Obowiązki płatnika w związku z wypłatą wynagrodzenia adwokatom/radcom prawnym (umowy zawarte z kancelariami na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej).
Powiat (jednostka samorządu terytorialnego) realizuje zadania z zakresu administracji rządowej polegające na organizacji nieodpłatnej pomocy prawnej. W tym celu zawiera umowy z kancelariami adwokackimi/radcowskimi prowadzonymi jako jednoosobowa działalność gospodarcza. Adwokaci/radcy prawni są wyznaczani przez samorząd zawodowy, a wynagrodzenie jest stałe, uzależnione od liczby…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
8 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 29 kwietnia 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Powiat (…) jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług.
Wnioskodawca realizuje zadania należące do właściwości samorządu powiatowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnemu poradnictwu obywatelskiemu oraz edukacji prawnej, która wskazuje jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty odpowiedzialne za organizację tego systemu na poziomie lokalnym.
Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej Powiat zawiera umowy z kancelariami adwokackimi/kancelariami radców prawnych na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach porad na terenie powiatu. Adwokat/radca prawny jest wyznaczony przez właściwy samorząd zawodowy do wykonania tego zadania. Otrzymuje, zgodnie z przepisami wyżej wymienionej ustawy, wynagrodzenie, finansowane z dotacji celowej na zadanie z zakresu administracji rządowej zlecone samorządowi powiatowemu. Umowa zobowiązuje adwokata/radcę prawnego do osobistego świadczenia usług oraz zapewnienia zastępstwa w przypadku nieobecności. Miejsce, czas i warunki wykonywania zadania są określone w umowie przez Powiat. Wynagrodzenie jest stałe, uzależnione od liczby wykonanych dyżurów. Umowa przewiduje pomniejszenie wynagrodzenia za nieobecności lub braki w dokumentacji zadania. Według umowy wynagrodzenie adwokata/radca prawnego wypłacane jest na podstawie noty księgowej wystawionej przez kancelarię.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Wnioskodawca realizuje zadania należące do właściwości samorządu powiatowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnemu poradnictwu obywatelskiemu oraz edukacji prawnej, która wskazuje jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty odpowiedzialne za organizację tego systemu na poziomie lokalnym. Zadanie finansowane jest z dotacji celowej na zadanie z zakresu administracji rządowej.
Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej Powiat zawiera umowy z kancelariami adwokackimi/kancelariami radców prawnych na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach porad na terenie powiatu. Adwokat/radca prawny jest wyznaczony przez właściwy samorząd zawodowy do wykonania tego zadania. Powiat nie decyduje o tym, z kim nawiąże współpracę. Wykonawca otrzymuje od powiatu, zgodnie z przepisami wyżej wymienionej ustawy, wynagrodzenie, finansowane z dotacji celowej na zadanie z zakresu administracji rządowej zlecone samorządowi powiatowemu. Umowa zobowiązuje adwokata/radcę prawnego do osobistego świadczenia usług oraz zapewnienia zastępstwa w przypadku nieobecności. Miejsce, czas i warunki wykonywania zadania są określone w umowie przez Powiat. Wynagrodzenie jest stałe, uzależnione od liczby wykonanych dyżurów. Umowa przewiduje pomniejszenie wynagrodzenia za nieobecności lub braki w dokumentacji zadania.
Umowa zawarta jest z adwokatem/radcą prawnym, prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą – stroną umowy jest prowadzona przez osobę fizyczną jednoosobowa działalność gospodarcza. Wykonawcą świadczącym usługę jest właściciel kancelarii. Według umowy wynagrodzenie adwokata/ radcy prawnego wypłacane jest na podstawie noty księgowej wystawionej przez kancelarię – jednoosobową działalność gospodarczą. Wynagrodzenie wpłacane jest na podany przez adwokata/radcę prawnego rachunek bankowy kancelarii. Z wykonawcą nie jest zawierana żadna inna umowa. Nie ma przypadku osoby zatrudnionej przez kancelarię.
Pytania
1. Czy Powiat może wypłacić wykonawcy wynagrodzenie na podstawie otrzymanej od niego noty księgowej?
2. Czy z tytułu umowy na świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej, zawartej z kancelarią adwokacką/radcowską prowadzoną w formie jednoosobowej działalności gospodarczej powstaje po stronie Powiatu obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych?
3. Jeśli po stronie powiatu istniałby obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, czy powiat może przyjąć od adwokata/radcy prawnego oświadczenie, o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytania oznaczone we wniosku Nr 2 i 3. W zakresie pytania Nr 1 zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 2
Umowa zawarta z kancelarią adwokacką/radcowską nie powoduje powstania po stronie Powiatu obowiązku odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Umowa jest bowiem – zgodnie z ustawą – zawierana w tym przypadku pomiędzy Powiatem a radcą prawnym/ adwokatem, który działa jako przedsiębiorca. Gdyby adwokat / radca prawny nie działał jako przedsiębiorca, Powiat odprowadzałby zaliczki na podatek dochodowy (PIT) oraz składki ZUS zgodnie z przepisami dla umów zlecenia.
Ad. 3
W przypadku, gdyby po stronie powiatu istniał obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, Powiat może przyjąć oświadczenie, o którym mowa w art. 41 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592) ustawa reguluje m.in. opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych.
Ustawa przewiduje przy tym dwa „tryby” zapłaty/poboru podatku dochodowego od osób fizycznych:
• tzw. samoobliczenie (samowymiar) i zapłatę podatku przez podatnika;
• obliczenie i pobór podatku przez płatnika.
Zasadą jest, że obowiązek prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania, obliczenia i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych spoczywa na podatnikach. W odniesieniu do licznych sytuacji zasada ta została jednak wyłączona przez ustawodawcę poprzez nałożenie obowiązków płatnika na podmioty wypłacające podatnikowi (stawiające do dyspozycji podatnika) należności stanowiące jego dochody (przychody).
Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622):
Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.
Z uwagi na powyższe, na płatniku ciążą trzy podstawowe obowiązki, tj. obliczenie, pobranie i wpłacenie podatku, zaliczki.
Z kolei jak stanowi art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej:
Płatnik, który nie wykonał obowiązków określonych w art. 8, odpowiada za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są m.in.:
- działalność wykonywana osobiście,
- pozarolnicza działalność gospodarcza.
Zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Ilekroć w ustawie jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej oznacza to działalność zarobkową:
a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,
b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,
c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych
- prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 ustawy o PIT.
Zgodnie z kolei z art. 5b ust. 1 ww. ustawy:
Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;
2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;
3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.
Jak wynika z literalnej treści art. 5b ust. 1 ww. ustawy, niespełnienie któregokolwiek z warunków wymienionych w tym przepisie oznacza, że wykonywane czynności mogą być klasyfikowane na gruncie ustawy o podatku dochodowym jako pozarolnicza działalność gospodarcza.
Zatem – co do zasady − nie są przychodami z działalności gospodarczej takie przychody, które zostały zaliczone przez ustawodawcę do pozostałych źródeł przychodów znajdujących się w katalogu źródeł przychodów (art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 ww. ustawy), tj. m.in. do przychodów z działalności wykonywanej osobiście.
Ustawodawca wyraźnie bowiem rozróżnił w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródła przychodu, m.in. działalność wykonywaną osobiście oraz pozarolniczą działalność gospodarczą; dokonany podział ma charakter rozłączny.
Zgodnie z art. 13 pkt 6 ww. ustawy:
Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów o których mowa w pkt 9.
Z kolei w świetle art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadza system poboru podatku przez płatnika w przypadkach wskazanych w Rozdziale 7: „Pobór podatku lub zaliczek na podatek przez płatników”. Jak wynika z przepisów tego Rozdziału ustawodawca ustanowił obowiązki płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych przez:
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu działalności, o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18, osobom określonym w art. 3 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 4, zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b, najniższą stawkę podatkową określoną w skali, o której mowa w art. 27 ust. 1.
W myśl art. 42 ust. 1 powołanej ustawy:
Płatnicy, o których mowa w art. 41, przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jednakże w przypadku gdy podatek został pobrany zgodnie z art. 30a ust. 2a, płatnicy, o których mowa w art. 41 ust. 10, przekazują kwotę tego podatku na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Natomiast w myśl art. 42 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
W terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa w art. 41, są obowiązani przesłać do urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, roczne deklaracje, według ustalonego wzoru. Jednakże roczne deklaracje dotyczące podatku pobranego zgodnie z art. 30a ust. 2a płatnicy, o których mowa w art. 41 ust. 10, przesyłają do urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania. Przepis art. 38 ust. 1b stosuje się odpowiednio (PIT-4R).
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wyklucza, aby przychody uzyskiwane z działalności wykonywanej osobiście zaliczyć do przychodów z działalności gospodarczej, jeśli wykonywane są one właśnie w warunkach spełniających przesłanki „działalności gospodarczej”. Zależy to od warunków w jakich osoba je uzyskująca wykonuje daną działalność.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 44 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy:
Podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 14, są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych w ust. 3, z zastrzeżeniem ust. 3f-3h.
Podatnicy uzyskujący przychody ze źródła jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza sami opodatkowują te przychody. Żaden z przepisów ustawy nie nakłada na podmiot obowiązków płatnika, jeśli podatnicy uzyskują od niego przychody z prowadzonej przez tych podatników działalności gospodarczej. Co więcej ustawodawca wskazał w art. 41 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, że:
Płatnicy nie są obowiązani do poboru zaliczek od należności z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 2 i 8, jeżeli podatnik złoży oświadczenie, że wykonywane przez niego usługi wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3.
Kwalifikacja do źródła przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych wynagrodzenia wypłacanego adwokatowi/radcy prawnemu z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach porad na terenie powiatu jest zależna od formy prawnej wykonywania przez niego zawodu adwokata czy radcy prawnego.
Jeżeli adwokat czy radca prawny wykonuje działalność zawodową w formie organizacyjnej, w ramach której osiąga dochody kwalifikowane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wówczas jego wynagrodzenie z tego tytułu należy zaliczyć do przychodów z tego źródła.
Jeżeli natomiast adwokat czy radca prawny wykonuje swoją działalność zawodową w innej formie, np. w ramach stosunku pracy, wówczas wynagrodzenie z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach porad na terenie powiatu należy zakwalifikować do przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 6 przytoczonej ustawy. W tym przypadku na Państwu spoczywają obowiązki płatnika, określone w art. 41 ust. 1 oraz w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. obliczenia i pobrania zaliczek na podatek dochodowy oraz przekazania – w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki – kwoty pobranych zaliczek na rachunek właściwego urzędu skarbowego, a także sporządzenia i przesłania podatnikom oraz urzędom skarbowym imiennych informacji o wysokości dochodów, o których mowa w art. 41 ust. 1, sporządzonych według ustalonego wzoru (PIT- 11).
Na płatniku spoczywają wyżej określone obowiązki jedynie w przypadku wypłaty wynagrodzenia z tytułu świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej przez adwokata/radcę prawnego w punktach porad na terenie powiatu, który wykonuje działalność zawodową w innej formie niż ta, w ramach której osiąga on dochody kwalifikowane do źródła przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Biorąc pod uwagę opis stanu faktycznego należy wskazać, że w związku z wypłatą wynagrodzenia dla adwokata/radcy prawnego, w ramach prowadzonej przez niego jednoosobowej działalności gospodarczej, na Państwu jako płatniku nie ciążą obowiązki wynikające z treści art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą są zobowiązani do samodzielnego obliczania oraz uiszczania zaliczek na podatek dochodowy od dochodów osiągniętych z tej działalności na zasadach określonych w art. 44 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z uwagi na uznanie za prawidłowe Państwa stanowiska w zakresie pytania oznaczonego we wniosku nr 2, organ odstąpił od udzielenia odpowiedzi na pytanie oznaczone nr 3. Stanowisko dotyczące pytania 3 było sformułowane warunkowo i oczekiwali Państwo na nie odpowiedzi wyłącznie, gdyby stanowisko w zakresie pytania nr 2 zostało ocenione jako nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo