Skutki podatkowe zawarcia ugody z bankiem.
Podatnicy (osoby fizyczne, polscy rezydenci) w 2006 r. zawarli z bankiem umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Kredyt został wypłacony i spłacany w PLN, a od 2014 r. w CHF. W związku ze sporem co do ważności umowy strony zawarły ugodę, na mocy której bank zwrócił podatnikom kwotę stanowiącą różnicę…
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
9 kwietnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 20 kwietnia 2026 r.– w odpowiedzi na wezwanie . Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
1) Zainteresowana będąca stroną postępowania:
A.A
2) Zainteresowany niebędący stroną postępowania:
B.B
Opis stanu faktycznego
Pani A.A i Pan B.B (dalej: „Wnioskodawcy”), polscy rezydenci, podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, dnia (…) 2006 r. zawarli z poprzednikiem prawnym (…) S A. z siedzibą w (…), tj. (…) S A. z siedzibą w (…) Umowę kredytu hipotecznego nr (…) (dalej: „Umowa”). Udzielony kredyt miał charakter kredytu indeksowanego.
Zgodnie z § 1 ust. 2 Umowy, kwota kredytu wynosiła (…) PLN (słownie: …). Kredyt został udzielony na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr (…) położonego w (…).
Wypłata udzielonego kredytu nastąpiła jednorazowo w dniu (…) 2006 r. w wysokości (…) PLN.
Zgodnie z § 5 ust. 1 w zw. z § 7 ust. 1 Umowy, a także na podstawie § 11 ust. 4 Umowy, cała kwota kredytu została wypłacona Kredytobiorcom w złotówkach i także miała być spłacana w złotych polskich. Kredyt został wypłacony w złotówkach przeliczonych zgodnie z kursem kupna CHF według tabeli kursowej Banku. Umowa nie przewiduje możliwości wypłaty w CHF. Do dnia (…) 2014 r. kredyt był spłacany przez Powodów w złotych, a po tej dacie w walucie CHF na skutek zawartego dnia(…)2014 r. aneksu do Umowy.
Wnioskodawcy wystąpili do Sądu Okręgowego (…) z powództwem przeciwko Bankowi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z Umowy Nr (…) oraz o zapłatę kwoty (…) CHF. Trzy lata później Bank wystąpił z Powództwem o zwrot kapitału. W związku z powstałym sporem Strony podjęły negocjacje mające na celu polubowne zakończenie sporu i uniknięcie dalszego postępowania sądowego.
W rezultacie Strony zawarły ugodę nr (…), na podstawie której ustalono zasady ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń. Na mocy zawartej ugody Strony zgodnie potwierdziły wysokość wzajemnych zobowiązań oraz sposób ich rozliczenia. Ugoda przewiduje, że Bank dokona na rzecz Wnioskodawców określonego świadczenia pieniężnego tytułem definitywnego zakończenia sporu oraz zaspokojenia wszelkich roszczeń wynikających z dotychczasowych relacji między Stronami.
W przedmiotowej Ugodzie Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Wnioskodawców Kwoty (…) PLN tytułem różnicy pomiędzy sumą świadczeń Wnioskodawców na rzecz Banku, a wypłaconym kapitałem oraz (…) PLN zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Strony uzgodniły, że spełnienie świadczenia wynikającego z ugody prowadzi do całkowitego i ostatecznego rozliczenia wszelkich roszczeń objętych sporem. Po wykonaniu ugody żadna ze Stron nie będzie dochodziła wobec drugiej Strony dalszych roszczeń związanych z przedmiotem sporu.
Świadczenie wynikające z ugody zostało spełnione zgodnie z postanowieniami ugody. Wnioskodawcy powzięli wątpliwość dotyczącą skutków podatkowych otrzymania świadczenia wynikającego z zawartej ugody, w szczególności w zakresie jego kwalifikacji na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym.
Istotą wątpliwości Wnioskodawców jest to, czy Kwota zwrotu jaką otrzymali od Banku będzie podlegała opodatkowaniu. Zgodnie z umową ww. kredytu, Wnioskodawcy byli zobowiązani do spłaty kredytu. Nieruchomość, na której nabycie Wnioskodawcy zaciągnęli kredyt położona jest w Polsce. Jeżeli chodzi o kwoty rozliczeń, to: Bank wypłacił Wnioskodawcom kwotę (…) PLN, a Wnioskodawcy wykonując Umowę kredytu wpłacili kwotę (…) PLN. W związku z powyższym, Kwota zwrotu w wysokości stanowiłaby w istocie, zwrot znacznej części spłaconych rat Kredytu.
W paragrafie 1 pkt 1 ugody zostało wskazane:
Strony potwierdzają, że klient spełnił następujące świadczenie w wykonaniu umowy:
- (…) PLN tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
- (…) CHF tytułem rat kapitałowo - odsetkowych;
- (…) tytułem Ubezpieczenia niskiego wkładu własnego;
- (…) PLN tytułem opłaty i prowizje związanej z kredytem;
- (…) PLN tytułem ustalonych przez Strony części odsetek ustawowych za opóźnienie wyliczonych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku (tj. (…).2023 r.) tym samym suma świadczeń Klienta wynosi (…) PLN oraz (…) CHF, a więc łączna kwota wynosi (…) PLN, przy czym spłaty dokonane w CHF, zostały przeliczone na PLN po średnim kursie CHF z dnia (…) 2026 r. według tabeli kursów średnich walut obcych publikowanej przez Narodowy Bank Polski na stronie www.nbp.pl.
W ugodzie strony potwierdziły, że w związku z wykonaniem Umowy, Bank wypłacił kapitał kredytu w kwocie (…) tys. PLN. Strony oświadczyły, że różnica pomiędzy świadczeniem Klienta w wysokości (…) PLN, a świadczeniem Banku w wysokości (…) PLN wynosi (…) PLN.
Bank zobowiązał się do wypłaty w/w kwoty i ją wypłacił.
A zatem, w ramach kwoty wypłaconej znalazły się kwoty uiszczone na poczet spłaty nieważnej umowy kredytu, ale także kwota odsetek od roszczenia Klientów.
Bank w ugodzie wprost nie wskazuje, ze umowa jest nieważna i nie chce wprowadzić wyraźnego postanowienia w takiej treści.
Uzupełnienie opisu stanu faktycznego
Kwota (…) PLN wskazana w treści wniosku wynika z rozliczenia wzajemnych świadczeń Stron dokonanego w zawartej ugodzie i stanowi różnicę pomiędzy wartością świadczeń zapłaconych przez Wnioskodawców tytułem umowy kredytu oraz odsetek od roszczenia Wnioskodawców, a kwotą kapitału udostępnionego przez Bank. Kwota (…) PLN stanowi zwrot świadczeń zapłaconych na rzecz Banku tytułem wykonania umowy kredytu, natomiast kwota (…) PLN są to odsetki ustawowe za opóźnienie od wierzytelności Wnioskodawców wobec Banku.
Bank wypłacił Wnioskodawcom kwotę (…) PLN tytułem kapitału kredytu. W ugodzie Strony zgodnie ustaliły, że wartość świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców w wykonaniu umowy kredytu - przy uwzględnieniu przeliczenia świadczeń spełnionych w CHF na PLN według kursu średniego NBP z dnia (…) 2026 r. - wynosi łącznie (…) PLN.
Na kwotę tę składają się:
- (…) PLN tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych,
- (…) CHF uiszczonych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych,
- (…) PLN uiszczonych tytułem składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego,
- (…) PLN uiszczonych tytułem opłat i prowizji,
- (…) PLN tytułem części odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych za okres od dnia wpływu pozwu do Banku (tj. (…) 2023 r).
W rezultacie powyższego rozliczenia Strony ustaliły, że różnica pomiędzy wskazaną wyżej wartością świadczeń, a wypłaconym kapitałem wynosi (…) PLN ((…)PLN – (…) PLN). I taka właśnie kwota została określona w ugodzie jako należna Wnioskodawcom tytułem ostatecznego rozliczenia Stron.
Kwota ta obejmuje zarówno zwrot świadczeń uprzednio spełnionych przez Wnioskodawców (rat kapitałowo-odsetkowych, opłat, prowizji oraz składek ubezpieczeniowych), jak również kwotę (…) PLN stanowiącą odsetki ustawowe za opóźnienie. W tej części świadczenie to ma charakter odrębny od zwrotu wpłat świadczenia głównego.
Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały naliczone w związku z opóźnieniem Banku w spełnieniu świadczenia polegającego na zwrocie nienależnie pobranych środków pieniężnych. Stanowią one rekompensatę za czasowe pozbawienie Wnioskodawców – możliwości dysponowania należnymi im środkami i pozostają w bezpośrednim związku ze świadczeniem głównym.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie należności, jeżeli należność główna nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Świadczenie główne, tj. kwota stanowiąca nadwyżkę świadczeń przepisanych Wnioskodawcom ponad wypłacony kapitał kredytu, ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do powstania przysporzenia majątkowego, a jedynie do przywrócenia równowagi majątkowej stron. W konsekwencji nie stanowi ono przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W związku z powyższym odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone od tego świadczenia korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Kwota otrzymana tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stanowi częściowy zwrot faktycznie poniesionych kosztów z własnych środków pieniężnych.
Pytanie
Czy Kwota zwrotu uiszczonych świadczeń w wysokości (…) zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości (…) zł które Bank wypłacił Wnioskodawcom w wyniku ugody pozasądowej o treści jak w opisanym stanie faktycznym, stanowi po stronie Wnioskodawców przychód, od którego Wnioskodawcy będą zobowiązani zapłacić podatek dochodowy?
Państwa stanowisko w sprawie
Stanowisko Wnioskodawców w odniesieniu do przedstawionego powyżej pytania jest takie, że kwota zwrotu oraz koszty procesu zwracane przez Bank nie stanowią przychodu Wnioskodawców, od której należy uiścić podatek dochodowy.
Pojęcie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 w zw. z art. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 PIT wiąże się z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 PIT mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego.
Kwota zwrotu obejmuje zwrot środków pieniężnych, które Wnioskodawcy wcześniej zapłacili Bankowi w trakcie trwania umowy kredytu. W ocenie Wnioskodawców dochodzi wówczas do powrotu w tym zakresie do wcześniej istniejącego stanu posiadania. Wnioskodawcy nie otrzymują niczego, czego wcześniej sami nie posiadali, gdyż odzyskali swoje własne środki, które bank powinien im zwrócić z powodu nieważności umowy. Nie dochodzi zatem do przysporzenia w majątku Wnioskodawców, a zatem nie ma przychodu po stronie Wnioskodawców.
Zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
W przedstawionej powyżej sytuacji, po stronie Wnioskodawców nie doszło do powstania przysporzenia majątkowego, albowiem w związku z zawarciem ugody Wnioskodawcy otrzymają zwrot własnych środków pieniężnych, które wpłacili na rzecz Banku oraz odsetek od swojego roszczenia z tytułu nieważności umowy kredytu. Kwota otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawców. Kwota zwrotu w wysokości (…) PLN nie stanowi przychodu do opodatkowania. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego obejmuje zwrot środków pieniężnych, które Wnioskodawcy uiścili na poczet złożenia pozwu (koszt wynagrodzenia pełnomocnika profesjonalnego).
Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości (…) PLN w sprawie nie stanowi przychodu do opodatkowania. Wnioskodawcy ponieśli te koszty, nawet w wysokości wyższej, niż kwota zwracana.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy:
Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy:
Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.
Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.
Źródła przychodów
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy:
Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Wskazali Państwo, że została zawarta ugoda, na podstawie której ustalono zasady ostatecznego rozliczenia wzajemnych roszczeń. Na mocy zawartej ugody Strony zgodnie potwierdziły wysokość wzajemnych zobowiązań oraz sposób ich rozliczenia. Ugoda przewiduje, że Bank dokona na rzecz Państwa określonego świadczenia pieniężnego tytułem definitywnego zakończenia sporu oraz zaspokojenia wszelkich roszczeń wynikających z dotychczasowych relacji między Stronami.
W przedmiotowej Ugodzie Bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz Państwa kwoty (…) PLN tytułem różnicy pomiędzy sumą Państwa świadczeń na rzecz Banku, a wypłaconym kapitałem oraz (…) PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powzięli Państwo wątpliwość, czy wypłata ta będzie skutkować zapłatą przez Państwa podatku dochodowego od osób fizycznych.
Rozliczenie wzajemnych roszczeń
Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.
Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.
Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony.
Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.
Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).
W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.
Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty kwoty w wyniku rozliczenia roszczeń
Jak wynika z opisu sprawy, kwota (…) PLN wynika z rozliczenia wzajemnych świadczeń Stron dokonanego w zawartej ugodzie i stanowi różnicę pomiędzy wartością świadczeń zapłaconych przez Państwa tytułem umowy kredytu oraz odsetek od roszczenia Państwa, a kwotą kapitału udostępnionego przez Bank. Kwota (…) PLN stanowi zwrot świadczeń zapłaconych na rzecz Banku tytułem wykonania umowy kredytu, natomiast kwota (…) PLN są to odsetki ustawowe za opóźnienie od wierzytelności Państwa wobec Banku.
Zwrot takiej kwoty nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymają Państwo od banku taki zwrot, to otrzymana przez Państwa kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu.
Tym samym - nie będzie na Państwu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
W tej kwestii Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Skutki podatkowe wypłaty odsetek
Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.
Zgodnie z ww. przepisem:
Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Skoro zwrot wpłaconych przez Państwa środków tytułem wykonania umowy kredytu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Skoro odsetki te korzystają ze zwolnienia, to z tytułu wypłaty tych odsetek nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.
Stanowisko Państwa w tym zakresie jest prawidłowe.
Skutki podatkowe zwrotu kosztów procesu
Przechodząc do Państwa wątpliwości dotyczących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wskazać należy, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.):
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy:
Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego:
Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy:
Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego:
Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 ze zm.):
Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki.
W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy:
Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów.
Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda. Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków.
Z opisu sprawy wynika, że kwota otrzymana tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stanowi częściowy zwrot faktycznie poniesionych kosztów z własnych środków pieniężnych.
Skoro kwota zwrotu będzie stanowić zwrot poniesionych przez Państwa wydatków i nie będzie przewyższać kosztów faktycznie przez Państwa poniesionych, to zwrot ten nie będzie stanowić po Państwa stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W tej kwestii Państwa stanowisko również jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
· Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
· Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
· Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pani A.A (Zainteresowana będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
· w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
· w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.
QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.
Wypróbuj za darmo