Ustalenia czy transakcja przekazania działki w zamian za odszkodowanie w drodze wywłaszczenia, korzysta ze zwolnienia z podatku VAT.
Wnioskodawca, będący czynnym podatnikiem VAT prowadzącym warsztat samochodowy, nabył w 2012 roku prawo użytkowania wieczystego działki gruntu, która w 2019 roku została podzielona na dwie części: działkę nr 3 z budynkiem warsztatowym i działkę nr 1 przeznaczoną pod budowę drogi. Działka nr 1 była niezabudowana, objęta planem zagospodarowania przestrzennego jako teren dróg publicznych z zakazem zabudowy, a Wnioskodawca nie wykorzystywał…
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 grudnia 2025 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy opodatkowania dostawy, tj. wywłaszczenia poprzez wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr 1 za odszkodowaniem. Uzupełnił go Pan pismem z 20 stycznia 2026 r. (wpływ 30 stycznia 2026 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawca wnosi o wydanie Interpretacji Indywidualnej w zakresie ustalenia, iż nie podlega zastosowaniu podatku od towarów i usług do kwoty odszkodowania uzyskanej tytułem wygaśnięcia Jego prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości (której właścicielem był Skarb Państwa- Prezydent m. (…)) części działki gruntu, wywłaszczonej na rzecz Urząd Gminy (…) - Prezydenta m. (…), pod budowę ul. (…) w (…). Istotą wniosku jest zatem zapytanie czy wypłacone Wnioskodawcy odszkodowanie za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego części działki gruntu nr 1 o powierzchni 0,0273 ha nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług z tytułu dostawy tejże części działki, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT z uwagi na fakt, iż na wywłaszczonej działce nie były posadowione żadne budynki ani budowle w rozumieniu Prawa budowlanego. Na działce znajdował się trawnik, kostka brukowa, tablica informacyjna, cześć ogrodzenia.
1. Wnioskodawca był czynnym podatnikiem VAT od 15 października 2002 r. do 20 marca 2024 r.
2. Decyzja o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego m.in. działki nr 1, tj. Decyzja ZRID nr (…) z 30 grudnia 2019 r. Prezydenta miasta (…) stała się ostateczna 5 lutego 2020 r.
3. Decyzja ZRID nr (…) z 30 grudnia 2019 r. Prezydenta miasta (…) stała się ostateczna 5 lutego 2020 r.
4. Decyzja (…) ustalająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna 16 grudnia 2020 r.
5. Działkę 2- prawo użytkowania wieczystego Wnioskodawca zakupił od (…) - prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na Jego rzecz 12 października 2012 r.
6. Wnioskodawca nie wprowadził nabytego prawa użytkowania wieczystego do ewidencji środków trwałych ani wartości niematerialnych ani prawnych.
7. Działka 1 na moment wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, tj. na dzień 5 lutego 2020 r., była objęta planem zagospodarowania przestrzennego - PZP: tereny dróg publicznych - ulice zbiorcze 2.2 KDZ. Brak możliwości zabudowy. Plan nie dopuszczał żadnej zabudowy na działce 1.
Plan miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ulic (…), (…) i (…),w (…), był uchwalony Uchwałą nr (…) Rady Miasta (..), opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa (…) z 27 listopada 2018 r.
8. Dla działki 1 będącej przedmiotem wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego nie była wydana żadna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, grunt nie był przeznaczony pod zabudowę. Także nigdy przed wywłaszczeniem gruntu nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu do tej działki.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Sensu stricte Wnioskodawca nigdy nie nabył prawa użytkowania działki o szczególnym numerze 1, ponieważ działka o numerze 1 powstała z podziału pierwotnej dużej działki 2. Decyzją Prezydenta (…) nr (…) z 30 grudnia 2019 r. działka 2 (0,1134 ha) została podzielona na dwie części - na większą nr 3 o powierzchni 0,0861 ha (część z budynkiem warsztatowym i wjazdem) do działalności gospodarczej i na mniejszą właśnie - 1 o powierzchni 0, 0273 ha, która miała być zabrana pod budowę drogi i chodnika.
W związku z nabyciem działki 2 nie była wystawiona żadna faktura VAT. Działkę 2 (z której wydzielono 1) Wnioskodawca kupił aktem notarialnym Rep A nr (…) w roku 2012 i zapłacił od tej transakcji podatek PCC 2% do US. Nigdy nie była wystawiona faktura VAT ani za nabycie działki 2 ani tym bardziej działki 1. Wnioskodawca nigdy nie nabył odrębnie działki 1. Wnioskodawca nigdy nie odliczył w żadnych kosztach działalności gospodarczej kosztów nabycia ani działki 2, ani tym bardziej działki 1. Działkę 2 Wnioskodawca kupił jako osoba fizyczna. Sprzedaż była zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i § 13 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia Ministra Finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów o podatku od towarów i usług.
Działkę 1 od momentu nabycia do momentu jej wywłaszczenia Wnioskodawca użytkował wyłącznie do czynności zwolnionych z VAT. Działalność gospodarczą Wnioskodawca prowadził na działce 3. Wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działki 1 nie wpłynęło na prowadzenie przez Wnioskodawcę serwisu, ponieważ cześć tej działki nie była wykorzystywana faktycznie jako teren do prowadzenia działalności gospodarczej. Trawnik czy róg działki nie był także wykorzystywany do wjazdu do serwisu, ponieważ wjazd był na froncie i był i jest na części działki nieobjętej wygaśnięciem prawa użytkowania wiecznego. W tym stanie rzeczy od dnia 30 grudnia 2019 r. Wnioskodawca pracował normalnie na części pozostałej nieruchomości, tj. na działce 3, prowadząc tam warsztat serwisowy, bez uszczerbku dla dalszej pracy, ponieważ działka nr 1 nie służyła Wnioskodawcy de facto jako teren gdzie wykonywał On faktyczną działalność gospodarczą (serwis samochodowy).
Działka nr 1 nie była nikomu udostępniana ani na podstawie umowy najmu, ani żadnej innej umowy cywilnoprawnej, ani płatnej ani bezpłatnej.
W stosunku do działki 1 nie były prowadzone żadne czynności angażujące własne środki zmierzające do podniesienia wartości działki. Wnioskodawca nie doprowadzał do działki 1 żadnych mediów, nie dokonywał uzbrojenia działki 1, działka była ogrodzona w dniu zakupu. Wszelkie koszty i nakłady były skoncentrowane na działkę i budynek 3 (serwis). Tam były nakłady na remont budynku, podjazd, remont elewacji budynku, zakup i remont bramy wjazdowej, zakup maszyny, urządzeń, mebli - ale te elementy Wnioskodawca użytkuje do tej pory i odprowadza z tego tytułu podatki - bo nie podlegały wywłaszczeniu. Ogrodzenie zostało przesunięte na nową linię graniczną i Wnioskodawca cały czas je użytkuje.
Wnioskodawca nigdy nie umieszczał żadnego ogłoszenia sprzedaży/zbycia działki 1, ani w telewizji, ani w prasie, ani w Internecie. Na działce nie można byłoby nic zrobić ponieważ przeznaczenie działki było pod „teren drogi publicznej"- ulica zbiorcza, z zakazem jakiejkolwiek zabudowy.
W ostatnich 30 latach Wnioskodawca sprzedał tylko jedno mieszkanie spółdzielcze własnościowe o metrażu 62 m2 przy ul. (…) w (…). Żadnych działek ani innych nieruchomości nie sprzedawał. Mieszkanie spółdzielcze było Wnioskodawcy jako osoby fizycznej i Wnioskodawca sprzedał je też osobie fizycznej. Został odprowadzony podatek PCC. Wnioskodawca nie odliczał ani nie odprowadzał żadnego podatku VAT z tego tytułu.
Pytanie
Czy otrzymane odszkodowanie będzie podlegało zwolnieniu od podatku VAT?
Wnioskodawca wskazuje, że przedmiotem pytania jest:
Opodatkowanie dostawy - wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego działki gruntu nr 1 za odszkodowaniem i podleganie zwolnieniu od podatku od towarów i usług dla ww. dostawy w sytuacji, gdy w dniu ustalenia odszkodowania de facto na nieruchomości 1 Wnioskodawca nie prowadził faktycznych czynności związanych z prowadzeniem warsztatu samochodowego - brak posadowionych na tej działce budynków ani budowli w rozumieniu prawa budowlanego - stan na dzień wywłaszczenia.
Pana stanowisko w sprawie
Na działce 1 nie była prowadzona de facto działalność gospodarcza, teren działki stanowił sam trawnik, ogrodzenie, kostka na placu, brama wjazdowa do serwisu wraz z wjazdem była posadowiona obok, na innej działce sąsiedniej - na froncie całej działki 3.
Na działce 1 nie można było budować ani jej zabudowywać w żaden sposób z uwagi na plany rozbudowy dróg publicznych w tym rejonie, które to plany były procedowane kilka lat wcześniej (3‑4 lata wcześniej tj. około roku 2015/16) przed datą opublikowania w dniu 27 listopada 2018 r. uchwały Rady miasta (…) o planie zagospodarowania przestrzennego tych działek. Działalność gospodarczą Wnioskodawca prowadził de facto na działce sąsiedniej - nr 3 - tam był posadowiony zakład wulkanizacyjny wraz z całością maszyn i urządzeń wulkanizacyjnych.
W dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego na działce 1 - stan faktyczny przedstawiał się tak, że został odcięty trawnik, ogrodzenie zostało przesunięte na działkę sąsiednią 3 i część kostki- ponieważ dalej Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą bez żadnej zmiany na działce nr 3. W chwili obecnej przesunięte ogrodzenie z kostką styka się bezpośrednio z chodnikiem dla pieszych, przed wygaśnięciem użytkowania wieczystego 1 - ogrodzenie było posadowione na trawniku - teraz urządzony jest tam chodnik miejski.
Wnioskodawca uważa, że odszkodowanie w kwocie (…) zł powinno być zwolnione od naliczenia podatku VAT w części ustalonego wynagrodzenia za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Nadto Wnioskodawca wskazuje, iż sam trawnik, który został objęty wywłaszczeniem w działalności wulkanizacyjnej nie stanowi żadnej wartości w prowadzeniu wulkanizacji, jest zupełnie obojętny, nie wpływający w żadnej sposób na uzyskiwany dochód.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W oparciu o art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również:
1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie;
2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione;
3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej;
4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta;
5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego;
6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste;
7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6.
Zatem w sytuacji, gdy przedmiotem dostawy są towary w rozumieniu powołanego wyżej przepisu i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z dostawą w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W świetle art. 2 pkt 6 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W świetle powyższego grunty spełniają definicję towaru wynikającą z art. 2 pkt 6 ustawy, a ich sprzedaż, jak również zbycie prawa użytkowania wieczystego, stanowi dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy.
Co do zasady, dla uznania, że dostawa towarów podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika wprost z powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
Z przywołanego przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że czynność polegająca na przeniesieniu z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie stanowi dostawę towarów. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że dostawa nie jest de facto następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. W konsekwencji, przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega konkretna czynność (dostawa towaru lub usługa), a nie zapłata (opłata, płatność), co wynika wprost z art. 5 ust. 1 ustawy. Tym samym, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów przeniesienie własności nieruchomości (jak również zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu) w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Wynagrodzenie musi mieć konkretny wymiar, a więc musi być konkretną wielkością wyrażalną w pieniądzu. Dostawę można uznać za dokonaną odpłatnie, dopiero gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru. Oznacza to, że przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów nabiera odpłatnego charakteru dopiero w momencie przyznania odszkodowania i ustalenia jego wysokości
Na mocy art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.):
Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
Na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.
Z powołanych przepisów wynika, że istotą wywłaszczenia jest pozbawienie lub ograniczenie m.in. prawa własności nieruchomości. Dokonuje się tego za odszkodowaniem wypłaconym na rzecz osoby (podmiotu) wywłaszczanego, co poprzedza wydanie aktu prawnego w randze decyzji. Nieruchomość objęta taką procedurą staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje organ administracji publicznej, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji. Z tak określonych zapisów ustawowych wynika jasno, że podmiotem podejmującym cały katalog czynności prawnych jest organ administracji. Nie wymaga się tu współdziałania, czy jakiejkolwiek innej inicjatywy ze strony podmiotu wywłaszczanego.
Jeśli zatem wywłaszczenie następuje za wynagrodzeniem, to wówczas stanowi odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odszkodowanie w tym przypadku pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną.
W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów (w tym np. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości) w zamian za odszkodowanie – na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Co istotne, nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Pojęcia „podatnik” i „działalność gospodarcza”, na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy.
Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Według art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z powołanych przepisów wynika, że warunkiem uznania danej czynności za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest spełnienie dwóch przesłanek:
Natomiast nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych, okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności.
Powyższe oznacza, że dostawa towarów, w tym przypadku prawa użytkowania wieczystego gruntu, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy czynność podlegającą opodatkowaniu wykonuje podmiot, który dla tej właśnie czynności działa jako podatnik.
Jednocześnie okoliczności dokonania tej czynności powinny nosić znamiona działalności gospodarczej, o której mowa w ustawie, tzn. powinny polegać na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Przez ciągłe wykorzystywanie składników majątku należy rozumieć takie wykorzystywanie majątku, które charakteryzuje się powtarzalnością lub pewnym okresem trwania. Zatem, czerpanie dochodów ze składnika majątku wskazuje na prowadzenie działalności gospodarczej.
Należy stwierdzić, że każdy kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany za podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym, wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym przypadku nieruchomości, jest ustalenie, czy działanie to można uznać za wykorzystywanie majątku w sposób ciągły do celów zarobkowych, czy majątek nabyty został i faktycznie wykorzystany na potrzeby własne, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.
Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie, ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem „podatnik” tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Wobec tego nie jest działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty ani też wykorzystany w trakcie jego posiadania w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Zatem, status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonywania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy osoba dokonująca transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT, istotne jest stwierdzenie, że prowadzi ona działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
W tym miejscu należy podkreślić, że pojęcie „majątku prywatnego” nie występuje na gruncie analizowanych przepisów ustawy, jednakże wynika z wykładni art. 15 ust. 2 ustawy, w której zasadnym jest odwołanie się do treści orzeczenia TSUE z 4 października 1995 r. w sprawie C-291/92 (Finanzamt Uelzen v. Dieter Armbrecht), które dotyczyło kwestii opodatkowania sprzedaży przez osobę, będącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, części majątku niewykorzystywanej do prowadzonej działalności gospodarczej, a służącej jej do celów prywatnych. „Majątek prywatny” to zatem taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej.
Uznanie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, wymaga oceny każdorazowo odnoszącej się do okoliczności faktycznych danej sprawy.
Z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych Jarosław Słaby przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10) wynika, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży nie mogą stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania Dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Podobnie – zdaniem Trybunału – okoliczność, że przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast – wyjaśnił Trybunał – w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy. Zatem za podatnika należy uznać osobę, która w celu dokonania sprzedaży gruntów angażuje podobne środki wykazując aktywność w przedmiocie zbycia nieruchomości porównywalną do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnie tego rodzaju obrotem, tj. działania wykraczające poza zakres zwykłego zarządu majątkiem prywatnym. Chodzi tu przykładowo o nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działek, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy terenu, czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług developerskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. Przy czym na tego rodzaju aktywność „handlową” wskazywać musi ciąg powyżej przykładowo przytoczonych okoliczności, a nie stwierdzenie jedynie faktu wystąpienia pojedynczych z nich.
Z opisu sprawy wynika, że był Pan czynnym podatnikiem VAT od 15 października 2002 r. do 20 marca 2024 r. Uzyskał Pan odszkodowanie tytułem wygaśnięcia Pana prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości (której właścicielem był Skarb Państwa - Prezydent m. (…)) części działki gruntu (działki nr 1 o powierzchni 0,0273), wywłaszczonej pod budowę ul. (…) w (…).
Decyzja o wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego m.in. działki nr 1, tj. Decyzja ZRID nr (…) z 30 grudnia 2019 r. Prezydenta miasta (…) stała się ostateczna 5 lutego 2020 r. Decyzja (…) ustalająca wysokość odszkodowania stała się ostateczna 16 grudnia 2020 r.
Pierwotnie nabył Pan prawo użytkowania wieczystego działki 2 (w 2012 r.), ale Decyzją Prezydenta (…) nr (…) z 30 grudnia 2019 r. działka 2 została podzielona na dwie części - na większą nr 3 o powierzchni 0,0861 ha (część z budynkiem warsztatowym i wjazdem na której prowadził Pan działalność gospodarczą warsztatu samochodowego, i na mniejszą 1 o powierzchni 0,0273 ha, która miała być pod budowę drogi ul. (…). Zatem prawo użytkowania wieczystego działki 1 nabył Pan w istocie w dniu 12 października 2012 r. - gdy była jeszcze częścią składową działki nr 2. Decyzja Prezydenta miasta była podyktowana planami budowy ulicy (…), Decyzją ZRiD, gdzie cześć Pana działki została przeznaczona na budowę ulicy (…) i chodnika.
Nabycie działki 2 nastąpiło 12 października 2012 r. aktem notarialnym od (…). Nabywając działkę 2 nie nabył Pan prawa do odliczenia żadnego podatku VAT. Nabycie działki 2 (zawierającą w sobie - po podziale w 2019 r. działki 1 i 3), zostało zwolnione od podatku VAT na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o podatku od towarów i usług a dostawa prawa użytkowania wieczystego działki gruntu 2 na podstawie § 13 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Nie wprowadził Pan prawa użytkowania wieczystego działki 2 (a więc i po podziale na działki nr 1 i nr 3) do ewidencji środków trwałych, ani wartości niematerialnych ani prawnych. W stosunku do działki 1 nie prowadził Pan żadnych czynności, zmierzających do podniesienia jej wartości. Nie doprowadzał Pan do działki 1 żadnych mediów, ani nie dokonywał jej uzbrojenia. Nigdy nie umieszczał Pan żadnego ogłoszenia w celu zbycia działki 1, ani w telewizji, ani w prasie, ani w Internecie.
Faktyczną działalność gospodarczą prowadził Pan w części działki 3 - tam jest posadowiony budynek warsztatowy (wulkanizacja). Wywłaszczenie działki 1 nie wpłynęło na Pana działalność w żadnym stopniu, gdyż na działce 1 był tylko trawnik, kostka, tablica informacyjna i część ogrodzenia. Na działce 1 nie prowadził Pan de facto działalności gospodarczej - ponieważ całość była skoncentrowana na działce 3.
Dla działki 1 nie była wydana żadna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, na działce tej nie znajdowały się żadne budynki, ani budowle w rozumieniu Prawa budowlanego. Natomiast ww. działka na moment wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego, tj. na dzień 5 lutego 2020 r., była objętą planem zagospodarowania przestrzennego - PZP: tereny dróg publicznych - ulice zbiorcze 2.2 KDZ.
Pana wątpliwości dotyczą określenia czy zbycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 1 w zamian za odszkodowanie w drodze wywłaszczenia, korzysta ze zwolnienia od podatku VAT.
W analizowanej sprawie, fakt prowadzenia przez Pana działalności gospodarczej w postaci warsztatu samochodowego, z tytułu której był Pan zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku VAT oraz fakt, że działka nr 2 nabyta w 2012 r. - z której w 2019 r. została wydzielona działka nr 1 będąca przedmiotem dostawy (wywłaszczenia – wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego) - była przez Pana wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej, ma znaczenie dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy działki nr 1.
Zatem przekazanie przedmiotowej działki, za odszkodowaniem, było dostawą dokonaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. Jak wynika z okoliczności sprawy, przedmiotem dostawy, tj. wywłaszczenia poprzez wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego była część działki nr 2, która była przez Pana wykorzystywana do działalności gospodarczej w postaci warsztatu samochodowego, z tytułu której był Pan zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Pomimo, że działalność gospodarczą prowadził Pan w budynku serwisowym usytułowanym, po podziale działki nr 2, na działce 3, to budynek był trwale związany z gruntem, który do momentu podziału decyzją Prezydenta (…) był gruntem w postaci działki nr 2. Oznacza to, że działka nr 2 jako całość (a więc obejmująca tereny późniejszych działek 3 i 1) była wykorzystywana przez Pana do prowadzenia działalności gospodarczej – a więc również ta część nieruchomości, która w drodze podziału stała się działką nr 1. Tym samym, w związku z dostawą, tj. wywłaszczeniem poprzez wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego wydzielonej działki nr 1 za odszkodowaniem, dokonywaną na mocy decyzji wystąpił Pan jako podatnik podatku od towarów i usług, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy. W konsekwencji, dostawa ww. działki podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatna dostawa towarów, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy.
Należy zauważyć, że wykonywana czynność, która podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług może korzystać ze zwolnienia od tego podatku.
Zastosowanie zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ustawie oraz w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia.
W kwestii sposobu opodatkowania nieruchomości niezabudowanych przywołać należy art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, zgodnie z którym:
Zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane.
Oznacza to, że zwolnienie przysługuje względem takiej dostawy, której przedmiotem jest grunt niezabudowany i jednocześnie o przeznaczeniu innym niż budowlane. Zatem ze zwolnienia od podatku korzystać będą dostawy gruntów o charakterze rolnym, leśnym itp.
Na podstawie art. 2 pkt 33 ustawy:
Przez tereny budowlane rozumie się grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Opodatkowane podatkiem VAT są dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku tych ostatnich opodatkowane są wyłącznie te, których przedmiotem są tereny budowlane, czyli tereny przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, o których mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jako akt prawa miejscowego, wiąże zarówno organy administracji, osoby fizyczne, osoby prawne, jak i inne jednostki organizacyjne. Zatem w sytuacji, gdy na danym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to właśnie zapisom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy nadać decydujące znaczenie dla oceny przeznaczenia danego terenu, w tym również dla potrzeb art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku od towarów i usług.
W tym miejscu należy zauważyć, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.):
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie gminnych aktów planowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych ustalonych przez organ inny niż minister właściwy do spraw transportu, należy do zadań własnych gminy.
Jak stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1, 6 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
W planie miejscowym określa się obowiązkowo:
1) przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania;
6) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną nadziemną intensywność zabudowy, minimalny udział powierzchni biologicznie czynnej, maksymalny udział powierzchni zabudowy, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę i sposób realizacji miejsc do parkowania, w tym miejsc przeznaczonych do parkowania pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową, oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów;
9) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy.
Zatem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Tak więc charakter danego terenu wyznacza ww. plan miejscowy, wskazując czy teren jest budowlany, czy też szerzej – przeznaczony pod zabudowę. Ponadto należy podkreślić, że przy dokonywaniu oceny, czy dany grunt jest przeznaczony pod zabudowę nie można kierować się wyłącznie jego podstawowym przeznaczeniem określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, lecz należy również wziąć pod uwagę jego przeznaczenie uzupełniające, wynikające z tego planu.
W tym miejscu warto wyjaśnić, że stosownie do treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 28 marca 1996 r. w sprawie C-468/93 Gemeente Emmen – „teren budowlany oznacza każdy nieuzbrojony lub uzbrojony teren uznany przez państwa członkowskie za teren z przeznaczeniem pod zabudowę”. Tym samym również w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, za teren budowlany uznać można jedynie taki, który regulacjami prawa krajowego został przeznaczony pod zabudowę.
Nie jest więc terenem budowlanym grunt, dla którego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje inne przeznaczenie niż pod zabudowę.
Ustawa o podatku od towarów i usług nakazuje oceniać przeznaczenie określonego gruntu wyłącznie w oparciu o istniejący plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydane decyzje o warunkach zabudowy nieruchomości.
Ustawa o podatku od towarów i usług w art. 43 ust. 1 pkt 9 wskazuje jednoznacznie, że zwolnienie od podatku VAT obejmuje zbycie nieruchomości niezabudowanych (gruntów) w sytuacji, gdy nie są one przeznaczone pod zabudowę. Elementem, który determinuje możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT przy zbyciu gruntów jest przeznaczenie gruntu na cele inne niż budowlane. Przy ocenie, czy przedmiotowe tereny stanowią tereny budowlane, nie wystarczy analiza ich podstawowego przeznaczenia określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Uwzględnić bowiem należy również zapisy dotyczące przeznaczenia dopuszczalnego tego terenu. Sama możliwość wybudowania obiektów budowlanych oznacza, że grunty te stanowią grunty przeznaczone pod zabudowę. W tym miejscu należy zaznaczyć, że ustawodawca nie uzależnił charakteru terenu od głównego celu, który będący przedmiotem opodatkowania VAT teren ma spełniać, lecz zwolnienie od opodatkowania VAT zależy od możliwości dokonania zabudowy wskazanego terenu.
W związku z tym, że ustawa o VAT nie precyzuje, jakie tereny przeznaczone pod zabudowę korzystają ze zwolnienia od podatku, przyjąć trzeba, że pojęcie „tereny przeznaczone pod zabudowę” obejmuje obszary, na których przewidziane są różne formy zabudowy.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia budowli czy urządzenia budowlanego. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), zwanej dalej ustawą Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, biogazowni, biogazowni rolniczej, biometanowni i innych urządzeń), oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, w tym pod morskie turbiny wiatrowe oraz stacje elektroenergetyczne zlokalizowane na morzu, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Stosownie zaś do art. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie liniowym - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, droga kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa, przy czym kable zainstalowane w kanalizacji kablowej, kable zainstalowane w kanale technologicznym oraz kable telekomunikacyjne dowieszone do już istniejącej linii kablowej nadziemnej nie stanowią obiektu budowlanego lub jego części ani urządzenia budowlanego.
Zgodnie z art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane:
Ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach budowlanych – należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.
Zgodnie z art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.)
Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.
Jak wcześniej wskazano, elementem, który determinuje możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku VAT przy zbyciu gruntów jest przeznaczenie gruntu na cele inne niż budowlane. Przy ocenie, czy przedmiotowy teren stanowi teren budowlany nie wystarczy analiza jego podstawowego przeznaczenia określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Podkreślić należy, że w treści art. 2 pkt 33 ustawy, który definiuje pojęcie terenu budowlanego, ustawodawca odwołał się do przeznaczenia terenu, które są zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do konkretnej nieruchomości (działki), a nie do funkcji podstawowych przeznaczenia terenu, które są zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do konkretnej nieruchomości (działki).
Ustawodawca nie uzależnił więc charakteru terenu od głównego celu, który będący przedmiotem opodatkowania VAT teren ma spełniać, lecz zwolnienie od opodatkowania VAT zależy od możliwości dokonania zabudowy wskazanego terenu. Uwzględnić bowiem należy również zapisy dotyczące przeznaczenia dopuszczalnego tego terenu, w którym ustalono możliwość lokalizacji obiektów (np. droga wraz ze zjazdami). Możliwość wybudowania na gruncie obiektów budowlanych, wynikająca z zapisów przeznaczenia dopuszczalnego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oznacza, że grunt ten w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy stanowi teren budowalny.
W opisie sprawy wskazał Pan, że działka nr 1 na moment wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego była objęta planem zagospodarowania przestrzennego – PZP: tereny dróg publicznych- ulice zbiorcze. Co więcej, na działce ten nie można było budować ani jej zabudowywać w żaden sposób z uwagi na plany rozbudowy dróg publicznych w tym rejonie. Powyższe oznacza, że opisany teren stanowi teren przeznaczony pod zabudowę – pod tereny dróg publicznych.
Zatem, w świetle przywołanych przepisów i okoliczności sprawy należy stwierdzić, że zbycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 1, nie podlega zwolnieniu od podatku VAT na podstawie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, gdyż przepis ten stosuje się tylko do dostawy terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane, a w przedstawionej sytuacji grunt ten jest przeznaczony pod zabudowę.
W tym miejscu należy wskazać, że jeżeli nie zostaną spełnione przesłanki zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. przepisów, to należy przeanalizować możliwość skorzystania ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Według art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy:
Zwalnia się od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
Zwolnienie od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczy wszystkich towarów – zarówno nieruchomości, jak i ruchomości – przy nabyciu (imporcie lub wytworzeniu) których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku VAT i wykorzystywanych – niezależnie od okresu ich używania przez podatnika (kilka dni, miesięcy czy lat) – wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku VAT.
Jak wskazano wyżej, aby zastosować zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy, dla dostawy towarów, spełnione muszą być łącznie dwa warunki wskazane w tym przepisie, tj.:
Niespełnienie jednego z powołanych warunków daje podstawę do wyłączenia dostawy towarów ze zwolnienia od podatku VAT przewidzianego w ww. art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
NSA w wyroku z 28 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 627/12 wskazał, że:
Zwolnienie, o którym mowa w art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE, a więc również wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., przysługuje tylko wtedy, gdy podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku na skutek ograniczeń i zakazów przewidzianych przepisami dyrektywy lub u.p.t.u., co wynika np. ze związku ze sprzedażą zwolnioną od podatku (por. art. 86 i art. 88 ustawy), a więc nie ma zastosowania, gdy brak odliczenia podatku w poprzedniej fazie obrotu wynika z faktu, że dana czynność w ogóle nie podlegała opodatkowaniu (por. wyrok TSUE z 8 grudnia 2005 r. w sprawie C-280/04 Jyske Finanse A/S) oraz gdy podatnik, mając prawo do odliczenia podatku naliczonego, z uprawnienia tego nie skorzystał.
W wyroku, na który powołuje się Naczelny Sąd Administracyjny, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że ze zwolnienia z VAT nie będzie korzystać dostawa towarów, w stosunku do których podatnik nie odliczył VAT naliczonego z powodów innych niż ściśle określone w art. 136 Dyrektywy 2006/112/WE. Tym samym, przepis art. 136 Dyrektywy 2006/112/WE wskazuje, że w przypadkach, w których przy nabyciu towaru VAT w ogóle nie wystąpił, nie można uznać, że mamy do czynienia z brakiem prawa do odliczenia VAT.
Oznacza to, że zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy nie może mieć zastosowania do zbycia towaru przez podatnika, jeżeli transakcja sprzedaży, w wyniku której nabył on wcześniej ten towar nie była opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
Z opisu sprawy wynika, że 12 października 2012 r. nabył Pan prawo użytkowania wieczystego działki 2. Nieruchomość ta, a następnie wydzielona z niej działka 1 nie była wykorzystywana wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku przez cały okres jej posiadania. Działka nr 2 jako całość (a więc obejmująca tereny późniejszych działek 3 i 1) była wykorzystywana przez Pana do prowadzenia działalności gospodarczej – serwis samochodowy - a więc również ta część nieruchomości, która w drodze podziału stała się działką 1.
Wobec tego, w omawianej sytuacji, zwolnienie od podatku VAT na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy nie miało miejsca, z uwagi na fakt, że nie został spełniony już jeden warunek zawarty w tym przepisie. Zatem w przedmiotowej sprawie, dokonanie przez Pana dostawy prawa użytkowania wieczystego działki nr 1 nie mogło korzystać ze zwolnienia od podatku również na podstawie ww. przepisu.
Jak wskazano wyżej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Zatem w przedmiotowej sprawie, dokonane przez Pana zbycie prawa użytkowania wieczystego działki nr 1, w zamian odszkodowanie stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy, i nie korzysta ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ani 2 ustawy. W konsekwencji, zbycie przez Pana prawa użytkowania wieczystego ww. działki podlega opodatkowaniu podatkiem VAT przy zastosowaniu właściwej stawki podatku.
Pana stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pan przedstawił i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia
Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Ponosi Pani ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty opis sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, wydana interpretacja traci swą aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo