sygn. akt V CKN 1874/00, Biuletyn Sądu Najwyższego 2003, nr 12, s. 38; z 23 stycznia 2015 roku, V CSK 197/14, LEX nr 1663420). Użyte w art. 494 KC sformułowanie obowiązku zwrotu jako „wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” oznacza co do zasady przedmiot świadczenia. Nie zawsze jednak jest możliwy zwrot takiego świadczenia art. w umowach zlecenia, o dzieło, o roboty budowlane. Należy zatem zawsze rozważyć, czy charakter konkretnej umowy wzajemnej daje możliwość dosłownie wydania przedmiotu świadczenia. Jeżeli nie byłoby to możliwe, to należy wziąć pod uwagę dokonanie zwrotu równowartości ekonomicznej przedmiotu świadczenia, co wiązałoby się z koniecznością wydania wartości przysporzenia, które otrzymało się od drugiej strony. W takiej sytuacji zwrot przedmiotu świadczenia (rzeczy) następowałby poprzez wydanie równowartości pieniężnej. Jego rozmiar ustalony być powinien według stanu z chwili wykonania umowy, a wartości z chwili zwrotu (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 sierpnia 2016 roku, V CSK 678/15, LEX nr 2157287).
W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 13 maja 1987 r., sygn. akt III CZP 82/86 (OSNCP 1987, nr 12, poz. 189), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy wskazał, że uprawnienia odstępującego od umowy, wynikające z art. 494 KC, obejmują roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania w granicach dodatniego interesu umowy, tzn. obejmują roszczenia o pełne naprawienie wszelkiej szkody.
Przyjęcie, że szkodę w rozumieniu art. 494 in fine KC stanowić mogą jedynie utracone korzyści jest niedopuszczalnym ograniczeniem odpowiedzialności odszkodowawczej, przewidzianej w tym przepisie.
Stosownie do art. 361 § 2 KC szkoda może występować w dwóch postaciach: straty, którą poszkodowany poniósł w wyniku zdarzenia szkodzącego oraz w nieuzyskanych przez niego korzyściach. Nie ma dostatecznie uzasadnionych podstaw do tego, aby odszkodowanie, przysługujące na podstawie art. 494 KC, ograniczać do utraconych korzyści z pominięciem szkody polegającej na pomniejszeniu majątku poszkodowanego. Z reguły obie postaci szkody są ze sobą ściśle powiązane w tym sensie, że gdyby doszło do uzyskania korzyści, to nie wystąpiłoby pomniejszenie majątku poszkodowanego. Należy jednak zauważyć, że szkoda związana z utraconymi korzyściami ma zawsze charakter hipotetyczny, dlatego jest trudna do wykazania. W wypadku nieudowodnienia utraconych korzyści nie można kwestionować uprawnienia poszkodowanego do odszkodowania w skromniejszym zakresie, obejmującym zmniejszenie jego majątku (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2004 r. II CK 62/03).
Brak przesłanek do uznania, że Kwota Ugody stanowi wynagrodzenie za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Towarami, na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy o VAT, są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Natomiast, zgodnie z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w rozumieniu art. 7, w tym również: (1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; (2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; (3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z cytowanych wyżej przepisów ustawy wynika, że przez usługę należy rozumieć każde świadczenie na rzecz danego podmiotu. Przy czym należy zwrócić uwagę w szczególności na przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy o VAT, który przez świadczenie usług nakazuje rozumieć także zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. W związku z powyższym uznać należy, że pojęcie świadczenia składającego się na istotę usługi należy interpretować zgodnie z jego cywilistycznym rozumieniem.
Przy definiowaniu „świadczenia” należy odwołać się do przepisów prawa cywilnego. W myśl art. 353 § 2 KC, świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu. Tak więc na świadczenie może składać się zachowanie polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) lub na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji).
Co do zasady każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu lub na zaniechaniu stanowi świadczenie usług w rozumieniu Ustawy o VAT. Jednocześnie należy podkreślić, że czynność podlega opodatkowaniu, gdy dokonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego tej płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można było powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, trwają negocjacje ugody sądowej, mającej na celu usunięcie niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych.
W ocenie Wykonawcy, nie ma wątpliwości, że wypłata Kwoty Ugody nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towarów, gdyż w wyniku płatności tej kwoty nie wystąpił i nie wystąpi pomiędzy nimi żaden obrót towarami.
Zdaniem Wykonawcy, wypłata Kwoty Ugody nie stanowi również wynagrodzenia za świadczenie usług. W tym zakresie, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że aby uznać określoną transakcję za „odpłatne świadczenie usług”, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie, czyli musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Jednocześnie, z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2015 r. I SA/Kr 1141/14, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. I FSK 1540/13 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt I FSK 1128/12).
Określona czynność jest zatem traktowana jako podlegająca opodatkowaniu jako świadczenie usług, gdy:
Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development oraz w wyroku z dnia 3 marca 1994 r. w sprawie C-16/93 R. J. Tolsma. W pierwszym z powyższych wyroków TSUE uznał, że określoną czynność można uznać za wykonaną odpłatnie, jeśli istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto, gdy odpłatność za otrzymane świadczenie pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miała być opodatkowana VAT. Natomiast w drugim wyroku podkreślono, że usługi świadczone są za wynagrodzeniem wyłącznie, jeżeli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a jej odbiorcą, na mocy którego występuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez świadczącego usługę stanowi wartość przekazywaną w istocie w zamian za usługę wyświadczoną jej odbiorcy.
Aby więc można było mówić o świadczeniu usług opodatkowanych VAT, konieczne jest zdefiniowanie (a) usługodawcy, (b) świadczonej usługi (świadczenia spełnianego przez usługodawcę), jak również wykazanie istnienia (c) ekwiwalentności świadczeń pomiędzy stronami oraz (d) bezpośredniego związku pomiędzy zapłatą oraz świadczeniem.
W tym ostatnim zakresie, na uwagę zasługuje opinia Rzecznika Generalnego do sprawy GFKL (C- 93/10), w której Rzecznik wskazał, że „jeżeli świadczenie wzajemne zależy od częściowo nieznanych czynników, to nie zachodzi bezpośredni związek [Przypis Rzecznika: Zobacz analogicznie wyrok z dnia 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne i Berginvest, Rec. S. I-9567, pkt 22, 23, w którym Trybunał orzekł, iż skoro dywidendy wypłacane były na podstawie decyzji powziętej jednostronnie przez kogoś innego, to uzależnione były od częściowo nieznanych czynników, a zatem bezpośredni związek nie wystąpił.]” pomiędzy świadczeniem oraz wynagrodzeniem.
Na podstawie ww. przepisów oraz wskazanego orzecznictwa, w ocenie Wykonawcy, w niniejszej sprawie nie doszło do świadczenia usług przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego w związku z wypłacaną przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy Kwotą Ugody.
W szczególności, sama wypłata środków pieniężnych w ramach Kwoty Ugody przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy nie stanowi odpłatności wobec braku świadczenia wzajemnego po stronie Wykonawcy. Innymi słowy, nie jest spełniony podstawowy warunek do uznania, iż w związku z wypłacaną przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy płatnością Kwoty Ugody doszło do świadczenia usług opodatkowanych VAT – warunkiem tym jest istnienie świadczenia oraz jego odpłatność.
Wskutek Odstąpienia ze skutkiem ex tunc, nie powstało prawo Wykonawcy do otrzymania wynagrodzenia za roboty budowlane (które podlega opodatkowaniu VAT), lecz jedynie prawo do uzyskania – na podstawie art. 494 KC – zwrotu równowartości tych prac, a zatem bez tego podatku.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Wykonawcy, Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, a w rezultacie po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w VAT z tego tytułu.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 1:
Zdaniem Wnioskodawcy Kwotę Ugody należy zakwalifikować jako odszkodowanie, w stosunku do którego nie nalicza się podatku VAT, bowiem nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenia usług.
Kwestia płatności o charakterze odszkodowawczym stała się przedmiotem analizy TSUE także w wyroku z 1 lipca 1972 r. w sprawie C-222/81 między BAZ Bausystem AG a Finanzamt München für Körperschaften. We wskazanym wyroku TSUE stwierdził, że istnieje bardzo słaby związek pomiędzy otrzymanym odszkodowaniem a świadczeniem usług budowlanych, za które należy się stronie wynagrodzenie od Inwestora. Zdaniem TSUE, gdyby spółka rozpoczęła budowę i poniosła z tego tytułu koszty, lecz nie wykonała żadnych usług budowlanych, również domagałaby się zapłaty kosztów stałych z tego tytułu. Wówczas nie byłoby wątpliwości, że zwrot kosztów stałych nie mógłby zwiększać podstawy opodatkowania VAT usług budowlanych, gdyż takowa podstawa nie istniałaby.
Analogicznie, jak w stanie faktycznym skomentowanym przez TSUE w powyższym wyroku należy zauważyć, że Wykonawca nie umawiał się z Zamawiającym na uchybienia Zamawiającego, które skutkowały w powstaniu roszczeń Wykonawcy, opisanych w zdarzeniu przyszłym niniejszego wniosku, lecz Wykonawca był zmuszony te uchybienia znosić. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
W ślad za TSUE polskie sądy administracyjne podkreślają, że wynagrodzenie należne za wykonanie usługi musi mieć formę przysporzenia (zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta usługi) z tytułu konkretnego świadczenia.
Zdaniem sądów w sytuacji kar czy odszkodowań lub innego rodzaju rekompensat brak jest zachowania symetrii pomiędzy świadczeniem a wynagrodzeniem. Przykładowo WSA w Gdańsku w wyroku z 14 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Gd 1453/14, orzeczenie prawomocne) uznał, że: „(...) dana czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością, a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można stwierdzić, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Opodatkowaniu podlega zatem dostawa towarów i świadczenie usług za wynagrodzeniem, które powinno mieć formę przysporzenia (zwiększenia aktywów po stronie beneficjenta) z tytułu konkretnego świadczenia. (...) istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę.
W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podmiotu, który je otrzymał. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się przez otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Analizując, czy rekompensata podlega opodatkowaniu podatkiem VAT należy ocenić, czy zwrot kosztów następuje w związku z konkretnym świadczeniem wzajemnym. Zatem jeżeli rekompensata nie ma bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas nie podlega ona opodatkowaniu podatkiem VAT.”
Z kolei w wyroku NSA z 21 października 2014 r., I FSK 1571/13, Sąd uznał, że za usługę nie może być uznany sam zwrot kosztów dokonany przez wykonawcę, który nie wykonał swojego zobowiązania wobec inwestora. Brak jest bowiem elementu wzajemności. Zwrot ten jest sposobem rozliczenia się pomiędzy stronami umowy, jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym dokonaną w celu realizacji roszczeń wynikających z rękojmi za wady a nie świadczeniem usługi.
Podobnie w wyroku WSA w Warszawie z 15 maja 2019 r., III SA/Wa 2690/18, zostało stwierdzone, że jeśli świadczenie jest wypłacane na podstawie art. 471 k.c., to stanowi formę odszkodowania a organ nie jest uprawniony uznawać tego świadczenia za wynagrodzenie za usługi.
Również Dyrektor KIS jako organ interpretacyjny potwierdza ww. stanowisko o braku opodatkowania VAT zwrotu kosztów w przedłużonym czasie umowy.
W interpretacji z 17 października 2023 r. nr 0114-KDIP1-1.4012.463.2023.2.AWY oraz z 19 października 2020 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.374.2020.1.IG, Dyrektor KIS potwierdził, że zwrot kosztów stałych powstałych z winy zamawiającego nie stanowi czynności opodatkowanej VAT. W szczególności organ wskazał, że zwrot nieplanowanych kosztów pośrednich w przedłużonym czasie realizacji kontraktu, poniesionych z winy zamawiającego, a otrzymanych na podstawie ugody sądowej, nie podlega VAT.
Stanowisko Wnioskodawcy znajduje także potwierdzenie w interpretacjach podatkowych z 30 września 2020 r. nr 0114-KDIP4-1.4012.322.2020.1.RMA, z 8 listopada 2021 nr 0111-KDIB3- 1.4012.772.2021.1.KO. Podobnie w interpretacji indywidualnej z 30 września 2020 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.322.2020.1.RMA, w której organ wskazał, że: „w przypadku otrzymania (...) kwoty, stanowiącej zwrot kosztów stałych poniesionych w związku z wydłużeniem terminu realizacji Inwestycji, spowodowanych nienależytym wykonaniem zobowiązań umownych przez Zamawiającego, co w konsekwencji doprowadziło do powstania u Wnioskodawcy szkody w postaci poniesienia ww. dodatkowych nieplanowanych kosztów, kwota ta nie będzie stanowić wynagrodzenia za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT”, co zostało uzasadnione m.in. tym, że: „w omawianych okolicznościach nie będzie istniała bezpośrednio i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie Wykonawcy, która jest jednym z warunków uznania, iż w danych okolicznościach dochodzi do świadczenia usług. Otrzymany zwrot kosztów będzie bowiem stanowił jedynie formę odszkodowania - rekompensaty za poniesienie dodatkowych kosztów w związku z wydłużonym terminem realizacji Inwestycji, który to termin wydłużył się z winy Zamawiającego. (...) nie będzie także istniał bezpośredni związek między otrzymanym przez Wykonawcę zwrotem kosztów, a wykonywanymi przez Wnioskodawcę czynnościami. Zwrot kosztów nie będzie bowiem stanowił wynagrodzenia z tytułu realizowanej przez Wykonawcę Inwestycji na rzecz Zamawiającego”.
Rozróżnienie zwrotu kosztów jako odszkodowania niepodlegającego VAT od wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych objętego VAT jest powszechnie podzielane przez orzecznictwo sądów powszechnych.
W szczególności w wyroku Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 306/15, zostało stwierdzone, że wynagrodzenie za roboty budowlane nie jest tożsame z odszkodowaniem kompensującym szkodę wyrządzoną w związku z naruszeniem obowiązków umownych przez zamawiającego. Jak zostało wskazane: „(...) Zaniechanie wydania wykonawcy terenu, na którym ma być realizowany obiekt budowlany, tak samo jak dostarczenie mu przez zamawiającego dokumentacji projektowej dotkniętej taką wadliwością, która nie pozwala na osiągnięcie umówionego celu umowy w ogóle lub w uzgodnionym czasie, stanowi o naruszeniu obowiązków, jakie w ramach umowy o roboty budowlane przyjmuje na siebie inwestor. Tego rodzaju naruszenia obowiązków umownych przez zamawiającego mogą być źródłem szkody po stronie wykonawcy, zwłaszcza wtedy, gdy w oparciu o dostarczoną dokumentację projektową i przewidywany czas realizacji inwestycji dokonywał on ekonomicznej kalkulacji zobowiązań, jakie może zaciągnąć. (...) Szkoda powoda ma niewątpliwie charakter majątkowy i wynika z przedłużenia czasu na wykonanie kontraktu oraz z konieczności wykonania dodatkowych robót, które nie były nim objęte. (...) Świadczenia w postaci ceny kontraktowej (wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych) i odszkodowania kompensującego szkodę wyrządzoną mu w związku z naruszeniem obowiązków umownych przez zamawiającego, oczywiście nie są tożsame”.
Należy też zauważyć, że przepisy Ustawy o VAT nie definiują pojęcia odszkodowania. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów prawa cywilnego. Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody.
Między zdarzeniem a zaistniałą szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Kodeks cywilny rozróżnia dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 KC) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 KC).
Zgodnie z art. 471 KC, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Stosownie natomiast do art. 361 § 1 i § 2 KC zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
W myśl art. 362 KC, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.
Stosownie do art. 363 KC:
§ 1 Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
§ 2 Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.
Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
Z kolei w myśl art. 917 KC, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody (wyrok SN z 24 lipca 2002 r., sygn. akt I CKN 915/00). Te wzajemne ustępstwa polegają zwykle na zrzeczeniu się roszczeń, zwolnieniu z długu, stanowiące istotę ugody, nie stanowią same w sobie czynności opodatkowanych VAT.
Jak wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z 21 stycznia 2021 r. (I CSPK 23/21), ugoda jest zawsze zawierana w określonych okolicznościach, gdy strony, kalkulując różnego rodzaju czynniki, rozważają, jakich roszczeń mają dotyczyć ustępstwa i jak daleko mają one sięgać. Innymi słowy, każda ugoda stanowi wynik rozważenia wszystkich pozytywnych i negatywnych aspektów ustępstw w realiach konkretnej sprawy. Zawierając ugodę, strony składają oświadczenia woli odnośnie do określonych roszczeń. W momencie zawarcia ugody strony zazwyczaj powinny wiedzieć, jakie roszczenia im przysługują lub mogą przysługiwać w ramach określonego stosunku prawnego, mając na uwadze przepisy prawa materialnego. Ustępstwo w ramach ugody oznacza rezygnację przez określony podmiot prawa cywilnego z zajmowanego przez niego stanowiska w materii stosunku prawnego łączącego go z innym podmiotem. W ramach tych dwustronnych ustępstw strony zrzekają się wzajemnie części roszczeń, a więc składają oświadczenia woli w tym przedmiocie, co powoduje, że w określonym zakresie ich roszczenia wygasają.
W związku z powyższym ugoda sądowa wywołuje skutki zarówno materialnoprawne, jak i procesowe. W przypadku skutków materialnoprawnych zawarte w treści ugody porozumienie co do istniejącego między stronami stosunku prawnego ma charakter zgodnego oświadczenia woli, a więc czynności prawnej zmierzającej do wywołania skutków w dziedzinie prawa materialnego.
Ugoda sądowa jest również czynnością procesową uprawnionych podmiotów, umożliwiającą wyłączenie dalszego postępowania co do istoty sprawy i prowadzącą do umorzenia postępowania (art. 223 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego („KPC”) w związku z art. 203 § 4 i art. 355 § 1 KPC). Co istotne, możność zawarcia ugody w danej sprawie jest badana przez sąd przed jej zawarciem.
Zgodnie z art. 203 § 4 KPC: „Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa”.
Ugoda jest zatem umową zawartą między stronami, która jednak nie ma charakteru samoistnego. Jej podstawę stanowi zawsze pierwotny stosunek prawny łączący strony, na bazie którego dochodzi do wzajemnych ustępstw. Należy podkreślić, że zawarciu ugody zwykle towarzyszy zrzeczenie się roszczeń przez obie lub jedną ze stron, lub zwolnienie z długu. Takie zapisy ugody stanowią rodzaj zabezpieczenia się stron niejako "na wyrost" i uzyskanie pewności, że ugoda kończy wzajemny spór odnośnie ewentualnych roszczeń jakie mogłyby powstać w związku z umową będącą podstawą ugody. Te wzajemne ustępstwa nie stanowią same w sobie czynności opodatkowanych VAT.
W szczególności, zdaniem Wnioskodawcy, w okolicznościach niniejszej sprawy, ustalone w projekcie Ugody odszkodowanie nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek usługę w rozumieniu przepisów o podatku VAT, lecz stanowi rekompensatę za szkodę powstałą w majątku Wnioskodawcy wskutek niewykonania i/lub nienależytego wykonania zobowiązań umownych przez Zamawiającego.
Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone przepisy, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną - świadczeniem w zamian za wynagrodzenie - co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Ustalanie statusu wypłacanej kwoty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota otrzymanych odszkodowań nie będzie mieściła się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i jako taka nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.
Odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 KC należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Zdaniem Wnioskodawcy, podobne konkluzje należy wywieść w okolicznościach niniejszej sprawy również w przypadku płatności, o których mowa w art. 494 par. 1 KC, tj. płatności dokonywanych w przypadku odstąpienia od umowy na roboty budowlane.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż w przedstawionych okolicznościach nie będzie istniała bezpośrednio i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie Wnioskodawcy, która jest jednym z warunków uznania, iż w danych okolicznościach dochodzi do odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT.
Jak wskazano powyżej, zgodnie z wyrażoną w art. 361 § 2 KC (podobnie w art. 494 par. 1 KC), zasadą pełnego odszkodowania (pełnej kompensacji), powinien zostać naprawiony poniesiony uszczerbek majątkowy, rozumiany jako strata rzeczywista oraz utracony zysk. Kwota odszkodowania została wyliczona w pozwie metodą dyferencyjną (różnicową), zgodnie z którą szkodę stanowi różnica między stanem majątku poszkodowanego, który powstał po nastąpieniu zdarzenia sprawczego, a stanem, który by istniał bez tego zdarzenia”.
Zatem otrzymana Kwota Ugody będzie stanowiła jedynie formę odszkodowania - rekompensaty za poniesiony przez Wnioskodawcę uszczerbek majątkowy powstały z winy Zamawiającego. Wobec tego to Zamawiający jest - w oparciu o ugodę sądową - zobowiązany do naprawienia szkody, którą wyrządził. Wnioskodawca w związku z wypłatą odszkodowania Zamawiający nie otrzyma od Wnioskodawcy żadnej bezpośrednio i jasno zindywidualizowanej korzyści, co również stanowi przesłankę dla uznania, iż w omawianych okolicznościach nie będzie miało miejsca świadczenie usług. Po stronie Zamawiającego nie wystąpi żadne przysporzenie - wręcz przeciwnie, Zamawiający w związku z wykonaniem postanowień Ugody poniesie stratę w wysokości odszkodowania uwzględniającego dodatkowe koszty.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2:
Zdaniem Wnioskodawcy, w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody Wykonawca nie jest zobowiązany wystawić faktury, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT.
Powyższe stanowisko Wykonawcy wynika bezpośrednio ze stanowiska i uzasadnienia stanowiska do pytania nr 1 - w ocenie Wykonawcy, Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w VAT z tego tytułu, w rezultacie czego Wykonawca nie jest zobowiązany wystawić faktury, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 2:
Przedstawione stanowisko Wykonawcy w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji wynika również bezpośrednio ze stanowiska i uzasadnienia stanowiska do pytania nr 3 oraz nr 4. Szersze uzasadnienie braku obowiązku naliczenia podatku VAT w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji znajdują się w uzasadnieniu stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3 oraz nr 4.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3:
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
Z kolei zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
W świetle powyższego, zdaniem Wnioskodawcy, Kwota Opłat i Kosztów będzie nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, a powinna być udokumentowana notą obciążeniową.
Powyższe stanowisko Wykonawcy wynika bezpośrednio ze stanowiska i uzasadnienia stanowiska do pytania nr 1 - w ocenie Wykonawcy, Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w VAT z tego tytułu, w rezultacie czego Wykonawca nie jest zobowiązany wystawić faktury, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT.
Natomiast w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą Ugody – której ścisłym elementem jest Zwrot Opłat i Kosztów – jest złożenie przez Strony wskazanych w niej oświadczeń Stron (dalej: "Oświadczenia") i zakończenie sporu.
W odniesieniu do opisanego zdarzenia przyszłego trudno uznać, że zwrot Opłat i Kosztów jest świadczeniem odrębnym od złożenia Oświadczeń. Bez złożenia Oświadczeń, Zamawiający nie byłby zainteresowany zwrotem Opłat i Kosztów.
Reasumując, zdaniem Wnioskodawcy, Kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 3:
Zdaniem Wnioskodawcy Kwotę Opłat i Kosztów należy zakwalifikować jako odszkodowanie, w stosunku, do którego nie nalicza się podatku VAT, bowiem nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenia usług.
W odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą zwrotu Opłat i Kosztów jest wyrównanie uszczerbku majątkowego po stronie Wykonawcy.
Należy zauważyć, że Wykonawca nie umawiał się z Zamawiającym na uchybienia Zamawiającego, które skutkowały w konieczności poniesienia przez Wykonawcę Kosztów i Opłat, opisanych w zdarzeniu przyszłym niniejszego wniosku, lecz Wykonawca był zmuszony te uchybienia znosić. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. W przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego, takiej korzyści nie ma, jest jedynie uzyskanie wyrównania poniesionego uszczerbku majątkowego, a więc uzyskanie odszkodowania. W zakresie charakteru odszkodowawczego zwrotu Opłat i Kosztów i jego traktowania na gruncie Ustawy o VAT, uzasadnienie w tym zakresie jest analogiczne do tego przedstawionego w uzasadnieniu stanowiska w odniesieniu do pytania nr 1.
W szczególności, odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 KC, a także do art. 494 par. 1 KC, należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż w przedstawionych okolicznościach nie będzie istniała bezpośrednio i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie Wnioskodawcy, która jest jednym z warunków uznania, iż w danych okolicznościach dochodzi do odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT.
W świetle powyższego, zdaniem Wnioskodawcy, kwota Opłat i Kosztów będzie nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT, bowiem kwota Opłat i Kosztów:
a) nie stanowi wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie ekwiwalentne świadczone na rzecz Zamawiającego, ani
b) nie stanowi części podstawy opodatkowania w odniesieniu do jakiegokolwiek wynagrodzenia, w wypadku gdy kwota Opłat i Kosztów byłaby włączona do podstawy opodatkowania na zasadzie art. 29a ust. 1 i ust. 6 Ustawy o VAT, zgodnie z którymi podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, łącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, która to podstawa opodatkowania obejmuje również m.in. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W rezultacie powyższego, kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania VAT (czy to jako jedyny element podstawy opodatkowania VAT, jak w przypadku przedstawionym w punkcie a) powyżej, czy jako jeden z kilku elementów podstawy opodatkowania, jak w przypadku przedstawionym w punkcie b) powyżej).
Reasumując, kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 4:
Analogicznie jak w przypadku Kwoty Opłat i Kosztów, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, a powinna być udokumentowana notą obciążeniową.
Powyższe stanowisko Wykonawcy wynika bezpośrednio ze stanowiska i uzasadnienia stanowiska do pytania nr 1 - w ocenie Wykonawcy, Kwota Ugody, która ma być wypłacona przez Zamawiającego na rzecz Wykonawcy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, nie stanowi wynagrodzenia za jakąkolwiek z czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, wykonaną przez Wykonawcę na rzecz Zamawiającego, po stronie Wykonawcy nie powstanie obowiązek podatkowy w VAT z tego tytułu, w rezultacie czego Wykonawca nie jest zobowiązany wystawić faktury, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT.
Natomiast w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą Ugody – której ścisłym elementem jest Zwrot Gwarancji – jest złożenie przez Strony Oświadczeń i zakończenie sporu.
W odniesieniu do opisanego zdarzenia przyszłego trudno uznać, że zapłata Kwoty Zwrotu Gwarancji jest świadczeniem odrębnym od złożenia Oświadczeń. Bez złożenia Oświadczeń, Zamawiający nie byłby zainteresowany zapłatą na rzecz Wykonawcy Kwoty Zwrotu Gwarancji. Tym samym zapłatę Kwoty Zwrotu Gwarancji należy uznać za działanie wykonywane w ramach świadczenia złożonego, tj. w ramach złożenia Oświadczeń przez Wykonawcę.
Reasumując, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 4:
Analogicznie jak w przypadku Kwoty Opłat i Kosztów, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, a powinna być udokumentowana notą obciążeniową.
Zdaniem Wnioskodawcy Kwotę Zwrotu Gwarancji należy zakwalifikować jako odszkodowanie, w stosunku do którego nie nalicza się podatku VAT, bowiem nie stanowi wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenia usług.
W odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą Kwoty Zwrotu Gwarancji jest wyrównanie uszczerbku majątkowego po stronie Wykonawcy.
Należy zauważyć, że Wykonawca nie umawiał się z Zamawiającym na bezpodstawne skorzystanie z gwarancji, co skutkowało koniecznością uiszczenia tej kwoty przez Wykonawcę na rzecz gwaranta w rezultacie jego roszczenia regresowego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. W przedstawionym opisie zdarzenia przyszłego, takiej korzyści nie ma, jest jedynie uzyskanie wyrównania poniesionego uszczerbku majątkowego, a więc uzyskanie odszkodowania. W zakresie charakteru odszkodowawczego Kwoty Zwrotu Gwarancji i jego traktowania na gruncie Ustawy o VAT, uzasadnienie w tym zakresie jest analogiczne do tego przedstawionego w uzasadnieniu stanowiska w odniesieniu do pytania nr 1.
W szczególności, odwołując się zatem do art. 361 i art. 471 KC, a także do art. 494 par. 1 KC, należy stwierdzić, że istotą odszkodowań nie jest płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie występuje świadczenie w zamian za wynagrodzenie, a zatem otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji.
Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, iż w przedstawionych okolicznościach nie będzie istniała bezpośrednio i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie Wnioskodawcy, która jest jednym z warunków uznania, iż w danych okolicznościach dochodzi do odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT.
W świetle powyższego, zdaniem Wnioskodawcy, Kwota Zwrotu Gwarancji będzie nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT, bowiem Kwota Zwrotu Gwarancji:
a) nie stanowi wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie ekwiwalentne świadczone na rzecz Zamawiającego, ani
b) nie stanowi części podstawy opodatkowania w odniesieniu do jakiegokolwiek wynagrodzenia, w wypadku gdy Kwota Zwrotu Gwarancji byłaby włączona do podstawy opodatkowania na zasadzie art. 29a ust. 1 i ust. 6 Ustawy o VAT, zgodnie z którymi podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, łącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, która to podstawa opodatkowania obejmuje również m.in. koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W rezultacie powyższego, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania VAT (czy to jako jedyny element podstawy opodatkowania VAT, jak w przypadku przedstawionym w punkcie a) powyżej, czy jako jeden z kilku elementów podstawy opodatkowania, jak w przypadku przedstawionym w punkcie b) powyżej).
Reasumując, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji nie powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, lecz może być udokumentowana notą obciążeniową.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 5:
Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, suma całej kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić podstawy opodatkowania podatkiem VAT, a podstawę opodatkowania podatkiem VAT będzie stanowić wyłącznie Kwota Ugody.
Zgodnie z art. 29a ust. 1 Ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej. Otrzymane wynagrodzenie za świadczenie wzajemne jest zapłatą. Zapłata ta stanowi kwotę należną od nabywcy z tytułu świadczenia, która to kwota pomniejszona o kwotę należnego podatku VAT stanowi podstawę opodatkowania.
Kwota Ugody jest kwotą ryczałtową. Wskazanie, że Kwota Ugody ma charakter zryczałtowany oznacza, że Wykonawca i Zamawiający nie dokonywali wspólnie szczegółowego zestawienia kosztorysowego wszelkich wydatków, kosztów, strat poniesionych przez Wykonawcę oraz Zamawiającego na skutek Odstąpienia, a uzgodnili ich (ryczałtową) wartość w oparciu o wspólne porozumienie wypracowane w trakcie negocjacji. Wobec tego, żadne obustronnie uzgodnione i zaakceptowane, zestawienie co składa się na Kwotę Ugody nie istnieje. Wynika zatem również z powyższego, że Kwota Ugody nie obejmuje jakichkolwiek kwot, o których mowa w art. 29a ust. 7 ani obniżek, o których mowa w art. 29a ust. 7 - ust. 10 Ustawy o VAT, w związku z czym należy uznać, że cała Kwota Ugody oraz Zwrot Opłat i Kosztów stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT, jaka powinna znaleźć się na fakturze, wystawionej na rzecz Zamawiającego (w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1).
Natomiast w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą Ugody – której ścisłym elementem jest Zwrot Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji – jest złożenie przez Strony Oświadczeń i zakończenie sporu.
Reasumując, w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, cała Kwoty Ugody będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, tj. częścią podstawy opodatkowania nie będzie Kwota Zwrotu Gwarancji ani kwota Opłat i Kosztów, a podstawą opodatkowania będzie wyłącznie Kwota Ugody.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 5:
W przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, Wnioskodawca zmierza do ustalenia:
a) czy cała Kwoty Ugody będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, oraz
b) czy częścią tej podstawy opodatkowania będzie Kwota Zwrotu Gwarancji lub kwota Opłat i Kosztów, czy też będą one stanowić odrębne od Kwoty Ugody podstawy opodatkowania podatkiem VAT (w przypadku uznania przez tut. Organ w zakresie pytania nr 3 lub nr 4 stanowiska Wnioskodawcy za nieprawidłowe). Wówczas kwoty te należałoby:
(i) albo włączyć do podstawy opodatkowania, jaką stanowi Kwota Ugody (innymi słowy, podstawa opodatkowania byłaby jedna i byłaby nią suma Kwoty Ugody, Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów), albo
(ii) należałoby potraktować sumę Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów za kwotę odrębną od Kwoty Ugody podstawę opodatkowania VAT (czyli byłyby w sumie dwie podstawy opodatkowania), albo
(iii) potraktować Kwotę Zwrotu Gwarancji oraz kwotę Opłat i Kosztów za niezależne od siebie i Kwoty Ugody podstawy opodatkowania (czyli byłyby w sumie trzy podstawy opodatkowania).
Ad a)
Zgodnie z art. 29a ust. 1 Ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej. Otrzymane wynagrodzenie za świadczenie wzajemne jest zapłatą. Zapłata ta stanowi kwotę należną od nabywcy z tytułu świadczenia, która to kwota pomniejszona o kwotę należnego podatku VAT stanowi podstawę opodatkowania.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 Ustawy o VAT Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Kwota Ugody jest kwotą ryczałtową. Wskazanie, że Kwota Ugody ma charakter zryczałtowany oznacza, że Wykonawca i Zamawiający nie dokonywali wspólnie szczegółowego zestawienia kosztorysowego wszelkich wydatków, kosztów, strat poniesionych przez Wykonawcę oraz Zamawiającego na skutek Odstąpienia, a uzgodnili ich (ryczałtową) wartość w oparciu o wspólne porozumienie wypracowane w trakcie negocjacji. Wobec tego, żadne obustronnie uzgodnione i zaakceptowane, zestawienie co składa się na Kwotę Ugody nie istnieje. Wynika zatem również z powyższego, że Kwota Ugody nie obejmuje jakichkolwiek kwot, o których mowa w art. 29a ust. 7 ani obniżek, o których mowa w art. 29a ust. 7 - ust. 10 Ustawy o VAT, w związku z czym należy uznać, że cała Kwota Ugody stanowi podstawę opodatkowania podatkiem VAT.
Ad b)
Zgodnie z art. 29a ust. 1 Ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej. Otrzymane wynagrodzenie za świadczenie wzajemne jest zapłatą. Zapłata ta stanowi kwotę należną od nabywcy z tytułu świadczenia, która to kwota pomniejszona o kwotę należnego podatku VAT stanowi podstawę opodatkowania.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 Ustawy o VAT Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
W odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów, jak wskazano w uzasadnieniu stanowiska w zakresie pytania nr 3 oraz pytania nr 4, zdaniem Wnioskodawcy, kwoty te nie stanowią elementu podstawy opodatkowania podatkiem VAT (czy to jako jedyny element danej podstawy opodatkowania VAT, czy jako jeden z kilku elementów danej podstawy opodatkowania). Gdyby Organ w zakresie stanowiska w zakresie pytania nr 3 oraz pytania nr 4 uznał, że kwoty te stanowią element podstawy opodatkowania VAT, wówczas kwoty te należałoby włączyć do podstawy opodatkowania, jaką stanowi Kwota Ugody (innymi słowy, podstawą opodatkowania byłaby jedna i byłaby nią suma Kwoty Ugody, Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów, Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów nie stanowiłyby odrębnej podstawy opodatkowania od Kwoty Ugody). Jednakże, Wnioskodawca przedstawia stanowisko, że te kwoty nie stanowią elementu podstawy opodatkowania VAT.
Reasumując, w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, cała Kwoty Ugody będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, tj. częścią podstawy opodatkowania nie będzie Kwota Zwrotu Gwarancji ani kwota Opłat i Kosztów, a podstawą opodatkowania będzie wyłącznie Kwota Ugody.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 6:
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 Ustawy o VAT, podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 - w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
Zwrot kwot Opłat i Kosztów powinien być opodatkowany w analogiczny sposób jak złożenie Oświadczeń, jest bowiem kosztem przenoszonym na Zamawiającego w związku ze składanymi Oświadczeniami.
Reasumując, w przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 - w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 6:
Ponadto, zwrot kwot Opłat i Kosztów powinien być opodatkowany w analogiczny sposób jak Kwota Ugody, bowiem zwrot opłat i Kosztów powinien zostać włączony do podstawy opodatkowania, jaką stanowi Kwota Ugody.
Reasumując, w przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 - w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 7:
Zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Zgodnie z art. 29a ust. 6 Ustawy o VAT, podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Zapłata Kwoty Zwrotu Gwarancji powinna być opodatkowana w analogiczny sposób jak złożenie Oświadczeń, jest bowiem kosztem przenoszonym na Zamawiającego w związku ze składanymi Oświadczeniami.
Reasumując, w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 - w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
Uzupełnienie uzasadnienia stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 7:
Ponadto, Kwota Zwrotu Gwarancji powinna być opodatkowana w analogiczny sposób jak Kwota Ugody, bowiem Kwota Zwrotu Gwarancji powinna zostać włączona do podstawy opodatkowania, jaką stanowi Kwota Ugody.
Reasumując, w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 - w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, Wykonawca zobowiązany jest do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 8:
Stosownie do art. 19a ust. 1 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f Ustawy o VAT.
Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Moment powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa nie definiuje tego momentu ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia.
Jednocześnie przedstawione okoliczności sprawy nie wskazują, że w sytuacji opisanej we wniosku wystąpi jeden z przypadków powstania obowiązku podatkowego na zasadach szczególnych.
Zatem będzie należało zastosować przepis regulujący ogólny moment powstania obowiązku podatkowego, tj. art. 19a ust. 1 Ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje w momencie wykonania usługi.
Ustawa VAT nie definiuje tego momentu ani nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i organów podatkowych przyjmuje się, iż określenie momentu wykonania usługi powinno następować na podstawie obiektywnych przesłanek, z uwzględnieniem specyfiki i charakteru danej usługi. O charakterze i dacie wykonania usługi decydują, co do zasady, strony umowy, chyba że moment ten jest określony przez obowiązujące przepisy prawa.
Określenie chwili, z którą można uznać, iż doszło do wykonana usług zależy od ustaleń stron Ugody.
Zgodnie z art. 917 KC, przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Tak więc istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody (wyrok SN z 24 lipca 2002 r., I CKN 915/00, LEX nr 56895).
Należy w tym miejscu wskazać, że stosownie do art. 3531 KC, Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, zgodnie z intencją Stron, Strony planują uzgodnić, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody, Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów, każda ze Stron z chwilą tej zapłaty nieodwołalnie oświadcza, że powyższe wyczerpuje roszczenia każdej ze Stron i Strony nie mają wobec siebie żadnych roszczeń – istniejących, powstałych w przeszłości, obecnych bądź mogących powstać w przyszłości, które wynikają z, pozostają w związku z lub w jakikolwiek sposób odnoszą się do Kontraktu – w szczególności roszczeń będących przedmiotem Postępowań sądowych, w tym kar umownych, odszkodowań, szkód, utraconych korzyści, kosztów lub wydatków jakiegokolwiek rodzaju oraz Wierzytelności uznanej. Każda ze Stron oświadcza, że jej roszczenia, odnoszące się do Kontraktu, o ile nie zostało to wyraźnie przyznane w Ugodzie sądowej, nie istnieją co do zasady i co do kwoty, a druga ze Stron to oświadczenie przyjmuje. Dla uniknięcia wątpliwości, oświadczenie, złożone w zdaniu poprzednim nie stanowi zwolnienia z długu, o którym mowa w art. 508 KC.
Strony planują również uzgodnić, że pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody, Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz kwoty Opłat i Kosztów w ustalonym terminie i formie, każda ze Stron, działając indywidualnie i odrębnie, zobowiązuje się nie występować wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem sądowym lub administracyjnym (pactum de non petendo).
Mając na uwadze planowane postanowienia Ugody, jeżeli zdaniem tut. Organu, przedmiotowa Kwota Ugody stanowi wynagrodzenie wypłacane Wykonawcy, które podlega opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 Ustawy o VAT (z czym Wnioskodawca się nie zgadza), wówczas obowiązek podatkowy w VAT powstanie w momencie faktycznego otrzymania przez Wykonawcę całej Kwoty Ugody.
Natomiast w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, trudno zdaniem Wnioskodawcy mówić o świadczeniu jakiejkolwiek usługi między Wykonawcą, a Zamawiającym, ponieważ istotą Ugody – której ścisłym elementem jest zwrot Opłat i Kosztów oraz zapłata Kwoty Zwrotu Gwarancji – jest złożenie Oświadczeń i zakończenie sporu. W odniesieniu do opisanego zdarzenia przyszłego trudno uznać, że zwrot Opłat i Kosztów oraz zapłata Kwoty Zwrotu Gwarancji są zobowiązaniami odrębnymi od złożenia Oświadczeń, dla których powinny zostać ustalone odrębne zasady opodatkowania VAT. Bez złożenia Oświadczeń przez Wykonawcę, Zamawiający nie byłby zainteresowany zwrotem Opłat i Kosztów oraz zapłatą Wykonawcy Kwoty Zwrotu Gwarancji. Tym samym zwrot Opłat i Kosztów oraz zapłatę Kwoty Zwrotu Gwarancji należy uznać za działania wykonywane w ramach świadczenia złożonego, tj. w ramach złożenia Oświadczeń przez Wykonawcę, stanowiącego świadczenie usługi na rzecz Zamawiającego.
W świetle powyższego, w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 2, zdaniem Wnioskodawcy, obowiązek podatkowy w VAT powstanie w momencie faktycznego otrzymania przez Wykonawcę całej Kwoty Ugody, całej Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz całej kwoty Opłat i Kosztów, bowiem zapłata całości tych kwot stanowi warunek wywarcia skutków prawnych Oświadczeń złożonych przez Wykonawcę, wskazanych w § 3 ust. 1 Ugody sądowej. Jako, że w tym momencie (tj. w momencie zapłaty całości wyżej wymienionych kwot) nastąpi skutek prawny Oświadczeń Wykonawcy, w konsekwencji w tym momencie nastąpi wykonanie przez Wykonawcę usługi na rzecz Zamawiającego.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania nr 9:
Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku uznania za nieprawidłowe stanowiska Wnioskodawcy przedstawionego w zakresie pytania nr 1, wystawiona przez Wykonawcę na Zamawiającego faktura, wskazana w opisie zdarzenia przyszłego, uczyli zadość wymaganiom stawianym prawidłowo wystawionej fakturze, o których mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11, 14-15 Ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 106e ust. 1 Ustawy o VAT, faktura powinna zawierać:
1) datę wystawienia;
2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;
3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;
5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b;
6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;
7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;
11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;
13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
15) kwotę należności ogółem;
16) w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, w odniesieniu do których:
a) obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lub art. 21 ust. 1, lub
b) w przepisach wydanych na podstawie art. 19a ust. 12 określono termin powstania obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty
- wyrazy "metoda kasowa";
17) w przypadku faktur, o których mowa w art. 106d ust. 1 - wyraz "samofakturowanie";
18) w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi - wyrazy "odwrotne obciążenie";
18a) w przypadku faktur, w których kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, obejmujących dokonaną na rzecz podatnika dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy - wyrazy "mechanizm podzielonej płatności", przy czym do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania;
19) w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 albo przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 - wskazanie:
a) przepisu ustawy albo aktu wydanego na podstawie ustawy, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie od podatku,
b) przepisu dyrektywy 2006/112/WE, który zwalnia od podatku taką dostawę towarów lub takie świadczenie usług, lub
c) innej podstawy prawnej wskazującej na to, że dostawa towarów lub świadczenie usług korzysta ze zwolnienia;
20) w przypadku, o którym mowa w art. 106c - nazwę i adres organu egzekucyjnego lub imię i nazwisko komornika sądowego oraz jego adres, a w miejscu określonym dla podatnika - imię i nazwisko lub nazwę dłużnika oraz jego adres;
21) w przypadku faktur wystawianych w imieniu i na rzecz podatnika przez jego przedstawiciela podatkowego - nazwę lub imię i nazwisko przedstawiciela podatkowego, jego adres oraz numer, za pomocą którego jest on zidentyfikowany na potrzeby podatku;
22) w przypadku, gdy przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy są nowe środki transportu - datę dopuszczenia nowego środka transportu do użytku oraz:
a) przebieg pojazdu - w przypadku pojazdów lądowych, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. a,
b) liczbę godzin roboczych używania nowego środka transportu - w przypadku jednostek pływających, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz statków powietrznych, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. c;
23) w przypadku faktur wystawianych przez drugiego w kolejności podatnika, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 4 lit. b i c, w wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej (procedurze uproszczonej) - dane określone w art. 136;
24) w przypadkach, o których mowa w art. 97 ust. 10 pkt 2 i 3:
a) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, poprzedzony kodem PL,
b) numer, za pomocą którego nabywca towaru lub usługi jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej w danym państwie członkowskim, zawierający dwuliterowy kod stosowany na potrzeby podatku od wartości dodanej właściwy dla tego państwa członkowskiego;
25) w przypadku podatnika korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113a ust. 1 - indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 113a ust. 2 pkt 2.
Jak wskazano w opisie zdarzenia przyszłego, w części „Zamiar Wykonawcy odnośnie do udokumentowania zawarcia i wykonania Ugody”:
Zamiarem Wykonawcy jest potraktowanie - z punktu widzenia podatku VAT - Kwoty Ugody jako kwoty niebędącej wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, a będącym świadczeniem jednostronnym, niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT i wystawienie noty obciążeniowej na Kwotę Ugody.
Zamiarem Wnioskodawcy jest również potraktowanie kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji jako kwot niebędących wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, a były świadczeniem jednostronnym, niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem VAT i podlegającym udokumentowaniu poprzez wystawienie noty obciążeniowej (not obciążeniowych) (innymi słowy zamiarem Wykonawcy jest by od kwot Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji nie był naliczany należny podatek VAT – czy to w ramach włączenia ich jako części podstawy opodatkowania VAT w odniesieniu do Kwoty Ugody, czy też jako stanowiące samodzielne świadczenie lub świadczenie, za które kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji stanowią wynagrodzenie odrębne od Kwoty Ugody).
Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Ugody ta jest wynagrodzeniem za jakiekolwiek świadczenie Wykonawcy na rzecz Zamawiającego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 Ustawy o VAT, Wnioskodawca przewiduje cztery warianty w zakresie wystawienia faktury, opisane poniżej w sekcjach Przypadek 1, Przypadek 2, Przypadek 3 oraz Przypadek 4. W przykładach liczbowych we wskazanych poniżej scenariuszach, przykładowa Kwota Ugody wynosi 1.000.000 złotych, przykładowa Kwota Opłat i Kosztów wynosi 100.000 złotych, a przykładowa Kwota Zwrotu Gwarancji wynosi 500.000 złotych.
Przypadek nr 1
Jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na kwotę Opłat i Kosztów oraz Kwotę Zwrotu Gwarancji noty obciążeniowe. W przypadku uznania przez tut. Organ, iż kwota Opłaty i Koszty oraz Kwota Zwrotu Gwarancji nie będą stanowić części podstawy opodatkowania VAT w odniesieniu do Kwoty Ugody, ani nie będą stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, nie będzie od nich naliczany podatek VAT, wówczas zamiarem Wykonawcy jest wystawienie faktury VAT na rzecz Zamawiającego, w której wskaże on:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – Kwota Ugody,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od Kwoty Ugody według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT - Kwotę Ugody, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy Kwotą Ugody, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli Kwota Ugody wyniesie 1.000.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.000.000 x 23) / (100 + 23) = 186.991,87 złotych.
Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 813.008,13 złotych (1.000.000 - 186.991,87 = 813.008,13).
Przypadek nr 2
Jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na kwotę Opłat i Kosztów notę obciążeniową. Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 1 (podczas gdy Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić części podstawy opodatkowania VAT, o której mowa w Przypadku nr 1 ani też Zwrot Gwarancji nie będzie stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, nie będzie od Kwoty Zwrotu Gwarancji naliczany podatek VAT i Zwrot Gwarancji będzie dokumentowany notą obciążeniową), i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 1, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – w jednej, wspólnej pozycji faktury - sumę Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT– sumę Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody oraz Opłat i Kosztów wyniesie 1.100.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.100.000 x 23) / (100 + 23) = 205.691,06 złotych.
Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 894.308,94 złotych (1.100.000 - 205.691,06= 894.308,94).
Przypadek nr 3
Ponadto, jak wskazano powyżej, Wykonawca zamierza wystawić na Kwotę Zwrotu Gwarancji notę obciążeniową. Jednakże w przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 2, i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 2, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – w jednej, wspólnej pozycji faktury– sumę Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT – sumę Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody, kwoty Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody, Opłat i Kosztów oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji wyniesie 1.600.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.600.000 x 23) / (100 + 23) = 299.186,99 złotych. Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 1.300.813,01 złotych (1.600.000 - 299.186,99 = 1.300.813,01).
Przypadek nr 4
W przypadku uznania przez tut. Organ, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT, wskazanej w Przypadku nr 1 VAT (podczas gdy kwota Opłat i Kosztów nie będzie stanowić części podstawy opodatkowania VAT, o której mowa w Przypadku nr 1 ani nie będzie stanowić samodzielnego świadczenia, w związku z czym, od kwoty Opłat i Kosztów nie będzie naliczany podatek VAT, a zwrot Opłat i Kosztów będzie dokumentowany notą obciążeniową), w konsekwencji czego powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w Przypadku nr 1, wówczas Wykonawca w tej fakturze wykaże:
a) jako kwotę należności ogółem, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 15 Ustawy o VAT – sumę Kwoty Ugody oraz Zwrotu Gwarancji jako jedną pozycję na fakturze,
b) jako kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku, o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 14 Ustawy o VAT - kwotę podatku VAT, naliczonego od sumy Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji według stawki podstawowej VAT metodą „w stu”,
c) jako wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług na rzecz Zamawiającego, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto), o której mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11 Ustawy o VAT – w jednej pozycji – sumę Kwoty Ugody oraz Kwoty Zwrotu Gwarancji, pomniejszoną o kwotę podatku, o którym mowa w art. 29a ust. 6 pkt 1 Ustawy o VAT (tj. podatku VAT). Wartość ta odpowiadać będzie różnicy pomiędzy sumą Kwoty Ugody oraz Kwotą Zwrotu Gwarancji, o której mowa w pkt a) powyżej oraz kwotą podatku, o której mowa w pkt b) powyżej.
Kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, obliczona będzie według wzoru, o którym mowa w art. 106e ust. 7 Ustawy o VAT:
Kwota podatku = (wartość brutto x stawka podatku) / (100 + stawka podatku).
Zatem, przykładowo, jeżeli suma Kwoty Ugody oraz Opłat i Kosztów wyniesie 1.500.000 złotych, wówczas, kwota podatku, o której mowa w punkcie b) powyżej, wyniesie:
(1.500.000 x 23) / (100 + 23) = 280.487,80 złotych. Natomiast kwota netto, o której mowa w punkcie c) powyżej wyniesie 1.219.512,20 złotych (1.500.000 - 280.487,80 = 1.219.512,20).
W związku z powyższym, w przypadku uznania przez tut. Organ, że w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody Wykonawca jest zobowiązany wystawić fakturę, o której mowa w art. 106b oraz art. 106e Ustawy o VAT, wystawiona przez Wykonawcę na Zamawiającego faktura, wskazana w opisie zdarzenia przyszłego, uczyli zadość wymaganiom stawianym prawidłowo wystawionej fakturze, o których mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11, 14-15 Ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na podstawie art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W myśl art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Stosownie do art. 8 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.
Wobec tego, każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).
Oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Przy czym z treści powołanego przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie.
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Co istotne, na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
W wyroku C-16/93 z 3 marca 1994 r. pomiędzy R. J. Tolsma v. Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden, Trybunał zauważył, że czynność
„podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.
W opinii Rzecznika Generalnego w sprawie C‑295/17 w pkt 34 czytamy:
„Nie ma jednak znaczenia, w jaki sposób prawo krajowe traktuje opłatę wyrównawczą. Jak podkreśliły również Komisja i Portugalia podczas rozprawy, z punktu widzenia przepisów o VAT nie ma znaczenia, czy jest to roszczenie o odszkodowanie z tytułu deliktu czy kara umowna, ani czy jest to określane jako odszkodowanie, rekompensata czy wynagrodzenie. Ocena, czy płatność jest dokonywana w zamian za dostawę lub usługę, jest kwestią z zakresu prawa Unii, która musi być rozstrzygana odrębnie od oceny dokonywanej na mocy prawa krajowego”.
Zaś w pkt 56 Rzecznik wskazał:
„Artykuł 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że zapłata kwoty ustalonej z góry w przypadku przedterminowego rozwiązania umowy powoduje powstanie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od wartości dodanej, jeżeli należy ją uznać za wynagrodzenie za już wykonane usługi i nie ogranicza się do naprawienia poniesionej szkody majątkowej.”
Opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług. W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
Nadmienić należy, że w świetle art. 353 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: „Kodeksem cywilnym”,
Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.
Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie się na rzecz innego podmiotu, polegające na działaniu (dokonanie czynności na rzecz innego podmiotu) albo na zaniechaniu (zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji). Na świadczenie mogą się również składać jednocześnie zachowania polegające na działaniu oraz na zaniechaniu.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
- istnieje związek prawny między dostawcą towaru i jego odbiorcą / między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne,
- wynagrodzenie otrzymane przez dostawcę / usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz odbiorcy towaru / usługobiorcy,
- istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi,
- odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem,
- istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Definicja świadczenia usług ma charakter dopełniający definicję dostawy towarów i jest wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcji wykonywanych przez podatników w ramach ich działalności gospodarczej. Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący korzyść o charakterze majątkowym. W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Przy czym związek pomiędzy otrzymywaną płatnością a świadczeniem na rzecz dokonującego płatności musi mieć charakter bezpośredni i na tyle wyraźny, aby można powiedzieć, że płatność następuje w zamian za to świadczenie.
Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
W myśl art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z opisu sprawy wynika, że w są Państwo spółką jawną w upadłości likwidacyjnej, zarejestrowaną jako podatnik VAT czynny. Umowa spółki jawnej podlega prawu polskiemu.
Państwo (Wykonawca) oraz zamawiający publiczny (Zamawiający) (Strony) w (...) 2007 r. zawarli umowę dotyczącą budowy odcinka drogi (Kontrakt lub Umowa). Umowa została zawarta w trybie zamówienia publicznego w wyniku ogłoszonego przetargu na roboty budowlane.
Zamawiający określił szczegółowo przedmiot oraz treść Umowy, jak i swoje wymagania w dokumencie – Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ).
W toku realizacji Umowy między Państwem a Zamawiającym pojawiły się sporne kwestie, dotyczące (…). W konsekwencji, Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu (Oświadczenie o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu). Następnie, Państwo złożyli oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu (Oświadczenie o Odstąpieniu Wykonawcy od Kontraktu). W związku ze złożonym Oświadczeniem o Odstąpieniu Zamawiającego od Kontraktu, Zamawiający naliczył kary umowne za odstąpienie (Kara umowna za odstąpienie), a następnie – w konsekwencji powyższego - skorzystał z gwarancji należytego wykonania w celu zaspokojenia części roszczenia z tytułu Kary umownej za odstąpienie. Pozostała kwota wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, która przekroczyła kwotę zabezpieczoną przez gwarancję należytego wykonania, stanowi przedmiot Postępowania o zapłatę kary umownej oraz wierzytelności zgłoszonych w ramach postępowań upadłościowych, opisanych szczegółowo w dalszej części wniosku. W złożonych oświadczeniach o odstąpieniu Strony wskazały, że odstępują od Umowy ze skutkiem ex tunc. Tym samym nie występuje między nimi spór co do rodzaju skutku odstąpienia. Nie jest sporne, że do odstąpienia doszło (Odstąpienie), sporne pozostaje natomiast zagadnienie, która ze Stron jako pierwsza skutecznie złożyła oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu, co jest m.in. przedmiotem Postępowań sądowych.
W następstwie odstąpienia od Kontraktu zarówno Państwo, jak i Zamawiający wszczęli postępowania sądowe w celu dochodzenia roszczeń, które w ocenie każdej ze Strony przysługiwały jej w związku z odstąpieniem od Kontraktu. Dotychczas powstałych między Stronami sporów nie udało się rozwiązać w sposób polubowny. W konsekwencji, w związku z realizacją Umowy toczą lub toczyły się opisane postępowania sądowe.
Zasadnicza część roszczeń pomiędzy stronami jest przedmiotem Postępowania głównego. Obok wskazanych w opisie sprawy roszczeń przedmiotem żądania są także odsetki za opóźnienie.
W Postępowaniu głównym występują zasadniczo trzy kategorie roszczeń. W przypadku Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej strony nie kwestionowały nigdy jego wysokości, w związku z tym nie była ona przedmiotem opinii biegłego. Natomiast pozostałe roszczenia, zarówno odszkodowawcze, jak i o zwrot określonych kwot, są przedmiotem sporu zarówno co do zasady, jak i co do wysokości oraz były poddane ocenie biegłego. W konsekwencji, strony są zgodne jedynie co do wysokości Roszczenia z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej.
Reasumując, przedmiotem Postępowań sądowych są: (i) roszczenia Wykonawcy dochodzone w ramach Postępowania głównego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, (ii) roszczenia Zamawiającego na które składa się: kara umowna za odstąpienie wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, koszty związane z zabezpieczeniem placu budowy, przeprowadzenia inwentaryzacji oraz przygotowania kolejnego przetargu oraz wynagrodzenia wypłacone na rzecz podwykonawców.
Przebieg dotychczasowych Postępowań sądowych i ich aktualny status wskazują, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wzajemnych roszczeń Stron ma Postępowanie główne. To w ramach tego postępowania rozstrzygnięta zostanie kluczowa kwestia, tj. która ze stron skutecznie odstąpiła od Kontraktu. Postępowanie główne toczy się od (…) r. i znajduje się na końcowym etapie rozpoznawania przez Sąd I instancji: przesłuchano wszystkich świadków, wydano opinie biegłych w dwóch kluczowych obszarach, a postępowanie zmierza ku wydaniu wyroku. Postępowanie o zapłatę kary umownej pozostaje zawieszone w związku z trwającym Postępowaniem głównym. Postępowania upadłościowe ze sprzeciwu Zamawiającego uzależnione są analogicznie od treści rozstrzygnięcia w Postępowaniu głównym.
Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych. Obecnie pomiędzy Państwem (którego reprezentuje Syndyk Wykonawcy) a Zamawiającym trwają negocjacje ugody sądowej, mającej na celu usunięcie niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych, ostateczne uregulowanie Wierzytelności uznanej oraz uchylenie sporu istniejącego między Stronami, poprzez wzajemne ustępstwa w zakresie dochodzonych roszczeń (Ugoda).
Strony w treści Ugody planują wskazać, że celem Ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie Postępowań sądowych oraz postępowania w przedmiocie Wierzytelności uznanej, w tym rozliczenia wszelkich roszczeń Stron w zakresie w jakim związane są one z Umową i powstałych w trakcie jej wykonywania oraz w związku ze złożonymi Oświadczeniami o Odstąpieniach Zamawiającego i Państwa, w szczególności roszczeń zgłoszonych w Postępowaniach sądowych oraz związanych z Wierzytelnością uznaną.
Strony zamierzają również uzgodnić, że wobec niedających się uchylić wątpliwości co do skuteczności złożonych przez każdą ze Stron oświadczeń o odstąpieniu od Kontraktu, Strony zgodnie uznają, że doszło do odstąpienia od Umowy ze skutkiem ex tunc. Na mocy Ugody Strony planują, aby w związku z okolicznościami opisanymi w tej Ugodzie, Zamawiający zapłacił na rzecz Państwa Syndyk kwotę ugody ustaloną przez Strony w toku rozmów negocjacyjnych (Kwota Ugody).
Niezależnie od powyższej Kwoty Ugody, Strony zamierzają dodać, że Zamawiający zobowiąże się również do zapłaty na rzecz Syndyka Wykonawcy kwoty, tytułem zwrotu Kosztów Biegłych oraz tytułem zwrotu połowy Opłaty sądowej poniesionych przez Syndyka Wykonawcy (Opłaty i Koszty) (drugą połowę Opłaty sądowej zwróci Państwu sąd), natomiast każda ze Stron poniesie swoje koszty zastępstwa procesowego. Strony zamierzają ustalić, że znoszą między sobą koszty wszelkich Postępowań sądowych, za wyjątkiem Kosztów Biegłych i Opłaty sądowej.
Strony planują również wskazać, że Zamawiający zwróci Państwu środki wypłacone przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej przedłożonej przez Państwa w momencie zawierania umowy o roboty budowlane z Zamawiającym jako zabezpieczenie wykonania przedmiotu umowy o roboty budowlane (Zwrot Gwarancji). Planowane uzgodnienie wynika z tego, że Zwrot Gwarancji ani kwota tego zwrotu nie jest sporna między Stronami.
Kwota Zwrotu Gwarancji – oprócz samej kwoty środków wypłaconych przez gwaranta (ubezpieczyciela) na rzecz Zamawiającego w związku z wykonaniem przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej (Pobrane Środki), obejmie również kwotę ustawowych odsetek za opóźnienie, naliczonych od dnia realizacji przez Zamawiającego prawa z gwarancji ubezpieczeniowej, do dnia zapłaty kwoty Zwrotu Gwarancji (Odsetki). Na potrzeby niniejszego wniosku, Pobrane Środki oraz Odsetki zwane będą dalej jako „Kwota Zwrotu Gwarancji”. Strony planują ustalić w treści Ugody, że zapłata wszystkich kwot wynikających z treści Ugody, tj. Kwota Ugody, Kwota Zwrotu Gwarancji, kwota Opłat i Kosztów, stanowi warunek powstania skutków prawnych Oświadczeń złożonych przez Strony.
Strony planują, że Zamawiający zapłaci Państwu Kwotę Ugody oraz zwróci Kwotę Zwrotu Gwarancji, kwotę Kosztów Biegłych i kwotę połowy Opłaty sądowej do dnia 31 grudnia 2025 r., choć data ta jest uzależniona m.in. od zatwierdzenie przez sąd Ugody i może się zmienić (tj. np. część Kwoty Ugody może stać się wymagalna dopiero w styczniu 2026 r.).
Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy Kwota Ugody, która ma być wypłacona na Państwa rzecz przez Zamawiającego stanowi wynagrodzenie za czynności opodatkowane podatkiem VAT oraz czy powstanie obowiązek podatkowy z tego tytułu. (pytanie nr 1)
Z opisu sprawy wynika, że Państwa oraz Zamawiającego łączył konkretny stosunek prawny.
W (…) 2007 r. zawarli Państwo z Zamawiającym umowę dotyczącą budowy odcinka drogi (Kontrakt/Umowa). Zamawiający określił szczegółowo przedmiot oraz treść Umowy, jak i swoje wymagania w dokumencie – Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). W toku realizacji Umowy między Państwem (Wykonawcą) a Zamawiającym pojawiły się sporne kwestie, dotyczące w szczególności wadliwości dokumentacji projektowej, przekazania placu budowy, opóźnień w realizacji oraz wzajemnego współdziałania Stron. W konsekwencji, Zamawiający złożył oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu. Następnie, Państwo również złożyli oświadczenie o odstąpieniu od Kontraktu.
W następstwie odstąpienia od Kontraktu zarówno Państwo, jak i Zamawiający wszczęli postępowania sądowe w celu dochodzenia roszczeń, które w ocenie każdej ze Stron przysługiwały jej w związku z odstąpieniem od Kontraktu. Dotychczas powstałych między Stronami sporów nie udało się rozwiązać w sposób polubowny. W konsekwencji, w związku z realizacją Umowy toczą lub toczyły się postępowania sądowe.
Strony podjęły negocjacje zmierzające do polubownego zakończenia Postępowań sądowych. Obecnie pomiędzy Państwem (którego reprezentuje Syndyk Wykonawcy) a Zamawiającym trwają negocjacje ugody sądowej, mającej na celu usunięcie niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych, ostateczne uregulowanie Wierzytelności uznanej oraz uchylenie sporu istniejącego między Stronami, poprzez wzajemne ustępstwa w zakresie dochodzonych roszczeń (Ugoda).
Strony w treści Ugody planują wskazać, że celem Ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie Postępowań sądowych oraz postępowania w przedmiocie Wierzytelności uznanej, w tym rozliczenia wszelkich roszczeń Stron w zakresie w jakim związane są one z Umową i powstałych w trakcie jej wykonywania oraz w związku ze złożonymi Oświadczeniami o Odstąpieniach Zamawiającego i Wykonawcy, w szczególności roszczeń zgłoszonych w Postępowaniach sądowych oraz związanych z Wierzytelnością uznaną.
Z uzupełnienia wniosku wynika, że Strony stwierdzają w Ugodzie, że doszło do rozwiązania Kontraktu w następstwie oświadczeń Stron o odstąpieniu Stron.
Na mocy Ugody Strony planują, aby w związku z okolicznościami opisanymi w tej Ugodzie, Zamawiający zapłacił na rzecz Syndyka Wykonawcy Kwotę Ugody ustaloną przez Strony w toku rozmów negocjacyjnych.
W związku z tak przedstawionymi okolicznościami sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia ze stosunkiem zobowiązaniowym, w którym w zamian za świadczoną usługę przysługiwało będzie wynagrodzenie.
W analizowanej sprawie Strony podjęły działania w celu polubownego zakończenia toczących się sporów, czego efektem ma być zawarcie Ugody. Zawarcie tej Ugody spowoduje powstanie nowej relacji zobowiązaniowej pomiędzy stronami sporu, w której Strony zrzekną się wszelkich roszczeń wobec siebie. Celem bowiem zawartej Ugody będzie w szczególności usunięcie niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych oraz uchylenie sporu istniejącego między Stronami poprzez wzajemne ustępstwa w zakresie dochodzonych roszczeń.
Oprócz wyrażenia zgody na cofnięcie pozwu i zrzeczenia się żądania zwrotu kosztów postępowania w Postępowaniu o zapłatę kary umownej, Wykonawca (Państwo) zobowiązuje się w Ugodzie do następujących czynności:
(i) pod warunkiem zapłaty Kwoty Ugody oraz innych kwot wskazanych w Ugodzie, Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do niewystępowania wobec drugiej Strony z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu ani w jakikolwiek sposób z nim związanymi oraz nie dochodzić ani nie zgłaszać takich roszczeń lub wierzytelności przed sądem powszechnym, sądem arbitrażowym ani jakimkolwiek innym właściwym organem,
(ii) Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do naprawienia szkody wynikłej z zapewnień i oświadczeń zawartych w Ugodzie,
(iii) Strony, w tym Wykonawca, zobowiązały się do zachowania poufności w zakresie warunków Ugody oraz wszelkich negocjacji związanych z Ugodą i Postępowaniami sądowymi.
Wskazali Państwo również, że celem i zamierzonym przez Strony skutkiem ugody jest polubowne i ostateczne zakończenie postępowań sądowych. Wskazali też Państwo na korzyści, jakie Strony osiągają w związku z zawartą Ugodą, a które związane są ściśle z prowadzonymi Postępowaniami sądowymi. Wykonawca bowiem otrzyma płatność bez oczekiwania na prawomocny wyrok oraz zaoszczędzi koszty związane z prowadzeniem postępowań sądowych do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (m.in. koszty obsługi prawnej). Natomiast Zamawiający uniknie zasądzenia dalszych odsetek za opóźnienie, które narosną do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy oraz zaoszczędzi koszty związane z prowadzeniem postępowań sądowych do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (m.in. koszty obsługi prawnej).
W związku z tak przedstawionym opisem stwierdzić należy, że odstąpienie przez Państwa od dochodzenia wskazanych roszczeń wobec Zamawiającego jest zaniechaniem działania, tj. Państwa zobowiązaniem do powstrzymania się od dokonania czynności (rezygnacja z dochodzenia roszczeń na drodze sądowej). Tym samym należy uznać, że w tym przypadku mamy do czynienia ze świadczeniem o charakterze wzajemnym, w którym zrzeczenie się roszczeń należy, na gruncie podatku VAT, traktować jako usługę. W zamian za zrzeczenie się roszczeń otrzymają Państwo wymierne korzyści w postaci określonej w Ugodzie kwoty, którą w tym przypadku należy traktować jako wynagrodzenie za świadczone usługi. Świadczona usługa (rezygnacja z prawa do dochodzenia roszczeń na drodze sądowej) będzie więc miała charakter odpłatny i będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 ustawy.
W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie określone w Ugodzie. Beneficjentem usługi odnoszącym wymierną korzyść jest Zamawiający, zawarta ugoda pozwala na uniknięcie dalszego prowadzenia sporu na drodze sądowej. Natomiast Państwo, w zamian za powstrzymanie się od działań otrzymają od Zamawiającego wynagrodzenie (stanowiące osiągnięcie kompromisu pomiędzy interesami Wykonawcy i Zamawiającego) w ustalonej wysokości w zamian za zrzeczenie się dalszych roszczeń. Tym samym, istnieje bezpośredni związek między Państwa świadczeniem a wynagrodzeniem, które zostanie wypłacone przez Zamawiającego. Ugoda, która będzie łączyła Strony będzie miała charakter zobowiązaniowy – zobowiążą się Państwo do zrzeczenia się z dochodzenia swoich roszczeń za odpłatnością.
W konsekwencji należy uznać, że wynagrodzenie, które zostanie Państwu wypłacone z tytułu odstąpienia od roszczeń będzie stanowiło wynagrodzenie za konkretne świadczenie usługi w postaci zobowiązania do powstrzymania się od dokonania czynności, które będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji nie sposób uznać, że wypracowana w drodze kompromisu (osiągniętego przez Strony) Kwota Ugody stanowi odszkodowanie pozostające poza zakresem opodatkowania podatkiem VAT.
Odnosząc się do powyższego trzeba mieć na względzie, że przepisy prawa podatkowego nie zawierają definicji pojęcia „odszkodowanie”. Zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami ustawy Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
§ 2. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Na podstawie art. 363 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
§ 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.
§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.
Na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy.
W konsekwencji powyższego, aby móc mówić o odszkodowawczym charakterze płatności, musimy mieć do czynienia nie z płatnością za świadczenie, lecz rekompensatą za szkodę. W tym ostatnim przypadku brakuje czynnika ekwiwalentności, bowiem odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika, ale koniecznością pokrycia szkody powstałej w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi. W sytuacji uznania płatności za odszkodowanie niemające bezpośredniego związku z żadną czynnością o charakterze świadczenia ze strony podmiotu zobowiązanego, otrzymanie odszkodowania nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.
W analizowanej sprawie zamierzają Państwo zawrzeć Ugodę (porozumienie z Zamawiającym), na mocy której dojdzie do usunięcia niepewności co do potencjalnych rozstrzygnięć w zakresie Postępowań sądowych oraz uchylenia sporu istniejącego między Stronami Kontraktu. Poprzez zawarcie tej Ugody nawiąże się pomiędzy Państwem jako Wykonawcą a Zamawiającym nowy stosunek zobowiązaniowy, w ramach którego Państwo zobowiążą się wobec Zamawiającego do niedochodzenia roszczeń wynikających z ww. Kontraktu, a Zamawiający do uiszczenia na rzecz Państwa Kwoty Ugody w zamian za ww. świadczenie. Skoro tak się Państwo umówili z Zamawiającym (a zatem dokonali w Ugodzie rozwiązania Kontraktu zawartego w (…) roku), to trudno uznać, że otrzymana przez Państwa Kwota Ugody od Zamawiającego będzie miała charakter odszkodowawczy. Uiszczona przez Zamawiającego Kwota Ugody będzie bowiem ściśle związana z osiągniętym między Państwem porozumieniem co do polubownego zakończenia prowadzonych wzajemnie wobec siebie Postępowań sądowych i rezygnacją z dochodzenia przez Państwa roszczeń wynikających z art. 494 kodeksu cywilnego.
Tym samym nie sposób zgodzić się z Państwem, że otrzymana Kwota Ugody będzie stanowiła jedynie formę odszkodowania - rekompensaty za poniesiony uszczerbek majątkowy powstały z winy Zamawiającego, a Zamawiający jest - w oparciu o ugodę sądową - zobowiązany do naprawienia szkody, którą wyrządził. Jak wskazują bowiem Państwo w opisie sprawy Kwota Ugody jest ustalona w oparciu o wspólne porozumienie i stanowi ona wynik złożonych negocjacji Stron oraz czynienia sobie przez Strony wzajemnych ustępstw (jest ona osiągnięciem kompromisu pomiędzy interesami Wykonawcy i Zamawiającego). Trudno więc uznać Kwotę Ugody za świadczenie o charakterze odszkodowawczym. Nie można również zgodzić się z Państwem, że Zamawiający w zamian za zapłatę Kwoty Ugody nie otrzyma od Państwa bezpośrednio i jasno zindywidualizowanej korzyści. Jak wynika bowiem z wniosku na mocy zawartej Ugody Zamawiający uzyska od Państwa zgodę na cofnięcie pozwu, zrzeczenie się żądania zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz zobowiązanie niewystępowania z jakimikolwiek roszczeniami wynikającymi z Kontraktu. Ponadto korzyść dla Zamawiającego stanowić będzie brak zasądzenia dalszych odsetek za opóźnienie, które narosną do dnia prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy oraz zaoszczędzenie kosztów związanych z prowadzeniem postępowań sądowych do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (m.in. kosztów obsługi prawnej).
W związku z tym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest nieprawidłowe.
Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 2 dotyczą braku obowiązku wystawienia faktury o której mowa w art. 106b oraz 106e ustawy w wyniku realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody.
Jak stanowi art. 106b ustawy:
Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą:
1) sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem;
2) wewnątrzwspólnotową sprzedaż towarów na odległość, chyba że podatnik korzysta z procedury szczególnej, o której mowa w dziale XII w rozdziale 6a;
3) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów na rzecz podmiotu innego niż wskazany w pkt 1;
4) otrzymanie przez niego całości lub części zapłaty przed dokonaniem czynności, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyjątkiem przypadku, gdy zapłata dotyczy:
a) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów,
b) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 4,
c) dostaw towarów, dla których obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 1b.
Art. 106e ust. 1 ustawy wskazuje elementy i dane, które powinna zwierać faktura VAT.
Faktury są dokumentami potwierdzającymi rzeczywiste transakcje gospodarcze dokonywane przez podatnika. Faktura pełni szczególną rolę dowodową w prawidłowym wymiarze podatku od towarów i usług, dlatego też niezwykle istotne jest prawidłowe oznaczenie wszystkich jej elementów.
Celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział.
Z powołanych powyżej przepisów wynika w jakich sytuacjach podatnik jest zobowiązany do udokumentowania wykonywanych czynności. W przedstawionych okolicznościach Kwota Ugody będzie stanowiła wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę, w związku z tym, będą Państwo zobowiązani do udokumentowania tej czynności fakturą, o której mowa w art. 106b ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest nieprawidłowe.
Państwa wątpliwości dotyczą również określenia, czy kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Państwa poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową. (pytanie nr 3)
W świetle art. 29a ust. 1 ustawy:
Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Z kolei art. 29a ust. 6 ustawy stanowi, że:
Podstawa opodatkowania obejmuje:
1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku;
2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.
Stosownie natomiast do art. 29a ust. 7 ustawy:
Podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot:
1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty;
2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży;
3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Z powyższych przepisów wynika, że co do zasady podstawa opodatkowania obejmuje wszystko co stanowi wartość otrzymanego świadczenia, które dostawca lub świadczący usługę otrzymuje lub powinien otrzymać od kupującego. Przepis art. 29a ust. 6 i ust. 7 ustawy wymienia elementy, które powinny być wliczane bądź nie do podstawy opodatkowania.
W odniesieniu do powyższej kwestii przywołać należy wyrok C-90/20 ws. Apcoa Parking Danmark, w którym TSUE wskazał, że:
Art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2006/112/WE (dalej: Dyrektywa VAT) należy interpretować w ten sposób, że opłaty kontrolne pobierane przez spółkę prawa prywatnego prowadzącą prywatne parkingi w razie nieprzestrzegania przez kierowców ogólnych warunków użytkowania tych parkingów należy uznać za wynagrodzenie za odpłatne usługi w rozumieniu tego przepisu, które jako takie podlegają podatkowi od wartości dodanej (podatek VAT).
Uzasadniając swoje stanowisko Trybunał przypomniał, że:
(…) zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, podatkowi VAT podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze (pkt 26).
W rozumieniu tego przepisu świadczenie usług dokonywane jest «odpłatnie» tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż wynagrodzenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości wyodrębnionej usługi świadczonej usługobiorcy. Tak jest w przypadku, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym (wyrok z dnia 16 września 2021 r., Balgarska natsionalna televizia, C-21/20, EU:C:2021:743, pkt 31 i przytoczone tam orzecznictwo)” (pkt 27).
Po przeanalizowaniu sprawy, Trybunał stwierdził, że:
„W sytuacji takiej jak rozpatrywana w postępowaniu, główny warunek dotyczący istnienia świadczeń wzajemnych, wydaje się, że jest spełniony. Uiszczenie opłat za parkowanie oraz, stosownie do okoliczności, kwoty odpowiadającej opłatom kontrolnym za nieprawidłowe parkowanie stanowi bowiem wynagrodzenie za udostępnienie miejsca parkingowego” (pkt 30).
(…) kierowca, który uiszcza te opłaty kontrolne, skorzystał z miejsca parkingowego lub strefy parkowania, a wysokość tych opłat kontrolnych wynika z tego, że warunki zaakceptowane przez danego kierowcę zostały spełnione (tak w pkt 31).
„W związku z tym łączna kwota, jaką kierowcy zobowiązali się zapłacić w zamian za świadczoną przez Apcoa usługę parkingową – w stosownych przypadkach wraz z opłatami kontrolnymi za nieprawidłowe parkowanie – stanowi warunki, na jakich faktycznie skorzystali oni z miejsca parkingowego, i to nawet jeśli zdecydowali się oni na nieprawidłowe jego użytkowanie, przekraczając dozwolony czas postoju, nie uzasadniając prawidłowo swojego prawa postoju czy też parkując na miejscu zastrzeżonym, nieoznaczonym lub w sposób utrudniający ruch, z naruszeniem ogólnych warunków użytkowania odnośnych parkingów” (pkt 32).
„W rezultacie wydaje się, że te opłaty kontrolne mogą mieć bezpośredni związek z usługą parkingową i w konsekwencji można je uznać za integralną część całkowitej kwoty, którą kierowcy zobowiązali się zapłacić Apcoa, decydując się na zaparkowanie swojego pojazdu na jednym z parkingów, którymi spółka ta zarządza (pkt 33)”.
Zdaniem Trybunału, pobranie opłat dodatkowych nie byłoby możliwe, gdyby wcześniej nie została wykonana usługa udostępnienia miejsca parkingowego, zatem obowiązek zapłaty opłaty kontrolnej za nieprzestrzeganie regulaminu stanowi jeden z warunków skorzystania z usługi. W konsekwencji, TSUE doszedł do przekonania, że opłaty kontrolne oraz opłaty za parkowanie są ze sobą powiązane i łącznie stanowią wynagrodzenie za świadczenie usług – opodatkowane VAT.
Trybunał przypomniał również, że:
„(…), bezpośredni związek istnieje wówczas, gdy dwa świadczenia są od siebie wzajemnie zależne, a mianowicie jedno jest dokonywane tylko pod warunkiem dokonania drugiego – i odwrotnie (wyrok z dnia 11 marca 2020 r., San Domenico Vetraria, C-94/19, EU:C:2020:193, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo)” (pkt 41).
„Otóż jest tak w niniejszym przypadku, ponieważ, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 66 opinii, pobieranie przez Apcoa opłat kontrolnych za nieprawidłowe parkowanie i parkowanie przez danego kierowcę w szczególnych okolicznościach, które określiła ta spółka, a które pociągają za sobą takie podwyższone opłaty za parkowanie, są ze sobą powiązane. Konieczność przeprowadzenia kontroli nieprawidłowego parkowania i w konsekwencji nałożenie takich opłat kontrolnych nie może bowiem mieć miejsca, jeżeli usługa udostępnienia miejsca parkingowego nie została wcześniej wykonana” (pkt 42).
W orzeczenia tego wynika, że przy ocenie skutków podatkowych konkretnej opłaty dodatkowej należy w szczególności zwracać uwagę, czy usługa została rzeczywiście wykonana czy też nie. Ma to bowiem istotne znaczenie dla skutków podatkowych opłat mających charakter sankcyjny.
W konsekwencji, aby uznać dane świadczenie za świadczenie odpłatne musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a beneficjentem i w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało tylko to świadczenie (usługa), w przypadku którego istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie usługą podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W odniesieniu do Państwa wątpliwości stwierdzić należy, że otrzymana w przyszłości kwota Opłat i Kosztów, wbrew Państwa twierdzeniom, będzie stanowiła wynagrodzenie za wykonywane przez Państwa czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Z okoliczności sprawy wynika, że wskazane środki są ściśle związane z Państwa świadczeniem realizowanym na podstawie Ugody na rzecz Zamawiającego. Zauważyć bowiem należy, że gdyby nie doszło do zawarcia Ugody, nie doszłoby również do otrzymania kwot Opłat i Kosztów. Przyszłe otrzymanie przez Państwa tych środków będzie zatem nierozerwalnie związane z wykonywaniem wskazanej usługi. Wbrew Państwa twierdzeniu, kwota Opłat i Kosztów będzie więc stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT, będzie bowiem wynagrodzeniem za czynności podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W konsekwencji, kwota Opłat i Kosztów, którą Państwo otrzymają powinna zostać udokumentowana poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 3 jest zatem nieprawidłowe.
Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 4 dotyczą z kolei określenia, czy Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania podatkiem VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Państwa poprzez uwzględnienie na fakturze, czy też może być udokumentowana notą obciążeniową.
Mając na uwadze cytowane przepisy prawa oraz opis sprawy należy dokonać analizy, czy w przedstawionych okolicznościach wystąpią przesłanki pozwalające na przyjęcie, że Kwota Zwrotu Gwarancji, którą mają Państwo otrzymać w przyszłości od Zamawiającego, będzie wypłacana w zamian za wykonanie czynności, która na gruncie podatku od towarów i usług będzie czynnością (świadczeniem usług/dostawą towarów) podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem.
Świadczenie usług/dostawa towarów zakłada istnienie dwóch podmiotów, a więc tego, który świadczy usługę (usługodawcę)/dostarcza towar i tego, który świadczenie odbiera (usługobiorcę)/towar nabywa. Skoro opodatkowaniu podlega odpłatne świadczenie usług/dostawa towarów, to znaczy, że istnieje stosunek prawny pomiędzy usługodawcą (dostawcą) i usługobiorcą (odbiorcą), a rezultatem tego związku jest wzajemne działanie tych podmiotów. Działanie to polega na tym, że wynagrodzenie otrzymywane przez wykonawcę usługi (dostawcę towaru) następuje w zamian za wykonanie usługi (dostarczenie towaru) na rzecz jej odbiorcy. Pomiędzy odpłatną czynnością podlegającą opodatkowaniu, a otrzymywanym z tytułu tej czynności wynagrodzeniem musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek.
Należy wskazać, że w sytuacji opisanej we wniosku nie zostaną wypełnione wszystkie przesłanki pozwalające na uznanie, że będziemy mieli do czynienia z odpłatnym świadczeniem usługi lub odpłatną dostawą towaru w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
W analizowanej sytuacji nie można mówić o odpłatności w znaczeniu, jakie nadaje temu terminowi ustawa o VAT. Odpłatność oznacza bowiem poniesienie określonego kosztu (wydatków) będącego wynagrodzeniem za konkretne ekwiwalentne świadczenie lub konkretną dostawę, którego beneficjentem jest podmiot wypłacający to wynagrodzenie. Natomiast w przypadku uiszczenia przez Zamawiającego Kwoty Zwrotu Gwarancji nie wystąpi żadne świadczenie/dostawa wykonywane przez Państwa na rzecz Zamawiającego. Okoliczności sprawy wprost wskazują, że dochodzi wyłącznie do zwrotu na rzecz Wykonawcy przez Zamawiającego środków wypłaconych przez ubezpieczyciela (gwaranta).
W uzupełnieniu wniosku wskazali Państwo, że Państwa zdaniem Zamawiający skorzystał z gwarancji ubezpieczeniowej w sposób bezprawny (bezpodstawny), tj. wystąpił o wypłatę środków z gwarancji, pomimo że nie przysługiwało mu roszczenie przeciwko Wykonawcy, na poczet którego zażądał wypłaty. Sam fakt wypłaty środków przez ubezpieczyciela (gwaranta) na rzecz Zamawiającego nie przesądza o tym, że Zamawiającemu przysługiwało wspomniane roszczenie. Zgodnie bowiem z treścią gwarancji ubezpieczyciel (gwarant) nie weryfikował podstawy faktycznej (dowodowej) ani podstawy prawnej roszczenia, na które wskazał Zamawiający, występując o wypłatę środków z gwarancji.
Kontrakt nie reguluje zagadnienia Zwrotu Gwarancji. Podstawa dla obowiązku Zwrotu Gwarancji wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym przepisów regulujących reżim odpowiedzialności odszkodowawczej oraz zwrotu świadczenia nienależnego/bezpodstawnego wzbogacenia.
Zwrot Gwarancji nie zostanie przekazany ubezpieczycielowi, gdyż ubezpieczyciel już wcześniej uzyskał równowartość środków, które wypłacił na rzecz Zamawiającego - po tym, jak na żądanie Zamawiającego ubezpieczyciel wypłacił środki z gwarancji na rachunek Zamawiającego, następnie ubezpieczyciel zażądał od Wykonawcy pokrycia tej kwoty.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić wynagrodzenia za jakiekolwiek czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W konsekwencji, nie będą Państwo zobowiązani do udokumentowania tej kwoty fakturą.
Kwestię wystawiania not obciążeniowych regulują przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.), i wskazują one jakie dokumenty mogą stanowić podstawę do dokonania zapisu operacji gospodarczych w księgach rachunkowych. Zatem, dowód księgowy, który będzie właściwy do wprowadzenia zapisu do ksiąg rachunkowych, będzie również stosownym dokumentem do celów podatkowych.
Nota obciążeniowa nie jest zatem dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów, brak jest jednakże przeciwwskazań na gruncie przepisów dotyczących podatku od towarów i usług dla takiego sposobu dokumentowania.
W konsekwencji stwierdzić należy, że nie powinni Państwo dokumentować otrzymanych w przyszłości Kwot Zwrotu Gwarancji fakturą, lecz mogą Państwo wystawić inny dokument, np. notę obciążeniową, zgodnie z wymogami określonymi dla dowodów księgowych, o których mowa ww. przepisach ustawy o rachunkowości. Jednakże jak podkreślono, nota obciążeniowa nie jest dokumentem przewidzianym przez przepisy ustawy o podatku od towarów i usług i jako taka nie jest objęta regulacją tych przepisów.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 4 jest zatem prawidłowe.
Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 5 dotyczą ustalenia, która część zapłaty na Państwa rzecz, wynikająca z realizacji i w związku z treścią zapisów Ugody, będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT.
Stwierdzili Państwo, że cała Kwoty Ugody będzie stanowić podstawę opodatkowania podatkiem VAT, tj. częścią podstawy opodatkowania nie będzie Kwota Zwrotu Gwarancji ani kwota Opłat i Kosztów, a podstawą opodatkowania będzie wyłącznie Kwota Ugody.
Z powyższym twierdzeniem nie można się zgodzić, bowiem jak wskazano Kwota Ugody i Kwota Opłat i Kosztów będą stanowić wynagrodzenie za czynności opodatkowane, i w konsekwencji będą Państwo zobowiązani do wyliczenia podstawy opodatkowania z uwzględnieniem ww. kwot (tj. Kwoty Ugody oraz Kwoty Opłat i Kosztów) oraz naliczenia podatku należnego od tak ustalonej podstawy opodatkowania.
Jednocześnie, jak wykazano wyżej, Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowić wynagrodzenia za jakiekolwiek czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – w związku z czym nie będzie stanowić podstawy opodatkowania.
Oceniając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 5 całościowo należało uznać je za nieprawidłowe.
Państwa wątpliwości przedstawione w pytaniu nr 6 dotyczą określenia, czy w przypadku uznania, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Państwa poprzez uwzględnienie na fakturze – czy w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, będą Państwo zobowiązani do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
W stanowisku stwierdzili Państwo, że w przypadku uznania, że kwota Opłat i Kosztów będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Wykonawcę poprzez uwzględnienie na fakturze, o której mowa w pytaniu nr 2 – w odniesieniu do kwoty Opłat i Kosztów, będą Państwo zobowiązani do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT.
W odniesieniu do tej kwestii wskazać należy, że z uwagi na uznanie, że Kwota Opłat i Kosztów jest ściśle związana z Kwotą Ugody i wykonaną na rzecz Zamawiającego usługą – powinna być opodatkowana wg takich samych zasad jak Kwota Ugody.
W konsekwencji, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 6 jest prawidłowe.
Mają Państwo również wątpliwość, sprowadzającą się do określenia, czy w przypadku uznania, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Państwa poprzez uwzględnienie na fakturze, czy w odniesieniu do Kwoty Zwrotu Gwarancji, będą Państwo zobowiązani do zastosowania takich samych zasad opodatkowania podatkiem VAT jak w przypadku Kwoty Ugody, tj. do zastosowania tej samej stawki podatku VAT. (pytanie nr 7)
W związku z tym, że oczekiwali Państwo odpowiedzi na ww. pytanie, w przypadku uznania, że Kwota Zwrotu Gwarancji będzie stanowić element podstawy opodatkowania VAT i w konsekwencji powinna zostać udokumentowana przez Państwa poprzez uwzględnienie na fakturze, odstępuję od udzielenia odpowiedzi na ww. pytanie. Stwierdziłem bowiem, że Kwota Zwrotu Gwarancji nie będzie stanowiła wynagrodzenie za czynności opodatkowane podatkiem VAT, w związku z tym nie powinna być dokumentowana poprzez wystawienie faktur.
W przypadku uznania za nieprawidłowe Państwa stanowiska przedstawionego w zakresie pytania nr 2, mieli Państwo również wątpliwość, w którym momencie powstanie obowiązek podatkowy w podatku VAT w związku z zawarciem i wykonaniem postanowień Ugody (pytanie nr 8).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy:
Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem ust. 1a, 1b, 5 i 7-11, art. 14 ust. 6, art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 138f.
Z konstrukcji podatku od towarów i usług wynika, że podatnik który wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT, zobowiązany jest opodatkować daną czynność w momencie powstania obowiązku podatkowego. Powyższy przepis formułuje zasadę ogólną, zgodnie z którą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towaru bądź wykonania usługi, co oznacza, że podatek staje się wymagalny w rozliczeniu za okres, w którym dokonana została dostawa towarów bądź świadczenie usług i powinien być rozliczony za ten okres.
Ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego wymaga od wykonawcy danej usługi prawidłowego określenia momentu jej wykonania. Ustawa o VAT nie definiuje tego momentu, ani w żaden sposób nie precyzuje, jakimi kryteriami należy posługiwać się dla jego określenia. Przy czym przyjąć należy, że momentem wykonania usługi jest moment faktycznego wykonania wszystkich działań i czynności składających się na daną usługę. Zatem, usługa jest wykonana, gdy usługodawca zrealizował wszystkie czynności składające się na określony rodzaj usług. Należy zaznaczyć, że o faktycznym wykonaniu usługi decyduje jej charakter. Jednocześnie podkreślić należy, że ustalenie zakresu świadczonej usługi i w konsekwencji momentu jej wykonania powinno następować w sposób obiektywny. Z kolei o charakterze usługi decydują strony umowy cywilnoprawnej.
Jak wskazano w opisie sprawy, zmierzając do zakończenia sporów i ostatecznego ustalenia stanu wzajemnych rozliczeń, zamierzają Państwo zawrzeć Ugodę z Zamawiającym, w której Strony uzgodnią, że ww. Ugoda wyczerpuje wszelkie roszczenia Stron wobec siebie. Zawarta Ugoda będzie więc definitywnym zakończeniem łączących Państwa z Zamawiającym stosunków, wyczerpie bowiem wszelkie roszczenia Stron.
Jednocześnie wskazano też, że realizacja płatności w dacie do 31 grudnia 2025 r. jest uzależniona od zawarcia przez Strony i zatwierdzenia Ugody przez sąd, zaś wszystkie skutki wskazane w Ugodzie sądowej nastąpią dopiero pod warunkiem zapłaty kwot w niej wskazanych, ponieważ każda ze Stron planowanej Ugody chce mieć pewność, że w przypadku zapłaty całości tych kwot, spory między Stronami zostaną definitywnie zakończone ani żadne inne spory nie będą miały miejsca w przyszłości.
Skoro zatem usługę należy uznać za wykonaną w momencie zrealizowania wszystkich czynności składających się na określony rodzaj usług i w przedmiotowym konkretnym przypadku dopiero otrzymanie kwot decyduje o skuteczności ugody, czyli zobowiązanie Wykonawcy do podjęcia działań określonych w Ugodzie urzeczywistnia się w momencie otrzymania kwot, to ten moment należy uznać za wykonanie usługi.
W związku z powyższym obowiązek podatkowy w związku z zawarciem i wykonaniem postanowień Ugody powstanie zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy, z chwilą otrzymania kwot wynikających z Ugody.
Uważają Państwo, że obowiązek podatkowy w związku z zawarciem Ugody powstanie w momencie faktycznego otrzymania od Zamawiającego całej Kwoty Ugody, całej Kwoty Zwrotu Gwarancji oraz całej kwoty Opłat i Kosztów. Z powyższym nie sposób się zgodzić w całości, należy bowiem przyjąć (w konsekwencji do zajętego powyżej stanowiska w przedmiocie braku opodatkowania podatkiem VAT Kwoty Zwrotu Gwarancji), że obowiązek podatkowy w VAT powstanie w momencie otrzymania przez Wykonawcę Kwoty Ugody oraz kwoty Opłat i Kosztów, bowiem zapłata całości tych kwot stanowi warunek wywarcia skutków prawnych Oświadczeń złożonych przez Wykonawcę, wskazanych w § 3 ust. 1 Ugody sądowej.
W związku z tym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 8 oceniane całościowo jest nieprawidłowe.
W przypadku uznania za nieprawidłowe Państwa stanowiska przedstawionego w zakresie pytania nr 2, mieli Państwo wątpliwość czy wystawiona przez Państwa na Zamawiającego faktura, uczyni zadość wymaganiom stawianym prawidłowo wystawionej fakturze, o których mowa w art. 106e ust. 1 pkt 11, pkt 14 oraz pkt 15 Ustawy o VAT. (pytanie nr 9)
Zgodnie z art. 106e ust. 1 ustawy:
Faktura powinna zawierać:
1) datę wystawienia;
2) kolejny numer nadany w ramach jednej lub więcej serii, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę;
3) imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy;
4) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. a oraz pkt 25;
5) numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi, z zastrzeżeniem pkt 24 lit. b;
6) datę dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub datę otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust. 1 pkt 4, o ile taka data jest określona i różni się od daty wystawienia faktury;
7) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
8) miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług;
9) cenę jednostkową towaru lub usługi bez kwoty podatku (cenę jednostkową netto);
10) kwoty wszelkich opustów lub obniżek cen, w tym w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty, o ile nie zostały one uwzględnione w cenie jednostkowej netto;
11) wartość dostarczonych towarów lub wykonanych usług, objętych transakcją, bez kwoty podatku (wartość sprzedaży netto);
12) stawkę podatku albo stawkę podatku od wartości dodanej w przypadku korzystania z procedur szczególnych, o których mowa w dziale XII w rozdziałach 6a, 7 i 9;
13) sumę wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
14) kwotę podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku;
15) kwotę należności ogółem;
16) w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, w odniesieniu do których:
a) obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lub art. 21 ust. 1, lub
b) w przepisach wydanych na podstawie art. 19a ust. 12 określono termin powstania obowiązku podatkowego z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty
- wyrazy „metoda kasowa”;
17) w przypadku faktur, o których mowa w art. 106d ust. 1 - wyraz „samofakturowanie”;
18) w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi - wyrazy „odwrotne obciążenie”;
18a) w przypadku faktur, w których kwota należności ogółem przekracza kwotę 15 000 zł lub jej równowartość wyrażoną w walucie obcej, obejmujących dokonaną na rzecz podatnika dostawę towarów lub świadczenie usług, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy - wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”, przy czym do przeliczania na złote kwot wyrażonych w walucie obcej stosuje się zasady przeliczania kwot stosowane w celu określenia podstawy opodatkowania;
19) w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 albo przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3 - wskazanie:
a) przepisu ustawy albo aktu wydanego na podstawie ustawy, na podstawie którego podatnik stosuje zwolnienie od podatku,
b) przepisu dyrektywy 2006/112/WE, który zwalnia od podatku taką dostawę towarów lub takie świadczenie usług, lub
c) innej podstawy prawnej wskazującej na to, że dostawa towarów lub świadczenie usług korzysta ze zwolnienia;
20) w przypadku, o którym mowa w art. 106c - nazwę i adres organu egzekucyjnego lub imię i nazwisko komornika sądowego oraz jego adres, a w miejscu określonym dla podatnika - imię i nazwisko lub nazwę dłużnika oraz jego adres;
21) w przypadku faktur wystawianych w imieniu i na rzecz podatnika przez jego przedstawiciela podatkowego - nazwę lub imię i nazwisko przedstawiciela podatkowego, jego adres oraz numer, za pomocą którego jest on zidentyfikowany na potrzeby podatku;
22) w przypadku gdy przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy są nowe środki transportu - datę dopuszczenia nowego środka transportu do użytku oraz:
a) przebieg pojazdu - w przypadku pojazdów lądowych, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. a,
b) liczbę godzin roboczych używania nowego środka transportu - w przypadku jednostek pływających, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. b, oraz statków powietrznych, o których mowa w art. 2 pkt 10 lit. c;
23) w przypadku faktur wystawianych przez drugiego w kolejności podatnika, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 4 lit. b i c, w wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej (procedurze uproszczonej) - dane określone w art. 136;
24) w przypadkach, o których mowa w art. 97 ust. 10 pkt 2 i 3:
a) numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku, poprzedzony kodem PL,
b) numer, za pomocą którego nabywca towaru lub usługi jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej w danym państwie członkowskim, zawierający dwuliterowy kod stosowany na potrzeby podatku od wartości dodanej właściwy dla tego państwa członkowskiego;
25) w przypadku podatnika korzystającego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113a ust. 1 - indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 113a ust. 2 pkt 2.
Należy podkreślić, że celem faktury jest przede wszystkim udokumentowanie rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, zarówno pod względem przedmiotu transakcji, jak i podmiotów biorących w niej udział.
Faktury są dokumentem o charakterze sformalizowanym. Zatem, co do zasady, faktury muszą być wystawione zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Prawidłowość materialnoprawna faktury zachodzi, jeżeli odzwierciedla ona prawdziwe zdarzenie gospodarcze. Oznacza to, że nie można uznać za prawidłową faktury, gdy sprzecznie z jej treścią wskazuje zdarzenie gospodarcze, które w ogóle nie zaistniało bądź zaistniało w innych rozmiarach albo między innymi podmiotami. Faktura potwierdza zaistniałe zdarzenia gospodarcze, a jej elementy formalne wymagane przez art. 106e ust. 1 ustawy mają wyłącznie znaczenie dowodowe. Jedynie braki merytoryczne faktury mogą wywołać skutek materialny w postaci zmian w przedmiocie lub podstawie opodatkowania, a także doprowadzić do niewłaściwego określenia wysokości podatku.
Z powyższego wynika, że o prawidłowości faktur wystawianych i otrzymywanych przez podatników powinny decydować przede wszystkim ustalenia, czy dokumenty te potwierdzają rzeczywiste transakcje handlowe.
Jak wskazano, zarówno otrzymana w przyszłości kwota Ugody i Opłat i Kosztów powinny zostać udokumentowane fakturą, o której mowa w art. 106b ustawy, bowiem będą stanowić wynagrodzenie za świadczoną przez Państwa usługę. W konsekwencji, powinni Państwo udokumentować tę czynność poprzez wystawienie faktury, zawierającej wszelkie niezbędne informacje i dane ją potwierdzające, o których mowa w art. 106e ust. 1 ustawy.
Stanowisko w zakresie pytania nr 9 w odniesieniu do Przypadku nr 2 należy więc uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej:
Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy lub zmiany stanu prawnego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Wydając interpretację przepisów prawa podatkowego na podstawie art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, nie prowadzę postępowania podatkowego w rozumieniu tej ustawy. Niniejsza interpretacja indywidualna ogranicza się wyłącznie do udzielenia informacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w okolicznościach opisu sprawy podanego przez Państwa. Rozpatrując wniosek o wydanie interpretacji nie podejmuję wyjaśnienia stanu sprawy, lecz dokonuję oceny prawnej przedstawionych we wniosku okoliczności w kontekście zadanych pytań przyporządkowanych do danego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Wydając przedmiotową interpretację przyjąłem jako element przedstawionego zdarzenia przyszłego, że Ugoda będąca przedmiotem wniosku zostanie zatwierdzona przez Sąd. Zatem w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, to oceny faktycznych przyczyn zaniechania transakcji dokona organ podatkowy w przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, a interpretacja nie wywoła skutków prawnych.
W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych należy zwrócić uwagę, że interpretacje indywidualne są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą innych organów wydających interpretacje indywidualne w sprawach innych podatników, co jest tym bardziej zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających interpretacjom. Zatem z uwagi na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw, powołane przez Państwa interpretacje indywidualne nie mogą stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Z kolei, odnosząc się do powołanych wyroków sądów administracyjnych, wyjaśniam, że powołane wyroki są rozstrzygnięciami w indywidualnych sprawach, osądzonych w określonych stanach faktycznych i tylko do nich się zawężają. Zatem wskazane we wniosku wyroki sądów nie mają wpływu na podjęte w tej interpretacji rozstrzygnięcie.
Ponadto wskazać należy, że interpretacje rozbieżne bądź wątpliwe mogą być poddane weryfikacji w trybie art. 14e § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym:
Szef Krajowej Administracji Skarbowej może z urzędu zmienić wydaną interpretację indywidualną, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Oznacza to, że interpretacje indywidualne wydane przez upoważniony do tego organ, każdorazowo podlegają analizie i weryfikacji, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, Szef Krajowej Administracji Skarbowej może zmienić nieprawidłową interpretację indywidualną.
Interpretacja dotyczy wyłącznie podatku od towarów i usług (pytań oznaczonych we wniosku nr 1-9), w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych (pytania oznaczone we wniosku nr 10-14) zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo