Spółka z o.o., prowadząca hurtowy handel i posiadająca wpis PKD dotyczący udzielania kredytów, planuje zawierać z klientami umowy łączące elementy komisu i pożyczki. W ramach tych umów komitent zleca nabycie towaru od producenta, płaci zaliczkę, a resztę ceny finansuje pożyczką od spółki.…
Interpretacja indywidualna
- stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
22 grudnia 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych udzielania Pożyczek na rzecz Komitentów. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Spółka z o.o. z siedzibą w (…) (dalej zwana „Wnioskodawcą”, „Wierzycielem” lub „Komisantem”) jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, utworzoną i działającą zgodnie z prawem Rzeczpospolitej Polskiej, będącej, zarejestrowanym podatnikiem VAT. Przedmiotem przeważającej działalności Wnioskodawcy jest niespecjalistyczny hurtowy handel towarami szerokiego asortymentu (PKD 46.90.Z). W ramach przedmiotu działalności Wnioskodawcy w umowie spółki został także uwzględniony kod PKD 64.92.B „Pozostałe formy udzielania kredytów, gdzie indziej niesklasyfikowane”.
W ramach swojej bieżącej działalności Wnioskodawca, działając jako Komisant, planuje zawierać z klientami - podmiotami gospodarczymi zarejestrowanymi w Polsce (dalej zwanymi indywidualnie „Dłużnikiem” lub „Komitentem”) umowy, które można zakwalifikować jako umowy nienazwane, obejmujące elementy umowy komisu oraz umowy pożyczki (dalej zwana „Umową”).
Zgodnie z Umową, Komitent zleca Komisantowi nabycie na rachunek Komitenta towaru (rzeczy ruchomych) od uzgodnionego producenta lub sprzedawcy towaru (który może znajdować się zarówno w Polsce, jak i w każdym innym kraju, na który nie są nałożone międzynarodowe sankcje lub inne ograniczenia) (dalej zwanego „Producentem”), dokonanie płatności za nabyty towar za Komitenta, dostarczenie towaru do uzgodnionego magazynu oraz przekazanie towaru Komitentowi. Relacje pomiędzy Komisantem a Komitentem w zakresie zapłaty za towar planowane są w następujący sposób: Komitent przekazuje Komisantowi uzgodnioną kwotę tytułem zaliczki (co do zasady stanowiącą 30% ceny nabywanego towaru (wartości zamówienia), jednak może to być także inna uzgodniona kwota), natomiast w odniesieniu do pozostałej części ceny za towary Komitent zwraca się do Komisanta z wnioskiem o udzielenie pożyczki. Procedura udzielenia pożyczki jest następująca: Komitent składa Komisantowi pisemny wniosek o udzielenie mu pożyczki w kwocie wskazanej we wniosku (dalej zwanym „Wnioskiem”). W tym samym Wniosku Komitent zleca Komisantowi przekazanie kwoty pożyczki Producentowi tytułem zapłaty za towar, przy czym Komitent wskazuje we Wniosku jakim tytułem oraz na rzecz jakiego podmiotu zleca Komisantowi przekazanie środków.
W wykonaniu Umowy Komisant dokonuje zakupu wskazanego przez Komitenta towaru oraz płaci cenę za nabywany towar w opisanym powyżej trybie (działając we własnym imieniu, na zlecenie i na rachunek Komitenta), a następnie przekazuje towar Komitentowi (po uregulowaniu zobowiązań Komitenta wobec Komisanta). Z kolei Komitent zobowiązuje się do:
a) zapłaty wynagrodzenia prowizyjnego Komisantowi,
b) pokrycia kosztów poniesionych przez Komisanta w związku z wykonaniem zlecenia,
c) zwrotu pożyczki,
d) zapłaty odsetek za korzystanie z pożyczki.
Jednocześnie z zawarciem Umowy Komisant i Komitent podpisują Zlecenie, które określa warunki zakupu i dostawy każdej partii towaru, tzn. przy pierwszej transakcji strony podpisują zarówno Umowę, jak i Zlecenie, natomiast podczas dalszej współpracy strony zawierają wyłącznie Zlecenia (stanowiące załączniki do Umowy), dotyczące zakupu konkretnie wskazanych partii towaru. Poszczególne Zlecenia regulują stosunki między stronami przy zakupie konkretnego towaru na podstawie konkretnego zamówienia Komitenta, podczas gdy ogólne warunki współpracy między stronami są uregulowane w Umowie i mają zastosowanie do wszystkich Zleceń.
Podsumowując powyższe, mechanizm działania na podstawie Umowy przedstawia się następująco:
1) Po uzgodnieniu warunków współpracy Komisant i Komitent zawierają Umowę i Zlecenie;
2) W wykonaniu Umowy Komisant zawiera umowę dostawy z Producentem wskazanym przez Komitenta;
3) Komitent płaci Komisantowi zaliczkę. Komisant zamawia towar u Producenta i, w razie potrzeby, uiszcza zaliczkę na rzecz Producenta, a Producent rozpoczyna produkcję towaru (lub przygotowuje partię towaru, jeżeli jest to dostawca, pośrednik, dystrybutor, itp.);
4) Z chwilą nadejścia terminu zapłaty pozostałej części ceny towaru Komitent kieruje do Komisanta Wniosek o udzielenie pożyczki oraz dyspozycję przekazania kwoty pożyczki Producentowi. Komisant udziela Komitentowi pożyczki i zgodnie z jego dyspozycją przekazuje kwotę pożyczki ze swojego rachunku na rachunek Producenta tytułem zapłaty pozostałej części ceny towaru. Warunki pożyczki są uzgadniane przez Strony w Zleceniu. W każdym przypadku pożyczka zostanie udzielona na uzgodniony okres i będzie przewidywała naliczenie odsetek za okres korzystania z finansowania;
5) Komisant zapewnia dostawę towaru zgodnie z uzgodnionymi z Komitentem warunkami. W zależności od ustaleń stron:
a) Komitent przekazuje Komisantowi środki potrzebne na pokrycie kosztów transportu, lub
b) kieruje do Komisanta Wniosek o udzielenie pożyczki na pokrycie kosztów transportu, lub
c) pokrywa te koszty przy odbiorze towaru;
6) Do momentu dokonania odprawy celnej towaru (jeżeli Strony uzgodniły dokonanie takiej odprawy) lub w innym uzgodnionym przez strony terminie, Komisant wystawia Komitentowi fakturę, zgodnie z którą Komitent powinien zapłacić Komisantowi: kwotę pożyczki; odsetki za korzystanie z pożyczki według stawki uzgodnionej w Zleceniu; wynagrodzenie prowizyjne za zarządzanie łańcuchem dostaw; należności celne; koszty transportu oraz inne uzgodnione przez strony dodatkowe wydatki. Do momentu zapłaty faktury towar nie jest przekazywany Komitentowi. Wszelkie koszty związane z opóźnieniem zapłaty takiej faktury, takie jak: magazynowanie towaru, przestój środka transportu i podobne, ponosi Komitent;
7) Po zapłacie faktury przez Komitenta Komisant dokonuje odprawy celnej towaru (jeżeli Strony uzgodniły dokonanie takiej odprawy) oraz dostarcza towar Komitentowi. Po przekazaniu towaru Komisant sporządza raport.
Wynagrodzenie otrzymywane przez Komisanta w związku z wykonaniem Umowy, w tym odsetki za korzystanie z pożyczki, będzie stanowiło przychód Wnioskodawcy z prowadzonej działalności gospodarczej, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Dla obsługi zobowiązań wynikających z Umowy Komisant będzie wykorzystywał zarówno własne zasoby wewnętrzne, jak i zewnętrzne podmioty świadczące usługi w zakresie księgowości. Specjaliści ci będą zapewniać obsługę rozliczeń i ewidencję spłaty kapitału oraz odsetek, dokumentowanie naliczeń, a także odzwierciedlenie wszystkich operacji dotyczących rozliczenia pożyczki w księgach rachunkowych.
Pytania
1) Czy, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: „ustawa o VAT”), udzielając Pożyczki na rzecz Komitenta, Wnioskodawca działa jako podatnik VAT, a zatem czy czynność udzielenia Pożyczki stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, dokonaną przez podatnika VAT?
2) Czy czynność udzielenia Pożyczki przez Wnioskodawcę, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, stanowi czynność zwolnioną z VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Stanowisko w zakresie Pytania 1.
W ocenie Wnioskodawcy, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, udzielając Pożyczki na rzecz Komitenta, Wnioskodawca działa jako podatnik VAT, a w konsekwencji czynność udzielenia Pożyczki stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, dokonaną przez podatnika VAT.
Stanowisko w zakresie Pytania 2.
W ocenie Wnioskodawcy, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, czynność udzielenia Pożyczki Komitentowi stanowi czynność zwolnioną z VAT.
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności albo sytuacji;
3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu albo nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy.
Nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Aby dana czynność podlegała opodatkowaniu tym podatkiem musi być wykonana przez podatnika.
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Analizując powyższe przepisy stwierdzić należy, że dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie wówczas, gdy dokonywane są przez podmiot mający status podatnika, a dodatkowo działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej transakcji. Istotnym dla określenia, że w odniesieniu do konkretnej dostawy towarów lub świadczenia usług mamy do czynienia z podatnikiem podatku VAT jest stwierdzenie, że prowadzi on działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Istota umowy pożyczki została określona w art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.; dalej „Kodeks Cywiny”). Zgodnie z ww. przepisem, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Z treści tego przepisu wynika, że kluczowym elementem umowy pożyczki jest przejście na pożyczkobiorcę prawa własności do otrzymanych wartości przy jednoczesnym powstaniu po jego stronie zobowiązania zwrotu ekwiwalentu. Jednocześnie ustawa nie ogranicza stron w wyborze formy przekazania pożyczki: przekazanie może nastąpić zarówno bezpośrednio pożyczkobiorcy (np. na jego rachunek bankowy), jak i w inny sposób, pod warunkiem zachowania istoty czynności. Dopuszczalność takiej formy wykonania umowy pożyczki została potwierdzona w orzecznictwie, w szczególności w wyroku Sądu Najwyższego z 25 listopada 2016 r., V CSK 311/16 wskazano: Przekazanie kwoty pożyczki osobie trzeciej wskazanej przez pożyczkobiorcę może być uznane za równoznaczne z wykonaniem obowiązku przekazania pożyczki samemu pożyczkobiorcy w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego.
Udzielanie pożyczek przez podatnika podatku od towarów i usług spełnia przesłanki uznania tych czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu ich udzielenia, czy statusu nabywcy. Udzielanie pożyczek przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzącą obowiązki w podatku od towarów i usług. Udzielenie pożyczki stanowi świadczenie na rzecz innego podmiotu, polegające na udostępnieniu kapitału na wskazany w umowie okres. Każda czynność wykonana (nawet sporadycznie) przez Wnioskodawcę, objęta jest definicją działalności gospodarczej wykonywanej przez podmiot występujący w charakterze podatnika. Czynność udzielenia Pożyczki w zamian za wynagrodzenie (odsetki), stanowi zatem odpłatne świadczenie usług, co do zasady, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, odsetki otrzymane z tytułu udzielonej pożyczki stanowią wynagrodzenie z tytułu jej udzielenia.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Wnioskodawca dokonując czynności polegającej na udzieleniu oprocentowanej Pożyczki na rzecz Pożyczkobiorcy działa w charakterze podatnika, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a ww. czynność stanowi odpłatne świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, i tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Zdaniem Wnioskodawcy, udzielanie przez podatnika podatku VAT pożyczki powinno być uznane za czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT niezależnie od częstotliwości oraz celu udzielania pożyczek, statusu nabywcy (pożyczkobiorcy), czy też kwestii formalnych, takich jak wpisanie działalności w zakresie udzielania pożyczek do umowy spółki lub ujawnienie takiej działalności w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Powyższe stanowisko jest zgodne z praktyką organów podatkowych w analogicznych sprawach. Stanowisko takie zostało wyrażone m.in. w:
a) interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 19 czerwca 2020 r., sygn. 0114-KDIP4-3.4012.144.2020.2.KM - "(...) Działalność polegająca na udzielaniu pożyczek innemu podmiotowi za wynagrodzeniem w formie odsetek stanowiła przejaw działalności gospodarczej pożyczkodawcy w rozumieniu ustawy VAT i w związku z tym podlega opodatkowaniu VAT (...)",
b) interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 kwietnia 2020 r., sygn. 0112-KDIL1-2.4012.48.2020.1.PM - "(...) Fakt, że działalność w zakresie pożyczek nie została wprost wykazana jako przedmiot działalności Spółki w Rejestrze Przedsiębiorców KRS nie przesądza, że udzielona pożyczka oraz udzielane w przyszłości pożyczki nie są/nie będą prawnie skuteczne lub udzielone poza prowadzoną działalnością gospodarczą. Udzielanie pożyczek przez podatnika spełnia przesłanki uznania tych czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu ich udzielenia, czy statusu nabywcy (...)",
c) interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 marca 2020 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.21.2020.1.AM - "(...) Czynność udzielenia pożyczki spełnia przesłanki uznania jej za świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT. Mimo, iż pożyczka została udzielona poza dotychczasową działalnością gospodarczą, ale działanie to należy identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny podmiot (...)".
W art. 43 ustawy o VAT przewidziane zostało zwolnienie z podatku od towarów i usług określonych czynności. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT zwolnione od podatku są usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Powyższe zwolnienie ma charakter przedmiotowy, co oznacza w szczególności, że czynność udzielania pożyczek jest zwolniona od podatku niezależnie od tego, kto udziela pożyczki. Wskazać należy, iż powyżej przytoczona regulacja stanowi implementację do krajowego porządku prawnego treści Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. (Dz. U. L 347 z 11 grudnia 2006 r. p. 1 ze zm.).
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 135 ust. 1 lit. b udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę powinno być zwolnione z opodatkowania przez państwa członkowskie.
Zatem, jak wyżej wskazano usługa udzielania oprocentowanej Pożyczki stanowi czynność mieszczącą się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatne świadczenie usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Z uwagi jednak na to, że usługi udzielania pożyczek mieszczą się w zakresie czynności, o których mowa w cyt. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, korzystają ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na terytorium kraju.
Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że udzielenie Komitentowi pożyczki przez Komisanta jako odpłatne świadczenie usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, jednakże z uwagi na to, że wskazana usługa należy do czynności, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, korzysta ona ze zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie tego przepisu.
Jednocześnie przekazanie przez Komisanta, jako pożyczkodawcę, kwoty pożyczki osobie trzeciej (Producentowi), wskazanej w pisemnej dyspozycji Komitenta jako pożyczkobiorcy, nie zmienia kwalifikacji takiej operacji jako odpłatnego świadczenia usług, zgodnie z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, podlegającego opodatkowaniu VAT, oraz nie wyłącza możliwości zastosowania zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Na mocy przepisu art. 2 pkt 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
Natomiast stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:
Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy. Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem co do zasady usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:
Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy).
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego.
Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.
Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których:
Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy - opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy - czynności muszą być wykonywane przez podatnika.
Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
W myśl art. 15 ust. 2 ustawy:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Z opisu sprawy wynika, że są Państwo spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, utworzoną i działającą zgodnie z prawem Rzeczpospolitej Polskiej, zarejestrowanym podatnikiem VAT. Przedmiotem Państwa przeważającej działalności jest niespecjalistyczny hurtowy handel towarami szerokiego asortymentu. W ramach przedmiotu Państwa działalności w umowie spółki został także uwzględniony kod PKD 64.92.B „Pozostałe formy udzielania kredytów, gdzie indziej niesklasyfikowane”.
W ramach swojej bieżącej działalności, działając jako Komisant, planują Państwo zawierać z klientami - podmiotami gospodarczymi zarejestrowanymi w Polsce (zwanymi indywidualnie Dłużnikiem lub Komitentem) umowy, które można zakwalifikować jako umowy nienazwane, obejmujące elementy umowy komisu oraz umowy pożyczki (Umowa).
Zgodnie z Umową, Komitent zleca Komisantowi nabycie na rachunek Komitenta towaru (rzeczy ruchomych) od uzgodnionego producenta lub sprzedawcy towaru (który może znajdować się zarówno w Polsce, jak i w każdym innym kraju, na który nie są nałożone międzynarodowe sankcje lub inne ograniczenia) (Producent), dokonanie płatności za nabyty towar za Komitenta, dostarczenie towaru do uzgodnionego magazynu oraz przekazanie towaru Komitentowi. Relacje pomiędzy Komisantem a Komitentem w zakresie zapłaty za towar planowane są w następujący sposób: Komitent przekazuje Państwu uzgodnioną kwotę tytułem zaliczki (co do zasady stanowiącą 30% ceny nabywanego towaru (wartości zamówienia), jednak może to być także inna uzgodniona kwota), natomiast w odniesieniu do pozostałej części ceny za towary Komitent zwraca się do Państwa z wnioskiem o udzielenie pożyczki. Procedura udzielenia pożyczki jest następująca: Komitent składa Państwu pisemny wniosek o udzielenie mu pożyczki w kwocie wskazanej we wniosku. W tym samym Wniosku Komitent zleca Państwu przekazanie kwoty pożyczki Producentowi tytułem zapłaty za towar, przy czym Komitent wskazuje we Wniosku jakim tytułem oraz na rzecz jakiego podmiotu zleca Komisantowi przekazanie środków.
W wykonaniu Umowy dokonują Państwo zakupu wskazanego przez Komitenta towaru oraz płacą Państwo cenę za nabywany towar w opisanym powyżej trybie (działając we własnym imieniu, na zlecenie i na rachunek Komitenta), a następnie przekazują towar Komitentowi (po uregulowaniu zobowiązań Komitenta wobec Państwa). Z kolei Komitent zobowiązuje się do:
a) zapłaty Państwu wynagrodzenia prowizyjnego,
b) pokrycia kosztów poniesionych przez Państwa w związku z wykonaniem zlecenia,
c) zwrotu pożyczki,
d) zapłaty odsetek za korzystanie z pożyczki.
Mechanizm działania na podstawie Umowy przedstawia się następująco:
1) Po uzgodnieniu warunków współpracy Państwo i Komitent zawierają Umowę i Zlecenie;
2) W wykonaniu Umowy zawierają Państwo umowę dostawy z Producentem wskazanym przez Komitenta;
3) Komitent płaci Państwu zaliczkę. Zamawiają Państwo towar u Producenta i, w razie potrzeby, uiszczają zaliczkę na rzecz Producenta, a Producent rozpoczyna produkcję towaru (lub przygotowuje partię towaru, jeżeli jest to dostawca, pośrednik, dystrybutor, itp.);
4) Z chwilą nadejścia terminu zapłaty pozostałej części ceny towaru Komitent kieruje do Państwa Wniosek o udzielenie pożyczki oraz dyspozycję przekazania kwoty pożyczki Producentowi. Udzielają Państwo Komitentowi pożyczki i zgodnie z jego dyspozycją przekazują kwotę pożyczki ze swojego rachunku na rachunek Producenta tytułem zapłaty pozostałej części ceny towaru. Warunki pożyczki są uzgadniane przez Strony w Zleceniu. W każdym przypadku pożyczka zostanie udzielona na uzgodniony okres i będzie przewidywała naliczenie odsetek za okres korzystania z finansowania;
5) Zapewniają Państwo dostawę towaru zgodnie z uzgodnionymi z Komitentem warunkami.
W zależności od ustaleń stron:
a) Komitent przekazuje Państwu środki potrzebne na pokrycie kosztów transportu, lub
b) kieruje do Państwa Wniosek o udzielenie pożyczki na pokrycie kosztów transportu, lub
c) pokrywa te koszty przy odbiorze towaru;
6) Do momentu dokonania odprawy celnej towaru (jeżeli Strony uzgodniły dokonanie takiej odprawy) lub w innym uzgodnionym przez strony terminie, wystawiają Państwo Komitentowi fakturę, zgodnie z którą Komitent powinien zapłacić Państwu: kwotę pożyczki; odsetki za korzystanie z pożyczki według stawki uzgodnionej w Zleceniu; wynagrodzenie prowizyjne za zarządzanie łańcuchem dostaw; należności celne; koszty transportu oraz inne uzgodnione przez strony dodatkowe wydatki. Do momentu zapłaty faktury towar nie jest przekazywany Komitentowi. Wszelkie koszty związane z opóźnieniem zapłaty takiej faktury, takie jak: magazynowanie towaru, przestój środka transportu i podobne, ponosi Komitent;
7) Po zapłacie faktury przez Komitenta dokonują Państwo odprawy celnej towaru (jeżeli Strony uzgodniły dokonanie takiej odprawy) oraz dostarczają towar Komitentowi. Po przekazaniu towaru sporządzają Państwo raport.
Państwa wątpliwości w pierwszej kolejności dotyczą ustalenia, czy udzielając Pożyczki na rzecz Komitenta działają Państwo jako podatnik VAT, a tym samym, czy czynność udzielenia Pożyczki będzie stanowić czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, dokonaną przez podatnika.
Istota umowy pożyczki została zawarta w art. 720 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.)
Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
W wyniku spełnienia świadczenia przez dającego pożyczkę, określone przedmioty majątkowe stają się własnością biorącego pożyczkę. Zasilają one jednak tylko czasowo majątek biorącego pożyczkę, który obowiązany jest do zwrotu, tj. do przeniesienia na drugą stronę własności tej samej ilości pieniędzy albo rzeczy tego samego rodzaju.
Czynność polegająca na udzieleniu pożyczki pieniężnej podlegającej oprocentowaniu stanowi odpłatne świadczenie usług i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Udzielanie pożyczek przez podatnika podatku od towarów i usług spełnia przesłanki uznania tej czynności za podlegające opodatkowaniu, niezależnie od częstotliwości i celu jej udzielenia, czy statusu nabywcy. Udzielanie bowiem pożyczki przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzącą obowiązki w podatku od towarów i usług, nawet gdy ta czynność nie znajduje się w jej zakresie przedmiotowym.
Charakter i cechy usługi udzielenia pożyczki wskazują, że czynność ta mieści się w definicji pojęcia „działalność gospodarcza”. W świetle art. 15 ust. 2 ustawy zdanie drugie działalność gospodarcza „obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych”. Niewątpliwie przekazanie środków pieniężnych (a zatem wartości o charakterze niematerialnym) na rzecz pożyczkobiorcy, na określony okres czasu, za ustalonym wynagrodzeniem, uzyskiwanym w ustalonych okresach rozliczeniowych, stanowi wykorzystywanie tych środków w sposób ciągły i w celach zarobkowych. Usługa tego rodzaju mieści się zatem w pojęciu „działalność gospodarcza” zdefiniowanym w art. 15 ust. 2 ustawy.
Mając na uwadze przedstawiony opis sprawy oraz wskazane wyżej przepisy należy stwierdzić, że czynność udzielenia przez Państwa na rzecz Komitenta Pożyczki, spełnia przesłanki uznania tej czynności za odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Udzielenie bowiem pożyczki przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w związku z jej prowadzeniem, można identyfikować i zaliczać do zawodowej płaszczyzny jednostki, a więc uznać za rodzące obowiązki w podatku od towarów i usług, zaś Państwa (pożyczkodawcę) uznać za podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 jest zatem prawidłowe.
Ponadto, Państwa wątpliwości dotyczą również kwestii określenia, czy udzielanie Pożyczki będzie zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
Zarówno w treści ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział w odniesieniu do niektórych czynności zwolnienie od podatku. Regulacje w zakresie zwolnień od podatku zostały zawarte m.in. w art. 43 ustawy.
W myśl art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy:
Zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Należy wskazać, że ww. zwolnienie ma charakter przedmiotowy, gdzie przede wszystkim istotną przesłanką do skorzystania ze zwolnienia jest rodzaj świadczonej usługi - cechy, które ją wyróżniają. Ustawodawca szczególny nacisk położył na stronę przedmiotową, nie dokonując zawężenia omawianych zwolnień wyłącznie do określonej grupy podmiotów. Zatem podkreślić należy, że wystarczającą przesłanką pozwalającą objąć zwolnieniem daną czynność jest wykazanie jej związku ze wskazanymi w ww. przepisach czynnościami, przy czym związek ten musi być wyraźny i nie odbiegać od świadczenia usług finansowych, wypaczając przez to istotę przewidzianego zwolnienia.
Na podstawie art. 43 ust. 15 ustawy:
Zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do:
1) czynności ściągania długów, w tym factoringu;
2) usług doradztwa;
3) usług w zakresie leasingu.
Sprecyzowanie przepisów regulujących zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług finansowych ma na celu zapewnienie jednolitego stosowania tego zwolnienia w odniesieniu do rynku wspólnotowego, jak również zapewnienie spójności przepisów dotyczących podatku od towarów i usług z przepisami krajowymi regulującymi funkcjonowanie rynku finansowego.
Przepisy dotyczące funkcjonowania podatku VAT w krajach członkowskich Unii Europejskiej podlegają harmonizacji na zasadach określonych w Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Uszczegółowieniem zasad obowiązywania i funkcjonowania podatku VAT określonych w ww. Dyrektywie są wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zwolnienia od podatku określone w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy znajdują zatem odzwierciedlenie w przepisach Dyrektywy 2006/112/WE Rady.
Przepis art. 131 Dyrektywy 2006/112/WE Rady stanowi, że:
Zwolnienia przewidziane w rozdziałach 2-9 stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych i na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć.
Stosownie do art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE Rady:
Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę.
Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zakres zwolnień przewidzianych w Dyrektywie 2006/112/WE Rady nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Czynności zwolnione od VAT zgodnie z Dyrektywą VAT stanowią autonomiczne pojęcia prawa wspólnotowego, a ich ujednolicona interpretacja ma służyć unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu podatku VAT w poszczególnych państwach członkowskich.
Tym samym, pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności sprawy wskazać należy, że udzielenie przez Państwa na rzecz Komitenta Pożyczki będzie się mieścić w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu VAT, jako odpłatne świadczenie usług, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Z uwagi na to, że usługa udzielenia pożyczki będzie się mieścić w zakresie czynności, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako wymieniona wprost w tym przepisie - będzie korzystać ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy.
Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe.
Na marginesie należy zwrócić uwagę na przepis art. 43 ust. 22 ustawy, zgodnie z którym:
Podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:
1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.
Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu:
Podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia.
Powyższe przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku - w tym m.in. właśnie usług udzielania pożyczek, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 ustawy.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.
Należy zaznaczyć, że zakres przedmiotowy wniosku wyznacza pytanie przedstawione przez Wnioskodawcę. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem Państwa wniosku (pytań). Inne kwestie nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo